on 10/01/2026
Βασιλική Κατή
Καθηγήτρια Διατήρησης & Διαχείρισης της Βιοποικιλότητας
Τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών & Τεχνολογιών
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Η πρόσφατη πρόθεση των Ηνωμένων Πολιτειών να αποσυρθούν από τη Διακυβερνητική Πλατφόρμα για τη Βιοποικιλότητα και τις Οικοσυστημικές Υπηρεσίες (IPBES) και από άλλους 60 και πλέον διεθνείς φορείς και οργανισμούς, αποτελεί μια τρομακτική εξέλιξη για την ανθρωπότητα, προκαλώντας έντονη ανησυχία στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα.
Οι ΗΠΑ υπήρξαν ιδρυτικό μέλος της IPBES και, από το 2012, Αμερικανοί επιστήμονες, φορείς χάραξης πολιτικής, καθώς και εκπρόσωποι ιθαγενών και τοπικών κοινοτήτων, είχαν καθοριστική συμβολή στο έργο της IPBES, με τα πορίσματα της Πλατφόρμας να αξιοποιούνται εκτενώς από φορείς λήψης αποφάσεων στις ΗΠΑ για τη διαμόρφωση πολιτικών, κανονισμών και ερευνητικών προτεραιοτήτων.
Σύμφωνα με τη IPBES, περίπου 1 εκατομμύριο είδη φυτών και ζώων παγκοσμίως απειλούνται με εξαφάνιση (IPBES Global Assessment 2019), ως αποτέλεσμα εντεινόμενων ανθρωπογενών πιέσεων. Παράλληλα, η υποβάθμιση της φύσης και των οικοσυστημικών υπηρεσιών συνεπάγεται οικονομικές απώλειες που εκτιμώνται έως και σε 25 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για την παγκόσμια οικονομία (IPBES Nexus Assessment 2024). Η IPBES επισημαίνει επίσης ότι η καθυστέρηση στη λήψη μετασχηματιστικών μέτρων στερεί κρίσιμες αναπτυξιακές ευκαιρίες, καθώς η έγκαιρη δράση θα μπορούσε να αποφέρει άνω των 10 τρισεκατομμυρίων δολαρίων σε οικονομική αξία και τη δημιουργία περίπου 395 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας παγκοσμίως έως το 2030 (IPBES Transformative Change Assessment, 2024).
Η προστασία της βιοποικιλότητας και η διασφάλιση της λειτουργίας των οικοσυστημάτων και, κατ’ επέκταση, του μέλλοντος του πλανήτη δεν αποτελούν ζήτημα εθνικών συμφερόντων, αλλά παγκόσμια συλλογική ευθύνη. Η επιστήμη της βιοποικιλότητας είναι εκ των πραγμάτων διεθνής. Βασίζεται στην παγκόσμια συνεργασία στην παραγωγή γνώσης και στην ανοιχτή ανταλλαγή δεδομένων και εμπειρογνωμοσύνης. Στο πλαίσιο αυτό, η συμβολή των επιστημόνων των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν και παραμένει ουσιαστική για την πρόοδο της παγκόσμιας επιστημονικής γνώσης και για τη διαμόρφωση αξιόπιστων και επιστημονικά τεκμηριωμένων λύσεων για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικολογικής κρίσης.
Οι τελευταίες αυθαίρετες πολιτικές επιλογές του Προέδρου των ΗΠΑ αποδυναμώνουν και λοιδορούν μηχανισμούς διεθνούς επιστημονικού κύρους, συνιστώντας επικίνδυνη οπισθοχώρηση, σε μια περίοδο κατά την οποία η κλίμακα και η ταχύτητα της οικολογικής κρίσης απαιτούν συντονισμένη παγκόσμια συνεργασία και συλλογική δέσμευση, πέρα από σύνορα, πολιτικούς κύκλους και συγκυριακές σκοπιμότητες. Προέρχονται δε από μια μεγάλη και ισχυρή οικονομικά χώρα που είναι από τους μεγαλύτερους παγκόσμιους οικολογικούς οφειλέτες, καθώς εμφανίζει τριπλάσιο οικολογικό αποτύπωμα ανά κάτοικο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, υπερβαίνοντας τα όρια χρήσης των φυσικών πόρων και παραγωγής αποβλήτων. Τέτοιες επιλογές στερούνται ηθικής και επιστημονικής νομιμοποίησης. Οι αρνητικές συνέπειές τους θα επηρεάσουν τον κάθε κάτοικο αυτού του πλανήτη.
Υπό το πρίσμα αυτό, εκφράζεται η ελπίδα ότι η παγκόσμια κοινωνία των πολιτών, η διεθνής επιστημονική κοινότητα και οι ίδιοι οι επιστημονικοί φορείς στις Ηνωμένες Πολιτείες θα αντιδράσουν σθεναρά και θα συμβάλουν στη διατήρηση των ΗΠΑ σε τροχιά συμμετοχής στις διεθνείς συμβάσεις και τις πολυμερείς επιστημονικές διαδικασίες.
Ακόμη μεγαλύτερη παγκόσμια κινητοποίηση απαιτείται για την ευρύτερη αποκατάσταση του σεβασμού στο διεθνές δίκαιο και την καταδίκη κατάφωρων παραβιάσεών του, όπως η περίπτωση της απαράδεκτης παρέμβασης των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, ως πράξη ευθύνης απέναντι στις σημερινές και τις μελλοντικές γενιές.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου