ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ. ΤΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ
-αυστηρώς ακατάλληλο για ελληνόφοβους και αχρίστους.
Για του Χριστού την πίστη την Αγία και της Πατρίδος την Ελευθερία.
ΠΑΛΙ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕ ΚΑΙΡΟΥΣ ΠΑΛΙ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΘΑΝΑΙ -
ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ
Πριν από δύο χρόνια, μία ομάδα από αρχιτέκτονες, μηχανικούς και κατασκευαστές κάθισαν σε ένα τραπέζι στον ΟΗΕ για να συζητήσουν ένα φιλόδοξο project: Μία πόλη που επιπλέει, η οποία να μπορεί να αντέξει σε φυσικές καταστροφές, όπως πλημμύρες, τσουνάμι και τυφώνες κατηγορίας 5.
Δεν ήταν, βέβαια, μία νέα ιδέα. Οι κατασκευαστές ονειρεύονται εδώ και δεκαετίες να χτίσουν τεχνητά νησιά και μητροπόλεις στο νερό. Ακόμα και ο Όμηρος οραματίστηκε μία μυθική πόλη που επιπλέει, πριν από 13 αιώνες.
Όμως, τα όνειρα αυτά ήταν πολύ δύσκολο να υλοποιηθούν.
Πριν από λίγες ημέρες, το project που έχει τη στήριξη του ΟΗΕ ξεπέρασε ένα κρίσιμο εμπόδιο, όταν το Μπουσάν της Ν. Κορέας συμφώνησε να φιλοξενήσει την πόλη που επιπλέει, σε συνεργασία με τον σχεδιαστή του έργου, την Oceanix και το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για τους ανθρώπινους οικισμούς, UN-Habitat.
Όπως πολλές παραθαλάσσιες πόλεις, το Μπουσάν απειλείται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
«Συμβαίνει το Μπουσάν να είναι το καλύτερο μέρος για να αναπτύξουμε αυτό το πρωτότυπο. Αλλά αυτό είναι κάτι που ελπίζουμε ότι θα είναι χρήσιμο σε όλες τις παραθαλάσσιες κοινότητες που αντιμετωπίζουν την πρόκληση της ανόδου της στάθμης της θάλασσας», είπε στο Business Insider η Itai Madamombe, συνιδρύτρια της Oceanix.
Η πόλη που επιπλέει είναι ουσιαστικά μία ομάδα από εξάγωνες πλατφόρμες πάνω στο νερό. Οι πλατφόρμες θα είναι καλυμμένες από ένα στρώμα ασβεστόλιθου που είναι 2-3 φορές πιο ισχυρό από το τσιμέντο, αλλά επιπλέει. Το στρώμα αυτό γίνεται πιο σκληρό με τον καιρό και μπορεί να επιδιορθώνεται μόνο του, με αποτέλεσμα να αντέχει σε σκληρές καιρικές συνθήκες.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί μία πόλη που ανεβαίνει μαζί με τη στάθμη της θάλασσας και είναι αυτάρκης σε τρόφιμα, ενέργεια και γλυκό νερό. Κλουβιά κάτω από τις πλατφόρμες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να καλλιεργηθούν χτένια, φύκια και διάφορα θαλασσινά.
Πάντως, η υλοποίηση του σχεδίου δεν είναι ακόμα οριστική. Τον Απρίλιο θα γίνουν νέες επαφές με τον ΟΗΕ και μετά, η ομάδα της Oceanox θα αρχίσει να κατασκευάζει τις πλατφόρμες και να εξασφαλίζει τις απαιτούμενες άδειες.
Το κόστος, ανάλογα με το μέγεθος της πόλης που θα επιλεγεί και τα υλικά, υπολογίζεται στα 200 εκατ. δολάρια, ενώ οι εργασίες εκτιμάται ότι θα απαιτούσαν τρία χρόνια. Η πόλη θα μπορούσε να ολοκληρωθεί έως το 2025 και να αποτελέσει πρότυπο και για άλλες τέτοιες κατασκευές ανά τον πλανήτη.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της μη κερδοσκοπικής εταιρείας Climate Central, εάν η θερμοκρασία του πλανήτη ανέβει κατά 4 βαθμούς Κελσίου, τουλάχιστον 50 μεγάλες πόλεις σε όλο τον κόσμο θα χάσουν το μεγαλύτερο μέρος των κατοικημένων περιοχών τους τα επόμενα 200 έως 2.000 χρόνια λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας.
Για αυτό και η Oceanix βρίσκεται σε συζητήσεις με τουλάχιστον άλλες 10 κυβερνήσεις, που ενδιαφέρονται να χτίσουν πόλεις που επιπλέουν.
Δεσπόζουσα θέση στην κατασκευή των κατοικιών και άλλων κτισμάτων στην Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας, και ευρύτερα της πεδινής Θεσσαλίας μέχρι τη δεκαετία του 1950-1960, κατέχει η χρήση της ωμής πλίνθου, σύμφωνα με όσα αναφέρει στο βιβλίο-λεύκωμα με τίτλο «Καταγραφή και ανάδειξη της αγροτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Καρδίτσας», η συγγραφέας Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά.
Ένα από τα είκοσι δύο κεφάλαια της υλικής και άυλης κληρονομιάς της Καρδίτσας είναι και αυτό που αναφέρεται στα πλινθόκτιστα σπίτια. Η έκδοσή του έγινε από το Κέντρο Ιστορικής και Λαογραφικής Έρευνας «Ο ΑΠΟΛΛΩΝ» Καρδίτσας με την οικονομική στήριξη της Αναπτυξιακής Καρδίτσας και της Περιφέρειας Θεσσαλίας.
Μέσα από τις σελίδες του ο αναγνώστης θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει ένα πολύ μεγάλο μέρος των στοιχείων του κατά παράδοση πολιτισμού που μας συνδέουν με το μακρινό και κοντινό παρελθόν.
Τις πρώτες πληροφορίες για τα υλικά κατασκευής των σπιτιών της Καρδίτσας μάς τις έδωσαν οι μαγούλες, όσες απ’ αυτές γλίτωσαν, ιδιαίτερα μετά το 1960 που άρχισε η εκμηχάνιση της γεωργίας. Οι μαγούλες σχηματίσθηκαν από την επίμονη και συνεχή κατοίκηση του ίδιου χώρου από πολλές γενιές ανθρώπων κατά τη νεότερη νεολιθική περίοδο, αφού το κτίσιμο της νέας οικίας γινόταν πάνω στην παλιά.
Μελετώντας οι αρχαιολόγοι αυτές τις μαγούλες διαπίστωσαν ότι στα πεδινά μέρη οι κάτοικοι του Ν. Καρδίτσας και ευρύτερα της πεδινής Θεσσαλίας, για το κτίσιμο των σπιτιών και των διάφορων άλλων κτισμάτων χρησιμοποιούσαν την ωμή πλίνθο από την αρχαιότερη νεολιθική εποχή, γενικεύεται στη μέση νεολιθική και συνεχίζει να είναι για 8.000 χρόνια το κύριο κατασκευαστικό υλικό μέχρι τη δεκαετία του 1950-1960. Οι ωμές πλίνθοι ήταν μεγάλα κομμάτια λάσπης-αποθέσεις που δημιουργούνταν, όταν χαμήλωνε η στάθμη του νερού των λιμνών.
Εκτός από τις ωμές πλίνθους οι κάτοικοι του κάμπου της Καρδίτσας μέχρι τη δεκαετία 1950-1960 κατασκεύαζαν μόνοι τους τα πλιθιά.
«Κάθε χωριό είχε ένα συγκεκριμένο κοινοτικό μέρος, συνήθως κοντά σε ποτάμια, για να μπορούν πιο εύκολα να μεταφέρουν το νερό, στο οποίο επιτρεπόταν να σκάψουν και να φτιάξουν μόνοι τους τα χειροποίητα πλιθιά. Έσκαβαν με τα λισγάρια, τους κασμάδες και τα τσαπιά το χώμα, ύστερα έριχναν άφθονο νερό και αφού μαλάκωνε, πρόσθεταν άχυρο. Στη συνέχεια το ανακάτευαν με τα τσαπιά ή με τα πόδια για να γίνει λάσπη πηχτή. Κατόπιν με τα φτυάρια την έριχναν στην καζιάκα (ξύλινο μέσο μεταφοράς της λάσπης) και μετά την αναποδογύριζαν στα καλούπια των 8 ή 10 θηκών και την πίεζαν, ώστε να μην μένουν κενά. Όταν μισοστέγνωναν, αφαιρούσαν τα καλούπια και τα γύριζαν για να στεγνώσουν καλύτερα. Η διαδικασία κατασκευής των πλιθιών ξεκινούσε την άνοιξη και ολοκληρωνόταν το καλοκαίρι».
Τα πρώτα πλίθινα σπίτια
Όσον αφορά τα πρώτα πλίθινα σπίτια, αυτά σύμφωνα με την κ. Κοζιού, αποτελούνταν συνήθως από δυο δωμάτια με διαστάσεις 4Χ4 και ύψος 3-3,50 μέτρα μέχρι τα χατίλια, χωρίς το ταβάνι, και απαραίτητα στο κάθε δωμάτιο υπήρχε το τζάκι για το μαγείρεμα και το ζέσταμα.
Ανάμεσα στα δωμάτια ήταν το χαγιάτι (όταν ήταν ανοικτό) ή η σάλα. Στην αρχή ήταν χωρίς ταβάνι, γιατί μέσα κατοικούσαν πολλά άτομα και οι νοικοκυρές μαγείρευαν το φαγητό στον μπουχαρή και έπρεπε οι μυρωδιές να φεύγουν από τα κεραμίδια. Οι κάτοικοι του κάμπου, εκτός από τα σπίτια τους, έκτιζαν υπόστεγα, τα οποία κολλούσαν συνήθως στην πίσω πλευρά των σπιτιών τους, τους στάβλους, τους αχυρώνες αλλά και κάθε άλλο απαραίτητο κτίσμα. Με το κοκκινόχωμα μάλιστα κάποιων περιοχών (Φανάρι, Σέκλιζα, Παλαιομονάστηρο) κατασκεύαζαν τα κεραμίδια, τα τούβλα και πολλά χρήσιμα οικιακά αντικείμενα.
Με τη διανομή της γης το 1923-1930 άρχισαν να κάνουν καλύτερα σπίτια, τα δωμάτια τα ταβάνιαζαν, όχι όμως τη σάλα.
Για το κτίσιμο του σπιτιού, εκτός από τα πλιθιά, απαραίτητα υλικά ήταν οι πέτρες για τα θεμέλια και την κρηπίδα, που το ύψος της ήταν περίπου 60 εκ., σπασμένα κεραμίδια για το γέμισμα των αρμών και για καλύτερο στερέωμα των επιχρισμάτων, ξυλεία για τη στέγη και για τα ξύλινα διαζώματα που έβαζαν ανά 80 εκατοστά στους τοίχους, για να είναι πιο ανθεκτικοί, και φυσικά μπόλικη αργιλώδη λάσπη, ανακατωμένη με σβουνιά για το παλάμισμα του δαπέδου και των τοίχων.
Από τη δεκαετία του 1950 στον κάμπο της Καρδίτσας το πλιθί αρχίζει να αντικαθίσταται από σύμμεικτες κατασκευές, κυρίως με σκυρόδεμα και τούβλα, τα οποία παράγονται μαζικά από τις διάφορες επιχειρήσεις που διαχρονικά μέχρι και σήμερα προσφέρουν πολύ καλής ποιότητας προϊόντα. Σήμερα η χρήση του πηλού είναι παντελώς αποκλεισμένη, σύμφωνα με την κ. Κοζιού.
Η σύγχρονη βιομηχανική εποχή και το μοντέρνο αρχιτεκτονικό κίνημα αξιοποιεί περισσότερο τεχνικές που σχετίζονται με άλλα υλικά, όπως ο χάλυβας και το σκυρόδεμα. Έτσι μεγάλο τμήμα της τεχνογνωσίας και της παράδοσης αρχίζει να περνάει στη λήθη, κυρίως στις βιομηχανικές χώρες.
Ο πηλός έρχεται και πάλι στο προσκήνιο
Η ενεργειακή κρίση και τα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα που ανέκυψαν προς τα τέλη του 20ου αιώνα, φέρνουν ξανά στο προσκήνιο τη χρήση του πηλού, η οποία ως οικοδομικό υλικό, αξιολογείται και ερευνάται. Πρώτον, για τη διάσωση της παγκόσμιας ιστορικής και παραδοσιακής αρχιτεκτονικής κληρονομιάς με πηλό και δεύτερον, για την εφαρμογή στη σύγχρονη οικοδομική, στο πλαίσιο της αειφορίας και προστασίας του περιβάλλοντος.
Και επειδή η δόμηση με πηλό είναι φιλική προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον, σε πολλές χώρες ο πηλός έχει επανακάμψει υπό τη μορφή νέων αλλά και παραδοσιακών κατασκευών. Για να καταλήξει εξηγώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων:
«Στην περιοχή της Καρδίτσας σώζονται ακόμα πολλές πλιθόκτιστες κατοικίες και μάλιστα πολλές από αυτές κατοικούνται. Καλό θα ήταν οι τοπικές αρχές να καταγράψουν, να ερευνήσουν, να μελετήσουν και να αξιολογήσουν την παραδοσιακή και ιστορική πολιτιστική αρχιτεκτονική κληρονομιά από πηλό του τόπου μας δημιουργώντας συγχρόνως ένα αξιόλογο αρχείο προς μελέτη».
Ονομάζεται «Αστική Σεκόγια»[Urban Sequoia] και είναι έν υψηλό κτίριο σχεδιασμένο για να λειτουργεί όπως και η αληθινή σεκόγια, δηλαδή συλλέγοντας τον άνθρακα και φιλτράροντας τον αέρα που υπάρχει γύρω του.
Την δημιουργία του έχει αναλάβει η αρχιτεκτονική εταιρεία Skidmore, Owings & Merrill και, όπως αναφέρει η ιστοσελίδα newatlas.com, ο ουρανοξύστης θα αποτελείται από φιλικά προς το περιβάλλον υλικά, όπως ξύλο και βιοτσιμέντο διαφόρων τύπων, αφήνοντας πίσω του μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα.
Το κτίριο θα είναι μοναδικό, καθώς θα διαθέτει τεχνολογία απορρόφησης του διοξειδίου του άνθρακα, απορροφώντας μέχρι και 1.000 τόνους ετησίως, ποσότητα ίση με αυτή που απορροφούν περίπου 50.000 δέντρα στο ίδιο χρονικό διάστημα.
«Ο άνθρακας που θα απορροφά το κτίριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια σε διάφορες εργοστασιακές εφαρμογές, με διττή ωφέλεια: πρώτον, αναπτύσσοντας έναν οικονομικό τομέα που θα ασχολείται με την απομάκρυνση του άνθρακα από την ατμόσφαιρα και, δεύτερον, δημιουργώντας έναν κύκλο άνθρακα που θα προσφέρει οφέλη και όχι προβλήματα στην ανθρωπότητα», αναφέρει σε ανακοίνωση της η κατασκευάστρια εταιρεία.
Δεν είναι το πρώτο αντίστοιχα ενδιαφέρον και φιλόδοξο εγχείρημα που έχει παρουσιαστεί τα τελευταία χρόνια σχετικά με τις κατασκευές υψηλών κτιρίων και άκρως φιλικών προς το περιβάλλον.
Πρόσφατα, το γαλλικό γραφείο Vincent Callebaut Architectures, που φημίζεται για την αειφόρο αρχιτεκτονική του, παρέδωσε και αυτό από την πλευρά του έναν εντυπωσιακό ουρανοξύστη που υπολογίζεται ότι, καθώς θα φιλοξενεί γύρω στα 23.000 δέντρα στην επιφάνειά του, θα λειτουργεί σαν ένα δάσος μέσα στην πόλη και θα απορροφά περίπου 130 τόνους διοξειδίου του άνθρακα ετησίως.
Η αρχιτεκτονική αυτή πρόταση διακρίθηκε σε διαγωνισμό για την καλύτερη οικολογική ιδέα για το προάστιο Xinjin της πρωτεύουσας της Ταϊβάν, Ταϊπέι και όπως εξηγούν οι αρχιτέκτονες που σχεδίασαν το κτίριο, η πράσινη κάλυψή του θα αγγίζει το 246% (θα είναι, δηλαδή, πέντε φορές υψηλότερη από αυτήν που προβλέπουν οι τοπικοί κανονισμοί). Για να ενισχυθεί η απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα, οι αστικοί κηπουροί επένδυσαν περαιτέρω στη βιοποικιλότητα, φυτεύοντας διαφορετικά είδη δέντρων που προσομοιάζουν το φυσικό περιβάλλον.
Στο βιοκλιματικό σχεδιασμό του κτιρίου συμβάλλει και το σύστημα θέρμανσης, στη βάση του πύργου, που λειτουργεί με ηλιακή ενέργεια, διοχετεύοντας το θερμό αέρα μέσα από μια καμινάδα στον πυρήνα μέχρι την κορυφή του ουρανοξύστη.
Η Κάθι και ο σύζυγός της Ράντι αγόρασαν ένα μικρό κομμάτι Γη στην Αριζόνα. Το μοναδικό τους πρόβλημα; Δεν υπήρχε καθόλου χώρος για να χτίσουν το σπίτι τους γιατί η ιδιοκτησία τους ήταν εξαιρετικά κατηφορική.
Μια μέρα, η Κάθι εξερευνούσε το κτήμα όταν άκουσε μια τεράστια έκρηξη, όχι πολύ μακριά από το σημείο που βρίσκονταν. Προχώρησε για να δει τι συμβαίνει και είδε τον γείτονα τους, έναν μηχανικό ορυχείων, ο οποίος προσπαθούσε να τρυπήσει έναν τεράστιο βράχο για να φτιάξει το σπίτι του στο εσωτερικό μιας σπηλιάς.
Η Κάθι ενθουσιάστηκε με την ιδέα. Επέστρεψε στον σύζυγο της και μαζί αποφάσισαν να κάνουν και αυτοί το ίδιο.
Τους πήρε ενάμιση χρόνο για να σκάψουν τη σπηλιά των 280 τετραγωνικών μέτρων και άλλα 15 χρόνια για να ολοκληρώσουν το σπίτι τους. Στο βίντεο και στις φωτογραφίες που ακολουθούν θα δείτε το εντυπωσιακό αποτέλεσμα.
Το σπήλαιο έχει εξαιρετικά ψηλά ταβάνια και τρία υπνοδωμάτια. Το πιο εντυπωσιακό; Στο εσωτερικό του σπιτιού τους υπάρχει μια φυσική πηγή που βγάζει 20 γαλόνια καθαρό νερό.
Το εξωτερικό του σπιτιού.
Η βεράντα!
Η μπροστινή είσοδος.
Μπαίνοντας στο σαλόνι.
Το σαλόνι και οι σκάλες σε ένα από τα υπνοδωμάτια.
Οι καιροί αλλάζουν – και, δυστυχώς, όχι προς το καλύτερο. Με πάνω από 1,6 δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλη την υφήλιο να στερούνται επαρκούς στέγασης και το UN-Habitat-το πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη- να εκτιμά ότι έως το 2030, 3 δισεκατομμύρια άνθρωποι ή το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού θα έχουν ανάγκη πρόσβασης σε προσιτές οικιστικές λύσεις, πλέον ίσως να πρέπει να στραφούμε σε άλλες λύσεις, πιο ανέξοδες.
Κάπως έτσι, τα τελευταία χρόνια, ξεπηδάνε (αρχής γενομένης από την Ευρώπη) όλο και περισσότερα σπίτια που έχουν δημιουργηθεί με τρισδιάστατη εκτύπωση η οποία εγγυάται λιγότερο χρόνο και χαμηλότερο κόστος κατασκευής.
Πλέον, το στεγαστικό αυτό trend έφτασε μέχρι τις ΗΠΑ, και συγκεκριμένα στο Οστιν του Τέξας, εκεί όπου μια σειρά από τρισδιάστατες εκτυπωμένες κατοικίες δύο έως τεσσάρων υπνοδωματίων θα είναι έτοιμες εντός του 2021.
Όπως αναφέρει το σχετικό δημοσίευμα, οι κατοικίες που ονομάζονται East 17th Street Residences είναι πλέον διαθέσιμες προς πώληση με την κατασκευαστική εταιρεία ICON να ισχυρίζεται ότι «είναι τα πρώτα σπίτια φτιαγμένα με 3D εκτύπωση προς πώληση στις ΗΠΑ και είναι έτοιμα να υποδεχτούν τους ενοίκους τους».
Οι τέσσερις κατοικίες έχουν κάποιες πολύ ευδιάκριτες καινοτομίες. Λόγου χάρη, οι τοίχοι των σπιτιών κατασκευάστηκαν με ένα σύστημα ονόματι Vulcan, το οποίο χρησιμοποιεί ρομποτικό εξοπλισμό για να στρώσει το τσιμέντο πάνω σε γραμμωτές επιφάνειες, μια διαδικασία που, όπως σημειώνει η ίδια η εταιρεία, «δημιουργεί ένα ισχυρότερο δομικό υλικό σε σύγκριση με τις παραδοσιακές τεχνικές και κάνει τα σπίτια πιο ανθεκτικά σε ακραίες καιρικές συνθήκες».
Η ICON κάνει λόγο για «εξαιρετικά ανθεκτικά σπίτια που μπορούν να αντέχουν στη φωτιά, τις πλημμύρες, τον άνεμο και άλλες φυσικές καταστροφές καλύτερα από τα συμβατικά χτισμένα σπίτια».
Στο μεταίχμιο της οικιστικής καινοτομίας
Η εταιρεία έχει παραδώσει ήδη δύο σπίτια δύο υπνοδωματίων και δύο σπίτια τεσσάρων υπνοδωματίων, τα οποία ολοκληρώθηκαν τον περασμένο Μάρτιο. Όσο για τον χρόνο που απαιτήθηκε για την κατασκευή τους; Από εκεί που ένα συμβατικό σπίτι θέλει, το ελάχιστο, ένα με ενάμιση μήνα σκληρής δουλειάς προκειμένου να κατασκευαστεί, οι συγκεκριμένες οικίες χρειάστηκαν μόλις πέντε έως επτά ημέρες για να εκτυπωθούν σε 3D μορφή.
Οι εσωτερικοί χώροι των σπιτιών σχεδιάστηκαν από την φημισμένη αμερικανίδα αρχιτέκτονα εσωτερικών χώρων Κλέρ Ζίνεκερ, η οποία χρησιμοποίησε φυσικά δομικά υλικά όπως ξύλο, μέταλλο και σκυρόδεμα, ενώ όλος ο οικιακός εξοπλισμός, από τα πόμολα μέχρι τα κάγκελα, είναι εξολοκλήρου από φυσικά υλικά
Στους χώρους κυριαρχούν τα ουδέτερα χρώματα, με τις οικίες να διαθέτουν επίσης ξύλινα ντουλάπια, πλεκτά χαλιά, διπλά τζάμια, θερμοσίφωνες χωρίς δεξαμενή και συστήματα εναλλασσόμενου ρεύματος που βοηθούν στην όσο το δυνατόν καλύτερη ενεργειακή απόδοση.
Όπως σημειώνει η εταιρεία, τα σπίτια των δύο υπνοδωματίων είναι ήδη κλεισμένα, αλλά τα δύο σπίτια των τεσσάρων υπνοδωματίων είναι ακόμα διαθέσιμα προς πώληση.
Και η ICON δεν σταματάει εδώ: στα άμεσα σχέδιά της είναι να επεκτείνει την συγκεκριμένη τεχνολογία τόσο για την κατασκευή κατοικιών στον πλανήτη Άρη, σε συνεργασία με την NASA, όσο και για την κατασκευή προσιτών οικιών για φτωχούς πληθυσμούς της Λατινικής Αμερικής διαμέσου του φιλανθρωπικού πρότζεκτ Fuseproject.
Μέσα στο πρώτο 3D εκτυπωμένο σπίτι στην Ευρώπη
Τον περασμένο Μάιο, ένα ζευγάρι από την Ολλανδία μετακόμισε στο πρώτο στην Ευρώπη σπίτι που κατασκευάστηκε πλήρως από 3D εκτυπωτή. Ο λόγος για ένα ζευγάρι συνταξιούχων ιδιωτικών υπαλλήλων από το Άμστερνταμ, τον 67χρονο Χάρι Ντέκερς και την 70χρονη Ελίζ Λουτζ. Οι δύο τους έλαβαν το ψηφιακό τους κλειδί, μια εφαρμογή που τους επιτρέπει να ανοίξουν την πόρτα του πρωτότυπου bungalow 97 τ.μ. που διαθέτει δύο υπνοδωμάτια και εκτυπώθηκε σε ένα κοντινό εργοστάσιο.
«Είναι όμορφο», λέει η Ελίζ. «Σου δίνει την αίσθηση ενός καταφυγίου, νιώθεις ασφαλής», προσθέτει ο σύζυγός της, επισημαίνοντας ότι θα το νοικιάσουν για ένα εξάμηνο, έναντι 800 ευρώ μηνιαίως.
Το σπίτι, όπως ανέφερε ο Guardian στο δημοσίευμά του, αποτελείται από 24 στοιχεία από σκυρόδεμα, τα οποία εκτυπώνονται από μια μηχανή που ψεκάζει το ένα στρώμα σκυροδέματος πάνω στο άλλο προτού προστεθούν οι τελευταίες πινελιές, συμπεριλαμβανομένης μιας οροφής. Τα στρώματα, όπως και στην περίπτωση των σπιτιών στο Όστιν, προσδίδουν μια ραβδωτή υφή στους τοίχους του σπιτιού τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά.
Το σπίτι αυτό «είναι το πρώτο που ενέκριναν οι τοπικές Αρχές, αλλά και το πρώτο που κατοικείται από άτομα, που πληρώνουν για να ζήσουν σ’ αυτό», δήλωσε ο Μπας Χούισμανς, διευθύνων σύμβουλος της κατασκευαστικής εταιρείας Weber Benelux.
«Συνολικά χρειαστήκαμε 120 ώρες για να το εκτυπώσουμε, αλλά αν δεν κάναμε διαλείμματα η διαδικασία θα έπαιρνε μόλις πέντε ημέρες, αφού ο 3D εκτυπωτής δεν χρειάζεται να σταματήσει για να ξεκουραστεί, να φάει ή να κοιμηθεί», πρόσθεσε.
Ένα συγκρότημα κατοικιών σε σχήμα πεταλούδας, μια πρωτότυπη πρόταση από το αρχιτεκτονικό γραφείο 314 Architecture Studio, δεσπόζει στη Βουλιαγμένη.
Μια σειρά οργανικών καμπυλών σχηματίζουν ένα μοναδικό συγκρότημα κατοικιών, το οποίο αποτελείται από τέσσερα διαφορετικά, ανεξάρτητα διαμερίσματα, όλα με υπόγειο και ταράτσα.
Η σχεδίαση που εμπνεύστηκε το αρχιτεκτονικό γραφείο 314 Architecture Studio είναι εμπνευσμένη από την πεταλούδα, τα φτερά της οποίας απλώνονται προς τα έξω – από τα οικήματα προς τον κήπο. Τα «φτερά», στην προκειμένη περίπτωση, δημιουργούν σκιά στο ισόγειο, αλλά και ανοιχτές βεράντες στον τελευταίο όροφο, όπου οι ένοικοι μπορούν να απολαύσουν ανενόχλητα τη μοναδική θέα στην Αθηναϊκή Ριβιέρα.
Επιπλέον, τα φτερά λυγίζουν με τέτοιον τρόπο που παρέχουν ιδιωτικότητα. Ακόμη, έχουν χρησιμοποιηθεί αντίθετα μεταξύ τους υλικά προκειμένου να ενισχύσουν την αλληλεπίδραση των ενοίκων με την κατασκευή. Για παράδειγμα, η γυαλάδα του U-glass συνδυάζεται με το ματ εφέ του λευκού τσιμέντου, που έχει επιλεγεί για τους τοίχους, τα πατώματα και τα ταβάνια.
Επίσης, γύρω από το ακίνητο έχουν τοποθετηθεί πέτρες, προσθέτοντας ένα γήινο στοιχείο στην όλη σύνθεση, με τις πιο ογκώδεις να κρύβουν δομικά στοιχεία και τα γυάλινα πάνελ, ώστε να είναι σε κοινή θέα μόνο τα όμορφα, αισθητικά, στοιχεία.
Ο περιβάλλον χώρος είναι σχεδιασμένος έτσι ώστε να συμπληρώνει τη σύνθεση, με τεχνητές λίμνες να αντικατοπτρίζουν το οργανικό σχήμα της πεταλούδας και τη βλάστηση, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει μια αίσθηση απομόνωσης και ηρεμίας.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό είναι ότι πάνω από τις λίμνες και τα φυτά περνούν αιωρούμενα μονοπάτια, τα οποία συνδέουν μεταξύ τους τα μπαλκόνια του ισογείου, προσφέροντας έτσι μία εναλλακτική διαδρομή, πιο κοντά στη φύση.
Στο γαλλικό αρχιτεκτονικό στούντιο της Αν Λακατόν και του Ζαν-Φιλίπ Βασάλ απονεμήθηκε το φετινό Πρίτσκερ, το πιο σημαντικό ίσως βραβείο αρχιτεκτονικής. Μετά τις Ιρλανδές Ιβόν Φάρελ και Σέλεϊ Μακναμάρα, σειρά έχει ένα ακόμα δίδυμο. Η τρίτη φορά, μετά τον Κριστιάν ντε Πορζαμπάρκ (1994) και τον Ζαν Νουβέλ (2008), που ένα γαλλικό γραφείο βρίσκεται στην κορυφή, η πέμπτη που απονέμεται σε ομάδα και η έκτη σε γυναίκα.
Τι είναι όμως αυτό που κάνει τη γαλλική ομάδα ξεχωριστή; Μια αρχιτεκτονική που σέβεται την ιστορία της πόλης και των κτιρίων, διατηρεί τη μνήμη του τόπου, εστιάζει στη βιώσιμη και αποδοτική επανάχρηση, αγαπά την ανακυκλώσιμη υλικότητα, αδιαφορεί για τη μορφολογία, αξιοποιεί οτιδήποτε χρήσιμο, λειτουργικό και διαθέσιμο, σχεδιάζει με ευελιξία από μέσα προς τα έξω για τις ανάγκες των κατοίκων, ονειρεύεται μια δίκαιη κοινωνία, ποντάρει στην κοινωνική κατοικία. Χτίζει με τα ελάχιστα τόπους ζωντανούς και γεμάτους. Μετασχηματίζει την καθημερινότητα προσθέτοντας και όχι αφαιρώντας.
Γεννημένοι στη Γαλλία και στο Μαρόκο αντίστοιχα, η Αν Λακατόν και ο Ζαν-Φιλίπ Βασάλ συναντήθηκαν τέλη του ’70 στην Ανωτάτη Σχολή Αρχιτεκτονικής και Τοπίου του Μπορντό. Τα πέντε χρόνια που πέρασαν στον Νίγηρα, νότια της Σαχάρας, προτού ιδρύσουν το γραφείο τους Lacaton & Vassal το 1987 στο Παρίσι, έμαθαν πώς –με στοιχειώδη υλικά όπως το ξύλο και το ύφασμα– μπορεί κανείς να δημιουργήσει σκιά. «Η έρημος για εμάς ήταν σαν δεύτερο σχολείο». Αυτή η εμπειρία του ελάχιστου, της απλότητας και του αυτοσχεδιασμού θα καθοδηγήσει τις μονοκοντυλιές των έργων τους.
Η Αν Λακατόν και ο Ζαν-Φιλίπ Βασάλ. (Φωτ. LAURENT CHALET)
Η ανακαίνιση μεταπολεμικών κτιρίων κοινωνικής στέγασης και εργατικών πολυκατοικιών τούς χάρισε το Παγκόσμιο Βραβείο Βιώσιμης Αρχιτεκτονικής και το Πανευρωπαϊκό Βραβείο Mies van der Rohe 2019. Το ενδιαφέρον στην περίπτωσή τους είναι ότι δεν τους ανατέθηκε να ανακαινίσουν τα κτίρια αυτά. Η αρχική εντολή ήταν να γκρεμιστούν και να χτιστούν άλλα στη θέση τους. Οι ίδιοι όμως, με το μανιφέστο «Plus» (2004), άσκησαν πίεση στη γαλλική κυβέρνηση, καταφέρνοντας να μετασχηματίσουν τα δημόσια μπλοκ που απειλούνταν με κατεδάφιση σε σύγχρονες κατοικίες, διατηρώντας μάλιστα τα ίδια ενοίκια. Η κατεδάφιση είναι γι’ αυτούς σπατάλη ενέργειας, ύλης και ιστορίας, ενώ ταυτόχρονα κουβαλάει αρνητικό κοινωνικό αντίκτυπο. «Για εμάς είναι μια πράξη βίας».
Με το μότο: «Ποτέ μην κατεδαφίζετε, ποτέ μην αφαιρείτε ή αντικαθιστάτε, πάντα να προσθέτετε, να μεταμορφώνετε και να επαναχρησιμοποιείτε», έστρεψαν την αρχιτεκτονική σκέψη στα πεδία της επανάχρησης. Χάρη σ’ αυτούς αναζωογονήθηκαν ολόκληρες οικιστικές περιοχές και ανανεώθηκε η πολιτιστική κληρονομιά του μοντερνισμού. Κάτι που θα μπορούσαμε να κάνουμε και εμείς στα ταλαιπωρημένα προσφυγικά της Αλεξάνδρας, στα Κουντουριώτικα, στο Δουργούτι και αλλού.
Φωτ. PHILIPPE RUAULT
Το σημαντικότερο έργο τους είναι η ανακατασκευή τριών μπλοκ κοινωνικής κατοικίας σε συγκρότημα 530 κατοικιών του ’60 στο Μπορντό, σε συνεργασία με τον Φρεντερίκ Ντριό και τον Κριστόφ Χουτέν. Με λεπτές παρεμβάσεις, διακριτικές και ευφυείς χειρονομίες όπως η επέκταση των υπαρχόντων κουφωμάτων, η προσθήκη μπαλκονιών με πολυκαρβονική επικάλυψη και η δημιουργία κήπων στους ορόφους με τη μορφή κλειστών γυάλινων «θερμοκηπίων», μεταμόρφωσαν τα διαμερίσματα αφήνοντας τον ήλιο να διεισδύσει, εξασφαλίζοντας βέλτιστη θερμική άνεση και μεγιστοποίηση του καθημερινού ζωτικού ημιυπαίθριου χώρου. Η χρήση προκατασκευασμένων στοιχείων βοήθησε στο μικρότερο κόστος και στη συντομότερη κατασκευή.
Αντίστοιχο έργο, η ανακατασκευή το 2011 του 16ώροφου πύργου Tour Bois-le-Prêtre βόρεια του Παρισιού, σε αρχικό σχεδιασμό του Γάλλου Ρεϊμόν Λοπέζ το 1962. Βελτιώθηκαν τεχνικά 96 διαμερίσματα με νέες τυπολογίες που πληρούν τις ανάγκες σύγχρονων οικογενειών.
Η αρχιτεκτονική των Λακατόν και Βασάλ ανανέωσε «τις νεωτεριστικές ελπίδες και τα όνειρα για τη βελτίωση της ζωής πολλών», παράγοντας μια «αρχιτεκτονική τόσο ισχυρή στις μορφές της όσο και στις πεποιθήσεις της, τόσο διαφανή στην αισθητική όσο και στην ηθική της», ανέφεραν οι κριτές του βραβείου Πρίτσκερ.
Φωτ. PHILIPPE RUAULT
Οι νέες χρήσεις των κτιρίων τους δυναμιτίζουν ανεκμετάλλευτες προοπτικές, παράγοντας απρόσμενα συμβάντα, σ’ έναν σχεδόν αφημένο τόπο. Από τα πιο ενδιαφέροντα έργα τους, αποτέλεσμα αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, η επανάχρηση του εγκαταλελειμμένου εργαστηρίου ναυπηγικής του 1949 στη Δουνκέρκη. Με περισσή ευαισθησία αποκατέστησαν το υπάρχον κτίριο, το οποίο πλέον στεγάζει την γκαλερί τέχνης FRAC Nord-Pas de Calais. Αφησαν σχεδόν ανέγγιχτο το εσωτερικό του επενδύοντας στην καταπληκτική μορφολογία του: τον τεράστιο, φωτεινό και εντυπωσιακό όγκο του, που μπορεί να φιλοξενήσει ποικίλα δρώμενα, εκθέσεις και μεγάλης κλίμακας έργα, ενώ ταυτόχρονα αφηγείται την ιστορία του ως βιομηχανικό κτίριο.
Παράλληλα, κατασκεύασαν ένα δίδυμο νέο κτίριο όπου φυλάσσονται πάνω από 1.500 έργα τέχνης. Το κτίριο αυτό, όχι μόνο δεν ανταγωνίζεται το υπάρχον, αλλά συνομιλεί μαζί του μ’ ένα συμπληρωματικό λεξιλόγιο που περιλαμβάνει μια ημιδιαφανή όψη από κυματοειδή πολυκαρβονικά φύλλα. Πανομοιότυπων διαστάσεων, προβάλλει ως αντικατοπτρισμός του παρακείμενου κτιρίου. Ως μια επανάληψη: το αρνητικό του καλουπιού. Το ένα στιβαρό και βαρύ, το άλλο ελαφρύ, διαφανές και φωτεινό.
Το Palais de Tokyo
Το 2014 αναμόρφωσαν το μουσείο Palais de Tokyo στο Παρίσι με την προσθήκη ενός ευρύχωρου υπόγειου χώρου και με σημειακές δυναμικές παρεμβάσεις, ενώ αξιοπρόσεκτες είναι και οι κατοικίες που έχουν σχεδιάσει. Ενα πρώην εργοστάσιο μπισκότων ανακαινίστηκε με τα ελάχιστα μέσα για να λειτουργήσει ως σπίτι στο Μπορντό (1999), το Latapie House (1993) στο Φλουαράκ έχει κτιστεί με μεταλλικό σκελετό, διαφανή πολυκαρβονικά φύλλα και χαμηλό προϋπολογισμό, ενώ το Cap Ferret House (1998) με θέα στον κόλπο του Αρκασόν στη νοτιοδυτική Γαλλία είναι εναλλακτικά «ονειρικό». Συναρμολογώντας έναν διακριτικό μεταλλικό σκελετό, διατήρησαν τη μνήμη και την ομορφιά του τοπίου: τον αμμόλοφο, τις μιμόζες, τις κουμαριές και τα 46 πεύκα του οικοπέδου, ενσωματώνοντας όσα εγκιβωτίζονται μέσα στον όγκο του σπιτιού σε ειδικές «θήκες» προσαρμοσμένες στην ταλάντευση και στη συνεχή ανάπτυξή τους. «Μην κατεδαφίζεις ποτέ, μην κόβεις ποτέ δέντρο, μη βγάζεις ποτέ μια σειρά από λουλούδια». «Φροντίστε τη μνήμη των πραγμάτων που ήταν ήδη εκεί. Ακούστε τους ανθρώπους που ζουν εκεί».
Οι Λακατόν και Βασάλ σχεδιάζουν μεγάλους και γενναιόδωρους εσωτερικούς χώρους, επεκτάσιμους και μεταβαλλόμενους. Είτε πρόκειται για την Ανωτάτη Αρχιτεκτονική Σχολή της Ναντ (2009) στις ακτές του ποταμού Λούρου, είτε για το θέατρο πολλαπλών χρήσεων στη Λιλ (2013) σχεδιασμένο με ευελιξία: κινητή πρόσοψη, κινητά καθίσματα, ένα σύστημα με μεγάλες κουρτίνες και πτυσσόμενες πόρτες που επιτρέπουν πολλαπλές εσωτερικές διαμορφώσεις. Με προσβάσιμη οροφή που λειτουργεί και ως δημόσιος ανοικτός κήπος.
Η Ανωτάτη Αρχιτεκτονική Σχολή της Νάντης. Οι Λακατόν και Βασάλ σέβονται την ιστορία της πόλης και των κτιρίων, διατηρούν τη μνήμη του τόπου, εστιάζουν στη βιώσιμη και αποδοτική επανάχρηση.
Ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, Αλεχάνδρο Αραβένα, βραβευμένος με Πρίτσκερ το 2016, από τους πρώτους που επανέφεραν στη διεθνή συζήτηση τον κοινωνικό ρόλο της αρχιτεκτονικής δίνοντας πρωτοποριακές λύσεις στο στεγαστικό πρόβλημα της Χιλής, τόνισε ότι οι Λακατόν και Βασάλ είναι «ριζοσπαστικοί στην ευαισθησία τους και τολμηροί μέσω της λεπτότητάς τους, εξισορροπώντας μια σεβαστή αλλά απλή προσέγγιση του δομημένου περιβάλλοντος».
Οι Λακατόν και Βασάλ επεξεργάζονται τον ήλιο και τον αέρα, διερευνούν τον τόπο, αναλύουν τα χαρακτηριστικά του, εξερευνούν, μαθαίνουν την ιστορία του, κατοικούν τη μνήμη. Πιστεύουν πολύ στον άνθρωπο. «Πίσω από τα δωμάτια, υπάρχει ζωή». Η αρχιτεκτονική τους δεν είναι σε καμιά περίπτωση κλασικά ωραία. Δεν τους νοιάζει η «ομορφιά».
Συναρμολογούν, προσαρμόζουν, ανασυνθέτουν. Δημιουργούν κολάζ από αναμνήσεις, εικόνες και συναισθήματα με νέα σύγχρονα βιομηχανικά υλικά: πάνελ αλουμινίου, πολυκαρβονικά φύλλα, μεταλλικά πλαίσια, στραντζαριστές λαμαρίνες, πολυεστερικά φύλλα τύπου «ελενίτ». Η ανακυκλώσιμη «κοινωνική» υλικότητα των έργων τους αντανακλά μια ιδιόρρυθμη αδρή αρχιτεκτονική, τραχιά και καλοδουλεμένη. Ευαίσθητη και εφευρετική στις ουσιώδεις συνθετικές επιλογές και ταυτόχρονα λειτουργική, γωνιώδης και δυναμική στις επιμέρους λεπτομέρειες.
