Γιατί λέμε την εβδομάδα πριν την Μεγάλη, βουβή ή κουφή; - Ποιό είναι το νόημα;

 https://www.sophia-ntrekou.gr/2014/04/Koufi-Vouvi-evdomada-H-diki-mas-poreia-pros-ta-ierosolyma.html

Η σταυροαναστάσιμη αγωνιστική πορεία προς το Πάσχα.

Posted on 25 Φεβρουαρίου, 2026

Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου
Θεολόγου – συγγραφέως
Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων
Εν Κυθήροις τη 25η Φεβρουαρίου 2026

Ήδη από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου, η αγία μας Εκκλησία μας εισήγαγε σε μιά νέα περίοδο του εορτολογίου της, την περίοδο του Τριωδίου. Μας δίδει έτσι την αφορμή να στρέψουμε και πάλι την προσοχή μας προς το νόημα και το περιεχόμενό της και να προσεγγίσουμε κάποιες πτυχές της, που μπορούν να μας βοηθήσουν σε μιά βαθύτερη κατανόηση της σημασίας της στην πνευματική μας ζωή.

Είναι μια πένθιμη και κατανυκτική περίοδος που αρχίζει, όπως είναι γνωστό, από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου και φθάνει μέχρι τον εσπερινό του Μεγάλου Σαββάτου. Αυτήν διαδέχεται κατόπιν η χαρμόσυνη περίοδος του Πεντηκοσταρίου, που αρχίζει από την Κυριακή του Πάσχα και φθάνει μέχρι την Κυριακή των αγίων Πάντων.

Είναι περίοδος εντονωτέρου πνευματικού αγώνος, στην οποία η Εκκλησία, με τα τροπάρια, τους ύμνους, τα αναγνώσματα, τις κατανυκτικές Προηγιασμένες Θείες Λειτουργίες, με την νηστεία και με την όλη κατάλληλη ατμόσφαιρα των ημερών αυτών μας καλεί σε μιά ακριβέστερη και βαθύτερη βίωση του μυστηρίου της μετανοίας, μας καλεί να παλαίψουμε και να σταυρώσουμε τα πάθη και τον παλαιόν άνθρωπον, που φέρουμε μέσα μας, έτσι ώστε συσταυρωμένοι και συναναστημένοι με τον Χριστό, να εορτάσουμε τα άγια Πάθη και την Ανάστασή του.

Βέβαια αυτό δεν σημαίνει, ότι μετά την παρέλευση της περιόδου αυτής μπορούμε να χαλαρώσουμε τον πνευματικό αγώνα και να ικανοποιούμε τα πάθη, αλλά οφείλουμε πάντοτε να αγωνιζόμαστε με την ίδια ένταση, ή μάλλον με διαρκώς αυξανόμενη ένταση, σαν να ήταν όλη η ζωή μας ένα διαρκές και ισόβιο Τριώδιο. Αν μελετήσουμε τους βίους των αγίων, θα δούμε, ότι η ζωή τους ήταν ένας ακατάπαυστος αγώνας προς τα πάθη, μιά ισόβια κατάσταση νηστείας, μιά σταυροαναστάσιμη πορεία χαρμολύπης προς την Βασιλεία των Ουρανών. Επειδή ίδιον χαρακτηριστικό γνώρισμα της ανθρωπίνης φύσεως είναι το τρεπτόν και μεταβαλλόμενον, το γεγονός, δηλαδή, ότι ο άνθρωπος παρουσιάζει διακυμάνσεις και αυξομειώσεις στην πνευματική του ζωή και, σήμερα μεν είναι δυνατόν να έχει ζήλο και προθυμία, αύριο όμως να περιπέση σε κατάσταση αμελείας και ραθυμίας, πιεζόμενος και επηρεαζόμενος από την «ευπερίστατη αμαρτία», που κυριαρχεί γύρω του, γι’ αυτό καθιέρωσαν οι άγιοι Πατέρες, με πολλή σοφία και σύνεση, την ευλογημένη αυτή περίοδο, ώστε να αποτελέση όχι μόνον στάδιο προετοιμασίας για τον εορτασμό του Πάσχα, αλλά και τρόπον τινά, εγερτήριον σάλπισμα, αφορμή ανανήψεως και ανανεώσεως του πνευματικού αγώνος.

Πήρε το όνομα «Τριώδιον» από το ομώνυμο λειτουργικό βιβλίο, το οποίο χρησιμοποιεί κατά την περίοδο αυτή, επειδή οι κανόνες των καθημερινών της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, που υπάρχουν στο βιβλίο αυτό, έχουν μόνο τρεις ωδές. Χωρίζεται σε τρία μέρη: Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει τις τρείς πρώτες εβδομάδες, μέχρι την Κυριακή της Τυρινής. Έχει προκαταρκτικό χαρακτήρα και αποσκοπεί στο να μας προετοιμάσει σε μια σταδιακή είσοδο στη νηστεία, που επακολουθεί στη συνέχεια. Το δεύτερο μέρος αρχίζει από την Καθαρά Δευτέρα και φθάνει μέχρι την Κυριακή των Βαΐων. Κυρίαρχο γνώρισμά του είναι ο αγώνας προς τα πάθη με την βοήθεια της νηστείας υπό την διπλή της μορφή: Νηστεία των τροφών και νηστεία των παθών. Τέλος το τρίτο περιλαμβάνει την Μεγάλη Εβδομάδα, που είναι η τελική κατάληξη, η αποκορύφωση του Τριωδίου, όπου συμπορευόμαστε  μαζί με τον Χριστό προς το άγιον Πάθος και βιώνουμε την λαμπροφόρο Ανάσταση ως ένα προσωπικό γεγονός.

Η όλη δομή του Τριωδίου συνιστά και συγκροτεί μία κλίμακα, μία ανοδική πορεία, που ανεβάζει τον πιστό από την κάθαρση στον φωτισμό και από τον φωτισμό στη θέωση, από την γη στον ουρανό. Με την πρώτη βαθμίδα της εισάγει τον πιστό στην ταπείνωση και την συντριβή της καρδιάς του τελώνου, σαν το πιο απαραίτητο εφόδιο για τη θεραπεία της ψυχής από τα πάθη.

Κατόπιν, στην επόμενη βαθμίδα της, (Κυριακή του ασώτου), μας παρουσιάζει την δύναμη της μετανοίας και το μέγεθος της ευσπλαγχνίας του Δεσπότου Χριστού, ο οποίος δέχεται την μετάνοια του αμαρτωλού, όταν αυτός μετανοεί ειλικρινά και τον αποκαθιστά και πάλι στην κατάσταση του υιού και κληρονόμου της Βασιλείας του.

Στην επόμενη βαθμίδα, (Κυριακή της Απόκρεω), μας υπενθυμίζει την μεγάλη αλήθεια, ότι ο Θεός είναι μεν εύσπλαγχνος, αλλά είναι και δίκαιος. Και όσο μεγάλη είναι η ευσπλαγχνία του, άλλο τόσο μεγάλη είναι και η δικαιοσύνη του. Και δεν θα πρέπει ο πιστός, αποβλέποντας στην ευσπλαγχνία του να παραθεωρεί την δικαιοσύνη του και να συνεχίζει να αμαρτάνει, ζώντας με αμέλεια και ασωτεία, διότι θα έρθει μία ημέρα, την φοβερά ημέρα της κρίσεως, για να κρίνει τον κόσμο και να αποδώσει στον καθένα κατά τα έργα του.

Στην επόμενη βαθμίδα, (Κυριακή της Τυρινής), μας φέρνει στην αρχή της ιστορίας του ανθρωπίνου γένους, στη ζωή των πρωτοπλάστων μέσα στον παράδεισο. Μας υπενθυμίζει, ότι η αιτία της εξορίας των από τον παράδεισο, ήταν η παρακοή στην εντολή του Θεού, που ήταν εντολή νηστείας και μας διδάσκει, ότι αν θέλουμε να ξαναβρούμε αυτόν τον χαμένο παράδεισο, θα πρέπει να ακολουθήσωμε τον εντελώς αντίθετο δρόμο, τον δρόμο δηλαδή της υπακοής στο θέλημα του Θεού και της νηστείας.

Στην επόμενη βαθμίδα, (Κυριακή της Ορθοδοξίας), μας διδάσκει την μεγάλη αλήθεια, ότι σε τίποτα δεν ωφελεί τον πιστό ο αγώνας, που κάνει να νεκρώσει τα πάθη και να κάνει κτήμα του τις αρετές, αν δεν πιστεύει ορθά, αν δεν βρίσκεται στους κόλπους της μόνης αληθούς Εκκλησίας του Χριστού, της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Στην επόμενη βαθμίδα (Β΄ Κυριακή των νηστειών), μας παρουσιάζει μια μεγάλη ασκητική μορφή και ταυτόχρονα έναν μεγάλο αγωνιστή και υπέρμαχο της Ορθοδοξίας, τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, προκειμένου να μας εμπνεύσει τόσον από τους αντιαιρετικούς του αγώνες κατά του Παπισμού, όσον επίσης και από την ζωή της ασκήσεώς του.

Στην επόμενη βαθμίδα, (Γ΄ Κυριακή των νηστειών), φέρνει στη μνήμη μας το πάθος του Κυρίου και προβάλλει εις προσκύνηση τον τίμιο και ζωοποιό σταυρό του ως ισχυρότατο όπλο, ως στήριγμα, παρηγορία και αναψυχή, ως πηγή δυνάμεως στον αγώνα κατά των παθών.

Στις επόμενες δύο βαθμίδες (Δ΄και Ε΄ Κυριακές των νηστειών), μας παρουσιάζει δύο ακόμη μεγάλες ασκητικές μορφές, τον άγιο Ιωάννη τον Σιναΐτη και την οσία Μαρία την Αιγυπτία, ως παραδείγματα τελείας ασκητικής διαγωγής. Έτσι μας διδάσκει, ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος θεραπείας της ψυχής από τα πάθη, παρά μόνον ο δρόμος της ασκητικής θεραπευτικής αγωγής, που υποδεικνύει η Εκκλησία. Τέλος στην τελευταία βαθμίδα (Κυριακή των Βαΐων), μας εισάγει στο πάθος του Κυρίου και εν τέλει μας οδηγεί στην φωτεινή ατμόσφαιρα της λαμπροφόρου Αναστάσεως.

Η όλη αυτή ανοδική πορεία, το ανέβασμα στην κλίμακα των αρετών,  στην οποία μας καλεί να βαδίσωμε η αγία μας Εκκλησία διά του Τριωδίου, δεν είναι ένα εύκολο κατόρθωμα. Απαιτείται αγώνας σκληρός και οδυνηρός με ιδρώτα πολύ, με δάκρυα και θυσίες πολλές, για να κόψει κανείς τα πάθη του, για να ξεριζώσει από μέσα του όσα αγκάθια ρίζωσαν μέσα στο χώρο της καρδιάς του. Προ παντός έχει ανάγκη από έμπειρο πνευματικό οδηγό, με την βοήθεια του οποίου και μόνον μπορεί να ξεφύγει από τις ποικίλλες πλεκτάνες και παγίδες του διαβόλου. Δεν θα πρέπει όμως κανείς να απελπίζεται και να αποθαρρύνεται, αναλογιζόμενος τους κόπους και τις δυσκολίες του πράγματος. Στον αγώνα αυτόν δεν  έχει σημασία σε ποιά πνευματικά μέτρα θα φθάσει. Σημασία έχει να ξεκινήσει τον αγώνα με ζήλο και προθυμία πολλή και να μην παύσει αγωνιζόμενος μέχρι τελευταίας του αναπνοής. Και τότε ας είναι βέβαιος, ότι θα έχει μαζί του την παντοδύναμο βοήθεια της Θείας Χάριτος, τις πρεσβείες της παναχράντου Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και όλων των αγίων. Αμήν.

Καλή, ευλογημένη και καρποφόρα αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή.  

Καθαρά Δευτέρα

 

Καθαρά Δευτέρα

Ημερομηνία Εορτής:	23/02/2026
Τύπος εορτής:	Με βάση το Πάσχα. Εορτάζει 48 ημέρες πριν το Άγιο Πάσχα.
Άγιοι που εορτάζουν:	Καθαρα Δευτερα
Περιεχόμενα:	Βιογραφία Αγιογραφίες / Φωτογραφίες

Βιογραφία

Με την Καθαρά Δευτέρα ξεκινά η Σαρακοστή για την Ορθόδοξη εκκλησία, ενώ ταυτόχρονα σημάνει το τέλος των Απόκρεω. Η Καθαρά Δευτέρα ονομάστηκε έτσι γιατί οι Χριστιανοί «καθαρίζονταν» πνευματικά και σωματικά. Είναι μέρα νηστείας αλλά και μέρα αργίας για τους Χριστιανούς. Η νηστεία διαρκεί για 40 μέρες, όσες ήταν και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο.

Την Καθαρά Δευτέρα συνηθίζεται να τρώγεται λαγάνα (άζυμο ψωμί που παρασκευάζεται μόνο εκείνη τη μέρα), και άλλα νηστίσιμα φαγώσιμα, κυρίως λαχανικά, όπως και φασολάδα χωρίς λάδι. Επίσης συνηθίζεται το πέταγμα χαρταετού.

Η Καθαρά Δευτέρα εορτάζεται 48 ημέρες πριν την Κυριακή του Πάσχα.

Η κυρά Σαρακοστή

Ένα έθιμο που έχει σχεδόν χαθεί είναι αυτό της Κυρά Σαρακοστής. Πρόκειται για ένα ιδιόμορφο ημερολόγιο με το οποίο μετρούσαν τις εβδομάδες της νηστείας (Σαρακοστής).

Η κυρά Σαρακοστή στις περισσότερες περιοχές ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά. Απεικόνιζε μια γυναίκα με σταυρωμένα χέρια, λόγω προσευχής, σαν καλόγρια, χωρίς στόμα, λόγω νηστείας, και με εφτά πόδια που αναπαριστούσαν τις επτά εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο έκοβαν ένα πόδι και έτσι ήξεραν πόσες βδομάδες νηστείας απέμεναν μέχρι το Πάσχα. Το Μεγάλο Σάββατο, έκοβαν και το τελευταίο πόδι.

Αυτό το κομμάτι χαρτί το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο. Τοποθετούσαν το σύκο αυτό μαζί με άλλα, και σε όποιον το έβρισκε θεωρούνταν ότι του έφερνε γούρι.

Σε άλλα μέρη της Ελλάδας η Κυρά Σαρακοστή δεν ήταν φτιαγμένη από χαρτί, αλλά από ζυμάρι. Το ζυμάρι φτιαχνόταν με αλεύρι, αλάτι και νερό. Η διαδικασία ήταν κι εδώ η ίδια όπως και με την χάρτινη. Μια παραλλαγή του εθίμου της Κυράς Σαρακοστής είναι φτιαγμένη από πανί και γεμισμένη με πούπουλα.

Για την Κυρά Σαρακοστή έχουν γραφτεί και οι εξής στίχοι:

Την Κυρά Σαρακοστή που ‘ναι έθιμο παλιό
οι γιαγιάδες μας την φτιάχναν με αλεύρι και νερό.

Για στολίδι της φορούσαν στο κεφάλι έναν σταυρό
μα το στόμα της ξεχνούσαν γιατί νήστευε καιρό.

Και τις μέρες της μετρούσαν με τα πόδια της τα επτά.
Έκοβαν ένα την βδομάδα μέχρι ‘νάρθει η Πασχαλιά.

Λιγότερα (-)

Αγιογραφίες / Φωτογραφίες

Κυρά Σαρακοστή

Απαράδεκτη Λατρεία.

 Posted on 22 Φεβρουαρίου, 2026

ΚΑΘΑΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ ΕΣΠΕΡΑΣ [:Ησ.1,1-20]
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 18-2-1991] 

       Σεβασμιώτατε, αγαπητοί μου αδελφοί. Σήμερα, πρώτη ημέρα της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, εισερχόμεθα εις το σκάμμα των αγώνων των πνευματικών και της λατρείας της πνευματικής προς τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν μας. Βέβαια, ο λαός του Θεού θα νηστεύσει. Βέβαια, μη αρκούμενος εις την κατά Σάββατον και Κυριακήν Θείαν Λειτουργίαν, θα αναζητήσει να λατρεύσει τον Κύριον και με τις, κατά Τετάρτην και Παρασκευήν, Προηγιασμένες Θείες Λειτουργίες. Θα υπάρχει δηλαδή μία πύκνωσις προσφοράς και λατρείας στον Θεό. Κι όλα αυτά βεβαίως πολύ καλά. Τίθεται, όμως, το ερώτημα: Είναι ο Θεός ευχαριστημένος ή έχει παράπονον από τον λαόν του, τον νέον Ισραήλ, την Εκκλησίαν;

      Την αφορμήν αυτής της αυτοκριτικής έθεσε το πρωινό ανάγνωσμα από την έκτην Ώραν, και που είναι στην έκτη Ώρα από τον προφήτην Ησαΐαν, που εκεί ο Θεός εκφράζει το παράπονό του για τον παλαιόν Ισραήλ, και πολύ σοφά η Εκκλησία μας ετοποθέτησεν αυτήν την περικοπή, μόνο και μόνο για να υπενθυμίσει, να υπενθυμίζει μήπως τα αυτά παράπονα τα έχει ο Θεός και δια τον νέον Του λαό, τον νέον Ισραήλ, την Εκκλησίαν. Και τούτο διότι δυστυχώς ο νέος Ισραήλ, η Εκκλησία, οι ορθόδοξοι Χριστιανοί μας, βαδίζουν στα ίδια χνάρια, όπως και ο παλαιός Ισραήλ. Συνεπώς, οι προφητικοί λόγοι του Ησαΐου έχουν –δυστυχώς!- την ίδια πάντοτε επικαιρότητα.

     Τι λέγει εκεί ο Θεός; Έτσι δε και ανοίγει το βιβλίον του Ησαΐου: «῎Ακουε οὐρανὲ καὶ ἐνωτίζου γῆ, ὅτι Κύριος ἐλάλησεν· υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα, αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν. Ἒγνω βοῦς τὸν κτησάμενον καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὐτοῦ· ᾿Ισραὴλ δέ με οὐκ ἔγνω καὶ ὁ λαός με οὐ συνῆκεν. Οὐαὶ ἔθνος ἁμαρτωλόν, λαὸς πλήρης ἁμαρτιῶν, σπέρμα πονηρόν, υἱοὶ ἄνομοι· ἐγκατελίπατε τὸν Κύριον καὶ παρωργίσατε τὸν ἅγιον τοῦ ᾿Ισραήλ». Αγαπητοί μου, υποβαλλόμεθα με αυτούς τους λόγους του Προφήτου, που αρχίζει με μίαν αυστηρήν μεγαλοπρέπεια το προφητικό του αυτό βιβλίο. Επικαλείται ως μάρτυρας της αχαριστίας του λαού του, αυτόν τον ουρανόν και αυτήν την γην, εφόσον –περίεργο- δεν υπάρχει δίκαιος να ακούσει το παράπονον του Θεού. Και καλεί μάρτυρες τον ουρανόν και την γην.

     Αλλά, αν ο προφήτης φτάνει να επικαλεστεί τα άψυχα κτίσματα, αυτό είναι ένα τρομερό κατάντημα του λαού, που λογικοί άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να κατανοήσουν αυτό τους το κατάντημα. Και επικαλείται τον ουρανόν και την γην. Έφθασαν στο σημείον, λογικοί όντες, να μην κατανοούν. Λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Πολλοῦ γέμει τοῦ θυμοῦ τὸ προοίμιον». «Το προοίμιον των προφητειών», λέγει, «είναι γεμάτο από θυμόν». «Εἰ γὰρ μὴ σφοδρά τις ἦν καὶ ἄφατος ἡ ὀργή, οὐκ ἂν τοὺς ἀνθρώπους ἀφείς, πρὸς τὰ στοιχεῖα τὸν λόγον ἔστρεψεν». «Εάν δεν ήταν», λέγει, «τόσο πολύ μεγάλη και ανείπωτη η οργή του Θεού, δεν θα άφηνε τους ανθρώπους για να πιάσει τα άψυχα στοιχεία και να ζητάει από εκεί ο Θεός την μαρτυρίαν»· «δεικνὺς ὅτι τῶν ἀναισθήτων φύσει στοιχείων χεῖρον οἱ λόγῳ τετιμημένοι διάκεινται (:δείχνοντας ότι αυτοί που τιμήθηκαν με λογική, δηλαδή οι άνθρωποι, είναι χειρότεροι από τα εκ της φύσεως αναίσθητα στοιχεία)».

       Αλλά πέραν του κτιστού ουρανού, ορατού ουρανού, είναι και οι κάτοικοί του. Είναι οι άγιοι Άγγελοι. Και όλοι οι κάτοικοι της γης, αυτοί που δεν εγνώρισαν τον αληθινόν Θεόν. Οι «εθνικοί» λεγόμενοι, οι ειδωλολάτραι δηλαδή. Όλοι αυτοί καλούνται ομοίως να σταθούν τώρα μάρτυρες. Με μιαν, θα λέγαμε, προέκτασιν της ερμηνείας «ουρανός και γη». Αλλά ακόμα και αυτός ο μετεωρολογικός ουρανός, αυτός που βρέχει, χιονίζει, δίνει την βροχή δηλαδή, δίνει τον ήλιο, δίνει τους ευκράτους καιρούς, όπως και η γη που δέχεται αυτούς τους ευκράτους καιρούς του ουρανού και έρχονται ο ουρανός και η γη να θρέψουν έναν αχάριστο λαό. Τους επικαλείται, λοιπόν, ο Θεός, ο προφήτης για λογαριασμό του Θεού, τους επικαλείται μάρτυρες.

      Και τι λέγει ο Θεός; Σε τι να σταθούν αυτά μάρτυρες; Σε τι; Ποιος ο λόγος; Λέγει ο Θεός: «Υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα, αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν (:Εγώ εγέννησα παιδιά, τα δόξασα – ὕψωσα -, τα δόξασα και αυτοί δε, με παρεγνώρισαν)». Δηλαδή, «δεν με λογάριασαν, μου γύρισαν την πλάτη». Βλέπετε εδώ ότι είναι η δημιουργία του λαού του Θεού, του λαού του Ισραήλ, που κατάγεται από τον Αβραάμ· και που ο Θεός εφόρτωσε τον Αβραάμ με τόσες υποσχέσεις, τόσες επαγγελίες, γι’ αυτόν τον λαό. Και ο λαός τώρα αθετεί τον Κύριον. Πώς τον αθετεί; Όταν έστρεφε, πολύ πυκνά, το πρόσωπό του ο Ισραήλ να δεχθεί και να λατρεύσει γειτονικούς, ειδωλολατρικούς λαούς και να εγκαταλείπει τον άγιον του Ισραήλ.

     Το κυριότατο αμάρτημα αυτού του λαού δεν ήταν οι συνήθεις παραβάσεις του νόμου, όπως θα λέγαμε, των εννέα τελευταίων εντολών, ή των οκτώ τελευταίων εντολών· ήταν κυρίως οι δύο πρώτες εντολές· που ελάτρευαν την κτίσιν, ελάτρευαν τα είδωλα, ελάτρευαν πέρα από τα είδωλα γιατί πίσω από τα είδωλα είναι οι δαίμονες –λέγει ο Ψαλμωδός ότι «τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν δαιμόνια»– και άφηναν τον αληθινό Θεό… Αυτό ήταν το πολύ πολύ μεγάλο αμάρτημα αυτού του λαού. Και έτσι δημιουργούσαν μίαν αποστασίαν. Απήρχοντο, έφευγαν από του προσώπου του Θεού, δεν ήθελαν… Ρίξτε μια ματιά στην Παλαιά Διαθήκη, διαβάσατέ την όλη, ανάγνωση. Θα δείτε ότι μία διήρχουσα γραμμή είναι αυτή. Ποια; Ότι ο λαός αποστατεί και ο Θεός διαμαρτύρεται. Τιμωρεί, επανέρχεται ο λαός, δια να επανέλθει πάλι εις την αποστασίαν του και πάλι να τιμωρήσει ο Θεός και πάλι να επανέλθει ο λαός· αυτό το σχήμα θα το δείτε συνέχεια· από τη στιγμή που ο Θεός δημιουργεί τον λαό Του δικό Του, τους απογόνους του Αβραάμ μέχρι την εποχή του Χριστού.

      Αλλά… Εδώ λέγει ότι «ἐγέννησα υἱούς». Βεβαίως, η υιοθεσία αυτή θα εγίνετο φανερή και πολύ βαθυτέρα εις τον χώρον της Καινής Διαθήκης. Όταν εκεί βλέπομε να υπάρχει υιοθεσία, υιοθεσία του Θεού δια του Ιησού Χριστού· προσλαμβάνει εκείνους που πιστεύουν και τους κάνει παιδιά Του. Παιδιά Του κατά χάριν. Και Θεούς κατά χάριν. Και στην Παλαιά Διαθήκη ήταν να γίνουν θεοί κατά χάριν. «Ἐγὼ εἶπα θεοὶ ἐστέ».  Και βλέπει κανείς στην Καινή Διαθήκη που λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης: «Ὃσοι ἔλαβον αὐτόν -δηλαδή τον Χριστόν-, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι (:τους έδωκεν την εξουσία να γίνουν παιδιά του Θεού), τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ,  οἳ  (:οι οποίοι) ἐκ Θεοῦ ἐγεννήθησαν». Βλέπετε, λοιπόν, ότι κατεξοχήν υιοθεσία είναι στην Καινή Διαθήκη.

      Αλλά τι σημαίνει «ἠθέτησαν»; Ο παλαιός Ισραήλ, όχι λιγότερο και ο νεότερος, τι ηθέτησαν; Τα συμφωνηθέντα της διαθήκης. Όταν λέμε Παλαιά Διαθήκη, εννοούμε συμφωνία. Κάνει ο Θεός μία συμφωνία με τον λαό Του. Αυτό θα πει «διαθήκη». Συμφωνία. Και τι θα πει Καινή Διαθήκη; Το ίδιο πράγμα. Συμφωνία. Καταρχάς, λοιπόν, αθετείται αυτή η συμφωνία. Όσο δε για τον χώρο της Καινής Διαθήκης… αθετείται το Βάπτισμα. Διότι εις το όνομα του Αγίου Τριαδικού Θεού εβαπτίσθημεν και όμως αθετούμε το Βάπτισμα.

       Ακόμη; Είναι η αποστασία. Όταν ο Απόστολος Παύλος ομιλεί σαν σημάδι των εσχάτων την αποστασία– ακούσατε προηγουμένως την ευαγγελική περικοπή; Σας τρόμαξε; Ο Κύριος είπε πολλά σημάδια αναγνωρίσεως του τέλους. Κάθε, κάθε λέξη και γεγονός. Σας συνετάραξε η περικοπή; Λοιπόν. Όταν ομιλεί ο Απόστολος Παύλος για την αποστασία, είναι ένα από τα τελευταία σημάδια του ερχομού του Χριστού. Τι λέγει ο Απόστολος; Επειδή είχαν θορυβηθεί οι Θεσσαλονικείς, τους λέγει: «Πρώτα θα έλθει η αποστασία και μετά ο Αντίχριστος, ο άνομος». Διότι εκείνοι επίστευαν ότι θα έλθει στις μέρες των. Ενώ ακόμη ο Παύλος θα ήταν στη ζωή… Είχαν παρανοήσει. Και τους λέει: «Όχι. Θα ‘ρθει πρώτα η αποστασία». Αυτήν την λέξη βάζει: «αποστασία». Και μετά θα έλθει ο άνομος, δηλαδή ο Αντίχριστος. Συνεπώς; Βλέπει κανείς εδώ ότι τι είναι η αποστασία; Είναι η αθέτησις. Αθετούμε τον Χριστόν. Τον έχουμε αθετήσει. Πιστέψτε με. Εδώ εμείς, οι Έλληνες, οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, στο σύνολό μας, πλην, πλην, πλην εξαιρέσεων, έχομε αθετήσει.

      Βέβαια, αν λάβετε υπόψη ότι μόνο το 2% εκκλησιάζεται, αλλά κι αν υποτεθεί ότι ένα άλλο 2% θα μπορούσε να είναι ευσεβές, που να μην εκκλησιάζεται παρά αραιά –τώρα τι είδους ευσέβεια μπορεί να είναι αυτό· άλλη παράγραφος…- αμέσως, από τα νούμερα, βρίσκομε ότι πού είναι το άλλο 98 ή το άλλο 96 -90!- τοις εκατό; Γι ‘ αυτό σας είπα ότι στην πλειονότητά μας ήδη έχομε αποστατήσει από τον Άγιον του Ισραήλ. Ή τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν μας. Και αυτό είναι εκείνο το οποίον πρέπει να μας τρομάζει!

     Έτσι, βλέπετε, ο λαός μας, το πόσο κατανοεί αυτά τα οποία ο Κύριος δια του Ευαγγελίου παραγγέλλει, αυτά που ως ήθος θέλει ο Κύριος, ως πνευματική ζωή, αυτά όλα που η Εκκλησία διαρκώς τα διαλαλεί. Μπορείτε να ιδείτε κατά πόσο κατανοεί ο λαός μας από το πώς εχθές, σήμερα διασκεδάζει. Όχι διασκεδάζει. Ασωτεύει. Όταν πια δεν είναι υπόθεσις απλώς ατομική, όταν δήμοι και κοινότητες οργανώνουν αυτήν την ασωτία, μπορούμε να αντιληφθούμε –μη μου πείτε πώς τα οργανώνει· ρίξτε μια ματιά στην εφημερίδα, μάθετε, γύρω μας γίνονται αυτά τα πράγματα, δεν είναι πράγματα άγνωστα, για να δείτε, επαναλαμβάνω, πώς ο λαός μας αντιλαμβάνεται τη σωτηρία του… Και πόσο ο λαός μας αυτός απέχει από του να αφυπνιστεί και να τρομάξει για εκείνα τα οποία έρχονται!

     Αγαπητοί μου· και πάλι μια τρομερή εικόνα εισάγει εδώ ο Θεός. Την πρώτην την εισάγει ο προφήτης- κατ’ έμπνευσιν εννοείται· του Θεού. Πάλι εδώ  εισάγει μια εικόνα ο ίδιος ο Κύριος. Και λέγει: «Ἒγνω βοῦς τὸν κτησάμενον καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὐτοῦ· Ἰσραὴλ δέ με οὐκ ἔγνω καὶ ὁ λαός με οὐ συνῆκεν».«Το βόδι ξέρει το αφεντικό του, ‘’τον κτησάμενον’’, αυτόν ο οποίος το αγόρασε, το αφεντικό του. Και το γαϊδουράκι γνωρίζει –λέει- το παχνί του κυρίου του· ξέρει τον στάβλο και γυρίζει και πηγαίνει εκεί. Ο Ισραήλ, όμως, δεν με ανεγνώρισε, ούτε με κατενόησε». Φοβερό και εδώ πάλι! Πάλι αναφέρεται σε όντα κατώτερα του ανθρώπου, για να κάνει μίαν σύγκρισιν. Πρώτα τα άψυχα: ουρανός και η γη. Τώρα τα έμψυχα· αλλά τα «άλογα», δηλαδή τα μη έχοντα λογικήν. Ιδού το κατάντημα του ανθρώπου…

      Αν θέλετε να προχωρήσω και λιγάκι πιο πέρα στην Παλαιά Διαθήκη, το σημειώνει αυτό ένας ξένος, ο Πασκάλ και λέγει: «Αν ο Θεός καλεί τον μέθυσον, τον άνθρωπο που μεθά ή τον τεμπέλη και του λέει: «Έλα εδώ, οκνηρέ, να ιδείς πώς δουλεύει η μέλισσα, πώς εργάζεται το μυρμήγκι». «Εάν», λέγει, «αυτά τα έντομα ο Θεός καλεί για να συνετίσει τον τεμπέλη, αυτό είναι κατάντημα». Είναι κατάντημα. Πραγματικά.

     Και δικαιολογημένα, λοιπόν, εδώ επιφωνεί ο προφήτης: «Οὐαὶ ἔθνος ἁμαρτωλόν, λαὸς πλήρης ἁμαρτιῶν, σπέρμα πονηρόν, υἱοὶ ἄνομοι (:Αλίμονό σου, έθνος αμαρτωλό, λαός που είσαι γεμάτος από αμαρτίες, είσαι σπέρμα πονηρόν)». Αυτό λίγο να το δούμε: «Αντί να είσαι ἔθνος ἅγιον», που λέει ο Θεός στο βιβλίο της Εξόδου, «ἔθνος ἅγιον, εσύ γίνεσαι σπέρμα πονηρόν. Αντί να είσαι σπέρμα Αβραάμ, γίνεσαι σπέρμα πονηρόν. Κι αντί να είσαι παιδί του Θεού, να είστε παιδιά του Θεού, είσαστε άνομοι». Και ο ορμαθός αυτός των αμαρτιών είχε σαν αποτέλεσμα την αποστασία και την ροπή εις την ειδωλολατρία.

     Γι’αυτό λέγει ο προφήτης στη συνέχεια: «Ἐγκατελίπατε τὸν Κύριον καὶ παρωργίσατε τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ». «Τον εγκαταλείψατε – αποστασία-  και Τον παροργίσατε τον Άγιον του Ισραήλ». Είδατε; «Τον Άγιον του Ισραήλ». Μπορεί να δει κανείς όλους αυτούς τους λόγους του προφήτου στον νέον Ισραήλ, τον λαό μας τον ελληνικόν -να πάρω μόνο τον ελληνικόν- ορθόδοξον, ελληνικόν μας λαόν; Μπορεί να δει εδώ καταστάσεις ίδιες και να μην δακρύσει; Και να μην πονέσει, και να μην μελαγχολήσει; Γιατί; Γιατί εδώ έχομε κάτι πολύ βαρύτερο, κάτι πολύ σπουδαιότερο· διότι επιτέλους, πώς εδόθηκε η Παλαιά Διαθήκη; Και πώς στηρίχτηκε; Με αίμα ζώων… Και καμία λατρεία δεν προσεφέρετο στον Θεό χωρίς θυσίες, αιματηρές και αναίμακτες. Εδώ τι έχομε; Έχομε τον Τίμιον Αίμα του Χριστού! Πόσο διαφέρει το Τίμιον Αίμα του Χριστού από τις θυσίες της Παλαιάς Διαθήκης; Πόσο λοιπόν περισσότερο έντονα θα έπρεπε να μιλήσει ο λόγος του Θεού δια τους αθετούντας Ορθοδόξους Χριστιανούς;

      Και για να μην το λέγω εγώ, ακούστε, με λαχτάρα και φόβο γράφει ο Απόστολος Παύλος στους Εβραίους: «Διὰ τοῦτο δεῖ περισσοτέρως ἡμᾶς προσέχειν τοῖς ἀκουσθεῖσι, μή ποτε παραῤῥυῶμεν (:πρέπει περισσότερο να προσέξομε σε εκείνα που ακούστηκαν για το πρόσωπο του Ιησού Χριστού από τους αποστόλους Του και να μην παρασυρθούμε). Εἰ γὰρ ὁ δι᾿ ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος –ποιος λόγος; Στο Σινά!-, καὶ πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν (:τιμωρήθηκε αυστηρά·πώς σύρθηκαν στην Βαβυλώνα οι Εβραίοι -70 χρόνια!- αιχμάλωτοι, κι άλλα… ή το Βόρειο Βασίλειο αποχωρίστηκαν, χωρίστηκαν, δυο βασίλεια, κι αυτό κατάντημα, και το Βόρειο Βασίλειο είχε προ-αιχμαλωτιστεί από τους Ασσυρίους και τόσα άλλα, και πολέμους και λοιπά και λοιπά που υφίστατο αυτός ο λαός, τιμωρίες των παραβάσεών των… Και λέγει ο Απόστολος:), πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας;». «Πώς εμείς θα ξεφύγουμε», λέγει, «μπροστά σε μια – και λέει«αμέλεια»- μπροστά στην αμέλεια μιας τέτοιας σωτηρίας;».  Ποιας σωτηρίας; Η οποία κατακυρώθηκε με το Αίμα, καλύτερα με την Ενανθρώπηση και το χυμένο, στον Σταυρό, Αίμα του Ενανθρωπήσαντος Λόγου του Θεού; Mπορούμε, λοιπόν, να συγκρίνομε; Υπάρχει σύγκρισις;

     Και εξηγεί ο Θεός, για όλους τους προαναφερθέντες αυτούς χαρακτηρισμούς, για να δείξει αυτήν την απαράδεκτη λατρεία που προσφέρεται στον Θεό, λέγει στη συνέχεια: «Τί μοι πλῆθος τῶν θυσιῶν ὑμῶν;». «Ως προς τι», λέγει, «το πλήθος των θυσιών σας;». Βλέπετε; «Πλῆθος». Δηλαδή προσέφεραν πολλές θυσίες. Θα λέγαμε σήμερα: Πρόσφορα, κεριά, λιβάνια, λειτουργίες, τούτα, κείνα… «Λέγει Κύριος· πλήρης εἰμὶ ὁλοκαυτωμάτων κριῶν, καὶ στέαρ ἀρνῶν καὶ αἷμα ταύρων καὶ τράγων οὐ βούλομαι –είμαι γεμάτος· δεν θέλω τίποτα απ’ αυτά όλα– οὐδὲ ἂν ἔρχησθε ὀφθῆναι μοι (:ούτε να ‘ρχεστε να σας βλέπω). Τίς γὰρ ἐξεζήτησε ταῦτα ἐκ τῶν χειρῶν ὑμῶν (:Ποιος σας τα ζήτησε από τα χέρια σας αυτά;); Πατεῖν τὴν αὐλήν μου οὐ προσθήσεσθαι (:Δεν θα ξαναμπείτε μέσα στην αυλή μου –στον ναό, εννοείται, του Σολομώντος-δεν θα σας επιτρέψω να μπείτε μέσα εις την αυλή μου)· ἐὰν φέρητε σεμίδαλιν, μάταιον (: εάν φέρετε σιμιγδάλι -ή κάνετε πρόσφορο σιμιγδαλένιο, ματαίως)· θυμίαμα, βδέλυγμά μοί ἐστι (:θυμίαμα; Μου είναι βδέλυγμα)· τὰς νουμηνίας ὑμῶν καὶ τὰ σάββατα καὶ ἡμέραν μεγάλην –ποια είναι η «μεγάλη ἡμέρα»; Οι εορτές –οὐκ ἀνέχομαι (:δεν τις θέλω. Δεν θέλω να κρατάτε αργία –το λέει παρακάτω:)· νηστείαν καὶ ἀργίαν καὶ τὰς νουμηνίας ὑμῶν καὶ τὰς ἑορτὰς ὑμῶν μισεῖ ἡ ψυχή μου (:τις νηστείες σας και τις αργίες σας τα μισεί η ψυχή μου. –Γιατί; Λέμε «Καθαρά Δευτέρα», αργία: η πιο βρώμικη Δευτέρα του έτους… Πάσχα, Χριστούγεννα· οι πιο βρώμικες ημέρες του έτους… Αντιλέγετε; Αμφιβάλλετε; Είδατε; :«Μισεῖ ἡ ψυχή μου»-)·ἐγενήθητέ μοι εἰς πλησμονήν (:γίνατε για μένα πλησμονή, δηλαδή σας μπούχτισα), οὐκέτι ἀνήσω τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν (: δεν θα ανεχτώ πια τις αμαρτίες σας). Ὃταν ἐκτείνητε τὰς χεῖρας ὑμῶν πρός με (:προσεύχεστε και δέεσθε),ἀποστρέψω τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀφ᾿ ὑμῶν (: θα πάρω τα μάτια μου), καὶ ἐὰν πληθύνητε τὴν δέησιν ὑμῶν -κάνουμε πολλές ακολουθίες κ.λπ.-, οὐκ εἰσακούσομαι ὑμῶν (:δεν θα σας ακούσω)».

      Γιατί; Βλέπομε αγαπητοί μου, μια λατρεία απαράδεκτη. Επειδή υπάρχει πολλή αμαρτία. Επειδή υπάρχει διεστραμμένη αντίληψις περί θρησκευτικής και πνευματικής ζωής. Όταν εσύ, κυρά μου, δίνεις την κόρη σου να βγει στο πεζοδρόμιο για να την παντρέψεις –αλλά πας το πρόσφορό σου στην εκκλησία… Εσύ, πατέρα, όταν σπρώχνεις το παιδί σου στην πορνεία, «γιατί», λέει, «είναι άνδρας!»– πας όμως στην εκκλησία… Αμ δεν θα δεχτεί τίποτα ο Θεός από όλα αυτά. Τίποτα δεν θα δεχτεί! Δυστυχώς, είναι γνωρίσματα του δικού μας, του ορθοδόξου ελληνικού λαού αυτά που σας λέγω.

      Γι’αυτό και ακριβώς ο Θεός μας προσκαλεί σε μια ειλικρινή, ειλικρινή μετάνοια. Και λέγει: «Λούσασθε (:λουστείτε) καὶ καθαροὶ γίνεσθε (: εξομολογηθείτε),ἀφέλετε τὰς πονηρίας ἀπὸ τῶν ψυχῶν ὑμῶν (:αφαιρέστε τις πονηριές από τις ψυχές σας) ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν μου, παύσασθε ἀπὸ τῶν πονηριῶν ὑμῶν, μάθετε καλὸν ποιεῖν (:μάθετε να κάνετε το καλό), ἐκζητήσατε κρίσιν (:το δίκαιο δηλαδή), ῥύσασθε ἀδικούμενον (:απαλλάξατε τον αδικούμενον), κρίνατε ὀρφανῷ καὶ δικαιώσατε χήραν· καὶ δεῦτε διαλεχθῶμεν, λέγει Κύριος». -Ακούστε: «Και ελάτε να κουβεντιάσουμε». Πώς μ’ αρέσει αυτή η φρασούλα: «Και ελάτε να κουβεντιάσουμε»· δεῦτε διαλεχθῶμεν, λέγει Κύριος»-.

      Και οι συνέπειες αυτής της υπακοής ή ανυπακοής αναλόγως, το λέει πάλι ο Ίδιος ο Κύριος: «Καὶ ἐὰν θέλητε καὶ εἰσακούσητέ μου, τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε (: Αν θέλετε και αν με ακούσετε, τα αγαθά της γης θα φάτε, θα υπάρχει ευδαιμονία)·ἐὰν δὲ μὴ θέλητε (:όταν, όμως, δεν θέλετε), μηδὲ εἰσακούσητέ μου (:ούτε με ακούσετε) μάχαιρα ὑμᾶς κατέδεται (:μαχαίρι θα σας φάει)· τὸ γὰρ στόμα Κυρίου ἐλάλησε ταῦτα». Όχι του πατρός Αθανασίου· το στόμα του Κυρίου τα είπε αυτά…

       Αγαπητοί μου. Σεβασμιώτατε. Αγαπητοί μου. Ο Θεός είπε δια του Ησαΐου: «Ἐγγίζει μοι ὁ λαὸς οὗτος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς χείλεσιν αὐτῶν τιμῶσί με, ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόῤῥω ἀπέχει ἀπ᾿ ἐμοῦ· μάτην δὲ σέβονταί με». «Μόνο με τα χείλια, όχι με την καρδιά». Γι’ αυτό ας ακούσουμε αυτό που λέγει η Εκκλησία μας – ήτανε σημερινό τροπάριο, πρωινό· δηλαδή στον Εσπερινό: «Νηστεύσωμεν νηστείαν δεκτήν, εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ, ἀληθὴς νηστεία, ἡ τῶν κακῶν ἀλλοτρίωσις (:να φύγουμε από τα κακά), ἐγκράτεια γλώσσης, θυμοῦ ἀποχή, ἐπιθυμιῶν χωρισμός, καταλαλιᾶς, ψεύδους, καὶ ἐπιορκίας· ἡ τούτων ἔνδεια (:όταν, δηλαδή, υπάρχει φτώχεια τέτοιων, φτώχεια τέτοιων κακών καταστάσεων), νηστεία ἐστίν, ἀληθὴς καὶ εὐπρόσδεκτος». «Τότε», λέγει, «υπάρχει αληθινή νηστεία, δεκτή από τον Θεό και ευπρόσδεκτη». Είναι το πρώτον τροπάριον των αποστίχων του Εσπερινού της σημερινής ημέρας.

       Αγαπητοί μου. Με μία τέτοια γνώση και με τέτοιες προϋποθέσεις, σας εύχομαι καλή Σαρακοστή.

           ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

    και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

              μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

         ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:

                             Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

• Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
• https://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/kauara_deytera/kauara_deytera_018.mp3