Δήμητρα Τριανταφύλλου
Ο καθηγητής δημογραφίας Βύρων Κοτζαμάνης παρουσίασε μια σειρά από ανησυχητικά στοιχεία για το δημογραφικό στην Ελλάδα - Ο ίδιος σημειώνει πως δεν χρειάζεται πανικός αλλά αλλαγή πολιτικών - Τι δείχνουν και τα στοιχεία του Ελληνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων
Από την Δήμητρα Τριανταφύλλου, για την ιστοσελίδα του in.gr
Την ανησυχητική πορεία που έχει πάρει το δημογραφικό στη χώρα μας παρουσίασε μέσα από μια σειρά στοιχείων ο καθηγητής δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βύρων Κοτζαμάνης, κατά τη διάρκεια του διεθνούς συνεδρίου με θέμα «Η Ελλάδα σε Δημογραφική Καμπή» που διοργανώθηκε στην Ιθάκη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο καθηγητής και διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, μέχρι το 2060 στην Ελλάδα θα έχουμε 60.000 περισσότερους θανάτους από ό,τι γεννήσεις.
Την ίδια στιγμή, ο αναπαραγωγικός πληθυσμός της χώρας μας θα μειωθεί κατά 35%, άρα το ισοζύγιο θανάτων και γεννήσεων δεν μπορεί να «κλείσει» γιατί δεν θα υπάρχει ο αναπαραγωγικός πληθυσμός για να τεκνοποιήσει.
Ο κ. Κοτζαμάνης τόνισε πως στη χώρα μας, υπάρχει σημαντική αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Υπάρχει όμως και μεγαλύτερη επιβράδυνση των κερδών των Ελλήνων στην οικογένεια τους, μετά το 1990, σε σχέση με άλλες χώρες- εκτός των πρώην σοσιαλιστικών της Ε.Ε-.
Σημειώνεται επίσης πως την τελευταία 15ετία, οι έξοδοι από τη χώρα μας ήταν συνολικά περισσότεροι από τις εισόδους σε αυτήν, με αποτέλεσμα και σε συνδυασμό με τα αρνητικά φυσικά ισοζύγια (560.000 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις το διάστημα 2011-2024), ο πληθυσμός της χώρας να έχει μειωθεί κατά 715.000 τα τελευταία 15 χρόνια.
Οι σκληροί δείκτες του δημογραφικού
Πιο συγκεκριμένα, οι προβολές του ΙΔΕΜ αλλά και άλλων διεθνών οργανισμών αφήνουν να διαφανεί ότι σε εθνικό επίπεδο:
– Oι θάνατοι θα αυξηθούν ελαφρώς και θα συνεχίσουν να είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις, με αποτέλεσμα τα ετήσια φυσικά ισοζύγια να παραμείνουν έντονα αρνητικά και τις αμέσως επόμενες δεκαετίες, οδηγώντας στην περαιτέρω μείωση του πληθυσμού μας.
– H δημογραφική γήρανση δεν πρόκειται να ανακοπεί.
– Ο συνολικός πληθυσμός μας, με την προϋπόθεση ενός μηδενικού μεταναστευτικού ισοζυγίου, θα μειωθεί από 1.95 έως 2.45 εκατομμύρια το 2060 σε σχέση με σήμερα. Θα επανέλθει δηλαδή είτε στα επίπεδα του 1963: 8,45 εκατομμύρια στο ευνοϊκότερο σενάριο, είτε σε αυτά του 1955: 7,95 εκατομμύρια.
–Και στα δύο σενάρια η κατανομή του πληθυσμού μας ανά ηλικία θα διαφοροποιείται σημαντικά από αυτήν του 1960 καθώς οι άνω των 65 θα αποτελούν το 2060 το 30% με 38% έναντι του 6% με 7% σε σχέση με έναν αιώνα νωρίτερα.
– Είναι ενδεικτικό πως το 1951, οι άνω των 65 ετών αντιπροσώπευαν το 6,8 % του πληθυσμού. Σήμερα, το 23, 5%.
– Αντίστοιχα, η ηλικιακή ομάδα 0-19 ετών από 38,5% το 1951 σήμερα έχει πέσει στο 18,5%.
Η ακτινογραφία του δημογραφικού- Στοιχεία από την παρουσίαση του Γιώργου Πατούλη, προέδρου του Ελληνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων, τα οποία παρουσιάστηκαν στο διεθνές συνέδριο για το δημογραφικό στην Ιθάκη
Λάθος οι πολιτικές αντιμετώπισης
«Δεν χρειάζεται φόβος»: αυτό τόνισε κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του ο Βύρων Κοτζαμάνης.
Οπως πρόσθεσε: «Δεν θα μας βοηθήσει ο πανικός. Στην πραγματικότητα, μπαίνουμε σε μια νέα πραγματικότητα, αυτή είναι η αλήθεια. Αλλά και πριν από αυτήν την πραγματικότητα υπήρχε μια άλλη πραγματικότητα».
Βασικός λόγος που οι πολιτικές για το δημογραφικό στη χώρα μας έχουν λανθασμένα αποτελέσματα είναι πως σύμφωνα με τον κ. Κοτζαμάνη, «στην Ελλάδα κάνουμε δημογραφική πολιτική χωρίς τους δημογράφους».
Το αποτέλεσμα είναι να μην «λαμβάνουμε υπ ’όψιν μας τα χωρικά και άλλα ειδικά χαρακτηριστικά μιας περιοχής, τη νησιωτικότητα για παράδειγμα».
Ετσι, προχωράμε στη λήψη μέτρων εξαιρετικά κοστοβόρων, αλλά χωρίς αντίκρισμα.
«Τα επιδόματα των 2.000 και 5.000 ευρώ για να κάνει κάποιος οικογένεια δεν λύνουν το πρόβλημα» υπογράμμισε ο κ. Κοτζαμάνης.
Δίνοντας την ουσία του προβλήματος, ανέφερε τα εξής: «Χρειαζόμαστε άμεσα καλά σχολεία, μια αξιόπιστη δημόσια εκπαίδευση, μια κοινωνία με λιγότερες ανισότητες, πιο αλληλέγγυα. Τα σχολεία αυτή τη στιγμή καταρρέουν και κτιριακά και από άποψη προσωπικού. Ενα επίδομα μερικών χιλιάδων ευρώ θα εξανεμιστεί πολύ γρήγορα. Δεν θα μπορέσει να “απαντήσει” στο υψηλό κόστος ζωής ενώ εσύ πληρώνεσαι με χαμηλό μισθό. Για να αυξηθούν οι γεννήσεις χρειάζεται να δημιουργήσουμε ένα ιδανικό περιβάλλον για την ανατροφή των παιδιών».
«Στη χώρα μας, δυστυχώς, επιλέγουμε συμπληρωματικές πολιτικές. Δεν είναι μεσοπρόθεσμες και για αυτό έχουν φτωχά αποτελέσματα» τόνισε.
Κατά τον καθηγητή, η άγνοια δεν βοηθάει στην αντιμετώπιση των προκλήσεων. Η χώρα μας διαφέρει ήδη σημαντικά σε σχέση με 70 χρόνια νωρίτερα. Το 1951 ήμασταν σχετικά διεσπαρμένοι σε όλη τη χώρα, σήμερα υπέρ συγκεντρωμένοι σε ένα σημείο. Οι πολιτικές για το δημογραφικό πρέπει να λαμβάνουν υπ’ όψιν αυτή τη σύνθετη κατάσταση που έχει διαμορφωθεί.
Τα δύο προτερήματα της Ελλάδας στο δημογραφικό
Παρά τα αρνητικά στοιχεία, εκτός από τη σύσταση του κ. Κοτζαμάνη πως η κατάσταση δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί με πανικό, ο καθηγητής ανέφερε και δύο «άσσους στο μανίκι» της Ελλάδας, δύο θετικά στοιχεία τα οποία μπορούν να αντιστρέψουν την αρνητική δημογραφική κατάσταση που έχει διαμορφωθεί.
«Στην Ελλάδα, όσοι φεύγουν, διατηρούν ισχυρούς υλικούς και συναισθηματικούς δεσμούς με τη χώρα μας» και αυτό είναι σύμφωνα με τον καθηγητή ένα στοιχείο που βοηθά να επιστρέφουν οι άνθρωποι στα πάτρια εδάφη.
Το δημογραφικό στην Ελλάδα κοστίζει πολύ σύμφωνα με τα στοιχεία του Ελληνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων τα οποία παρουσιάστηκαν στο διεθνές συνέδριο για το δημογραφικό, στην Ιθάκη
Το άλλο είναι πως αυτή τη στιγμή, πολλοί νέοι άνθρωποι έχουν κουραστεί έντονα με τη ζωή στην Αθήνα και σε άλλα μεγάλα αστικά κέντρα και είναι πολύ πιο δεκτικοί στο να μετακομίσουν στην ελληνική περιφέρεια και να δημιουργήσουν εκεί οικογένεια.
