Η Γενοκτονία των Ποντίων

Μετά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915, οι τούρκοι εθνικιστές υπό τον Μουσταφά Κεμάλ είχαν πλέον όλο το πεδίο ανοιχτό μπροστά τους για να εξολοθρεύσουν τους Ελληνοπόντιους. Διαβάστε περισσότερα...

Ποτέ δεν λησμονούμε τήν Γενοκτονία των Αδελφών Ποντίων

 Εἰς μνήμην τῶν ἀδελφῶν Ποντίων  δημοσιεύουμε τον κατωτέρω παρακλητικό κανόνα τοῦ

Χαραλάμπους Μ. Μπούσια  Δρ. Χημικοῦ,

Μεγἀλου Ὑμνογράφου τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας

Πρέσβεως Καλῆς Θελήσεως ὑπὲρ τοῦ τοῦ Τάματος τοῦ Ἔθνους  

ΚΑΝΩΝ ΠΑΡΑΚΛΗΤΙΚΟΣ

ΕΙΣ ΤΟ ΑΝΩΝΥΜΟΝ ΠΛΗΘΟΣ

ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΩΝ

Ἡ μνήμη αὐτῶν τιμᾶται τῇ ΙΘ΄ Μαΐου.

Ποίημα Δρος Χαραλάμπους Μ. Μπούσια

Πρέσβυν Καλῆς Θελήσεως Τοῦ Σωματείου οἱ Φίλοι τοῦ Τάματος τοῦ Ἔθνους  

. Ἀθήνα 1997

.+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+..+.

Εὐλογήσαντος τοῦ Ἱερέως τὸ “Κύριε εἰσάκουσον” μεθ’ ὃ τὸ “Θεὸς Κύριος”, ὡς συνήθως, καὶ τὸ ἑξῆς:

Ἦχος δ΄. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ.

Νεομαρτύρων ἀνωνύμων Ποντίων τὸν θεοσύλλεκτον τιμήσωμεν δῆμον κραυγάζοντες· μὴ παύσησθε Χριστὸν ἐκτενῶς δυσωποῦντες, Ἅγιοι, ἀθληταὶ τροπαιοῦχοι, πέμψαι τοῖς ἐν θλίψεσι ζοφεραῖς εὐσεβέσι χαρὰν ὑψόθεν καὶ τῶν λυπηρῶν διῶξαι πόρρω ἡμῶν τὴν σκοτόμαιναν.

Δόξα. Τὸ αὐτό. Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Οὐ σιωπήσομέν ποτε, Θεοτόκε, τὰς δυναστείας σου λαλεῖν οἱ ἀνάξιοι. Εἰ μὴ γὰρ σὺ προΐστασο πρεσβεύουσα, τίς ἡμᾶς ἐρρύσατο ἐκ τοσούτων κινδύνων; Τίς δὲ διεφύλαξεν ἕως νῦν ἐλευθέρους; Οὐκ ἀποστῶμεν, Δέσποινα, ἐκ σοῦ· σοὺς γὰρ δούλους σῴζεις ἀεὶ ἐκ παντοίων δεινῶν.

Εἶτα ὁ Ν΄ Ψαλμὸς καὶ ὁ Κανών, οὗ ἡ ἀκροστιχίς: ” ΠΟΝΤΙΟΙΣ ΑΝΑΤΕΙΛΟΝ, ΣΩΤΕΡ, ΗΜΑΡ ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ. Χ. ”

Ὠδὴ α΄. Ἦχος πλ. δ΄. Ὑγρὰν διοδεύσας.

Ποντίοις ἀνάτειλον, Λυτρωτά, ἐλεύθερον ἦμαρ καὶ ταχεῖαν ἐπιστροφὴν εἰς πάνσεπτα πάτρια ἐδάφη θερμαῖς λιταῖς ἀφανῶν νεάθλων σου.

Ὁδὸν τῆς ἀθλήσεως ἀκλινῶς προκρίναντες πάντες ἀπαρνήσεως ζοφερᾶς τῆς πίστεως, Πόντιοι γενναῖοι, Χριστὸν ἡμῖν τὸν θεὸν ἱλεώσασθε.

Νεόδρεπτα κρίνα τῆς εὐανθοῦς ἀρούρης τοῦ Πόντου, τοὺς προστρέχοντας νῦν ὑμῖν ἐμπλήσατε θείας εὐωδίας καὶ καρτερίας ἀφάτου, δεόμεθα.

 

Τειχίσατε, ἅγιοι ἀφανεῖς τοῦ Πόντου, πρεσβείαις θεοτόκου, τοῦ Σουμελᾶ κλείσματος θείου, εὐσεβοῦντας ὑμῶν ἀόκνοις πρὸς Κτίστην ἐντεύξεσι.

Θεοτοκίον

Ἱλέωσαι Κύριον τὸν θεὸν ἡμῖν, θεοτόκε, μάνδρας σέμνωμα Σουμελᾶ, Σωφρόνιος ἥνπερ καὶ Βαρνάβας τῇ θεϊκῇ συνεργείᾳ ἐδόμησαν.

Ὠδὴ γ΄. Οὐρανίας ἁψῖδος.

Οὐρανόφωτον σέλας τῆς τοῦ Χριστοῦ πίστεως πάντων νεοάθλων Ποντίων, ζόφον ἐκδίωξον τῆς ἀνανδρείας ἡμῶν ὡς ἀνδρικῇ παῤῥησίᾳ ὑπομεῖναν θάνατον ἄγαν κατώδυνον.

Ἱκετεύομεν πόθῳ, περικλεεῖς μάρτυρες, πόλεις καὶ τὰς κώμας τοῦ Πόντου οἱ ἁγιάσαντες ὑμῶν αἱμάτων ῥοαῖς, ἡμᾶς ἐμπλήσατε θάρρους Ἄγαρ τρῶσαι φρύαγμα τέκνων τὸ ἀείθεες.

Σθεναρῶς ἀντιστῆναι ἐπιβουλῇ, Ἅγιοι, Ἄγαρ τῶν υἱῶν τῶν βεβήλων καταξιώσατε τοὺς ἀνυμνοῦντας ὑμᾶς, Ποντίων ἴα εὐώδη, μάρτυρες πανένδοξοι νέοι τῆς πίστεως.

Θεοτοκίον

Ἀκριτῶν χριστωνύμων τὸ ἀῤῥαγὲς τείχισμα, Μῆτερ τοῦ Θεοῦ γλυκυτάτη, Σουμελιώτισσα, ῥῦσαι ἡμᾶς συμφορῶν καὶ ἐπιστρέψαι Ποντίους εἰς πατρῴαν, Δέσποινα, χθόνα ἀξίωσον.

Διάσωσον, τῶν ἀνωνύμων μαρτύρων πληθὺς Ποντίων, σαῖς πρεσβείαις πρὸς τὸν Χριστὸν τοὺς πάσχοντας πρόσφυγας καὶ στένοντας, οἴμοι, πικρῶς ἐν ξένῃ.

 

Ἐπίβλεψον ἐν εὐμενείᾳ, πανύμνητε Θεοτόκε, ἐπὶ τὴν ἐμὴν χαλεπὴν τοῦ σώματος κάκωσιν καὶ ἴασαι τῆς ψυχῆς μου τὸ ἄλγος.

Κάθισμα. Ἦχος β΄. Πρεσβεία θερμή.

Μαρτύρων Χριστοῦ Ποντίων θεῖον σύνταγμα, κτανθὲν ἰταμῶς χερσὶν ἀνόμων ἐν ἔτεσιν ἐσχάτοις, ἀνώνυμοι ἀθλοφόροι, Χριστὸν ἱκετεύσατε λυτροῦσθαι γένος ἅπαν εὐσεβῶν κινδύνων, δεινῶν καὶ περιστάσεων.

Ὠδὴ δ΄. Εἰσακήκοα, Κύριε.

Νεαυγέστατον πύρσευμα ἀφανῶν Ποντίων μαρτύρων πίστεως, τοὺς κειμένους καταφώτισον ἐν σκιᾷ δουλείας καὶ στερήσεων.

Ἀπειράριθμοι μάρτυρες, οἱ χερσὶ κτανθέντες ἐχθρῶν τῆς πίστεως ἐν τῷ Πόντῳ ὥσπερ σφάγια, νίκας κατ’ ἐχθρῶν πιστοῖς δωρήσασθε.

Ταῖς ὑμῶν παρακλήσεσιν, ἀφανεῖς πρὸς Κύριον, νεομάρτυρες, τὰς πληγὰς ὡς συμπαθέστατοι τῶν ψυχῶν Ποντίων ἰατρεύσατε.

Θεοτοκίον

Εὐϊλάτου Παντάνακτος Μῆτερ καὶ Ποντίων, Σουμελιώτισσα, ἀρωγέ, ὑψόθεν ἔπιδε καὶ ἡμῶν ἀπόσμηξον τὰ δάκρυα.

Ὠδὴ ε΄. Φώτισον ἡμᾶς.

Ἴδετε δεινὰ τῶν Ποντίων, οἱ ἐκλάμψαντες ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ ἄρτι, ἀθληταί, καὶ ἡμῖν ὑπομονὴν καὶ πίστιν δίδοτε.

Λάμψατε ἡμῖν τοῖς μακρὰν εὑρισκομένοις νῦν φῶς πατρῴων ἑστιῶν ἐπιστροφῆς τηλαυγές, φωσφόροι Πόντιοι ἀνώνυμοι.

Ὅμιλε σεπτέ δοξασάντων ταῖς ἐκχύσεσι τῶν αἱμάτων ἄρτι Κύριον, ἀεὶ ἐν τῷ Πόντῳ σοὺς ὁμαίμονας ἐπόπτευε.

Θεοτοκίον

Νύκτα ζοφεράν, ἀγλαὴ Σουμελιώτισσα, στεναγμῶν καὶ τυραννίδος τοῦ ἐχθροῦ ἀφ’ ἡμῶν τῶν προστρεχόντων σοι ἐκδίωξον.

Ὠδὴ στ΄. Τὴν δέησιν.

Σαλπίσατε τὸν παιᾶνα, μάρτυρες, τῆς τροπώσεως τῶν Ἄγαρ ἐκγόνων καὶ νίκης τρόπαιον στήσατε τάχος Χριστιανῶν Ὀρθοδόξων, πανεύφημοι, Ποντίων δῆμοι ἀφανεῖς σὺν Χριστῷ οἱ ἀεὶ εὐφραινόμενοι.

Ὡς ἔχοντες παῤῥησίαν, ἅγιοι, Τραπεζοῦντος, Ἀμασείας, Σινώπης, Ἀργυρουπόλεώς τε Κοτυώρων καὶ τῶν περάτων τοῦ Πόντου ἀνώνυμοι, τὸν Λυτρωτὴν ὑπὲρ ἡμῶν μὴ ἐλλίπητε καθικετεύοντες.

Τὸ πάμφωτον νέφος ἀνυμνήσωμεν τῶν Ποντίων ἀνωνύμων μαρτύρων, ἱεραρχῶν, μοναχῶν, ἱερέων καὶ φιλοθέου λαοῦ ἀνακράζοντες· ἐλευθερίας ὑετὸν ἐν δουλείᾳ κειμένοις ὀμβρίσατε.

Θεοτοκίον

Εὐφρόσυνον ἦμαρ ἐξανάτειλον ταῖς χορείαις τῶν Ποντίων προσφύγων, Σουμελιώτισσα, πάγκαλε Μῆτερ τοῦ Λυτρωτοῦ, καὶ τὸν ζόφον ἀπέλασον τῶν λυπηρῶν καὶ συμφορῶν ἀφ’ ἡμῶν ταῖς ἀπαύστοις πρεσβείαις σου.

Διάσωσον τῶν ἀνωνύμων μαρτύρων πληθὺς Ποντίων, σαῖς πρεσβείαις πρὸς τὸν Χριστὸν τοὺς πάσχοντας πρόσφυγας καὶ στένοντας, οἴμοι, πικρῶς ἐν ξένῃ.

Ἄχραντε, ἡ διὰ λόγου τὸν Λόγον ἀνερμηνεύτως ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τεκοῦσα δυσώπησον ὡς ἔχουσα μητρικὴν παῤῥησίαν.

Αἴτησις καὶ τὸ Κοντάκιον. Ἦχος β΄. Τοῖς τῶν αἱμάτων σου.

Νεομαρτύρων χορεία, πανεύφημε, σεμνῶν Ποντίων ἡδύπνευστα λείρια, ἀνώνυμον πλῆθος στεῤῥόψυχον, δυσώπει Χριστὸν πέμψαι ἅπασιν ἡμῖν θείαν χάριν καὶ ἔλεος.

Προκείμενον. Θαυμαστὸς ὁ θεὸς ἐν τοῖς Ἁγίοις Αὐτοῦ. Στίχος. Τοῖς Ἁγίοις τοῖς ἐν τῇ γῇ Αὐτοῦ ἐθαυμάστωσεν ὁ Κύριος.

Εὐαγγέλιον Λουκ. ιη΄ 2-8.

Εἶπεν ὁ Κύριος τὴν παραβολὴν ταύτην. Κριτής τις ἦν ἔν τινι πόλει τὸν Θεὸν μὴ φοβούμενος καὶ ἄνθρωπον μὴ ἐντρεπόμενος. Χήρα δέ τις ἦν ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ καὶ ἤρχετο πρὸς αὐτὸν λέγουσα· ἐκδίκησόν με ἀπὸ τοῦ ἀντιδίκου μου. Καὶ οὐκ ἠθέλησεν ἐπὶ χρόνον· μετὰ δὲ ταῦτα εἶπεν ἐν ἑαυτῷ· εἰ καὶ τὸν θεὸν οὐ φοβοῦμαι καὶ ἄνθρωπον οὐκ ἐντρέπομαι, διά γε τὸ παρέχειν μοι κόπον τὴν χήραν ταύτην ἐκδικήσω αὐτήν, ἵνα μὴ εἰς τέλος ἐρχομένη ὑπωπιάζῃ με. Εἶπε δὲ ὁ Κύριος· ἀκούσατε τί ὁ κριτὴς τῆς ἀδικίας λέγει· ὁ δὲ θεὸς οὐ μὴ ποιήσῃ τὴν ἐκδίκησιν τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν ἡμέρας καὶ νυκτός, καὶ μακροθυμῶν ἐπ’ αὐτοῖς; Λέγω ὑμῖν ὅτι ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν αὐτῶν ἐν τάχει.

Δόξα. Ταῖς τῶν ἀθλοφόρων πρεσβείαις, Ἐλεῆμον,…

Καὶ νῦν. Ταῖς τῆς θεοτόκου πρεσβείαις, Ἐλεῆμον,…

Στίχος. Ἐλεῆμον, ἐλέησόν με, ὁ θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός Σου καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν Σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου.

Προσόμοιον. Ἦχος πλ. β΄. Ὅλην ἀποθέμενοι.

Πόντιοι ἀνώνυμοι

καὶ ἀφανεῖς ἀθλοφόροι,

οἱ ἐχθρῶν πατήσαντες

ἐπηρμένον φρύαγμα

καὶ ἀθλήσαντες

ὥσπερ ἀσώματοι

ἐν ἐσχάτοις χρόνοις,

ἐκτενῶς καθικετεύσατε

Χριστὸν τὸν Κύριον

γένει τῷ ἡμῶν βλάβης ῥύεσθαι

τοῦ ὄφεως, κακώσεων

τῶν ἐπερχομένων καὶ θλίψεων,

ἵνα κατὰ χρέος

ὑμνοῦντες τὴν ἐξ ὕψους ἀρωγὴν

ὑμῶν ἑκάστοτε μέλπωμεν

τὴν ὑμῶν ἐνάθλησιν.

Σῶσον, ὁ θεός, τὸν λαόν Σου….

Ὠδὴ ζ΄. Οἱ ἐκ τῆς Ἰουδαίας.

Ῥαντισμῷ, ἀθλοφόροι

ἀφανεῖς νέοι Πόντου,

ὑμῶν ἐντεύξεων

πρὸς τὸν ἀγωνοθέτην

καὶ Λυτρωτὴν τοῦ κόσμου

τοὺς χοροὺς ἁγιάσατε

τῶν μελῳδούντων ὑμῶν

τὴν ἀρετὴν καὶ τόλμην.

Ἡλιόφωτε δῆμε

ἀνωνύμων Ποντίων

μαρτύρων πίστεως,

Χριστοῦ τῆς Ἐκκλησίας

τὸ νοητὸν φαιδρύνας

εὐψυχίᾳ στερέωμα,

τῆς ἀθυμίας ἡμῶν

ἐξάλειψον τὰ νέφη.

 

Μαρτυρίου ταῖς τρίβοις

διὰ πίστιν ἁγίαν

ἀκολουθήσαντες,

δεινῶς αἰωρηθέντες

ἀγχόνῃ ἢ κτανθέντες

ξίφει, Πόντιοι μάρτυρες,

ἡμᾶς τῇ πίστει Χριστοῦ

στηρίξατε τῇ θείᾳ.

Θεοτοκίον

Ἀδελφοὺς κεκρυμμένους

διὰ φόβον τυράννων

ἐχθρῶν τῆς πίστεως

ἡμῶν τοὺς ἐν τῷ Πόντῳ

δεσμὰ τὰ τῆς δουλείας

χαλεπῶς ὑπομένοντας,

τοῦ Σουμελᾶ θαυμαστή,

ἐπίβλεψον, Παρθένε.

Ὠδὴ η΄. Τὸν Βασιλέα.

Ῥύσασθε πάντας

τῆς τοῦ ἐχθροῦ τυραννίδος,

ἀθλοφόροι ἀνώνυμοι Πόντου,

οἱ τῆς τῶν ἀνόμων

μὴ πτήξαντες μανίας.

Ἄνδρες, γυναῖκες

καὶ ἀπειρόκακα βρέφη,

νέφος θεῖον μαρτύρων τοῦ Πόντου,

ἴτε παραστάται

ἡμῶν ἐν βίου ζάλαις.

Λάμψαντες θάρσει

ψυχῆς ὡς σέλας ἐν Πόντῳ

φωτοφόρον διώξατε ζόφον

ἀτολμίας πάντων

ὑμῶν προσφύγων, θεῖοι.

Θεοτοκίον

Ὑπὲρ Ποντίων

ἁπανταχοῦ γῆς οἰκούντων,

Σουμελᾶ Θεοτόκε, δυσώπει

τὸν σεπτὸν Υἱόν σου

καὶ Λυτρωτὴν τοῦ κόσμου.

Ὠδὴ θ΄. Κυρίως Θεοτόκον.

Ποντίων ἀνωνύμων

ἀθλητῶν χορείαν

ἀνευφημήσωμεν κράζοντες· μάρτυρες,

ἡμῖν διδόναι εἰρήνην Χριστῷ πρεσβεύσατε.

Ὁμήγυριν Ποντίων

ἀφανῶν ἁγίων

ἐδαφισάντων υἱῶν Ἄγαρ φρύαγμα

ἀνευφημοῦντες πρεσβείας αὐτῶν αἰτούμεθα.

Νεόφωτοι φωστῆρες

οἱ ἐν τῇ Ἑῴᾳ

ἀρτιφανῶς ἀνατείλαντες, μάρτυρες,

δουλείας πόῤῥω τὴν ζόφωσιν ἀπελάσατε.

Θεοτοκίον

Χαρίτων θείων φρέαρ,

δὸς πιεῖν τὸ ὕδωρ

τῆς σωτηρίας σοῖς δούλοις, πανύμνητε,

Σουμελιώτισσα Μῆτερ, τὸ διειδέστατον.

Ἄξιόν ἐστι …. καὶ τὰ παρόντα Μεγαλυνάρια.

Χαίροις, ἀνωνύμων πανευκλεῶν

ἀθλητῶν χορεία,

ἡ ἐν Πόντῳ ἀρτιφανῶς

λάμψασα ἐνστάσει

στεῤῥᾷ καὶ μαρτυρίῳ

καὶ πᾶσαν Ἐκκλησίαν

καταγλαΐσασα.

Τὴν ἐξ ἱερέων, ἱεραρχῶν,

μοναστῶν καὶ πλήθους

ἀνωνύμων χριστιανῶν

συγκειμένην, δεῦτε,

πανένδοξον χορείαν

Ποντίων ἀθλοφόρων

ἐγκωμιάσωμεν.

Σέλας τὸ νεόφωτον τῆς Χριστοῦ

Ἐκκλησίας πάντες

ἀνυμνήσωμεν ἐκτενῶς,

ἀθλητὰς Ποντίους

γνωστοὺς καὶ ἀνωνύμους,

τοὺς λάμψαντας ἀνδρείᾳ

καὶ καρτερότητι.

Μάκτρῳ τῶν ἐνθέρμων ὑμῶν εὐχῶν

θλίψεις τῶν προσφύγων

ἀποσμήξατε τῶν ὑμῶν,

ἀφανεῖς γενναῖοι

νεόαθλοι, Κυρίου

τὸ ὄνομα οἱ πίστει

ὁμολογήσαντες.

Τὴν Σουμελιώτισσαν εὐλαβῶς

Θεοτόκον πάντες

σὺν Ἁγίων ἐπιφανῶν

δήμῳ καὶ μαρτύρων

νεοφανῶν χορείαις

οἱ Πόντιοι ἐκθύμως

ἀνευφημήσωμεν.

Οἱ χερσὶ κτανθέντες Ἄγαρ υἱῶν

ἰταμῶς ἐν χρόνοις

τοῖς ἐσχάτοις διὰ Χριστοῦ

πίστιν τὴν ἁγίαν

ἐν Πόντῳ, δυσωπεῖτε

τὸν Κτίστην καταπέμψαι

ἅπασιν ἔλεος.

Πᾶσαι τῶν Ἀγγέλων αἱ στρατιαί,

Πρόδρομε Κυρίου,

Ἀποστόλων ἡ δωδεκάς,

οἱ Ἅγιοι πάντες,

μετὰ τῆς Θεοτόκου

ποιήσατε πρεσβείαν

εἰς τὸ σωθῆναι ἡμᾶς.

Τὸ Τρισάγιον καὶ τὸ Ἀπολυτίκιον.

Ἦχος πλ. α΄. Τὸν συνάναρχον Λόγον.

Ἀνωνύμων μαρτύρων Ποντίων σύλλογον

τῶν ἐν ἐσχάτοις τοῖς χρόνοις

ἀποκτανθέντων χερσὶ

μιαιφόνοις τῶν υἱῶν τῆς Ἄγαρ μέλψωμεν

κράζοντες· νέοι ἀθληταί,

τοῖς ἱκέταις τοῖς ὑμῶν

βραβεύσατε οὐρανόθεν

χαρὰν καὶ δύναμιν τρῶσαι

ἐχθρῶν ἀπίστων ἅπαν φρύαγμα.

Ἐκτενὴς καὶ Ἀπόλυσις, μεθ’ ἣν ψάλλομεν τὸ ἑξῆς·

Ἦχος β΄. Ὅτε ἐκ τοῦ Ξύλου.

Δῆμον ἀνωνύμων ἀθλητῶν,

ἀφανῶν Ποντίων ἁγίων

φωσφόρον σύνταγμα,

σύναξιν φιλόθεον

ἐγκωμιάσωμεν

οἱ πιστοὶ ἀνακράζοντες·

μὴ παύσησθε, θεῖοι

μάρτυρες, πρεσβεύοντες

τῷ Πανοικτίρμονι

νίκας κατ’ ἀπίστων δωρῆσαι

γένει χριστωνύμῳ καὶ στέψαι

πάντας τοὺς πιστοὺς ἀφθίτῳ στέμματι.

Δέσποινα, πρόσδεξαι….

Τὴν πᾶσαν ἐλπίδα μου…..

Δίστιχον

Δύναμιν ψυχῆς Χαραλάμπους συζύγῳ,

Παρέσῃ, δωρήσασθε, μάρτυρες Πόντου.

Τ Ε Λ Ο Σ     Κ Α Ι  Δ Ο Ξ Α Τ Ω  Μ Ο Ν Ω , Α Λ Η Θ Ι Ν Ω  Θ Ε Ω  Η Μ Ω Ν

ΦΩΤΕΤΙΝΗ ΓΡΑΜΜΗ

Η Αργοναυτική εκστρατεία στα ποντιακά - και με υποτίτλους.

 

Νικόλαος Καπετανίδης: Ο μάρτυρας της ποντιακής δημοσιογραφίας

 

Μαχητικός δημοσιογράφος και εκδότης της ελληνικής εφημερίδας του Πόντου «Εποχή», που απαγχονίστηκε από τους Τούρκους για τις πατριωτικές του ιδέες.

Διαβάστε περισσότερα...

ΗΠΑ: Ομογενής παρέλαβε το πτυχίο της στις 19 Μαΐου ντυμένη με ποντιακή ενδυμασία – «Το αφιερώνω στους προγόνους μου»

ΗΠΑ: Ομογενής παρέλαβε το πτυχίο της στις 19 Μαΐου ντυμένη με ποντιακή ενδυμασία – «Το αφιερώνω στους προγόνους μου»

Στα θύματα της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου αφιέρωσε το πτυχίο της η ομογενής Αλεξάνδρα Ουζουνίδου από τη Βοστόνη των ΗΠΑ. Κι επειδή η αποφοίτησή της είχε προγραμματιστεί για τις 19 Μαΐου, έκρινε ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να το παραλάβει φορώντας την ποντιακή ενδυμασία, προκειμένου να τιμήσει στο έπακρο τους προγόνους της που πέθαναν και εξορίστηκαν τόσο άδικα από τις πατρογονικές πατρίδες τους.

Η Αλ. Ουζουνίδου έλαβε το μεταπτυχιακό δίπλωμά της στην ηγεσία και τη διοίκηση από το Boston College Woods College of Advancing Studies ανήμερα της μαύρης επετείου της γενοκτονίας και το αφιέρωσε σε όλα τα θύματα, λέγοντας ότι «δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο σημαντική ημέρα για να παραλάβω το πτυχίο μου από αυτήν της 19ης Μαΐου».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΤΟ MSN

“ΔΕΝ ΜΙΣΟΥΜΕ, ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΞΕΧΝΟΥΜΕ” Ὁμιλία Μητροπολίτου Δρυϊνουπόλεως κ. Ἀνδρέου ἐπὶ τῇ μνήμῃ τῶν σφαγιασθέντων κατὰ τὴν Μικρασιατικὴ καταστροφή (1922) (Ἱ. Ναὸς Ἁγ. Κων/νου καὶ Ἑλένης, Ἐνορία Κάτω Κονίτσης, 15.9.2024)

 

Θὰ κάνουμε ἕνα μακρυνὸ ταξίδι, σήμερα. Θὰ βρεθοῦμε στὸν Πόντο.

Στὶς 19 Μαΐου τοῦ 1919 ἀποβιβάζεται στὴν Σαμψοῦντα τοῦ Πόντου ὁ Τοῦρκος ἀξιωματικὸς Μουσταφᾶ Κεμάλ. Αὐτὸς δίνει διαταγὴ γιὰ τὴν ἐξόντωση τῶν Ἑλλήνων τοῦ Πόντου, ὡς συνέχεια τοῦ σχεδίου ποὺ εἶχε ἀρχίσει ἀπὸ τὸ 1914, ὅταν δηλ. ἄρχιζε ὁ Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Ἔδωσε, λοιπόν, τὸ σύνθημα ἐξολοθρεύσεως τῶν Χριστιανῶν, λέγοντας : “Ὁ πλοῦτος καὶ οἱ περιουσίες, ποὺ ἔχουν οἱ γκιαούρηδες (δηλ. οἱ Ἕλληνες καὶ χριστιανοί), ἄν τοὺς ἐξολοθρεύσετε, μποροῦν νὰ γίνουν δικά σας”.

Τὴν ἑπομένη ἡμέρα ἐξάπτει τὸ θρησκευτικὸ συναίσθημα, μᾶλλον τὸν θρησκευτικὸ φανατισμό, σὲ ὁμιλία ποὺ ἔκανε στὸ μουσουλμανικὸ χωριὸ Καβά, ρίχνοντας ἕνα νέο σύνθημα : “Ἐξολοθρεῦστε κάθε μὴ μουσουλμάνο”. Καὶ μὲ τὸ δάκτυλό του ἔδειχνε τοὺς χριστιανούς. Στὴν συνέχεια οἱ “Κεμαλιστές”, ὅπως λέγονταν οἱ ὀπαδοί του, δημιούργησαν τὰ λεγόμενα “Δικαστήρια τῆς Ἀνεξαρτησίας”, τὰ ὁποῖα λειτουργοῦσαν στὴν Ἀμάσεια τοῦ Πόντου, ὅπου ὁδήγησαν τουλάχιστον 450 Προκρίτους Ἕλληνες Ποντίους, Κληρικούς, Βουλευτές, Γιατρούς, Δικηγόρους, Τραπεζίτες, Δημοσιογράφους, Ἐμπόρους, Δασκάλους. (Δὲν ἄφησαν δηλ. καὶ κανέναν). Ὅλοι αὐτοὶ ὁδηγήθηκαν σὲ “Δίκες – Παρωδία”. Καταδικάσθηκαν “εἰς θάνατον”, καὶ ἐστάλησαν στὶς ἀγχόνες. Ὁ θάνατος ἦταν διὰ ἀπαγχονισμοῦ. Ἔτσι ἔκαναν γενικὴ ἐκκαθάριση τοῦ ἄνθους τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας τοῦ Πόντου. Ἐνῷ, παράλληλα, ἄρχισαν στρατολόγηση τοῦ ἀνδρικοῦ πληθυσμοῦ στὰ περιβόητα “ἀμελὲτ ἀμπουροῦ”, δηλ. τὰ λεγόμενα “τάγματα ἐργασίας”. Μετακίνησαν σὲ μακρυνὰ μέρη νὰ σκάβουν καὶ ν’ ἀνοίγουν δρόμους, νὰ ἐργάζονται σκληρὰ κάτω ἀπὸ τὸν βούρδουλα τῶν Τούρκων καὶ συχνὰ - πολὺ συχνά - χωρὶς τροφὴ καὶ χωρὶς νερό. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦταν νὰ χάσουν τὴν ζωή τους, σ’ αὐτὰ τὰ περιβόητα “ἀμελὲτ ἀμπουροῦ” τὸ 80% τῶν Ἑλλήνων ποὺ εἶχαν στρατολογηθεῖ. Ἐξ΄ ἄλλου ὁ πληθυσμὸς ποὺ ἔμενε πίσω, οἱ γυναῖκες δηλ. καὶ τὰ παιδιά, ὑπέφεραν τὸ μαρτύριο τῆς ἐξορίας. Ἡ ἐξορία δὲν ἦταν νὰ πᾶνε σὲ κάποιον τόπο. Ὄχι. Ἦταν συνεχεῖς ἐξαντλητικὲς πορεῖες. Ὅποιος ἀπὸ τὴν κούραση ἔπεφτε κάτω, τὸν ἄφηναν ἐκεῖ καὶ πέθαινε. Οἱ Τοῦρκοι ἐφόνευσαν ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς ἄνδρες τῶν πόλεων Κερασοῦντος, Οἰνόης, Ἀμισοῦ, κ.λ.π. Στὸ χωριὸ Μπαγλαμᾶ ἔκλεισαν μέσα στὸν ναό, προσέξτε το αυτό, 535 γυναικόπαιδα καὶ γέροντες. Οἱ Τσέτες τοῦ Κεμὰλ ἔβαλαν φωτιὰ καὶ τοὺς ἔκαψαν ὅλους. Προηγουμένως, ὅμως, μπροστὰ στὴν θύρα τοῦ Ναοῦ ἔσφαξαν 7 ἱερεῖς μὲ τσεκούρι !

Στὴν Ἀμάσεια τοῦ Πόντου ἀνάμεσα στοὺς προκρίτους ποὺ ἀπαγχόνισαν οἱ Τοῦρκοι, ξεχωρίζει ὁ Ἐθνοϊερομάρτυρας Ἀρχιμανδρίτης Πλάτων Ἀϊβαζίδης. Αὐτὸς ἦταν Πρωτοσύγκελος τῆς Μητροπόλεως Ἀμασείας καὶ διακρίθηκε γιὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴ καὶ ἐθνική του δράση. Τόσο στὴν Μακεδονία ὅσο καὶ στὸν μαρτυρικὸ Πόντο. Γι’ αὐτὸν τὸν Ἅγιο, τὸν Πλάτωνα Ἀϊβαζίδη θὰ ποῦμε λίγες σκέψεις στὴν συνέχεια τῆς ὁμιλίας.

Ὁ Ἄγιος, πλέον, Πλάτων Ἀϊβαζίδης, γεννήθηκε στὴ νῆσο Πάτμο Δωδεκανήσου. Ἐπειδή, ὅμως, ὁ πατέρας του, Νικόλαος, καταγόταν ἀπὸ τὴν Χίο, ἔδωσε στὸ παιδί του τὸ ὄνομα Πλάτων, πρὸς τιμὴν τοῦ μάρτυρος Μητροπολίτου Χίου Πλάτωνος , τὸν ὁποῖον κατέσφαξαν οἱ Τοῦρκοι μαζὶ μὲ ἄλλους Χιῶτες, τὸ 1821. Ὁ Πλάτων τὰ πρῶτα γράμματα τὰ ἔμαθε στὴν Χώρα τῆς Πάτμου, ἐνῷ τὰ ἐγκύκλια στὴν Πατμιάδα Σχολή. Μετὰ συνέχισε τὶς σπουδές του στὴν Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή, καὶ ἐν συνεχείᾳ στὴ Θεολογικὴ Σχολὴ τῆς Χάλκης. Ἐκεῖ δέ, στὴν Χάλκη, φαίνεται ὅτι γνωρίστηκε μὲ τὸν Γερμανὸ Καραβαγγέλη, ὁ ὁποῖος, ὅταν τὸ 1900, ἔγινε Μητροπολίτης Καστορίας, ἐπῆρε τὸν Πλάτωνα, ὁ ὁποῖος ἐν τῷ μεταξὺ εἶχε χειροτονηθεῖ διάκονος, ὡς Πρωτοσύγκελό του στὴν Καστοριά. Ἐκεῖ, στὴν ὡραία πόλη, τὴν Καστοριά, ὁ Πλάτων ἐπέδειξε σπουδαία δραστηριότητα, κυρίως ἐναντίον τῶν Βουλγάρων. Γι’ αὐτό, ὅταν λίγο ἀργότερα, μὲ ἀπαίτηση τῶν Βουλγάρων καὶ τῶν Τούρκων, ὁ Γερμανὸς Καραβαγγέλης μετατέθηκε στὴν Ἀμάσεια τοῦ Πόντου, ἐπῆρε μαζί του, πάλι, σὰν Πρωτοσύγκελό του, αὐτὸν τὸν ἡρωϊκὸ καὶ ἀφοσιωμένο κληρικό, τὸν Πλάτωνα Ἀϊβαζίδη, καίτοι ὁ Πλάτων ἦταν πολὺ μεγαλύτερος ἀπὸ τὸν Γερμανό. Καὶ ἐπειδὴ ὁ Μητροπολίτης Γερμανὸς Καραβαγγέλης ἔλειπε συχνὰ ἀπὸ τὴν ἕδρα του, τὴν Ἀμάσεια, ἤ και περιοδεύοντας στὰ χωριὰ τῆς Ἐπαρχίας του, ποὺ ἦταν ἐκτεταμένη, ἤ καὶ εὑρισκόμενος στὴν Κων/πολη, ὡς Μέλος τῆς Ἱερᾶς Πατριαρχικῆς Συνόδου, ἀναλάμβανε ὁ Πλάτων, ἐκτὸς ἀπὸ τὶς ἐκκλησιαστικὲς καὶ τὶς ἐθνικὲς δραστηριότητες στὴν Ἀμάσεια τοῦ Πόντου. Αὐτὸς ἦταν ὁ λόγος ποὺ εἶχε γίνει κάρφος στὰ μάτια τῶν Τούρκων.

Ἔτσι, ὅταν τὴν νύκτα τῆς 4ης Φεβρουαρίου 1921 ἔγινε ἔφοδος ἀπὸ τὶς τουρκικὲς ἀρχές στὸ Μητροπολιτικὸ Μέγαρος τῆς Ἀμάσειας, συνελήφθη ὁ Πρωτοσύγκελος Πλάτων Ἀϊβαζίδης καὶ ἀρκετοὶ ὑπάλληλοι τῆς Μητροπόλεως. Στὴν Ἀμάσεια τότε, καταρτίσθηκε ἕνα ἔκτακτο Στρατοδικεῖο γιὰ νὰ δικάσει τοὺς Ἕλληνες Προκρίτους ποὺ εἶχαν συλληφθεῖ. Καί, βέβαια, ὅλοι καταδικάσθηκαν σὲ θάνατο. Τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 1921, δηλαδὴ μετὰ ἀπὸ 7 ὁλόκληρους μῆνες, ἔγινε ἕνα ἄλλο δικαστήριο. Τὸ “Δικαστήριο τῆς Ἀνεξαρτησίας”, τὸ ὁποῖο εἶχε ἀντικαταστήσει τὸ Δικαστήριο τῆς Ἀμασοῦ. Ἄρχισε ἡ “δίκη παρωδία” καὶ καταδικάστηκαν ὅλοι στὸν “δι’ ἀγχόνης θάνατον”. Ἔτσι στὶς 21 Σεπτεμβρίου 1921 ὁ Πλάτων Ἀιβαζίδης, ἀνεβαίνοντας στὴν ἀγχόνη, περνοῦσε ἀπὸ τὴν Ἱστορία στὸν Θρῦλο, τυλιγμένος μὲ τὴν τιμιότερη βασιλικὴ πορφύρα, δηλαδὴ τὴν πορφύρα τοῦ αἴματός του. Θὰ μποροῦσε, βέβαια, νὰ εἶχε φύγει γιὰ νὰ σώσει τὴν ζωή του. Ἔμεινε, ὅμως, δὲν ἔφυγε, γιὰ νὰ παράσχει στὸ ποίμνιό του κάθε δυνατὴ προστασία μέχρι τέλους, ἀντικρύζοντας μὲ ψυχραιμία τὸ μοιραῖο σχοινί τῆς ἀγχόνης στὴν τραγικὴ πλατεῖα τῆς Ἀμάσειας. Νὰ σημειώσουμε, τέλος, ὅτι μιὰ ὥρα μετὰ τὸν ἀπαγχονισμό, τοὺς ἀπογύμνωσαν ὅλους αὐτοὺς ποὺ εἶχαν ἀπαγχονισθεῖ, τοὺς μετέφεραν ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη καὶ τοὺς ἔθαψαν ὅλους μαζὶ σ’ ἕνα λάκκο, “χωρὶς λιβάνι καὶ κερί, χωρὶς παπᾶ καὶ ψάλτη”. Γιὰ βάλτε λίγο στὸ μυαλό σας αὐτό, γιὰ νὰ δεῖτε πόσο φοβερὸ εἶναι.

Ἀτυχῶς, ἀπὸ τὸ 1922 ποὺ ἄρχισε ἡ καταστροφὴ στὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ στὸν Πόντο, μέχρι τὸ 1994, πρὸ ὀλίγων δηλ. ἐτῶν, τὸ Ἑλληνικὸ Κράτος γιὰ τὸ ζήτημα τῆς Γενοκτονίας τῶν Ἑλλήνων τοῦ Πόντου σιωποῦσε. Ὅμως, μετὰ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν προσπάθειες τῶν Ποντιακῶν, κυρίως, Ὀργανώσεων, ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, μὲ ὀμόφωνη ἀπόφασή της, στὶς 24 Φεβρουαρίου τοῦ 1994, καθιέρωσε τὴν 19η Μαΐου, ὡς ἡμέρα μνήμης τῆς Γενοκτονίας τῶν Ἑλλήνων τοῦ Πόντου.

Ἐδῶ, θέλω νὰ προσέξετε, τώρα. Ἡ ἀναγνώριση τῆς Γενοκτονίας τῶν Ἑλλήνων τοῦ Πόντου, γιὰ ἐμᾶς τοὺς Ἕλληνες, δὲν ἀποτελεῖ πράξη ἐκδικήσεως. Γιατί ἐμεῖς, σὰν Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, ἤ ἄν θέλουμε νὰ λεγόμαστε Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, δὲν μισοῦμε. Κανέναν δὲν μισοῦμε. Ἀλλὰ ἐδῶ πρέπει νὰ προσέξουμε, ὅμως. Δὲν μισοῦμε, ἀλλὰ δὲν ξεχνοῦμε. Γιατὶ ὅποια ἔθνη ξεχνοῦν τὴν Ἱστορία τους εἶναι καταδικασμένα σὲ ἀφανισμό. Ἐπειδή, μάλιστα, ὁ τουρκικὸς ἐπεκτατισμὸς δὲν ἔχει σταματήσει, εἶναι ἀπαραίτητη ἡ ἀνάμνηση τῆς Γενοκτονίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Ἀνατολῆς, ὥστε νὰ ἀντιστεκόμαστε σθεναρὰ στὶς ἀνθελληνικὲς προκλήσεις τῆς ἐποχῆς μας. Καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν ἀγάπη σας, αὐτὰ νὰ τὰ λέτε, μὲ δικά σας λόγια, στὰ παιδιά σας, στὰ ἐγγόνια σας, ὥστε νὰ διατηρηθεῖ αὐτὴ ἡ ἀνάμνηση. Γιατί, μὴ ξεχνᾶτε, ἐμεῖς οἱ παλαιότεροι φεύγουμε. Καὶ ὅταν φύγει ἡ γενιά τῶν παλαιῶν, ποιὸς θὰ θυμᾶται μετὰ νὰ λέει αὐτὲς τὶς ἱστορίες ; Νὰ τὰ λέτε, λοιπόν, στὰ παιδιά σας καὶ στὰ ἐγγόνια σας μὲ αὐτὸ τὸ πνεῦμα : ὅτι δὲν μισοῦμε, ἀλλὰ καὶ δὲν ξεχνοῦμε.

Οἱ εὐχὲς τῶν Ἁγίων Μαρτύρων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τοῦ Πόντου νὰ μᾶς ἐνδυναμώνουν, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, νὰ μᾶς ἐνισχύουν γιὰ τὸ καλὸ τῆς Ἑλληνικῆς μας Πατρίδος καὶ τῆς λατρευτῆς μας Ὀρθοδοξίας. Νὰ ἔχουμε, λοιπόν, τὶς εὐχές τους. Ἀμήν.

https://youthimdpk.blogspot.com/2024/09/1922-1592024.html

Νικόλαος Καπετανίδης: Ο μάρτυρας της ποντιακής δημοσιογραφίας

 

Μαχητικός δημοσιογράφος και εκδότης της ελληνικής εφημερίδας του Πόντου «Εποχή», που απαγχονίστηκε από τους Τούρκους για τις πατριωτικές του ιδέες.

Διαβάστε περισσότερα...

O Ελληνισμός στον Βορρά του Εύξεινου Πόντου και τον Καύκασο (ΣΤ' ΜΕΡΟΣ)

 

Ημέρα Μνήμης των διώξεων των Ελλήνων της πρώην Σοβιετικής Ένωσης

 

Θεοφάνης Μαλκίδης 

Μνήμη των διώξεων των Ελλήνων της πρώην Σοβιετικής Ένωσης 

Ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους Ρώσους συγγραφείς, ο Αλεξάντερ Σολτσενίτσιν, στο έργο του “Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ”,αναφέρεται στους συγκρατούμενούς του Έλληνες, που υπέστησαν τις διώξεις του σταλινικού καθεστώτος. Έλληνες οι οποίοι μέσα σε λίγα χρόνια, αφού βίωσαν τις διώξεις στα τάγματα εργασίας των Νεότουρκων και των Κεμαλικών, περνώντας στην πρώην Σοβιετική Ένωση βίωσαν και τις διώξεις στη προπολεμική και τη μεταπολεμική σταλινική περίοδο.

Οι μαζικές διώξεις εντείνονται στα τέλη του 1936 και κορυφώνονται το 1937 και 1938. Με κριτήριο την εθνική ταυτότητα και με πρόσχημα ενίοτε την κομματική αφοσίωση εξαπολύονται εκκαθαρίσεις εναντίον των Ελλήνων. Οι διωγμοί για τους Έλληνες παίρνουν διαστάσεις γενοκτονίας. Χιλιάδες Έλληνες εκτελούνται με την κατηγορία του «εχθρού του λαού» και ολόκληρη η ελληνική ηγεσία και η πλειοψηφία των ενήλικων Ελλήνων συνελήφθη και εξοντώθηκε. Μεγαλύτερη βιαιότητα από το καθεστώς εντοπίζεται στη νότια Ρωσία, ενώ πραγματοποιήθηκαν τέσσερα διαδοχικά κύματα μαζικών διώξεων ( Οκτώβριος 1937, Φεβρουάριος και Ιούλιος 1938 και Φεβρουάριος του 1939). Πρέπει να σημειωθεί ότι το 1937 εκδόθηκε διαταγή με την οποία επιτρεπόταν η σύλληψη ως όμηρων των συγγενών των κατηγορούμενων αλλά και η σύλληψη παιδιών έως 12 ετών και την καταδίκη τους ακόμα και με τις βαρύτερες ποινές, με απώτερο σκοπό τη διευκόλυνση της εξόντωσης των παιδιών των «εχθρών του λαού». Τα παιδιά που συλλαμβάνονταν αναγκάζονταν να αλλάξουν το όνομα τους αρνούμενα τους κατάδικους γονείς τους. Η γενοκτονία συνεχίστηκε με την εκτέλεση χιλιάδων Ελλήνων ή με την εξορία τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Σιβηρίας.

Ταυτόχρονα απαγορεύεται η λειτουργία όλων των ελληνικών ιδρυμάτων και θεσμών με πρώτες τις σχολικές μονάδες. Οι διώξεις έφτασαν σε τέτοιο βαθμό ώστε κινδύνευσε ο πλήρης αφανισμός του Ελληνισμού, με άμεσο αποτέλεσμα της πολιτικής αυτής που συνδυάσθηκε με πιέσεις για εγκατάλειψη της ΕΣΣΔ από τις αρχές ήταν η δημιουργία ενός πολύ μεγάλου μεταναστευτικού κινήματος προς την Ελλάδα.

Ένα νέο κύμα εκτοπίσεων των Ελλήνων άρχισε με την έναρξη αλλά και μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου αφού ολόκληροι λαοί, μεταξύ των οποίων και ο ελληνικός, θεωρήθηκαν ύποπτοι για προδοσία και ως συνεργάτες των Ναζί εισβολέων.

Ο ιατρός Πολυχρόνης Μπουμπουρίδης από το Σοχούμι, την αρχαία Διοσκούρια,  γράφει στο βιβλίο του για την "Ελληνική Επιχείρηση του Υπουργείου Δημοσίας Τάξεως της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ.":  «Στις 13 με 14 Ιουνίου 1949, στις 9 η ώρα τη νύχτα, χτύπησαν οι άνθρωποι της ΕΝ ΓΚΑ ΒΕ ΝΤΕ. Εξοριζόμαστε σε μακρινές περιοχές της Σοβιετικής Ένωσης. Στην ερώτηση μας για ποιο λόγο, δεν μας απάντησαν. Βούιζε η πόλη, ούρλιαζαν τα σκυλιά. Στις πόρτες των Ποντίων περίμεναν τα φορτηγά αυτοκίνητα να τους πάρουν. Έκλαιγαν τα παιδιά και οι μανάδες. Έκλαιγαν οι γείτονες που τους έδιωχναν να μη μας βοηθήσουν».

Όσοι επέζησαν εκδιώχθηκαν προς την ασιατική Σοβιετική Ένωση, στις περιοχές του Ουζμπεκιστάν, του Καζακστάν και στη Νότια Σιβηρία. Οι Έλληνες των παράλιων περιοχών εκτοπίστηκαν προς την ενδοχώρα και τις κατοικίες τους κατέλαβαν οι γηγενείς πληθυσμοί των δημοκρατιών. Οι Έλληνες που χάθηκαν αυτό το διάστημα υπολογίζονται σε πάνω από 47.000. (H ιστοσελίδα http://www.greek-martirolog.ru του Ιβάν Τζουχά έχει πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για το ζήτημα)

Χιλιάδες Έλληνες θα περάσουν από τα Γκουλάγκ, τα ειδικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, που δημιουργούνταν από τους ίδιους τους εξόριστους σε δύσβατες, απομακρυσμένες περιοχές, ειδικών και δύσκολων κλιματολογικών συνθηκών.Μεγάλες διώξεις θα υποστούν και οι κάτοχοι ελλαδικού διαβατηρίου, που θεωρήθηκαν συνεργάτες ξένης χώρας στο σχέδιο διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης, παρά το γεγονός ότι οι Έλληνες στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου θα θυσιαστούν αντιστεκόμενοι στο Ναζισμό. Ο αεροπόρος Κοκκινάκης οι 97 νεκροί του χωριού Κούμα, κοντά στο Σοχούμι, είναι ορισμένα μόνο παραδείγματα.

Μόνο μετά το θάνατο του Στάλιν και την άνοδο στη θέση του γενικού γραμματέα του Ν. Χρουστσόφ αναγνωρίστηκαν ένας μεγάλος αριθμός δολοφονιών και αποκαταστάθηκαν οι Έλληνες που είχαν σπιλωθεί με τις κατηγορίες των προδοτών.

Οι Έλληνες της Ρωσίας και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης οι οποίοι κατόρθωσαν και διατήρησαν την ταυτότητά τους παρά τις δυσκολίες, αποδεικνύουν ότι μπορούν να επιβιώσουν. Όχι μόνο ως μέρος μίας ζωντανής πολιτισμικής ομάδας στο χώρο της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, αλλά ως ολότητα του ελληνικού λαού, με παρουσία και δραστηριότητα για την ανάδειξη του ζητήματος των διώξεων. Το οφείλουν στους προγόνους τους, θύματα της Γενοκτονίας στο Οθωμανικό κράτος και το Κεμαλικό καθεστώς, το οφείλουν στα θύματα των διώξεων στην πρώην Σοβιετική Ένωση.

Υ.Γ. Το κείμενο είναι αφιερωμένο στις οικογένειες των συγγενών μας Σταύρου Χαραλαμπίδη και Πολυχρόνη Πουμπουρίδη, οι οποίες μαζί με χιλιάδες άλλες  Ελληνικές- Ποντιακές ακολούθησαν την επίπονη πορεία διωγμών, Πόντος- Ρωσία- Γεωργία- Ελλάδα- Ουζμπεκιστάν-Ελλάδα...
 

 

ΜΙΑ ΑΞΕΧΑΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ

 

May 19, 2024 IHA-Hellas Γενοκτονία των Ποντίων, Professor Nina GatzoulisΓενοκτονία των Ελλήνων, Τουρκία

*Γράφει η Καθηγήτρια Νίνα Γκατζούλη

Πριν από αρκετά χρόνια, όταν ήμουν μαθήτρια στο Γυμνάσιο Τσοτυλίου του νομού Κοζάνης, άκουσα ένα ποντιακό τραγούδι. Παρόλο που δεν μιλούσα τη διάλεκτο των Ελλήνων που ζούσαν για 3000 χρόνια στην παράκτια περιοχή της Μαύρης Θάλασσας της σημερινής Τουρκίας, δεν ήταν πολύ δύσκολο να κατανοήσω το νόημα του τραγουδιού. Δεν είμαι σίγουρη αλλά το θέμα νομίζω πως ήταν ένα βιαστικό ταξίδι: καθώς έφευγαν βιαστικά είδαν χωράφια και κοιλάδες. Και στο τέλος της κοιλάδας στεκόταν ένα τεράστιο δέντρο (…σαν εφέγνα μάλια, μάλια είδον κάμπους και λεβάδια…και στου λεβαδιάν την άκραν έστεκε δένδρον και μέγαν…) Η μουσική ήταν όμορφη, αλλά οι στίχοι ήταν ένα αίνιγμα για μένα. Δεν μπορούσα να καταλάβω περί τίνος επρόκειτο αυτό το τραγούδι.

Μεγαλώνοντας στη δυτική Μακεδονία, στην Ελλάδα, ήξερα ότι τα περισσότερα δημοτικά τραγούδια περιέχουν μια ιστορία. Μιλούν για κάτι που ήταν ιστορικά ή πολιτισμικά σημαντικό την εποχή της δημιουργίας του τραγουδιού. Μου πήρε τριάντα χρόνια και μια μετακόμιση σε άλλη ήπειρο πριν δώσω ίσως μια δική μου εξήγηση στους στίχους και την ιστορία που ίσως συνδέθηκε με αυτό το τραγούδι. Αφού διάβασα το Not Even my Name της Thea Halo κατάλαβα κάποια νοήματα του όμορφου ποντιακού τραγουδιού με το γρήγορο, στακάτο ρυθμό του.

Το βιβλίο «Ούτε το Όνομά μου» (Not Even my Name) είναι η ιστορία της Sano Halo όπως την διηγήθηκε στην κόρη της Thea. Είναι μια συναρπαστική και αξέχαστη ιστορία επιβίωσης, ελευθερίας και υπόσχεσης για μια νέα και καλύτερη ζωή. Είναι αφήγηση της γενοκτονίας των Ποντίων που έλαβε χώρα στις αρχές του αιώνα. Η Halo αιχμαλωτίζει τους αναγνώστες της καθώς περιγράφει την ειδυλλιακή, ποιμενική ζωή της Θυμίας (Σάνο) με την οικογένειά της στα Ποντιακά Όρη της βόρειας Τουρκίας: «Σαν να τραβήχτηκαν από μια κλωστή, τα μάτια μου στράφηκαν προς την ανατολή καθώς ο ήλιος ξεμύτιζε με όλη του τη λαμπρότητα πάνω από τα βουνά. Τα μαλλιά της αδερφής μου φλόγιζαν μπροστά μου και το χρυσό φως του ήλιου βύθισε στους λόφους. Στο δικό μου χέρι ένα χρυσό φως του ήλιου μπερδεύτηκε με το δέρμα του μοσχαριού που οδηγούσε. Ακόμα και το γρασίδι μπέρδεψε το χρώμα του· πρώτα χρυσό μετά πράσινο μετά χρυσό για άλλη μια φορά όπως φλέρταρε με τον ήλιο»

Η ιστορία των τριών χιλιάδων χρόνων των Ελλήνων του Πόντου στην Τουρκία πλησιάζει σιγά σιγά στο τέλος της. Πρώτα άγνωστοι αρχίζουν να εμφανίζονται στα χωράφια και τα δάση του χωριού της Θυμίας, με ελαφρά βήματα και κρατώντας αποστάσεις. «Είχαν αρχίσει να εμφανίζονται στο χωριό μας όλο και περισσότερο», γράφει η Halo. “Η γλώσσα τους ήταν καινούργια για εμάς και κάθονταν τριγύρω, μακριά από το χωριό, περίμεναν και κοιτούσαν σαν αρπακτικά πουλιά. Ήταν απόκοσμο πώς τριγυρνούσαν ξαφνικά, ήλθαν από το πουθενά και παρατηρούσαν το χωριό μας.”Στη συνέχεια Τούρκοι στρατιώτες εμφανίζονται που αρπάζουν τους άνδρες του χωριού και τους στέλνουν σε στρατόπεδα εργασίας. Η Halo χτίζει αριστοτεχνικά αυτά τα γεγονότα το ένα μετά το άλλο, μεταφέροντας μια αίσθηση καταστροφής. Τα δυσοίωνα γεγονότα φτάνουν στο αποκορύφωμά τους καθώς Τούρκοι στρατιώτες, την άνοιξη του 1922, αρχίζουν να χτυπούν τις πόρτες με τα κοντάκια των τουφεκιών τους. “Πρέπει να φύγετε από αυτό το μέρος. Πρέπει να πάρετε μαζί σας μόνο ό,τι μπορείτε να κουβαλήσετε”, φωνάζουν μεταδίδοντας την προκήρυξη που εξέδωσε ο στρατηγός Μουσταφά Κεμάλ. Ο Ποντιακός ελληνικός πληθυσμός εκκενώνεται βίαια από το χωριό τους.

Έτσι, ξεκινά η πορεία θανάτου των εξόριστων. Η Halo περιγράφει την οδυνηρή  διαδρομή του εξορισμένου πληθυσμού, συνοδευόμενος από τον τούρικικο στρατό. Η αγαπημένη οικογένεια της Θυμίας και η πανέμορφη ποιμενική γη αντιπαρατίθενται σε μια σειρά βάναυσων γεγονότων, προκαλώντας στον αναγνώστη μια πλήρη γκάμα ανθρώπινων συναισθημάτων. Η Θυμία παρακολουθεί την οικογένειά της και άλλους ανθρώπους από το χωριό της να πεθαίνουν ο ένας μετά τον άλλον από πείνα, δυσεντερία και φυματίωση.

Το δεκάχρονο κοριτσάκι είναι πλέον απογυμνωμένο από ό,τι είχε αγαπήσει στον κόσμο. Της αφαιρούν ακόμη και το όνομά της, όταν η μητέρα της, άρρωστη και ανήμπορη να τη φροντίσει, αφήνει τη Θυμία σε μια Ασσύρια που δεν μπορεί να προφέρει το ελληνικό της όνομα και την μετονομάζει σε «Σάνω». Στα δεκαπέντε της η Σάνω πωλείται για γάμο με έναν άντρα πολύ μεγαλύτερο από εκείνη. Την φέρνει στην Αμερική, όπου η Σάνω μεγαλώνει με αγάπη δέκα παιδιά. Η αθώα χωριατοπούλα γίνεται η αποφασιστική γυναίκα του εικοστού αιώνα.

Η οδυνηρή ιστορία της Halo θυμίζει τη σοφόκλεια τραγωδία, στην οποία η Λάχεσης, η Κλωθώ και η Άτροπος — οι αρχαίες Μοίρες, έριχναν αυθαίρετα, αναπόδραστη καταστροφή. Αν και θα περίμενε κανείς ότι τέτοιες βασανιστικές εμπειρίες θα γεμίσουν οποιονδήποτε με θυμό και πικρία, η Σάνω αναδύεται σε  μορφή δίχως κακία. Είναι μόλις δέκα όταν η αναταραχή κατακλύζει το χωριό της. Αλλά η αφήγηση προσφέρει αναλαμπές μιας νεαρής κοπέλας που είναι ώριμη πέρα από την ηλικία της. Είναι εργατική από νεαρή ηλικία, βοηθάει πάντα τη μητέρα της και όταν η τραγωδία έρχεται στο κατώφλι της και βλέπει την οικογένειά της να χάνεται, ο πόνος είναι ανυπόφορος. Ωστόσο, δεν κατηγορεί κανέναν. Η Halo στρέφει επιδέξια την προσοχή του αναγνώστη στις στενές οικογενειακές σχέσεις που χαρακτήριζαν τη ζωή στο μικρό ποντιακό χωριό. Η οικογένεια της Θυμίας ήταν εκτεταμένη και όχι μόνο πυρηνική παρέχοντας ένα περιβάλλον αγάπης στο οποίο κάθε μέλος είχε έναν ρόλο. Όχι μόνο οι γονείς και τα αδέρφια, αλλά και οι παππούδες, οι γιαγιάδες, οι θείες και οι θείοι ήταν σημαντικοί για τη λειτουργία της οικογένειας. Αυτή η έννοια της οικογένειας είναι μια από τις καθοριστικές ιδιότητες της ελληνικής παράδοσης. Η δύναμη της Σάνω και η ικανότητά της να υπομένει τέτοιο πόνο χωρίς η ίδια να γίνεται καταστροφική και απεχθής, πηγάζει από το περιβάλλον των χρόνων της μόρφωσής της. Είναι σαν τον αρχαίο Φοίνικα, που κάθε χίλια χρόνια βυθίζεται στη φωτιά και ξαναγεννιέται. Η Σάνω βγαίνει από τη σπαρακτική τραγωδία με την ικανότητά της να αγαπά ανέπαφη. Έχει τη δύναμη να αναθρέψει και να μεγαλώσει με αγάπη δέκα δικά της παιδιά!

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

«Ούτε το Όνομά μου» είναι ένα βιβλίο όχι μόνο για τους Ελληνοαμερικανούς και τους Έλληνες της Ελλάδας, είναι ένα βιβλίο για την ανθρωπότητα. Ο κόσμος πρέπει να μάθει για την Ποντιακή πορεία θανάτου. Η Thea Halo έγραψε την ιστορία της μητέρας της για να κάνει γνωστή σε όλους την τραγωδία της μητέρας της. Και έγραψε και για τα παιδιά μας, και για τα παιδιά των παιδιών μας. Τα φρικτά γεγονότα είναι κομμάτια της ιστορίας. Η ιστορία του Πόντου, όπως ακριβώς η Μικρασιατική Καταστροφή και ο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος 1944-1947, είναι περίοδοι που παραβλέπονται από τα σχολικά βιβλία ιστορίας στην Ελλάδα και από τα περισσότερα ελληνικά σχολεία της διασποράς. Η ιστορία δεν περιλαμβάνει μόνο μέρες δόξας, αλλά και τραγωδίες και ήττες, και, ναι, πολλά λάθη. Όλοι μας μπορούμε να μάθουμε από την ιστορία της Σάνω. Ένα πράγμα που μαθαίνουμε είναι ότι άνθρωποι διαφορετικών εθνοτήτων μπορούν να συνυπάρξουν ειρηνικά, εάν αφεθούν μόνοι από παρεμβατικές κυβερνήσεις. Το πιο σημαντικό μάθημα που μας διδάσκει αυτό το βιβλίο, ωστόσο, είναι ότι δεν μπορούμε να κρύβουμε την αγωνία και τον πόνο κάτω από το χαλί και να προσποιούμαστε ότι αυτά τα πράγματα δεν συνέβησαν ποτέ. Εάν το κάνουμε αυτό, προωθούμε τη γενοκτονία και επιτρέπουμε να συμβαίνει ξανά και ξανά.

---

*Η Νίνα Γατζούλη είναι εκπαιδευτικός με εκτεταμένη εμπειρία σε όλα τα εκπαιδευτικά επίπεδα και τώρα έχει συνταξιοδοτηθεί. Δίδαξε Νεοελληνικά στο Πανεπιστήμιο του New Hampshire και οργάνωσε το Πρόγραμμα Νεοελληνικών Σπουδών. Δίδαξε Αγγλικά και Λατινικά σε επίπεδο γυμνασίου και Ελληνικά σε παιδιά ηλικίας δημοτικού στην κοινότητά της. Έχει μεταφράσει και συνεισφέρει αρκετά άρθρα στο HCS, και σχολείται με επαγγελματικούς, κοινοτικούς και αδελφικούς οργανισμούς. Έχει υπηρετήσει την Παμμακεδονική Έννωση ΗΠΑ, σε πολλά επίπεδα, και παλιότερα ήταν Συντονίστρια των Pan Macedonian Associations στο εξωτερικό. Επίσης είναι Αντιπρόεδρος του IHA.

---

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του ΙΗΑ εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς – μέλη του ΙΗΑ. Η ιστοσελίδα του ΙΗΑ δεν λογοκρίνει, ούτε επεμβαίνει σε άρθρα – κείμενα των μελών του ΙΗΑ

---

International Hellenic Association

 

Η Γενοκτονία των Ποντίων: «Η δεύτερη μεγάλη γενοκτονία του 20ου αιώνα».

Posted on 19 Μαΐου, 2024

Η γενοκτονία των Ποντίων (1916 – 1923) με 353.000 νεκρούς αποτελεί τη δεύτερη μεγάλη γενοκτονία του αιώνα μας.

Το Φεβρουάριο του 1994 η Βουλή των Ελλήνων ψήφισε ομόφωνα την ανακήρυξη της 19ης Μαϊου ως Ημέρας Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο μικρασιατικό Πόντο την περίοδο 1916-1923. Η αναγνώριση αυτή, παρόλη την εβδομηκονταετή καθυστέρηση, δικαίωσε ηθικά τον ποντιακό ελληνισμό και συνέδεσε το σύγχρονο ελληνισμό με την ιστορική του μνήμη. Γιατί η ήττα του 1922, η «νέα τάξη πραγμάτων» που επικράτησε τότε, με την απόλυτη συνενοχή ολόκληρου του ελλαδικού πολιτικού κατεστημένου, περιόρισαν ουσιαστικά όχι μόνο τα γεωγραφικά όρια του ελληνισμού αλλά και τα διανοητικά.

Ο περιορισμός των πνευματικών νεοελληνικών οριζόντων είχε άμεση αντανάκλαση στη ελλειματική ιστορική μνήμη των σύγχρονων Ελλήνων.

Τι εννοούμε με τον όρο «γενοκτονία» ; 


Η γενοκτονία ως όρος διαμορφώθηκε κυρίως στη δίκη της Νυρεμβέργης το 1945, όπου δικάστηκε η ηγεσία των ναζιστών εγκληματιών του πολέμου. Συγκεκριμένα ο όρος σημαίνει τη μεθοδική εξολόθρευση, ολική ή μερική, μιας εθνικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας. 
Πρόκειται για ένα πρωτογενές έγκλημα, το οποίο δεν έχει συνάρτηση με πολεμικές συγκρούσεις. 
Ο γενοκτόνος δεν εξοντώνει μια ομάδα για κάτι που έκανε, αλλά για κάτι που είναι. Στην περίπτωση των Ελλήνων του Πόντου, επειδή ήταν Έλληνες και Χριστιανοί. Πως και πότε διαπράχθηκε η γενοκτονία; 
Ο ποντιακός ελληνισμός, από την πτώση της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας ( 1461 ) γνώρισε συνεχείς διωγμούς, σφαγές, ξεριζωμούς και προσπάθειες για το βίαιο εξισλαμισμό και εκτουρκισμό του, με αποκορύφωμα τη συστηματική και μεθοδευμένη εξόντωση – γενοκτονία του αιώνα μας.

Επτά χρόνια μετά την άλωση της Πόλης, οι Οθωμανοί κατέλαβαν την Τραπεζούντα. Η οθωμανική κατάκτηση του μικρασιατικού Πόντου μπορεί να διαιρεθεί σε τρεις περιόδους.

• Η πρώτη αρχίζει με την άλωση της Τραπεζούντας το 1461 και λήγει στα μέσα του 17ου αιώνα. Την περίοδο αυτή οι Τούρκοι κρατούν μάλλον ουδέτερη στάση κατά των Ελλήνων του Πόντου.
• Η δεύτερη αρχίζει στα μέσα του 17ου αιώνα και λήγει με το τέλος του πρώτου ρωσοτουρκικού πολέμου. Χαρακτηρίζεται με τη θρησκευτική βία κατά των χριστιανικών πληθυσμών. Κατά την περίοδο αυτή πραγματοποιούνται οι ομαδικοί εξισλαμισμοί των ελληνικών πληθυσμών.
• Η τελευταία περίοδος, που τελειώνει το 1922 υποδιαιρείται σε δύο υποπεριόδους. Η πρώτη αρχίζει με τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή, το 1774.

Χαρακτηρίζεται από τη συστηματική προσπάθεια των τοπικών αρχών να μην εφαρμόζουν προς όφελος των χριστιανών τους φιλελεύθερους νόμους. H δεύτερη υποπερίοδος αρχίζει το 1908 και χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη του τουρκικού εθνικισμού.

Από τους βαλκανικούς πολέμους και από τους επίσημους συμβούλους, των Γερμανών, οι Νεότουρκοι διδάχθηκαν ότι μονάχα με την εξαφάνιση των Ελλήνων και Αρμενίων θα έκαναν πατρίδα τους τη Μικρά Ασία. Οι διάφορες μορφές βίας δεν αρκούσαν για να φέρουν τον εκτουρκισμό.

Η απόφαση για την εξόντωσή τους πάρθηκε από τους Νεότουρκους το 1911, εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και ολοκληρώθηκε από το Μούσταφα Κεμάλ ( 1919 – 1923 ).

Το Νεοτουρκικό Κομιτάτο » Ένωση και Πρόοδος» ιδρύθηκε το 1889. Στο συνέδριο τους, που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1911 πάρθηκε η απόφαση, ότι η Μικρά Ασία πρέπει να γίνει μωαμεθανική χώρα. Η απόφαση αυτή καταδίκασε σε θάνατο διάφορες εθνότητες.

Οι Τούρκοι στον Πόντο άρχισαν με την επιστράτευση όλων από 15 έως 45 ετών και την αποστολή τους σε Τάγματα Εργασίας. Παράλληλα αμφισβήτησαν το δικαίωμα των Ελλήνων να ασκούν ελεύθερα τα επαγγέλματά τους και επί πλέον απαγόρευσαν τους μουσουλμάνους να εργάζονται επαγγελματικά με τους Έλληνες με την ποινή της τιμωρίας από τις στρατιωτικές Αρχές. 
Κατ΄ αρχάς οι άτακτες ορδές των Τούρκων επιτίθονταν στα απομονωμένα ελληνικά χωριά κλέβοντας, φονεύοντας, αρπάζοντας νέα κορίτσια, κακοποιώντας και καίγοντάς τα.

Οι διωγμοί των Ελλήνων του Πόντου. 
Η εφαρμογή αυτής της πολιτικής ανάγκασε χιλιάδες Έλληνες των παραλίων της Μικρασίας να εγκαταλείψουν τις προαιώνιες εστίες τους και να μετοικήσουν με πολυήμερες εξοντωτικές πορείες.

Σύμφωνα με μια έκθεση της Ελληνικής Πρεσβείας, με ημερομηνία τον Ιούνιο του 1915 είναι γραμμένα τα εξής: «Οι εκτοπιζόμενοι από τα χωριά τους δεν είχαν δικαίωμα να πάρουν μαζί τους ούτε τα απολύτως αναγκαία. Γυμνοί και ξυπόλητοι, χωρίς τροφή και νερό, δερόμενοι και υβριζόμενοι, όσοι δεν εφονεύοντο οδηγούντο στα όρη από τους δημίους τους. Οι περισσότεροι απ’; αυτούς πέθαιναν κατά την πορεία από τα βασανιστήρια. Το τέρμα του ταξιδιού δεν σήμαινε και τέρμα των δεινών τους, γιατί οι βάρβαροι κάτοικοι των χωριών, τους παρελάμβαναν για να τους καταφέρουν το τελειωτικό πλήγμα … «

Σκοπός των Τούρκων ήταν, με τους εκτοπισμούς, τις πυρπολήσεις των χωριών, τις λεηλασίες, να επιτύχουν την αλλοίωση του εθνολογικού χαρακτήρα των ελληνικών περιοχών και να καταφέρουν ευκολότερα των εκτουρκισμό εκείνων που θα απέμεναν.

Το τελικό πλήγμα. 
Το 1919 αρχίζει νέος διωγμός κατά των Ελλήνων από το κεμαλικό καθεστώς, πολύ πιο άγριος κι απάνθρωπος από τους προηγούμενους. Εκείνος ο διωγμός υπήρξε η χαριστική βολή για τον ποντιακό ελληνισμό.

Στις 19 Μαϊου, με την αποβίβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα, αρχίζει η δεύτερη και σκληρότερη φάση της Ποντιακής Γενοκτονίας. 
Με τη βοήθεια μελών του Νεοτουρκικού Κομιτάτου συγκροτεί μυστική οργάνωση, τη Mutafai Milliye, κηρύσσει το μίσος εναντίον των Ελλήνων και σχεδιάζει την ολοκλήρωση της εξόντωσης του ποντιακού ελληνισμού. Αυτό που δεν πέτυχε το σουλτανικό καθεστώς στους πέντε αιώνες της τυραννικής διοίκησής του, το πέτυχε μέσα σε λίγα χρόνια ο Κεμάλ, εξόντωσε τον ελληνισμό του Πόντου και της Ιωνίας.

Η τρομοκρατία, τα εργατικά τάγματα, οι εξορίες, οι κρεμάλες, οι πυρπολήσεις των χωριών, οι βιασμοί, οι δολοφονίες ανάγκασαν τους Έλληνες του Πόντου να ανέβουν στα βουνά οργανώνοντας αντάρτικο για την προστασία του αμάχου πληθυσμού. Τα θύματα της γενοκτονίας θα ήταν πολύ περισσότερα, αν δεν υπήρχε το επικό και ακατάβλητο ποντιακό αντάρτικο.

Με την επικράτηση του Κεμάλ, οι διωγμοί συνεχίζονται με μεγαλύτερη ένταση. Στήνονται στις πόλεις του Πόντου τα διαβόητα έκτακτα δικαστήρια ανεξαρτησίας, που καταδικάζουν και εκτελούν την ηγεσία του ποντιακού ελληνισμού. Το τέλος του Πόντου πλησιάζει. Οι φωνές λιγοστεύουν.

Η γενοκτονία των Ελλήνων στον Πόντο υπήρξε το αποτέλεσμα της απόφασης των Τούρκων εθνικιστών για επίλυση του εθνικού προβλήματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τη φυσική εξαφάνιση των γηγενών εθνοτήτων.

Η μοίρα αυτή απετράπη με ένα εξαιρετικά οδυνηρό τρόπο: με τις; γενοκτονίες των χριστιανικών λαών, Ελλήνων και Αρμενίων, με την υποχρεωτική έξοδο όσων επιβίωσαν και με τη βίαιη τουρκοποίηση των μουσουλμανικών εθνοτήτων, όπως οι Κούρδοι, που συνέχισαν να παραμένουν στην τουρκική, πλέον, επικράτεια.

Οι Έλληνες στον Πόντο ανέρχονταν σε 700.000 άτομα την παραμονή του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέχρι το τέλος του 1923 είχαν εξοντωθεί 353.000 άτομα. Ακολουθεί μαρτυρία ενός αυτόπτη μάρτυρα. Ενός ανθρώπου που έζησε τη μεγάλη ανθρωποσφαγή.

Ένα χωριό των Κοτυώρων

Ο Σάββας Κανταρτζής εξέδοσε σε βιβλίο τις φοβερές του εμπειρίες το 1975 στην Κατερίνη. Μια από τις συγκλονιστικές αφηγήσεις του αναφέρεται στην καταστροφή του χωριού Μπεϊαλαν, της περιφέρειας Κοτυώρων από τους τσέτες του Τοπάλ Οσμάν. Το Μπεϊαλάν είναι ένα από τα εκατοντάδες ελληνικά χωριά που καταστράφηκαν από τις τουρκικές συμμορίες:

«Τα χαράματα, στις 16 Φεβρουαρίου 1922, ημέρα Τετάρτη, μια εφιαλτική είδηση, ότι οι τσέτες του Τοπάλ Οσμάν έρχονται στο χωριό, έκανε τους κατοίκους να τρομάξουν και ν’ αναστατωθούν. Οι άντρες, όσοι βρίσκονταν τη νύχτα στο χωριό, βιάστηκαν να φύγουν στο δάσος… Αλλοι άντρες που είχαν κρυψώνες σε σπίτια σε σπίτια και σε σταύλους, τρύπωσαν σ’ αυτές και καμουφλαρίστηκαν έτσι που να μην τους υποπτευθεί κανείς. Τα γυναικόπαιδα και οι γέροι κλείστηκαν στα σπίτια και περίμεναν με καρδιοχτύπι να δούν τι θα γίνει… Δεν πέρασαν παρά λίγα λεπτά κι’ οι τσέτες , περισσότεροι από 150 έμπαιναν στο χωριό κραυγάζοντας και πυροβολώντας. Τους ακολουθούσαν τούρκοι χωρικοί από τα γειτονικά χωριά. Αυτούς τους είχαν μυήσει στο εγκληματικό σχέδιο τους και τους κάλεσαν για πλιάτσικο.

Μόλις μπήκαν οι συμμορίτες στο χωριό, η ατμόσφαιρα ηλεκτρίστηκε και ο ορίζοντας πήρε τη μορφή θύελλας που ξεσπασε άγρια. Με κραυγές και βρισιές, βροντώντας με τους υποκοπάνους τις πόρτες και τα παράθυρα, καλούσαν όλους να βγουν έξω από τα σπίτια και να μαζευτούν στην πλατεία- αλλοιώς απειλούσαν, θα δώσουν φωτιά στα σπίτια και θα τους κάψουν.

Σε λίγο, όλα τα γυναικόπαιδα και οι γέροι, βρίσκονταν τρέμοντας και κλαίγοντας στους δρόμους. Οι συμμορίτες με κραυγές και απειλές υποπτεύθηκαν, από την πρώτη στιγμή, το μεγάλο κακό που περίμενε όλους και δοκίμασαν να φύγουν έξω από το χωριό. Οι τσέτες, πρόβλεψαν ένα τέτοιο ενδεχόμενο και είχαν πιάσει από πριν τα μπογάζια, απ’ όπου μπορούσε να φύγει κανείς. Ετσι, μόλις έφτασαν, τρέχοντας, οι κοπέλλες στα μπογάζια, δέχτηκαν, από τσέτες που παραμόνευαν, πυροβολισμούς στο ψαχνό. Μερικές έμειναν στον τόπο σκοτωμένες, ενώ οι άλλες τραυματίστηκαν και γύρισαν πίσω.

Οι φόνοι αυτοί αποκάλυψαν για καλά τους εγκληματικούς σκοπούς των συμμοριτών κι’ έγιναν το σύνθημα να ξεσπάσει, το τρομοκρατημένο πλήθος των γυναικόπεδων, που είχε ριχτεί στους δρόμους σε ένα βουβό κι’ ασυγκράτητο κλάμα και σε σπαραξικάρδιες κραυγές απελπισίας. Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν στάθηκε ικανό να μαλάξει την σκληρότητα του τεράτων, που είχε διαλέξει ο Τοπάλ Οσμάν για την «πατριωτική» του εκστρατεία. Σκληροί σαν ύαινες, που διψούν για αίμα, και διεστραμμένοι σαδιστές, που γλεντούν με τον πόνο και τα βασανιστήρια των θυμάτων τους, χύμιξαν μανιασμένοι στα γυναικόπαιδα και τους γέρους, κραυγάζοντας, βρίζοντας, χτυπώντας, κλωτσώντας και σπρώχνοντάς τους να μαζευτούν στην πλατεία.

Η πυρπόληση

Οι μητέρες αναμαλλιασμένες, κατάχλωμες από το τσουχτερό κρύο και το φόβο, με τα βρέφη στην αγκαλιά και τα νήπια μπερδεμένα στα πόδια τους. Οι κοπέλλες άλλες με τους γέρους γονείς κι’ άλλες με γριές ή άρρωστους αγκαλιασμένες, περιμαζεύτηκαν με τον χτηνώδη αυτόν τρόπο, στην πλατεία σαν πρόβατα για τη σφαγή, μέσα σε ένα πανδαιμόνιο από σπαραχτικές κραυγές και θρήνους και κοπετούς. Η πρώτη φάση της απερίγραπτης τραγωδίας του Μπεϊαλάν έκλεισε, έτσι, θριαμβευτικά για τους θλιβερούς ήρωες του νεοτουρκικού εγκλήματος γενοκτονίας.

Οταν πια όλα τα γυναικόπαιδα κ’ οι γέροι μαζεύτηκαν στην πλατεία, οι τσέτες έβαλαν μπρός την δεύτερη φάση της σατανικής τους επιχείρησης. Διάταξαν να περάσουν όλοι στα δίπατα σπίτια, που βρίσκονταν στην πλατεία και τα είχαν διαλέξει για να ολοκληρώσουν τον εγκληματικό τους σκοπό. Η απροθυμία, που έδειξε το τραγικό αυτό κοπάδι των μελλοθανάτων να υπακούσει στην διαταγή, γιατί ήταν πια ολοφάνερο ότι όλους τους περίμενε ο θάνατος, εξαγρίωσε τους συμμορίτες που βιάζονταν να τελειώσουν γρήγορα την μακάβρια επιχείρηση. Και τότε, σαν λυσασμένα θεριά, ρίχτηκαν στις γυναίκες, τα μωρά και τους γέρους, και με γροθιές, με κοντακιές και κλωτσιές έχωσαν και στρίμωξαν στα δύο σπίτια τα αθώα και άκακα αυτά πλάσματα, που ο αριθμός τους πλησίαζε τις τρεις εκατοντάδες.

Κι’ όταν, έτσι, ήταν σίγουροι πως δεν έμεινε έξω κανένας, σφάλισαν τις πόρτες, ενώ ο άγριος αλαλαγμός από τα παράθυρα, οι σπαραξικάρδιες κραυγές, το απελπισμένο κλάμα κι’ οι βοερές ικεσίες για έλεος και βοήθεια, σχημάτιζαν μια άγριας τραγικότητας μουσική συναυλία, που ξέσκιζε τον ουρανό κι’ αντιβούϊζε στα γύρω βουνά και δάση…

Και τώρα δεν έμενε παρά η τρίτη και τελική φάση της πατριωτικής… επιχείρησης των θλιβερών ηρώων-συμμοριτών του Τοπάλ Οσμάν. Δεν χρειάστηκαν παρά μια αγκαλιά ξερά χόρτα και μερικά σπασμένα πέταυρα (χαρτόματα) ν’ ανάψει η φωτιά. Και σε λίγο τα δύο σπίτια, έγιναν πυροτέχνημα και ζώστηκαν, από μέσα κι’ απ’ έξω, από πύρινες γλώσσες και μαυροκόκκινο καπνό. Το τί ακολούθησε την ώρα εκείνη δεν περιγράφεται.

Οι μητέρες ξετρελλαμένες, έσφιγγαν, αλλαλάζοντας και τσιρίζοντας με όλη τη δύναμη της ψυχής τους, στην αγκαλιά τα μωρά τους, που έκλαιγαν και κράυγαζαν «μάνα, μανίτσα!». Οι κοπέλλες και οι άλλες γυναίκες με τους γέρους γονείς, τα παιδιά και τους αρρώστους, κραύγαζαν και αρπάζονταν μεταξύ τους σαν να ήθελαν να πάρουν και να δώσουν κουράγιο και βοήθεια, καθώς έπαιρναν φωτιά τα μαλλιά και τα ρούχα τους κι’ άρχισαν να γλύφουν το κορμί οι φλόγες. Κραυγές, που ξέσκιζαν το λαρύγγι και τ’ αυτιά, φωνές μανιακές και κλάμματα βροντερά, άγρια ουρλιαχτά ανθρώπων, που έχασαν από τρόμο και πόνο τα μυαλά τους, χτυπήματα στα στήθη, στον πυρακτωμένο αέρα και στους τοίχους – χαλασμός κόσμου, ένα ζωντανό κομμάτι από την κόλαση στη γη! Αυτή την εφιαλτική εικόνα παρίσταναν, τα πρώτα λεπτά, τα δύο σπίτια που τα είχαν αγκαλιάσει οι φλόγες.

Μερικές γυναίκες και κοπέλλες στον πόνο, την φρίκη και την απελπισία τους, δοκίμασαν να ριχτούν από τα παράθυρα, προτιμώντας να σκοτωθούν πέφτοντας κάτω ή με σφαίρες από όπλο, παρά να υποστούν τον φριχτό θάνατο στην φωτιά. Οι τσέτες που απολάμβαναν με κέφι και χαχανητά το μακάβριο θέαμα, έκαναν το χατήρι τους – πυροβόλησαν και τις σκότωσαν.

Δεν κράτησε πολλά λεπτά, αυτή η σπαραξικάρδια οχλοβοή, από τους αλαλαγμούς, τις άγριες κραυγές, τα τσουχτερά ξεφωνητά και το ξέφρενο κλάμα. Στην αρχή ο τόνος της οχλοβοής ανέβηκε ψηλά, ως που μπορούν να φτάνουν κραυγές, ξεφωνητά και ξελαρυγγίσματα από τρεις περίπου εκατοντάδες ανθρώπινα στόματα. Γρήγορα όμως ο τόνος άρχισε να πέφτει, ως που μονομιάς κόπηκαν κι’ έσβησαν οι φωνές και το κλάμα. Κι’ ακούγονταν μονο τα ξύλα, που έτριζαν από τη φωτιά και οι καμμένοι τοίχοι και τα δοκάρια, που έπεφταν με πάταγο πάνω στα κορμιά, που κείτονταν τώρα σωροί κάρβουνα και στάχτη κάτω στο δάπεδο, στα δύο στοιχειωμένα σπίτια το Μπεϊαλάν».

Μαρτυρίες Σοβιετικών

Οι σοβιετικοί υπήρξαν οι βασικοί σύμμαχοι του κεμαλικού εθνικισμού τα πρώτα χρόνια της εμφάνισής του. Πιθανότατα, οι μπολσεβίκοι να αντάλλαξαν με τον τρόπο αυτό την υποστήριξη του παντουρκιστικού κινήματος που δρούσε στη Ρωσία στην Οκτωβριανή τους Επανάσταση.

Οι σοβιετικοί λοιπόν προμήθευσαν τους κεμαλικούς με όπλα, χρήματα, στρατιωτικούς συμβούλους. Η τουρκική αντεπίθεση στο μικρασιατικό μέτωπο κατά τωνελληνικών στρατευμάτων το 1921, οργανώθηκε από τον Μ. Φρούνζε, στρατιωτικό απεσταλμένο των σοβιετικών. Κατά συνέπεια, οι μαρτυρία των αποσταλμένων αυτών έχει ιδιαίτερη αποδεικτική σημασία.

O Φρούνζε, έδωσε μια από τις ελάχιστες μαρτυρίες για τους ηττημένους αντάρτες: «Συναντήσαμε μια μικρή ομάδα από 60-70 Έλληνες, οι οποίοι μόλις είχαν καταθέσει τα όπλα. Όλοι τους είχαν εξαντληθεί στο έπακρο… Άλλοι έμοιαζαν κυριολεκτικά με σκελετούς. Αντί για ρούχα κρέμονταν από τους ώμους τους κάτι απίθανα κουρέλια. Στο κέντρο της ομάδας βρίσκονταν ένας ψηλός κι’ αδύνατος παπάς, φορώντας το καλυμαύχι του… Φυσούσε κρύος αέρας και όλη η ομάδα κάτω από τα σπρωξίματα των συνοδών-στρατιωτών, κατευθυνόταν με πηδηματάκια προς τη Χάβζα. Μερικοί όταν μας αντίκρυσαν, άρχισαν να κλαίνε δυνατά ή μάλλον να ουρλιάζουν, μια και ο ήχος που ξέφευγε από τα στήθη τους, έμοιαζε περισσότερο με ουρλιαχτό κυνηγημένου ζώου». Ο Φρούνζε περιέγραψε και άλλο ένα περιστατικό. Οταν περνούσαν δίπλα από μια ομάδα αιχμάλωτων Ελλήνων στη Μερζιφούντα, ένας από τους αιχμαλώτους φώναξε στη σοβιετική αντιπροσωπεία ότι ήταν και αυτοί ένοχοι γιατί ενίσχυαν τον Κεμάλ και τους Τούρκους.

Το συναίσθημα αυτό των ανταρτών του δυτικού Πόντου ήταν εξαιρετικά έντονο. Ο οπλαρχηγός Κισά Μπατζάκ (Κοντοπόδης) διακήρυσσε: «… oι Ρώσοι κομμουνιστές δώσανε όπλα στον Κεμάλ για να χτυπήσει εμάς, του έδωσαν υποστήριξη, απελευθέρωσαν όλους τους Τούρκους στρατιώτες που είχαν συλλάβει αιχμαλώτους όταν μπήκαν στην Τραπεζούντα». Υποστήριζε ότι οι κομμουνιστές κατέδιδαν τις προσπάθειες προμήθειας οπλισμού των ανταρτών από τη Ρωσία και παρέδιδαν Πόντιους στους Τούρκους.

Ο Φρούνζε έγραφε τα εξής για την πολιτική του Τοπάλ Οσμάν: «…όλη αυτή η πλούσια και πυκνοκατοικημένη περιοχή της Τουρκίας, ερημώθηκε σε απίστευτο βαθμό. Απ’ όλο τον ελληνικό πληθυσμό των περιοχών της Σαμψούντας, της Σινώπης και της Αμάσειας απόμειναν μόνο μερικές ανταρτοομάδες που περιπλανιόντουσαν στα βουνά. Εκείνος που έγινε περισσότερο γνωστός για τις θηριωδίες του ήταν ο αρχηγός των Λαζών Οσμάν Αγάς, ο οποίος πέρασε δια πυρός και σιδήρου με την άγρια ορδή του όλη την περιοχή.»

Ο Αράλοβ, σοβιετικός πρέσβης στην Άγκυρα, ενημερώθηκε στη Σαμψούντα από τον αρχιστράτηγο Φρούνζε. Ο Φρούνζε του είπε ότι είχε δει πλήθος Έλληνες που είχαν σφαγιαστεί, «βάρβαρα σκοτωμένους Έλληνες -γέρους, παιδιά, γυναίκες». Προειδοποίησε επίσης τον Αράλοβ για το τι επρόκειτο να συναντήσει πτώματα σφαγιασμένων Ελλήνων τους οποίους είχαν απαγάγει από τα σπίτια τους και είχαν σκοτώσει πάνω στους δρόμους.

Για το θέμα αυτό ο Αράλοβ είχε ιδιαίτερη συνομιλία με τον Κεμάλ. Αναφέρει ο ίδιος: «Του είπα (του Κεμάλ) για τις φρικτές σφαγές των Ελλήνων που είχε δει ο Φρούντζε και αργότερα εγώ ο ίδιος. Εχοντας υπ’ όψη μου τη συμβουλή του Λένιν να μην θίξω την τουρκική εθνική φιλοτιμία, πρόσεχα πολύ τις λέξεις μου…» Ο Κεμάλ απάντησε ως εξής στις «επισημάνσεις» του Φρούνζε: «Ξέρω αυτές τις βαρβαρότητες. Είμαι κατά της βαρβαρότητας. Εχω δώσει διαταγές να μεταχειρίζονται τους Έλληνες αιχμαλώτους με καλό τρόπο… Πρέπει να καταλάβετε τον λαό μας. Είναι εξαγριωμένοι. Ποιοί πρέπει να κατηγορηθούν για αυτό; Εκείνοι που θέλουν να ιδρύσουν ένα «Ποντιακό κράτος» στην Τουρκία…»

Ο Φρούνζε στο βιβλίο του «Αναμνήσεις από την Τουρκία» γράφει: «Από τους 200.000 Έλληνες που ζούσανε στη Σαμψούντα, τη Σινώπη και την Αμάσεια έμειναν λίγοι μόνο αντάρτες που τριγυρίζουν στα βουνά. Το σύνολο σχεδόν των ηλικιωμένων, των γυναικών και των παιδιών εξορίστηκαν σε άλλες περιοχές με πολύ άχημες συνθήκες. Πληροφορήθηκα ότι οι Τσέτες του Οσμάν Αγά (σ.τ.σ. Τοπάλ Οσμάν) έσπειραν τον πανικό στην πόλη Χάβζα. Έκαψαν, βασάνισαν και σκότωσαν όλους τους Έλληνες και Αρμένιους που βρήκαν μπροστά τους. γκρέμισαν όλες τις γέφυρες. Παντού υπήρχαν σημάδια γκρεμίσματος. Η διαδρομή από την πόλη Καβάκ προς το πέρασμα Χατζηλάρ θα μείνει για πάντα στη μνήμη μου όσο θα ζω. Σε απόσταση 30 χιλιομέτρων συναντούσαμε μόνο πτώματα. Μόνο εγώ μέτρησα 58. Σ’ ένα σημείο συναντήσαμε το πτώμα μιας ωταίας κοπέλλας. Της είχανε κόψει το κεφάλι και το τοποθέτησαν κοντά στο χέρι της. Σε κάποιο άλλο σημείο υπήρχε το πτώμα ενός άλλου ωραίου κοριτσιού, 7-8 χρονών, με ξανθά μαλιά και γυμνά πόδια. Φορούσε μόνο ένα παλιό πουκάμισο. Απ’ ότι καταλάβαμε, το κοριτσάκι καθώς έκλαιγε, έχωσε το πρόσωπό του στο χώμα, δολοφονημένο από το κάρφωμα της λόγχης του φαντάρου.»

Οι Τούρκοι αρνούνται σήμερα τη σφαγή του 1922 – τη σφαγή των Ελλήνων. Κι όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με αδιάσειστα ντοκουμέντα, τα αποδίδουν στις αναπόφευκτες ακρότητες του πολέμου. Η αλήθεια είναι πολύ διαφορετική.
Η γενοκτονία των Χριστιανών ήταν ένα καλά μελετημένο σχέδιο εξόντωσης όλων των μεινοτήτων της άλλοτε κραταιάς Αυτοκρατορίας. Ένα σχέδιο που άρχισε να εφαρμόζεται από το 1914, με τον πρώτο διωγμό. Και ολοκληρώθηκε μετά την καταστροφή του 1922.

Πηγή:  http://us.geocities.com/pontos1923/pages/genoktonia.html. (νεκρός σύνδεσμος)

Πηγή: OnAlert

Το είδα ΑΒΕΡΩΦ Διαδικτυακό Θωρηκτό