Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 15 Ιουλίου 2026

Η Ελληνική μυθολογία σε Βυζαντινά χειρόγραφα: Ένα παράδειγμα από τον 11ο αιώνα

 


Η κεντρική σημασία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στην παιδεία και την επιστήμη των Βυζαντινών είναι δεδομένη, ειδικά σε περιόδους ιδιαίτερης άνθησης οι οποίες καλούνται αναγεννήσεις (του Φωτίου, των Μακεδόνων, των Κομνηνών, των Λασκαριδών, των Παλαιολόγων).

Ο Θουκυδίδης και οι άλλοι αρχαίοι ιστορικοί αποτελούσαν πρότυπα των ιστοριογράφων, οι Αττικοί ρήτορες το ίδιο για τους Βυζαντινούς ομοτέχνους των, ενώ η Ιλιάδα και η Οδύσσεια του Ομήρου αποτελούσαν βασικά “σχολικά” εγχειρίδια για να εκπαιδευθεί ο μαθητής στο ελληνίζειν, δηλαδή στην καλή γνώση της αρχαίας γλώσσας. Παρά την απόλυτη καταδίκη της αρχαίας θρησκείας ως ασεβούς ειδωλολατρείας από την Εκκλησία, ιστορίες και πρόσωπα της μυθολογίας ήταν ιδιαίτερα αγαπητά σε παιδευτικό και λογοτεχνικό επίπεδο.

Ένα πολύ ενδιαφέρον παράδειγμα εμφάνισης μυθολογικών εικόνων στη βυζαντινή τέχνη και γραμματεία είναι οι μικρογραφίες που διακοσμούν το ένα χειρόγραφο των Κυνηγετικών του ψευδο-Οππιανού, το οποίο φιλοτεχνήθηκε σε κάποιο συγγραφικό εργαστήριο (σκριπτόριο) της Κωνσταντινούπολης περί το 1060. Ακολουθώντας (το πιθανότερο) κάποιο αρχαιότερο πρότυπο το οποίο έχει χαθεί, το εικονογραφημένο χειρόγραφο παρουσιάζει πολλές σκηνές, αναμειγνύοντας το αρχαίο με το βυζαντινό ζωγραφικό ύφος.

Το έργο, γνωστό σήμερα με τον κωδικό Marcianus Graecus Z 479, ανήκε στον Έλληνα καρδινάλιο Βησσαρίωνα, ο οποίος όταν απεβίωσε κληροδότησε την βιβλιοθήκη του για τη δημιουργία της σημερινής Μαρκιανής Βιβλιοθήκης της Βενετίας. Με την κατάλυση της Ενετικής Δημοκρατίας από τους Γάλλους του Ναπολέοντα το 1797 το χειρόγραφο μεταφέρθηκε στο παρίσι, από όπου και επέστρεψε το 1816.

Πηγή των έγχρωμων εικόνων είναι ο αξιοσημείωτος λογαριασμός ιστορίας στο Twitter, Chrysoloras (AlYunan00), εδώ και εδώ. Για τις υπόλοιπες αναφέρεται η πηγή από κάτω.

Διαβάστε περισσότερα στο https://cognoscoteam.gr/archives/42640

Παρασκευή 21 Νοεμβρίου 2025

Το υπερατλαντικό ταξίδι του Ηρακλέους

 


(Ο Ηρακλής απελευθερώνει τον Προμυθέα - Πίνακας του Christian Griepenkerl. 1870)

Ιστορικό πρόσωπο που έφτασε ώς τον Καναδά ήταν ο Ηρακλής της ελληνικής μυθολογίας, σύμφωνα με τον καθηγητή Γεωλογίας Ηλία Μαριολάκο.

Έφτασε χίλια χρόνια πριν από τον Μεγάλο Αλέξανδρο στον Ινδό ποταμό. Πέρασε από την Αιθιοπία, έφτασε ώς τη Γροιλανδία και ίσως να πάτησε πρώτος το πόδι του στην Αμερική. Ένας από τους πιο γνωστούς ήρωες της παγκόσμιας μυθολογίας- ο Ηρακλής- δεν ήταν μόνο ένας σπουδαίος υδραυλικός, μηχανικός και υδρογεωλόγος, όπως μαρτυρούν πολλοί από τους δώδεκα άθλους του, αλλά και ο πρώτος που έκανε πράξη την παγκοσμιοποίηση και ο αρχιτέκτονας της μυκηναϊκής κοσμοκρατορίας, όπως υποστήριξε χθες το βράδυ σε ομιλία του, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο ομότιμος καθηγητής Γεωλογίας και μέλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου Ηλίας Μαριολάκος.
«Ο Ηρακλής δεν είναι ένα πρόσωπο για να διασκεδάζουν τα παιδιά. Ούτε η ελληνική μυθολογία ένα παραμύθι για έναν φανταστικό κόσμο», λέει στα «ΝΕΑ» ο Ηλίας Μαριολάκος. «Ο Ηρακλής είναι ένα ιστορικό- και όχι μυθικό- πρόσωπο, ένας άγνωστος μεγάλος κατακτητής, ήρωας- ιδρυτής πόλεων, πρώτος συνδετικός κρίκος του κοινού πολιτισμικού υποστρώματος των Ευρωπαίων, του μυκηναϊκού και κατά συνέπεια του ελληνικού πολιτισμού. Και η μυθολογία είναι η ιστορία του απώτερου παρελθόντος των κατοίκων αυτού του τόπου, που πολύ αργότερα θα ονομαστεί Ελλάς».
Πρώτος στο μικροσκόπιο του καθηγητή μπήκε ο άθλος με την αρπαγή των βοδιών του Γηρυόνη, του τρικέφαλου και τρισώματου γίγαντα που ζούσε στα Γάδειρα, το σημερινό Κάντιθ της Ισπανίας, κοντά στο στενό του Γιβραλτάρ.
«Οι περισσότεροι πιστεύουν πως ο Ηρακλής ταξίδεψε ώς την Ιβηρική Χερσόνησο για να φέρει μια καλή ράτσα βοδιών στην Πελοπόννησο», εξηγεί ο κ. Μαριολάκος. «Αν διαβάσουμε με προσοχή τον Στράβωνα, που έζησε τον 1ο αι. π.Χ. όμως, θα διαπιστώσουμε πως σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου δεν έχει βρεθεί τόσος πολύς χρυσός, άργυρος, χαλκός και σίδηρος. Και τα βόδια δικαιολογούνται διότι υπήρχαν μαρτυρίες ότι το “κοσκίνισμα” του χρυσού από την άμμο γινόταν πάνω σε δέρματα βοδιών».

Η ίδρυση δε της πόλης από τον Ηρακλή μνημονεύεται στον θυρεό της πόλης και σήμερα. Ο Ηρακλής ολοκληρώνει τον άθλο του και συνεχίζει βόρεια προς την Κελτική και ιδρύει την Αλέσια (γνωστή και ως πόλη του Αστερίξ), το όνομα της οποίας προέρχεται από τη λέξη άλυς (= περιπλάνηση). Πόλη με στρατηγική σημασία, καθώς συνδέεται μέσω πλωτών ποταμών προς τη Μεσόγειο, τον Ατλαντικό, τη Μάγχη και τη Βόρεια Θάλασσα, όπου ο Ιούλιος Καίσαρας κατατρόπωσε τους Γαλάτες. Ακόμη ιδρύει το Μονακό και την Αλικάντε - η ποδοσφαιρική της ομάδα ονομάζεται Ηρακλής.

Τι γύρευε στη Γαλατία ο Ηρακλής; «Χρυσό», απαντά ο κ. Μαριολάκος, «αφού ο Διόδωρος μας λέει πως στη Γαλατία υπάρχουν πλούσια χρυσοφόρα κοιτάσματα». Ο Ηρακλής όμως φέρεται- σύμφωνα με τον Πλούταρχο- να έφτασε και ώς την Ωγυγία που απέχει πέντε ημέρες δυτικά της Βρετανίας. «Πέντε ημέρες ισοδυναμούν με 120 ώρες. Αν η μέση ταχύτητα ενός πλεούμενου της εποχής ήταν 4 μίλια την ώρα, τότε η απόσταση είναι 890 χλμ., άρα πρόκειται για τη σημερινή Ισλανδία και συνέχισε ώς τη Γροιλανδία, ενώ το Κρόνιο Πέλαγος, που αναφέρεται, σύμφωνα με τους υπολογισμούς ταυτίζεται με τον Βόρειο Ατλαντικό»
«Για να φέρει τα χρυσά μήλα των Εσπερίδων (ήτοι τον χρυσό) ο Ηρακλής από την Αίγυπτο έφτασε ώς την Αιθιοπία κι έπειτα στον Καύκασο- για να ζητήσει τη βοήθεια του Προμηθέα- και στη Λιβύη προτού επιστρέψει στις Μυκήνες»
Ο Ηρακλής έφτασε, σύμφωνα με τον καθηγητή Ηλία Μαριολάκο, ώς την Αμερική. «Στις πηγές διαβάζουμε πως εγκατέστησε ακολούθους του “ώς τον κόλπο που το στόμιό του βρίσκεται στην ίδια ευθεία με το στόμιο της Κασπίας”. Ένας κόλπος μόνον καλύπτει αυτές τις προϋποθέσεις: του Αγίου Λαυρεντίου στο Τορόντο του Καναδά». Μαρτυράται δε πως έμειναν «σε νησιά που βλέπουν τον ήλιο να κρύβεται για λιγότερο από μία ώρα για 30 ημέρες»- δηλαδή στον πολικό κύκλο.
Τι γύρευε εκεί;
Η απάντηση βρίσκεται στα ευρήματα των ανασκαφών που γίνονται γύρω από τη λίμνη Σουπίριορ στο Μίτσιγκαν. Αρκεί να σκεφτείτε πως έχουν εξορυχθεί πάνω από 500.000 τόνοι χαλκού στην περιοχή, όταν στην κατ΄ εξοχήν πηγή χαλκού- την Κύπρο- εξορύχθηκαν 200.000 τόνοι.
Η εξόρυξη έγινε την περίοδο 2.450 π.Χ.- 1050 π.Χ., σταματάει ξαφνικά, όταν καταρρέει ο μυκηναϊκός πολιτισμός. Και όλα αυτά σε μια περιοχή όπου οι γηγενείς βρίσκονταν στη λίθινη εποχή!
Πηγή: Τα Νέα
Δημοσιεύτηκε Τρίτη 16 Σεπτεμβρίου 2014
ellinikoarxeio.com

Σάββατο 20 Απριλίου 2024

Κουίζ: Πόσο καλοί είστε στην ελληνική μυθολογία; Μπορείτε να απαντήσετε σωστά και στις 3 ερωτήσεις;


Κουίζ: Πόσο καλοί είστε στην ελληνική μυθολογία; Μπορείτε να απαντήσετε σωστά και στις 3 ερωτήσεις;© Παρέχεται από: enikos.gr

Θεοί, τιτάνες, μούσες και διαφόρων ειδών μυθικά πλάσματα είναι μερικά από τα στοιχεία που συνθέτουν το συναρπαστικό σύμπαν της ελληνικής μυθολογίας. Σε αυτό κουίζ, θα έχετε την ευκαιρία να τεστάρετε τις γνώσεις σας για τις ιστορίες και τους χαρακτήρες της ελληνικής μυθολογίας.

Για να μπορέσετε να κάνετε το 3 στα 3 στις ερωτήσεις, δεν χρειάζεται να ξέρετε τα πάντα από την ελληνική μυθολογία. Απλά πρέπει να έχετε συγκρατήσει μερικές πληροφορίες που μάθατε στο σχολείο.

Ξεκινήστε το κουίζ τώρα! Προσέξτε όμως, δεν είναι τόσο εύκολο όσο νομίζετε. Απαντήστε στις τρεις παρακάτω ερωτήσεις και δείτε τι θυμάστε για την ελληνική μυθολογία!

Μπείτε στο FOXreport.gr και κάντε το 3/3 στο κουίζ!

msn

Παρασκευή 16 Φεβρουαρίου 2024

ΤΡΩΓΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΤΟΥ ΕΧΘΡΟΥ ΣΟΥ: Ο ΚΑΝΙΒΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Από τον Κρόνο και τον Τάνταλο μέχρι τον πολεμιστή που παραλίγο να γινόταν αθάνατος αλλά πάνω στη μάχη του άνοιξε η όρεξη για τον εγκέφαλο του εχθρού του.

Ιστορίες με κανιβαλισμούς μπορείς να βρεις σε πολλές παραδόσεις και μυθολογίες ανά τον κόσμο και η ελληνική μυθολογία δεν θα μπορούσε να αποτελεί κάποιου είδους εξαίρεση. Το αντίθετο. Στην πραγματικότητα, μερικές απ’ τις πιο γνωστές ιστορίες είναι αρχαιοελληνικές και μέσα απ’ αυτές μαθαίνουμε πολλά για την ηθική και την κουλτούρα της εποχής.

Παρόλη την αγριότητα τους, ανοίγουν ένα ενδιαφέρον παράθυρο στο παρελθόν. Και αυτές οι ιστορίες είναι μερικές από τις πιο γνωστές:

ΚΡΟΝΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣ

Προτού γεννηθεί ο Δίας, οι γονείς του, η Ρέα και ο Κρόνος, είχαν ήδη αποκτήσει πέντε παιδιά. Όμως είχαν και ένα μεγάλο μυστικό: ο Κρόνος καταβρόχθιζε κάθε παιδί που γεννούσε η Ρέα. Ο λόγος ήταν ότι φοβόταν τα νεογέννητά τους παιδιά εξαιτίας μιας προφητείας που προειδοποιούσε ότι ένα από αυτά μια μέρα θα τον έριχνε από τον θρόνο.

Και είχε και ένα επιπλέον λόγο να ανησυχεί, καθώς ναι, η μοίρα ήταν πολύ πιθανό να τον κάνει να πληρώσει με το ίδιο νόμισμα αυτό που είχε κάνει και ο ίδιος στον πατέρα του, τον Ουρανό. Τον είχε ευνουχίσει και νικήσει στη μάχη.

Η Ρέα όμως είχε απελπιστεί και ήθελε πια να σώσει τα παιδιά που θα γεννούσε από εδώ και πέρα από την ”κατάποση”, και έτσι ζήτησε βοήθεια από τη μητέρα του Κρόνου, τη Γαία. Πράγματι, μαζί με την πεθερά της κατάφεραν και έκρυψαν το έκτο της παιδί, τον Δία, στη Κρήτη, αφού πρώτα ξεγέλασαν τον Κρόνο και του έδωσαν να καταπιεί έναν βράχο τυλιγμένο με βρεφικά ρούχα αντί για τον μικρό θεό.

Ο Δίας γλίτωσε, μεγάλωσε, και επέστρεψε για να βρει τον πατέρα του και να τον αναγκάσει να κάνει εμετό τα προηγούμενα παιδιά που είχε καταπιεί. Και στη συνέχεια, φυσικά, μαζί με τα αδέρφιά του, τον εκθρόνισε.

Παρότι η ψυχαναλυτική θεωρία του Φρόιντ για το “άγχος ευνουχισμού” επικεντρώνεται στον φόβο ενός αγοριού για τον πατέρα του, αυτός ο μύθος μιλάει για τον ίδιο φόβο αλλά από την πλευρά του πατέρα. Αυτή η σύγκρουση μεταξύ μικρών και μεγάλων, η ζήλια και ο φόβος της ανικανότητας οδηγούν στη “μόνιμη λύση” του κανιβαλισμού. Ο κανιβαλισμός είναι αυτός που διασφαλίζει ότι ο Κρόνος, καταβροχθίζοντας τα πάντα, θα καταφέρει να επιβιώσει.

AP PHOTO/GREGORIO BORGIA

Αυτού του είδους οι σκληροί και απάνθρωποι μύθοι καθιστούν τον πατρικό κανιβαλισμό φυσικό αφού έτσι βοηθούν στην εξήγηση των κοσμικών γεγονότων και των μεταμορφώσεων της φύσης. Το παιδί (Δίας ίσον μέλλον) αποτελεί απειλή για τον πατέρα (Κρόνος ίσον παρών). Όσο άγριος κι αν είναι ο πατέρας, το παρόν δεν μπορεί να μείνει εμπόδιο στο μέλλον.

Ο Καρλ Γιουνγκ, μάλιστα, συνδέει τον ρόλο του ψυχαναλυτή με τον Κρόνο:

“Είναι δουλειά του ψυχαναλυτή να διαμελίζει και να ‘τρώει’ την ψυχοπαθολογία του ασθενούς, ενώ αναμοχλεύει την ψυχή, ολόκληρη και άρρωστη”.

ΤΗΡΕΑΣ, Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

Ο Τηρέας είναι παντρεμένος με την Πρόκνη αλλά απαγάγει και βιάζει την αδελφή της, την Φιλομήλα. Την κλείνει σε ένα ερειπωμένο κτίριο, βάζει φρουρούς για να μην διαφύγει και φροντίζει να μην μπορεί να μιλήσει: της βγάζει τη γλώσσα με μια πένσα και την κόβει. Η Φιλομήλα, ανίκανη να μιλήσει, υφαίνει τις βίαιες πράξεις του Τερέα σε ένα υφαντό προκειμένου να “ενημερώσει” την αδελφή της.

Πράγματι τα καταφέρνει, και έτσι η Πρόκνη, οργισμένη, προκειμένου να εκδικηθεί τον άντρα της, σκοτώνει τον μονάκριβο γιο τους, κομματιάζει το σώμα του και του το σερβίρει στο τραπέζι. Ο Τηρέας ανυποψίαστος αρχίζει να τρώει τα κομμάτια του γιου του και δεν μαθαίνει την αλήθεια μέχρι τη στιγμή που η Πρόκνη θα σπρώξει με χαρά το κεφάλι του γιου τους πάνω στο τραπέζι. (Τουλάχιστον κάπως έτσι τα περιγράφουν ο Απολλόδωρος και ο Οβίδιος).

Ο εξουσιομανής Τηρέας, όχι μόνο ακρωτηρίασε τη γλώσσα της Φιλομήλας, αλλά και τα γεννητικά της όργανα και τα μάτια της. Ο γιος του Τηρέας, ο Ίτυς, ως διάδοχος του πατέρα του έγινε το υποκατάστατο του στα μάτια της Πρόκνης. Από τη στιγμή που ο Τηρέας παραβίασε τους ιερούς δεσμούς του γάμου τους, τότε και η Πρόκνη θεώρησε ότι το να “στείλει” ξανά πίσω “μέσα” στον Τηρέα τον καρπό του γάμου τους, δηλαδή τον μελλοντικό εαυτό του άντρα της, με το να τον φάει, έτσι θα επέβαλε δικαιοσύνη. Για να εκμηδενιστεί ο Τηρέας, έπρεπε να καταστραφεί ο γιος του.

Σε ορισμένες εκδοχές του μύθου, οι θεοί μεταμόρφωσαν τη Φιλομήλα σε αηδόνι, την Πρόκνη σε σπουργίτι και τον Τηρέα σε τσαλαπετεινό. Η μεταμόρφωση της Φιλομήλας σε πουλί με όμορφη φωνή φαίνεται ότι έγινε για να ανακουφίσει επιτέλους τα βάσανά της. Αλλά σε άλλες εκδοχές, είναι η Πρόκνη που μετατράπηκε σε αηδόνι, κάτι που συνάδει επίσης με την ιστορία: σκότωσε τον γιο της και τώρα είναι καταραμένη να τραγουδά αιώνια ένα θλιβερό τραγούδι, θρηνώντας για το έγκλημά της. Όπως και να ‘χει, αυτές οι μεταμορφώσεις απελευθερώνουν τις δύο αδερφές από την τυραννία του Τηρέα.

ΤΑΝΤΑΛΟΣ ΚΑΙ ΠΕΛΟΠΑΣ

Σε ορισμένους ελληνικούς μύθους, ο κανιβαλισμός και η δολοφονία των απογόνων κάποιου συνδέονται στενά. Ο Τάνταλος, ο βασιλιάς της Φρυγίας, καθόταν τακτικά μαζί με τους Ολύμπιους θεούς στο τραπέζι τους επειδή ήταν και γιος του Δία. Τα εγκλήματα που διέπραξε -κλέβοντας νέκταρ και αμβροσία από τους θεούς και μοιράζοντας τα μυστικά τους στους θνητούς- πέρασαν απαρατήρητα, δεν τους πείραξαν. Ωστόσο, υπήρχε ένα πράγμα το οποίο οι θεοί δεν θα του συγχωρούσαν: την ύβρη.

Ο Τάνταλος έγινε τόσο αλαζονικός που για να ελέγξει αν οι θεοί ήταν όντως τόσο παντογνώστες όσο διατείνονταν, τους ετοίμασε μια γιορτή στο παλάτι του. Όταν κάθισαν στο τραπέζι, η Δήμητρα, με το μυαλό ακόμα στην εξαφάνιση της κόρης της Περσεφόνης, τσίμπησε λίγο από το κρέας που σερβιρίστηκε. Το υπόλοιπο τραπέζι σώπασε καθώς κατάλαβε ότι ο Τάνταλος τους είχε σερβίρει τον γιο του, Πέλοπα.

AP PHOTO/ALESSANDRA TARANTINO

Οι θεοί επανέφεραν στη ζωή τον Πέλοπα και το κομμάτι του ώμου του που έφαγε η Δήμητρα αντικαταστάθηκε από ελεφαντόδοντο. Όσο για τον Τάνταλο, ρίχτηκε στον Κάτω Κόσμο για να βασανίζεται αιώνια.

Ο Τάνταλος δεν ήταν ο μόνος Έλληνας που μέσα στην υπεροψία του, προσπάθησε να τεστάρει τους θεούς. Ο Λυκάων, βασιλιάς της Αρκαδίας, πρόσφερε κάποτε στον Δία τη ψητή σάρκα του γιου του. Ο Δίας προέβλεψε την ύβρη του Λυκάονα και σκότωσε και τους υπόλοιπους γιους του ως αντίποινα.

Οι δράστες αυτών των μύθων ήταν ένοχοι πολλαπλών εγκλημάτων, επειδή σκότωσαν τους γιους τους αλλά και γιατί ενθάρρυναν τους θεούς σε παράβαση.

ΤΥΔΕΑΣ

Ο Τυδέας, ένας από τους γενναιότερους πολεμιστές κατά την εκστρατεία των “Επτά επί Θήβας”, είχε εντυπωσιάσει τόσο πολύ την Αθηνά, που σκόπευε να τον κάνει αθάνατο. Όμως, ο μάντης Αμφιάραος, κατέστρεψε την καλή τύχη του Τυδέα “μετατρέποντάς” τον σε κανίβαλο.

Πώς; Ο Απολλόδωρος έχει τις λεπτομέρειες:

“O Μελάνιππος τραυμάτισε τον Τυδέα στην κοιλιά. Καθώς κείτονταν μισοπεθαμένος, η Αθηνά έφερε ένα φάρμακο που είχε ζητήσει από τον Δία και με το οποίο σκόπευε να τον κάνει αθάνατο. Αλλά ο Αμφιάραος μισούσε τον Τυδέα. Όταν λοιπόν αντιλήφθηκε την πρόθεση της θεάς, έκοψε το κεφάλι του Μελάνιππου και το έδωσε στον Τυδέα, ο οποίος αν και ήταν πληγωμένος, τον είχε σκοτώσει. Και ο Τυδέας άνοιξε το κεφάλι και κατάπιε τα μυαλά. Αλλά όταν η Αθηνά το είδε αυτό, με αηδίασε και απέκρυψε το επιδιωκόμενο όφελος”.

Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο ο κανιβαλισμός, ακόμη και ως πράξη αντεκδίκησης ήταν στιγματισμένος, σχεδόν το ίδιο όσο και η αιμομιξία και η πατροκτονία. Και κάπως έτσι η πόρτα του Ολύμπου έκλεισε για πάντα για τον Τυδέα.

news247




Τετάρτη 24 Ιανουαρίου 2024

Ο μύθος του Ηρός

(Πολιτεία 614b-621d)

Η Πολιτεία τελειώνει με μια αισιόδοξη διδαχή· η ψυχή είναι αθάνατη. Ο δίκαιος επιβραβεύεται και σε αυτόν τον κόσμο, αλλά και μετά θάνατον. Αντιθέτως οι άδικοι, οι τύραννοι, οι κακούργοι τιμωρούνται σκληρά. Απόδειξη η μαρτυρία του Ηρός του Αρμενίου, την οποία εκθέτει ο Σωκράτης χωρίς ωστόσο να διασαφηνίζει αν την άκουσε από τον Ήρα τον ίδιο ή από κάποιους άλλους.

<< Ο Hρ, ο γιος του Αρμενίου από την Παμφυλία, ένας γενναίος πολεμιστής, σκοτώθηκε στη μάχη. Για δέκα ημέρες παρέμεινε στο πεδίο της μάχης, ανάμεσα στα πτώματα των άλλων πολεμιστών, που είχαν αρχίσει να αποσυντίθενται. Τη δωδέκατη ημέρα όταν τον είχαν μεταφέρει σπίτι του και τον είχαν τοποθετήσει πάνω στη νεκρική πυρά, ο ήρωας ξαναγύρισε στη ζωή και άρχισε να διηγείται όσα είχε ιδεί και όσα είχε ακούσει η ψυχή του στον άλλο κόσμο.

Η ψυχή του λοιπόν, που είχε φύγει από το σώμα, πορεύτηκε μαζί με άλλες ψυχές εἰς τόπον τινὰ δαιμόνιον όπου υπήρχαν δύο χάσματα πάνω στη γη, το ένα δίπλα στο άλλο, και άλλα δύο κατάντικρυ στον ουρανό. Ανάμεσά τους κάθονταν δικαστές και, αφού δίκαζαν, πρόσταζαν τους δίκαιους να προχωρήσουν δεξιά και επάνω μέσα από τον ουρανό, και τους άδικους αριστερά και κάτω. Όταν ο Ηρ παρουσιάστηκε του είπαν να ακούει και να βλέπει προσεκτικά ό,τι διαδραματιζόταν εκεί για να τα ανακοινώνει αργότερα στους ζωντανούς. Έβλεπε λοιπόν τις ψυχές που είχαν δικαστεί να προχωρούν προς τα δύο χάσματα, και άλλες να βγαίνουν από τα άλλα δύο. Ὀσες ανέβαιναν από το χάσμα της γης ήταν κατασκονισμένες και διψασμένες, όσες κατέβαιναν από τον ουρανό ήταν καθαρές. Πήγαιναν λοιπόν οι ψυχές προς τον Λειμώνα και κατασκήνωναν εκεί σαν να ήταν σε πανηγύρι. Όσες έρχονταν από τη γη έκλαιγαν και οδύρονταν για όσα είχαν πάθει κατά την υποχθόνια πορεία τους που κρατούσε έτη χίλια. Όσες έρχονταν από τον ουρανό και τι δεν είχαν να πουν από θεάματα και απολαύσεις!

Οι ψυχές που είχαν διαπράξει αδικήματα (προδοσίες, κακουργήματα) είχαν πληρώσει για όλα δεκαπλάσιες ποινές. Δεκαπλάσιες ήταν και οι ανταμοιβές για όσες είχαν κάνει το καλό. Ακόμη βαρύτερες ήταν οι τιμωρίες για όσους είχαν ασεβήσει προς τους γονείς ή τους θεούς ή για όσους είχαν σκοτώσει άνθρωπο με το ίδιο τους το χέρι. Τον Αρδιαίο, τον τύραννο της Παμφυλίας, που διέπραξε στη ζωή του μεγάλα και πολλά κακουργήματα, οι τιμωροί του άλλου κόσμου τον έδεσαν χειροπόδαρα και τον τραβούσαν πάνω στα αγκάθια των ασπαλάθων. Ύστερα μαζί με άλλους όμοιούς του τον πέταξαν μέσα στον Τάρταρο.

Επτά ημέρες παρέμειναν στον Λειμώνα οι ψυχές και ύστερα πορεύτηκαν σε έναν τόπο όπου έβλεπαν ένα φως σαν το ουράνιο τόξο αλλά λαμπρότερο πολύ και καθαρότερο. Το φως αυτό σαν κίονας ευθύ ήταν τεταμένο διὰ παντὸς τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, δηλαδή βρισκόταν στο κέντρο του σύμπαντος. Και ήταν το φως ο σύνδεσμος του ουρανού που συγκρατούσε την ουράνια περιφορά. Από τις άκρες των δεσμών του, που ήταν τεντωμένες από τον ουρανό, κρεμόταν ό ἄτρακτος (: νεοελλ. η άτρακτος, το αδράχτι) της Ανάγκης, ο οποίος ρυθμίζει όλες τις περιστροφές. Ο σφόνδυλος της ατράκτου ήταν κοίλος και περιείχε άλλους επτά σφονδύλους (ο εξώτατος ήταν το ουράνιο στερέωμα και οι άλλοι επτά ήταν οι σφαίρες των πλανητών). Στους κύκλους που σχημάτιζαν τα επάνω χείλη των σφονδύλων ήταν καθισμένες και περιστρέφονταν Σειρήνες, μια πάνω σε κάθε κύκλο. Κάθε Σειρήνα εξέπεμπε τον ήχο μιας και μοναδικής νότας. Και οι οκτώ αυτές φωνές παρήγαγαν μια αρμονία (: τη μουσική των ουράνιων σφαιρών). Την κυκλική κίνηση των σφονδύλων πάνω στα γόνατα της Ανάγκης παρακολουθούσαν καθισμένες πάνω σε θρόνους οι τρεις Μοίρες, οι κόρες της Ανάγκης (Λάχεσις, Κλωθώ και Ἄτροπος).

Φθάνοντας λοιπόν εκεί οι ψυχές ήταν αναγκασμένες να διαλέξουν το είδος της ζωής που θα ήθελαν να ζήσουν κατά την επόμενη ενσάρκωσή τους. Ένας εξάγγελος της Λάχεσης τοποθέτησε μπροστά τους πολλά υποδείγματα ζωής και ανεβαίνοντας σε ένα βήμα υψηλό απήγγειλε τον Λόγο της Μοίρας που καλούσε τις ψυχές να τραβήξουν τον κλήρο τους.

Ο καθένας έπρεπε, ανάλογα με τη σειρά που προσδιόριζε ο κλήρος, να επιλέξει ένα ορισμένο είδος ζωής. Οι αφιλοσόφητες ψυχές έσπευδαν να επιλέξουν βίους ένδοξους χωρίς να υπολογίσουν πόση δυστυχία κρύβουν μέσα τους τα αξιώματα και τα μεγαλεία. Όσες όμως ψυχές είχαν δοκιμαστεί σκληρά στην προηγούμενη ζωή τους, τώρα πρόσεχαν να μην απατηθούν από τη δολερή λάμψη. Έτσι η ψυχή του τρισένδοξου και πολυταξιδεμένου Οδυσσέα επέλεξε την ήσυχη ζωή ενός άσημου ανθρώπου. Όποια εκλογή πάντως έκανε η κάθε ψυχή παρέμενε αμετάκλητη. Ύστερα οι ψυχές οδηγήθηκαν μέσα από το κατάξερο πεδίο της λήθης στον Αμέλητα ποταμό. Όποιος έπινε από το νερό εκείνο ξεχνούσε όλα όσα είχε ζήσει στην προηγούμενή του ζωή. Τα μεσάνυχτα μέσα στη βοή του σεισμού και της βροντής ξάφνου οι ψυχές άρχισαν να αναπηδούν προς τα πάνω για να ξαναγεννηθούν μέσα στα νέα τους σώματα. Τον ίδιο τον Ήρα δεν τον άφησαν να πιει το νερό της λησμονιάς. Πώς ξαναβρέθηκε μέσα στο σώμα του δεν μπορούσε να το πεί, αλλά ξάφνου άνοιξε τα μάτια του και είδε ότι βρισκόταν πάνω στη νεκρική πυρά. >>

Ο μύθος του Ηρός είναι βέβαια επίνοια του Πλάτωνα, αλλά ο φιλόσοφος έχει αντλήσει στοιχεία από κάποια προφορική παράδοση, από τη λαϊκή πίστη, από τις θεωρίες των ορφικών και των πυθαγορείων για τη μετεμψύχωση, και από τις τελετουργίες των Ελευσινίων μυστηρίων. Σύγχρονοι ερευνητές έχουν επισημάνει στον εσχατολογικό αυτό μύθο και επιδράσεις από τον Ζωροαστρισμό, την Ινδική φιλοσοφία και τον ασιατικό σαμανισμό.

Ο μύθος του Ηρός φαίνεται ότι στάθηκε ένα από τα πρότυπα και των Καταβάσεων (λογοτεχνικών έργων με θέμα το ταξίδι στον κάτω κόσμο) και του Κικέρωνα στο Ἐνύπνιον τοῦ Σκιπίωνος και των χριστιανικών Αποκαλύψεων (Αποκάλυψις Ιωάννου, Αποκάλυψις Πέτρου).

ebooks

Πέμπτη 19 Οκτωβρίου 2023

Αιδώς και άνθρωπος.

 

Γιατί οι σοδομίτες είναι αναίσχυντοι.

Παρασκευή 22 Ιουλίου 2022

Το δαχτυλίδι του Γύγη – Ένας ΜΥΘΟΣ του Πλάτωνα που ενέπνευσε την ταινία “Άρχοντας των Δαχτυλιδιών”

 


Δεν αποτελεί έμπνευση του Βρετανού συγγραφέα Τόλκιν η ιστορία με το δαχτυλίδι στον Αρχοντα των Δαχτυλιδιών. Πρόκειται για τον μύθο του Γύγη: O Πλάτωνας, στο Β΄ βιβλίο της «Πολιτείας» του και με το στόμα του Γλαύκωνα, επινοεί ένα μύθο.

Ένας βοσκός του βασιλιά της Λυδίας ονόματι Γύγης βρίσκει τυχαία ένα μαγικό δακτυλίδι μετά από δύο καταστρεπτικά φυσικά φαινόμενα. Την ώρα που έβοσκε τα πρόβατα του άρχοντά του, έπιασε φοβερή καταιγίδα και έγινε τόσο δυνατός σεισμός, ώστε άνοιξε η γη κάτω απ’ τα πόδια του. Κατέβηκε στο χάσμα που δημιουργήθηκε και εκεί μέσα στα σπλάχνα της γης, είδε ένα μεγάλο χάλκινο κούφιο άλογο.

Από κάποια ανοίγματα στα πλευρά του κοίταξε μέσα του και διαπίστωσε ότι εκεί ήταν ξαπλωμένος ένας νεκρός με διαστάσεις σχεδόν γιγαντιαίες. Και το σημαντικότερο, φορούσε στο χέρι του ένα χρυσό δακτυλίδι. Όταν ανέβηκε στην επιφάνεια διαπίστωσε ότι το εύρημά του είχε μία αξιοπερίεργη μαγική δυνατότητα. Περιστρέφοντας την πέτρα του («σφενδόνην» την ονομάζει ο Πλάτωνας) προς το εσωτερικό της παλάμης του, γινόταν αόρατος και εμφανιζόταν πάλι, γυρίζοντας το δακτυλίδι προς την αντίστροφη φορά.
Ο ταπεινός βοσκός είχε λοιπόν στα χέρια του ένα τεράστιο όπλο.

Μπορούσε να κάνει οτιδήποτε επιθυμούσε, χωρίς να γίνεται αντιληπτός και κυρίως, χωρίς να τιμωρείται ή έστω να επιπλήττεται. Έγινε από τη μια στιγμή στην άλλη φορέας μιας τουλάχιστον παράδοξης και απρόσμενης δύναμης, η οποία μπορούσε να λειτουργήσει προς όφελός του, πάντα όμως υπό το βάρος μιας έστω και λανθάνουσας αδικίας, που μπορούσε να φτάσει κι ως το έγκλημα. Και πραγματικά έτσι έγινε.Ο ασήμαντος μέχρι τότε Γύγης έγινε εραστής της βασίλισσας και με τη βοήθειά της σκότωσε τον αφέντη του και πήρε ο ίδιος την εξουσία. Κατέλαβε λοιπόν μια θέση που του χάρισε η δύναμη ενός χρυσού κρίκου, χωρίς να υπολογίσει τα αθέμιτα μέσα που χρησιμοποίησε, αλλά με μοναδικά κίνητρα – συνηθισμένα στην ανθρώπινη φύση -τη δόξα και τον πλούτο.
Ο Γλαύκωνας, που διηγείται τη φανταστική αυτή ιστορία, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι στη φύση του ανθρώπου να αδικεί, όταν μάλιστα ξέρει εκ των προτέρων ότι δε θα υποστεί τις συνέπειες της αδικίας του. Και αυτό γιατί ο κοινός νους λέει ότι η δικαιοσύνη δεν είναι τελικά ένα αγαθό στη ζωή μας, αφού η εφαρμογή της προσκρούει στο προσωπικό μας συμφέρον. Για όλους μας λοιπόν το βασανιστικό ερώτημα «αδικείν η αδικείσθαι;» γίνεται πολύ απλό. Και η απάντηση στη συνείδησή μας δεν είναι τουλάχιστον μία ανώδυνη ουδετερότητα, αλλά μία συνειδητή επιλογή συμφέροντος: «αδικείν» και μάλιστα αν είναι δυνατόν ατιμώρητα.Ένα δακτυλίδι λοιπόν έγινε η αιτία να διαφθαρεί ένας απονήρευτος βοσκός και να περάσει από το φως του ενάρετου στη σκιά του εγκληματία.

Διαπράχθηκε μια αμαρτία που ο Πλάτωνας ονομάζει αδικία, δηλαδή άρση της δικαιοσύνης. Ο άνθρωπος λοιπόν καλείται να αλλάξει νοοτροπία να παλέψει με το κακό να θεαθεί το φως δηλαδή το ωραίο, το δίκαιο, το αρμονικό,το αληθινό και τούτο γίνεται με ένα και μόνο όπλο σύμφωνα με τον Πλάτωνα, ένα όπλο ανίκητο ακόμα και σήμερα: Την Ολοκληρωμένη Παιδεία.

Το άρθρο έγραψε η Ιωάννα Μπισκιτζή, Λέκτορας Κλασσικής φιλολογίας στο anogi.gr

https://cognoscoteam.gr

Πέμπτη 5 Μαΐου 2022

Αθάμας



Ο Αθάμας ή Αθάμαντας είναι πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίαςήρωας της Θεσσαλίας και της Βοιωτίας, βασιλιάς του Ορχομενού. Ο μύθος του Αθάμαντα συναντάται σε διάφορες παραλλαγές.

Ο Αθάμας ήταν γιος του Αιόλου και της Εναρέτης. Παντρεύτηκε πρώτα τη θεά Νεφέλη από την οποία απέκτησε τα δίδυμα Φρίξο και Έλλη. Αργότερα χώρισε με τη Νεφέλη και παντρεύτηκε την Ινώ, θυγατέρα του Κάδμου. Με την Ινώ, απέκτησε δύο παιδιά: τον Λέαρχο και τον Μελικέρτη, κατά μία εκδοχή και τον Χαλκό. Ο Αθάμας είχε επίσης ένα αδελφό, τον Σαλμονέα, ο οποίος ήταν πατέρας της Τυρούς.

Ο Φρίξος και η Έλλη μισούνταν από τη μητριά τους Ινώ. Η Ινώ κατέστρωσε ένα σατανικό σχέδιο για να απαλλαχθεί από τα παιδιά, ψήνοντας όλους τους σπόρους της πόλης ώστε να μην μπορούν να βλαστήσουν. Οι ντόπιοι αγρότες, φοβούμενοι την πείνα, ζήτησαν συμβουλές από ένα γειτονικό μαντείο. Η Ινώ δωροδόκησε τους απεσταλμένους να πουν ψέμματα ότι το μαντείο ζήτησε τη θυσία του Φρίξου. Ο Αθάμας ακουσίως δέχθηκε. Πριν ωστόσο δολοφονηθούν, ο Φρίξος και η Έλλη διασώθηκαν από ένα ιπτάμενο χρυσόμαλλο κριάρι που έστειλε η Νεφέλη, η φυσική τους μάνα. Η Έλλη έπεσε από το κριάρι στον Ελλήσποντο (που μετονομάστηκε έτσι προς τιμή της) και πέθανε, αλλά ο Φρίξος επέζησε και έφθασε στην Κολχίδα, όπου ο βασιλιάς Αιήτης τον καλοδέχθηκε, δίνοντάς του την κόρη του, τη Χαλκιόπη, για σύζυγο. Ως ένδειξη ευγνωμοσύνης, ο Φρίξος έδωσε στο βασιλιά το χρυσόμαλλο δέρας του κριαριού.

Αργότερα, η Ινώ ανέθρεψε τον Διόνυσο, ανιψιό της, γιο της αδελφής της Σεμέλης, προκαλώντας την αμέριστη ζήλεια της `Ηρας. Αντεκδικούμενη, η Ήρα τρέλανε τον Αθάμαντα. Ο Αθάμας σκότωσε στην τρέλα του ένα γιο του, τον Λέαρχο. Η Ινώ, για να ξεφύγει από την καταδίωξη του φρενήρη συζύγου της, έπεσε στη θάλασσα με το γιό της Μελικέρτη. Και οι δύο αργότερα λατρεύτηκαν ως θαλάσσιες θεότητες, η Ινώ ως Λευκοθέα, και ο Μελικέρτης ως Παλαίμων.

Ο Αθάμας, με την ενοχή για το φόνο του γιου του, εξαναγκάστηκε να φύγει από τη Βοιωτία. Διατάχθηκε από το μαντείο να εγκατασταθεί σε ένα μέρος όπου θα μπορούσε να φιλοξενηθεί από άγρια θηρία. Αυτό το βρήκε στη Φθιώτιδα της Θεσσαλίας, όπου ξάφνιασε μια αγέλη λύκων που έτρωγαν πρόβατα. Όταν τους πλησίασε έφυγαν, αφήνοντάς του τα κόκαλα. Ο Αθάμας, βλέποντάς αυτό ως οιωνό εκπλήρωσης της προφητείας, έμεινε στην περιοχή και παντρεύτηκε μια τρίτη γυναίκα, τη Θεμιστώ. Με αυτή ο Αθάμαντας απέκτησε άλλα 4 ή 5 παιδιά: τον Λεύκωνα, τον Ερύθριο, τον Σχοινέα και τον Πτώο, ίσως και τον Πορφυρίωνα. Η περιοχή αργότερα ονομάστηκε Αθαμανική πεδιάδα.

Όταν ο Αθάμας επέστρεψε στη δεύτερη γυναίκα του, την Ινώ, η Θεμιστώ ζήτησε εκδίκηση ντύνοντας τα παιδιά της στα άσπρα και της Ινώς στα μαύρα. Η Ινώ άλλαξε τα ρούχα χωρίς η Θεμιστώ να το γνωρίζει, οπότε η Θεμιστώ σκότωσε η ίδια τα δικά της παιδιά.

Ο μύθος του Αθάμα ενέπνευσε τον Αισχύλο, τον Φερεκύδη, τον Ευριπίδη και τον Σοφοκλή. Ο Αισχύλος και ο Σοφοκλής έγραψαν τραγωδίες, ο δεύτερος μάλιστα δύο. με τίτλο Αθάμας, οι οποίες όμως δεν σώζονται.

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%B8%CE%AC%CE%BC%CE%B1%CF%82

Πέμπτη 24 Φεβρουαρίου 2022

Πως ο Ηριδανός ποταμός στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού έσωσε τον κόσμος σύμφωνα με την αρχαία Ελληνική Μυθολογία

 



Μια μέρα, ο πατέρας του Φαέθωνα τον άφησε να οδηγήσει το άρμα του. Όμως ο Φαέθων δεν στάθηκε αντάξιος της εμπιστοσύνης του πατέρα του και δεν οδήγησε καλά το άρμα του ήλιου. Κατέβηκε με το άρμα τόσο χαμηλά στη γη, ώστε την έκαψε και τα ποτάμια άρχισαν να ξεραίνονται. Ο Δίας, θέλοντας να προλάβει χειρότερες καταστροφές, τον γκρέμισε με ένα κεραυνό στον Ηριδανό ποταμό, σκοτώνοντάς τον.

Ο Ηριδανός ήταν ποτάμι της Αρχαίας Αθήνας, συγκεκριμένα παραπόταμος του Ιλισού. Πήγαζε από τον Λυκαβηττό και διέσχιζε την αρχαία πόλη των Αθηνών από ανατολικά προς στα δυτικά. Αν και αποτελούσε έναν από τους πρώτους ποτάμιους κλάδους της αρχαίας Αθήνας, το αποτέλεσμα των παρεμβάσεων, λόγω των ανθρώπινων αναγκών με το πέρασμα των χρόνων, ήταν η πλήρης εξαφάνιση του ποταμού κάτω από επιχωματώσεις και κατασκευές.

Σήμερα είναι ορατή μόνο η κοίτη του ποταμού, πλάτους δύο μέτρων, στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού (δίπλα στην Ιερά Πύλη), η οποία διασχίζει τον χώρο των ανασκαφών (νεκρόπολη Κεραμεικού) από ανατολικά στα δυτικά για περίπου 200 μέτρα.

Πρώτη αναφορά για τον ποταμό έχουμε στο έργο του Πλάτωνα Κριτίας. Μας μεταφέρει στην παλιά αρχαία εποχή, τότε που η Ακρόπολη ήταν τόσο μεγάλη που έφθανε ως τον Ηριδανό και τον Ιλισό και περιελάμβανε μέσα της και την Πνύκα.

Κατόπιν ο Στράβων στα γεωγραφικά τον αναφέρει σαν ποταμό που πηγάζει στους νότιους πρόποδες του Λυκαβηττού κοντά στο Λύκειο. Επίσης σχολιάζει όσα λέει ο Καλλίμαχος στο (μη σωζόμενο) σύγγραμμά του «Συναγωγή ποταμών»: «οἷον ἐν τῆι συναγωγῆι τῶν ποταμῶν ὁ Καλλίμαχος γελᾶν φησιν, εἴ τις θαρρεῖ γράφειν τὰς τῶν Ἀθηναίων παρθένους «ἀφύσσεσθαι καθαρὸν γάνος Ἠριδανοῖο», οὗ καὶ τὰ βοσκήματα ἀπόσχοιτ᾽ ἄν». Δηλαδή άξιος γέλιου είναι αυτός που έγραψε ότι οι κόρες των Αθηναίων αντλούσαν καθαρό νερό από τον Ηριδανό, του οποίου τα ζώα που έβοσκαν εκεί δεν πλησίαζαν, τόσο ακάθαρτα ήταν. Ο Παυσανίας στα Αττικά τον αναφέρει σαν παραπόταμο του Ιλισού.

Με τις έρευνες που έγιναν για την κατασκευή του Μετρό (1992) ήρθαν στο φως πληροφορίες για τον ξεχασμένο ποταμό. Με πηγή στην νότια πλαγιά του Λυκαβηττού το ποτάμι έρεε νοτιοανατολικά προς στην σημερινή πλατεία Συντάγματος και κατόπιν κατηφόριζε βορειοδυτικά προς στον Κεραμεικό βγαίνοντας από την πόλη στο ύψος της Ιερής Πύλης. Ακολουθούσε την τότε Ιερά Οδό (στις όχθες του έχει γίνει ανασκαφή ταφικών μνημείων) για μερικές εκατοντάδες μέτρα για να καταλήξει στον Ιλισό (περίπου στο ύψος της οδού Πειραιώς). 

Κατά το 4ο π.χ αιώνα στην περιοχή του Κεραμεικού και λόγω των υπερχειλίσεων του ποταμού είχε δημιουργηθεί ελώδης περιοχή με παχύ στρώμα λάσπης και αργίλου. Τότε ξεκίνησαν έργα για την υπόγεια αποστράγγιση των στάσιμων νερών και την κατασκευή των κεραμικών εργαστηρίων της περιοχής των δύο δήμων (έσω και έξω Κεραμικού). 

Στην Κλασική εποχή, λόγω της πυκνότητας της δόμησης πλέον, το ποτάμι άρχισε να δέχεται τα λύματα του άστεως και σύντομα μετατράπηκε σε βούρκο. Κατόπιν επί Αδριανού (117-138 μ.Χ.) αποφασίστηκε ο εγκιβωτισμός του. Το ποτάμι καλύφθηκε από πλινθόκτιστο θόλο (αυτός που είναι ορατός στην πλατεία Μοναστηρίου), επιχωματώθηκε και μετατράπηκε σε υπόνομο.

Με το ίδιο Όνομα

Ο Ηρόδοτος γράφει στο βιβλίο του Θάλεια (παρόλο που διαφωνεί), για έναν ποταμό με το ίδιο όνομα Ηριδανός που ανέφεραν οι αρχαίοι βαρβαρικοί λαοί, που έρεε προς τη Βόρεια Θάλασσα (το τέλος του τότε γνωστού κόσμου) και ότι από τα μέρη εκείνα προερχόταν το κεχριμπάρι. Πιστεύει δε, ότι η προέλευση του ονόματος (Ηριδανός) πρέπει να είναι ελληνική και να έχει δοθεί από ποιητή.



Βιβλιογραφία:

  • Υδρία Cambridge Ήλιος. 5. Αθήνα: Εκδόσεις Τέσσερα Έψιλον. 1992. σελ. 1586. ISBN 960-7190-05-X.
  • Πλάτων. «Κριτίας Ε 112-(σελίδα 29)». Συμπόσιο-Κριτίας, μετάφραση Γ. Κορδάτος. Αθήνα: Δαίδαλος-Ι Ζαχαρόπουλος. σελ. 310.
  • Στράβων (1994). «βιβλίο 9, σελίδα 61». Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, Γεωγραφικά, Μετάφραση Π Θεοδωρίδης. Αθήνα: Κάκτος. σελ. 240.
  • Παυσανίας (1974). «Αττικά 19.5 (σελίδες 284,542)». Αττικά, μετάφραση Νικ. Δ Παπαχατζή. Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών ΑΕ. σελ. 604.
  • Ευαγγελία Κυπραίου (2000). «σελίδα 22». Το ποτάμι της αρχαίας πόλης. Αθήνα: Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων,. σελ. 52. ISBN 960-214-293-6.
  • Αττικό Μετρό ΑΕ. «Ανασκαφές & Σταθμοί».
  • Ηρόδοτος (1994). «Θάλεια, σελίδα 249 (σχόλια)». Αρχαία Ελληνική Γραμματεία. Αθήνα: Κάκτος. σελ. 300.


Πηγή εικόνας : Από Marcus Cyron - Έργο αυτού που το ανεβάζει, CC BY-SA 3.0


Πληροφορίες αντλήθηκαν από την πηγή

Πέμπτη 28 Ιανουαρίου 2021

Ο υπέροχος μύθος της αμυγδαλιάς - το δένδρο της ελπίδας - που εξηγεί γιατί η αγάπη νικά πάντα τον θάνατο


Ο υπέροχος μύθος της Αμυγδαλιάς που εξηγεί γιατί η αγάπη νικά πάντα το θάνατο /Φωτογραφία: Shutterstock

Η αμυγδαλιά δεν κάνει μόνο έναν από τους ωραιότερους καρπούς, αλλά νωρίτερα γεμίζει με τα ομορφότερα άνθη. Τα περίφημα λευκά ή ροζ άνθη αμυγδαλιάς... 


Τα μπουμπούκια της αμυγδαλιάς μάλιστα σκάνε πολύ νωρίτερα απ' ό,τι αυτά των υπολοίπων δέντρων. Και κάπως έτσι τα άνθη της αμυγδαλιάς εκτός από το να δίνουν τη δική τους πινελιά στους πίνακες της φύσης στέλνουν κάθε χρόνο και το δικό τους προμήνυμα για την άνοιξη. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που συμβολίζουν την ελπίδα.

Τα εντυπωσιακά άνθη της αμυγδαλιάς βέβαια, κουβαλούν και τους δικούς τους μύθους. 




Μύθος 1, η Φυλλίς και η αγάπη που νικά το θάνατο

Ήταν κάποτε στη Θράκη, μια πανέμορφη πριγκίπισσα, η Φυλλίς, η οποία ερωτεύτηκε το γιο του Θησέα, τον Δημοφώντα. Οι δύο νέοι γνωρίστηκαν όταν το καράβι του νεαρού Αθηναίου Δημοφώντα επέστρεφε από την Τροία.

Παντρεύτηκαν αλλά μετά από λίγο καιρό ο νεαρός Αθηναίος νοστάλγησε την πατρίδα του και η ερωτευμένη πριγκίπισσα μη αντέχοντας να τον βλέπει στεναχωρημένο ,τον άφησε να γυρίσει πίσω και αν την αγαπούσε πραγματικά θα ξαναγύριζε και τότε θα ήταν πραγματικά και ειλικρινά δικός της.

Έτσι κι έγινε, και η ερωτευμένη Φυλλίς έμεινε μόνη να περιμένει τον εκλεκτό της για χρόνια ώσπου μαράζωσε και πέθανε από τη θλίψη της.Όμως οι θεοί που ήξεραν την ιστορία της την μεταμόρφωσαν σε δέντρο για να μπορεί να περιμένει για περισσότερα χρόνια τον αγαπημένο της.Έτσι η ερωτευμένη γυναίκα δεν πέθανε αλλά έγινε το δέντρο, που έμελλε να γίνει σύμβολο της ελπίδας : η Αμυγδαλιά.


Έλεγαν λοιπόν ότι μετά από χρόνια και όταν ο Δημοφώντας επέστρεψε στη Θράκη , βρήκε την αγαπημένη του και πιστή γυναίκα , όχι περιστοιχισμένη από μνηστήρες ,αλλά ένα ξερό δέντρο δίχως φύλλα στη μέση του παγωμένου τοπίου.Απελπισμένος και γεμάτος τύψεις αγκάλιασε τον κορμό της και τότε εκείνη πλημμύρισε ανθούς στη μέση του χειμώνα νικώντας το θάνατο.

Μια άλλη εκδοχή του μύθου για την αμυγδαλιά αναφέρει ότι η φυλλίς έμεινε πίσω περιμένοντάς τον , στον τόπο της τελετής του γάμου της. Τα χρόνια περνούσαν και ο Δημοφώντας δεν επέστρεφε. Απελπισμένη η βασιλοπούλα που τον έχασε για πάντα πήγε και κρεμάστηκε σ'ένα δέντρο. Το δέντρο κράτησε την ψυχή της κι από τότε δεν ξανάβγαλε φύλλα , ούτε άνθισε.


Κάποτε με τα χιόνια του Γενάρη γύρισε ο γιος του Θησέα. Σαν έμαθε τον τραγικό χαμό της αγαπημένης του πήγε, αγκάλιασε το δέντρο και αυτό άρχισε να βγάζει τρυφερά φύλλα και άνθη. Η ψυχή της βασιλοπούλας ένιωσε χαρά με το γυρισμό του Δημοφώντα μα δεν ξαναπήρε την ανθρώπινη μορφή της. Έμεινε δέντρο και κάθε χρόνο το Γενάρη, στολίζεται με κάτασπρα λουλούδια.

Έτσι η αμυγδαλιά, έγινε σύμβολο της ελπίδας, δείχνοντας ότι η αγάπη δεν μπορεί να νικηθεί από το θάνατο.


Μύθος 2, η όμορφη Αμυγδαλιά και ο παγωμένος βοριάς

Η Αμυγδαλιά ήταν μια όμορφη κόρη και κατοικούσε σ΄ ένα μεγάλο πύργο. Η μητέρα της την είχε μονάκριβη , τη λάτρευε τόσο πολύ και δεν την άφηνε το χειμώνα να βγει έξω ούτε μια φορά, για να μην κρυώσει. Έτσι , η Αμυγδαλιά καθόταν τις χειμωνιάτικες μέρες πίσω από το τζάμι του παραθύρου της , μέσα στη ζεστασιά του δωματίου της και από εκεί έβλεπε τη βροχή να πέφτει , τον άνεμο να λυσσομανάει και πολλές φορές να ξεριζώνει τα δέντρα , το χιόνι να στροβιλίζεται και να ντύνει κάτασπρη τη γη , τα σπουργιτάκια να ψάχνουν με κόπο να βρουν κάτι για να τσιμπήσουν.

Μια μέρα ο Βοριάς , ο πιο ψυχρός από τους ανέμους που φυσάνε στη γη, έτυχε να περάσει έξω από τον πύργο, είδε την Αμυγδαλιά πίσω από το παράθυρό της , τον θάμπωσε τόσο πολύ η ομορφιά της , την αγάπησε κι έβαλε σκοπό να την παντρευτεί. Αλλά…ποια κοπέλα θα δεχόταν να παντρευτεί τον άνεμο; Έτσι ο Βοριάς αποφάσισε να μεταμορφωθεί σε άνθρωπο. Είχε μαγική δύναμη και το κατάφερε πολύ εύκολα. Μεταμορφώθηκε λοιπόν σ΄ ένα ωραίο παλικάρι , σ΄ έναν ιππότη και μια μέρα στάθηκε έξω από το παράθυρο της Αμυγδαλιάς.


Η όμορφη κόρη θαμπώθηκε κι αυτή από την ομορφιά του παλικαριού και δεν άργησε να τον αγαπήσει. -Γιατί δεν ανοίγεις το παράθυρό σου να σε δω από κοντά; τη ρώτησε μια μέρα ο Βοριάς. -Δεν μπορώ , του απάντησε η Αμυγδαλιά .Όσο κρατάει ο χειμώνας η μητέρα μου δε μ΄ αφήνει να βγω από το δωμάτιό μου ούτε ν΄ ανοίξω το παράθυρό μου, γιατί είμαι τόσο ντελικάτη και θα κρυώσω. Θα πρέπει να περιμένεις να έρθει το καλοκαίρι. -Το καλοκαίρι δεν περνώ από αυτά τα μέρη , της είπε ο Βοριάς. Να πεις στη μητέρα σου πως θέλω να σε παντρευτώ και τότε θα σ΄ αφήσει να βγεις από το δωμάτιό σου.

Μίλησε την ίδια εκείνη μέρα η Αμυγδαλιά στη μητέρα της για τον όμορφο νέο που είχε γνωρίσει και την παρακάλεσε να της επιτρέψει να τον παντρευτεί. -Μα…ποιος είναι αυτός ο νέος; τη ρώτησε η μητέρα της. Πώς να σε παντρέψω με έναν άγνωστο; Κι έπειτα…πώς θα μπορέσεις να βγεις έξω με αυτό το κρύο; Άφησε να ζεστάνει ο καιρός και τότε μπορείς να βγεις για να γνωρίσεις από κοντά το νέο που αγαπάς. -Να βγω έστω και για λίγο, την παρακάλεσε η Αμυγδαλιά. -Μην είσαι τόσο βιαστική κόρη μου, τη συμβούλεψε πάλι η μητέρα της.Υπάρχουν τόσοι και τόσοι νέοι που θα ήθελαν να σε παντρευτούν. Μη δίνεις και τόση εμπιστοσύνη σε αυτόν τον άγνωστο.


Η Αμυγδαλιά όμως δεν άκουσε τη συμβουλή της μητέρας της και μια μέρα που εκείνη έλειπε από τον πύργο , ντύθηκε στα λευκά , σα νύφη , άνοιξε την πόρτα κι έτρεξε να συναντήσει τον ιππότη της και να φύγει μαζί του… Ο Βοριάς την έσφιξε στην αγκαλιά του μα…ήταν τόσο παγωμένος και η Αμυγδαλιά ήταν τόσο άμαθη στο κρύο. Έτσι, δεν άργησε να παγώσει το σώμα της, να παγώσει η καρδιά της και να ξεψυχήσει…Δεν μπορούσε ποτέ να φανταστεί ότι ο νέος που αγαπούσε ήταν ο Βοριάς που παγώνει το καθετί στο πέρασμά του.

Ο θεός λυπήθηκε πολύ για το θάνατο της Αμυγδαλιάς και πάνω στον τάφο της έκανε ν΄ ανθίσει ένα δέντρο που πήρε τ΄ όνομά της. Από τότε, ακόμα και μέσα στο βαρύ χειμώνα , η αμυγδαλιά βιάζεται ν΄ ανθίσει.Τα λευκά της λουλούδια μοιάζουν με νυφικό πέπλο. Βιάζεται να συναντήσει τον αγαπημένο της Βοριά και να τον παντρευτεί. Κι εκείνος , παγώνει και μαραίνει χωρίς να το θέλει τα λουλούδια της...
















Φωτογραφίες: Intime News/Shutterstock

Πηγή: iefimerida.gr - https://www.iefimerida.gr/news/406350/o-yperohos-mythos-tis-amygdalias-poy-exigei-giati-i-agapi-nika-panta-ton-thanato

Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2020

Ξεκίνησε το μεγάλο αφιέρωμα «Γνωρίζω την ελληνική μου ταυτότητα, στο «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει…»

 

Ξεκίνησε το μεγάλο αφιέρωμα «Γνωρίζω την ελληνική μου ταυτότητα, στο «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει…»
 

Η Ελληνική μυθολογία, είναι η μόνη από τις παγκόσμιες μυθολογίες, που ξεπέρασε κάθε τοπικό και χρονικό σύνορο. Οι καταγεγραμμένοι μεγάλοι ήρωες της ελληνικής μυθολογίας, φθάνουν τους 6.000 και είναι γνωστοί σε ολόκληρο τον πλανήτη.
 
Με την ευκαιρία της μεγάλης εορτής για τα 200 χρόνια από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, ξεκίνησε την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου, η σειρά διαλέξεων που πραγματοποιεί ο Εικαστικός και Συγγραφέας κ. Βαγγέλης Παππάς, με γενικό τίτλο «Γνωρίζω την Ελληνική μου ταυτότητα», στο πλαίσιο του προγράμματος«ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει…», και θα ολοκληρωθούν τον Δεκέμβριο του 2021, καλύπτοντας όλη την χρονική περίοδο της επετείου των 200 χρόνων. 
Στόχος των διαλέξεων είναι η αποκατάσταση της γνώσης, κυρίως εκείνης που αφαιρέθηκε τις τελευταίες δεκαετίες. Η ιστορία, η τέχνη, η πίστη, οι πατροπαράδοτες παραδόσεις μας, η αδιάπαυστη συνέχεια της γλώσσας και το ύφος των Ελλήνων, θα παρουσιαστούν μέσα από την αποκωδικοποίηση των μύθων, τις μεγάλες προσωπικότητες του γένους, τα ιστορικά γεγονότα και τον πολιτισμό, που άλλαξε κυριολεκτικά την μορφή της δυτικής σκέψης για πάντα.
 
Η πρώτη διάλεξη αφορούσε στο πρώτο μέρος από την «Αποκωδικοποίηση του ελληνικού μύθου» και πραγματοποιήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού Ευαγγελιστρίας Πειραιώς, χωρίς την συμμετοχή του κοινού και μεταδόθηκε ζωντανά από το διαδίκτυο, μέσα από το κανάλι του «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει…» στο YouTube.
Ο κ. Παππάς, στην εισαγωγή του χαρακτήρισε την Ελληνική Επανάσταση του 1821, ως έναν από τους μεγαλύτερους άθλους της ιστορίας του Ελληνισμού.
Στη συνέχεια, ξεκινώντας το άπλωμα του καμβά της ελληνικότητας μας, αναφέρθηκε στη ρίζα, που είναι ο μύθος, ο οποίος δεν έχει διασαλευθεί για χιλιάδες χρόνια και μας διδάσκει συνέχεια.
Μέσα στον κόσμο τον μυθολογικό, έχουμε έναν κόσμο εν μέρει λογικό και εν μέρει παράλογο.
Γι’ αυτό και αναφέρθηκε στην «συνείδηση κατά λόγον», που συνειδητά αντιλαμβανόμαστε με λογικούς όρουςκαι συνειρμικό λόγο. Πρόκειται ουσιαστικά για την λογική, την διάνοια και την επιστήμη.
Υπάρχει όμως και η «μυθολογούσα συνείδηση», που είναι μία άλλου τύπου συνείδηση, που προηγήθηκε της λογικής, της εποχής δηλαδή που ο άνθρωπος άρχισε να τα βάζει τα πράγματα σε μια σειρά.
Αυτή, εκπηγάζει από άλογες δυνάμεις, από το δέος του άγνωστου, του ακατάβλητου, του αναπότρεπτου, από τον πόθο να δει πραγματοποιούμενα στην φαντασία, όσα δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν στη φύση.
Επίσης, εκπηγάζει από τον πόθο, να δει την περιορισμένη, στην πραγματικότητα, δύναμη, να προεκτείνεται ως την παντοδυναμία. Να δει να ξεπερνιέται ο θάνατος από αθάνατα όντα.
Γενικά θέλει να δει να γίνονται αυτά που επιθυμεί, τα κατά λόγον ανέφικτα, μέσα σε έναν φανταστικό κόσμο εφικτά.
Για να φτιαχτεί ο μύθος, θα πρέπει το μυαλό να συνδέσει στοιχεία λογικής, αλλά και στοιχεία φαντασίας. Έτσι ο μύθος ορίζεται από την μείξη λογικού και παράλογου.
Η Ελληνική μυθολογία, είναι η μόνη από τις παγκόσμιες μυθολογίες, που ξεπέρασε κάθε τοπικό και χρονικό σύνορο. Οι καταγεγραμμένοι μεγάλοι ήρωες της ελληνικής μυθολογίας, φθάνουν τους 6.000 και είναι γνωστοί σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Τα χαρακτηριστικά, που κάνουν την ελληνική μυθολογία οικουμενική και αθάνατη, εστιάζονται καταρχήν στο γεγονός ότι προέρχεται από τον λαό, από τα παραμύθια και τα τραγούδια του λαού. Μέσα από τους μύθους, ο ελληνικός λαός θα προσπαθήσει να εκφράσει τους πόθους, τα όνειρα και τα ιδανικά του.
Άλλα χαρακτηριστικά είναι το πλήθος και η τάξη στον κόσμο των θεών και των ηρώων, η σοφή ετυμολογία των ονομάτων τους και το ήθος τους. Χαρακτηριστικά που ο κ. Παππάς περιέγραψε μέσα από μια εκτενή αναφορά σε ήρωες και θεούς της ελληνικής μυθολογίας.
Η επόμενη διάλεξη, με το 2ο μέρος της αποκωδικοποίησης του ελληνικού μύθου, θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 13 Οκτωβρίου.
Του Σταμάτη Μιχαλακόπουλου / Ι. Ν. Ευαγγελιστρίας Πειραιώς
Την διάλεξη μπορείτε να παρακολουθήσετε εδώ:
https://youtu.be/T64nrpYa9b0
 

Οι επόμενες ζωντανές μεταδόσεις του προγράμματος «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει… 2020»


Το LINK της μετάδοσης.

π. Σπυρίδων Βασιλάκος (1η ομιλία).

Η ομιλία που θα πραγματοποιήσει ο Πρωτοπρεσβύτερος π. Σπυρίδων Βασιλάκος, στον Ιερό Ναό Ευαγγελιστρίας Πειραιώς, με θέμα: «Η σταυρική μεταμόρφωση του ανθρώπου».

Η ομιλία θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2020 στα πλαίσια του προγράμματος «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει… 2020» του Ιερού Ναού Ευαγγελιστρίας Πειραιώς.

_______________________________________________________________


Το LINK της μετάδοσης.

«Ένα τραγούδι όλη η Ελλάδα» Με τον Γιώργο Σαμπαριώτη. 

Συμμετέχουν:  • Φωνή: Γιώργος Σαμπαριώτης • Κιθάρα: Λευτέρης Συμιανάκης • Μπουζούκι – Τζουράς: Λάμπρος Πανταζόπουλος • Ντραμς: Παναγιώτης Τσουκαλάς  • Πιάνο: Μαρία Κάτσαρη.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου 2020 στα πλαίσια του προγράμματος «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει… 2020» του Ιερού Ναού Ευαγγελιστρίας Πειραιώς.

_______________________________________________________________


Το LINK της μετάδοσης.

«Η πραγματική ιστορία του Ναού της Αγίας του Θεού Σοφίας» 

Η περίπτωση της Αγίας Σοφίας συγκεντρώνει όχι μονάχα τον θαυμασμό αλλά και το δέος των ερευνητών ανά τους αιώνες. 

Ο Βαγγέλης Παππάς (Εικαστικός – Συγγραφέας) θα παρουσιάσει  με τρόπο απλό το πνευματικό βάθος της Αγίας Σοφίας μέσα από την ιστορία της, αλλά και την απαράμιλλη αξία των αρχιτεκτονικών της επιτευγμάτων.  Ένα ταξίδι συγκινήσεων και κατάνυξης από την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου και του Ιουστινιανού έως την Άλωση της Πόλεως και τις μέρες μας.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2020 στα πλαίσια του προγράμματος «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει… 2020» του Ιερού Ναού Ευαγγελιστρίας Πειραιώς.

_______________________________________________________________


Το LINK της μετάδοσης.

Πολιτιστικός Όμιλος ΔΩΔΩΝΗ «Μείναμε σπίτι…» 

Ο Πολιτιστικός Όμιλος ΔΩΔΩΝΗ θα πραγματοποιήσει μουσικοχορευτική παράσταση με θεατρικά δρώμενα σατιρίζοντας την επικαιρότητα. Υπεύθυνος εκδήλωσης: O χοροδιδάσκαλος Γιώργος Γκολέμης. 

Σκηνοθεσία: Χρήστος Τσιλογιάννης.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2020 στα πλαίσια του προγράμματος «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει… 2020» του Ιερού Ναού Ευαγγελιστρίας Πειραιώς.