Κι άλλο θεό κατασκεύασε ο άνθρωπος, την ... επιστήμη.
Τί είναι επιστήμη; ό,τι καταλαβαίνει και φτιάχνει ο άνθρωπος χρησιμοποιώντας αυτό το ζελεδάκι που ονομάζει μυαλό, και που σε ελάχιστο χρονικό διάστημα είτε δυσλειτουργεί είτε μετατρέπεται σε νερό και σκόνη.
Πάσχισαν οι "διανοούμενοι" να αφαιρέσουν κάθε “δογματισμό” που αναφέρεται σε θεό, και δημιούργησαν έναν άλλον δογματισμό, αυτόν που αναφέρεται στον θεό του πλούτου, της καταπίεσης, της εξάρτησης και του ατομισμού. Αυτόν το θεό ονόμασαν "επιστήμη". Πρόκειται για τον πιό διεφθαρμένο, διεστραμμένο και απάνθρωπο δογματισμό που καλείται να αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα.
Πίσω από την νέα "θεότητα" της Δύσης κρύβεται ο προτεσταντισμός. Υποστηρίζει ότι δέχεται και πιστεύει στον Θεό της Βίβλου, ενώ στην πραγματικότητα έχει αντικαταστήσει τον Θεό με το εγώ του.
Ο προτεσταντισμός έχει διαγράψει από την πίστη που πρεσβεύει κάθε ένοια αγάπης και αλληλεγγύης. Έχει δηλαδή καταργήσει τα βασικά στοιχεία της Εκκλησίας που είναι το “πάντες εν ώσι”, να είμαστε όλοι ένα, και τόνισε τον ένα, τον εαυτούλη του καθένα. Εφαρμόζει δηλαδή αυτό που ο Χριστός κατηγόρησε τους φαρισαίους, ότι γυρνούν όλη την γή για να κάνουν κάποιον προσήλυτο στον ιουδαϊσμό και τελικά τον κάνουν χειρότερο κι από αυτούς.
Η συγκέντρωση πλούτου σε ελάχιστους, που είναι δυσανάλογη με τις πραγματικές βιοτικές ανάγκες, δημιούργησε ανθρώπους δύο ταχυτήτων, αυτούς που αγωνίζονται για τον επιούσιο κι αυτούς που θέλουν να κατέχουν τα πάντα και να εξαρτώνται δουλικά οι άλλοι από αυτούς.
Αυτή η αντίληψη αποδεικνύει πόσο απέχει ο προτεσταντισμός από το Ορθόδοξο πνεύμα της συμπαράστασης και της αλληλεγγύης, το Εγώ από το θεϊκό ΕΜΕΙΣ.
Η αντίληψη που έχει περάσει ο προτεσταντισμός ότι η Ορθοδοξία είναι τροχοπέδη στην ανάπτυξη, είναι άκρως αντίθετη με την πραγματικότητα. Η Ορθοδοξία, όχι μόνο χρησιμοποίησε το τελειότερο όργανο του ανθρώπου, την λογική, όπως την παρουσίασαν τα έργα των - Ελλήνων – φιλοσόφων, αλλά έχοντας βαπτιστεί στο Πνεύμα του Χριστού και των Αποστόλων, οδήγησε την Δύση στην ανάπτυξη, όπως αποδεικνύει η μεταμεσαιωνική πνευματική πορεία της Ευρώπης, η οποία χάρη στους Ορθοδόξους Έλληνες δασκάλους και τα βιβλία των Πατέρων της Εκκλησίας, έσπασε τα δεσμά της δεισιδαιμονίας και .... δημιούργησε νέα. Η αντίθεση της παποκαισαρικής αντίληψης περί κοινωνικών θεσμών του παπισμού (οι “ηγέτες” της Εκκλησίας έχουν εξουσία κι δεν προσφέρουν υπηρεσία προς τους άλλους), έφερε την αντίδραση των επηρεασμένων από την Ορθοδοξία λουθηρανών οι οποίοι, επηρεασμένοι από το πνεύμα του καισαροπαπισμού των βασιλείων της δύσης (ό,τι θέλει ο αφέντης, ο βασιλιάς, ο ηγεμόνας, αυτό θα είναι και η πίστη του λαού του), δημιούργησαν τον προτεσταντισμό.
Ένα ακόμα πρόβλημα που δημιούργησαν οι προτεστάντες είναι η αποφυγή της Παράδοσης. Παράδοση, για τους Ορθοδόξους, είναι ο τρόπος ζωής που εφάρμοσαν οι Πατέρες της Εκκλησίας ζώντας σύμφωνα με το Πνεύμα της Αγίας Γραφής. Αντίθετα, οι προτεστάντες, αρνήθηκαν αυτό το Πνεύμα και θέλησαν να ζούν σύμφωνα με το γράμμα της Αγίας Γραφής, λησμονώντας ότι η Αγία Γραφή είναι ένα σύνολο κειμένων που γράφτηκαν σταδιακά σε διάφορες περιόδους ιστορικές και δείχνουν την παρουσία του Θεού σε συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους και την στάση του ανθρώπου στην περιόδους αυτές σχετικά με το άν εμπιστεύεται τον Θεό ή όχι. Το πιό συνταρακτικά για τους προτεστάντες είναι πως δεν μπορούν να αντιληφθούν πως η Αγία Γραφή, και, ειδικότερα η Καινή Διαθήκη, δεν είναι βιβλίο ουρανοκατέβατο, αλλά βιβλίο που γράφτηκε από ανθρώπους και απεικονίζει την εμπειρία της ζωντανής Εκκλησίας, όπως αποδεικνύεται με τον κανόνα της Καινής Διαθήκης που ολοκληρώθηκε τον 3ο αιώνα μ.Χ.. Κι ενώ οι προτεστάντες δέχονται αυτόν τον Κανόνα, δεν δέχονται ότι είναι προϊόν της Παράδοσης της Εκκλησίας.
Είναι επίσης προβληματικό να υποστηρίζουν οι προτεστάντες την ατομική ευθύνη, την στιγμή που τίποτε δεν εξαρτάται απόλυτα από το άτομο. Ούτε οι καιρικές συνθήκες, ούτε οι κοινωνικές ούτε οι οικογενειακές. Κλπ. Το άτομο, που δεν είναι ά-τομο αλλά άνθρωπος, ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ από τα πάντα γύρω του. Η μόνη ευθύνη, κι αυτή σχετική, είναι αυτή των επιλογών του που, και αυτές εξαρτώνται από όσα επηρεάζουν τον άνθρωπο. Επ' αυτού η παράδοση της Εκκλησίας μιλά για “αμαρτία” με την έννοια της μη επίτευξης από τον άνθρωπο του σκοπού της δημιουργίας του, που είναι η ΘΕΩΣΗ, και προσφέρει, την σύμφωνα με την διδασκαλία του Χριστού, ΣΥΓΧΩΡΕΣΗ υπό την μοναδική ατομική και συνειδητή πράξη του ανθρώπου που είναι η ΜΕΤΑΝΟΙΑ μέσω της ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ δηλαδή της δημόσιας παραδοχής των σφαλμάτων του.
Ένα άλλο θέμα είναι ο υπερτονισμός της παραγωγικότητας. Ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο για να εργάζεται στην γη και να διαχειρίζεται την επί της γης δημιουργία του Θεού. Η υπερβολική παραγωγικότητα τον σπρώχνει όχι μόνο στην πλεονεξία, αλλά και στην καταστροφή του περιβάλλοντος λόγω ελλείψεως μέτρου παραγωγής, κάτι που είτε δεν αντιλαμβάνεται είτε δεν θέλει να αντιληφθεί.
Για την Ορθοδοξία, η πίστη του ανθρώπου στον Θεό τον οδηγεί στην ορθή λειτουργία του μέσα στον κόσμο, είτε αναφερόμαστε στην φύση-ύλη είτε μέσα στην ανθρώπινη κοινωνία – όπου καλείται να τα έχει όλα κοινά με τους άλλους, το κατά δύναμιν, κι έτσι δύναται να παράγει έργα καλά και άγια. Σε αντίθεση με τον προτεσταντισμό, που επιθυμεί τον διαχωρισμό της πίστης από τα έργα.
Ενώ η προτεσταντική σκέψη θέλει να αφαιρέσει την υποχρέωση του ανθρώπου σε κανόνες, όπως αυτοί απορρέουν από την Ορθόδοξη αντίληψη, εν τούτοις θεωρεί πως ο νέος άνθρωπος είναι... υποχρεωμένος να μην σκέφτεται σύμφωνα με την παράδοση, αλλά σύμφωνα με τους όρους που επιβάλλουν οι αυτοπροσδιοριζόμενοι ώς σύγχρονοι σοφοί.
Εκείνο που προκαλεί έκπληξη και φιμώνει τους σύγχρονους υπερεαλιστές και προτεστάντες είναι η ερώτηση “γιατί”; Γιατί να δεχτώ αυτά που λές κι όχι αυτά που ήδη γνωρίζω και που λειτουργούν άψογα. Γιατί να υποταχθώ στην θέλησή σου; γιατί να θεωρήσω αυτά που λές ως θέσφατα, από την στιγμή που αρνείσαι τον Θεό; Με τον τρόπο αυτό αποκαλύπτεται ό ατομισμός και ο άκρατος εγωισμός των υποστηρικτών των νέων θεωριών.
Σύμφωνα με τις αντιλήψεις αυτές, ό,τι δεν μπορεί να μετρηθεί δεν υπάρχει. Επομένως, η ομορφιά, η σοφία, οι ηθικές αξίες κλπ. Είναι ανυπόστατες. Στην περίπτωση αυτή φαίνεται ξεκάθαρα ότι η σύγχρονη αντίληψη του “είμαι ό,τι δηλώνω” είναι αποτέλεσμα του προτεσταντισμού, ακόμα κι αν η αντίληψη είναι μετρήσιμη και αντίθετη με την πραγματικότητα (πρβλ. Λοατκ+). Ο,τι δήποτε δεν μπορεί να μετρηθεί με όργανα απορρίπτεται. Αυτό έδωσε έναυσμα στην αυθαιρεσία του “είμαι ό,τι δηλώνω” αφού δεν μπορείς να το αρνηθείς και δεν μπορείς να το μετρήσεις. Με αυτόν τον τρόπο όλα είναι “σχετικά” με την έννοια τί αρέσει στον καθένα. Έτσι διαρρηγνύεται η κοινωνική ενότητα, οι κοινωνικές σταθερές και γίνεται ο άνθρωπος εύκολο θύμα όποιου επιδιώκει να καταστεί κυρίαρχος των συνειδήσεων των ανθρώπων.
Πλέον στην ανθρωπότητα έχει υπεισέλθει η αντίληψη του “πάντων μέτρον χρήμα”. Από το “πάντων μέτρον άνθρωπος” που είναι απολύτως συμβατό με την πραγματική αντίληψη πως ο κάθε άνθρωπος είναι ίδιος με τον άλλον αλλά και διαφορετικός με παρόμοιες αλλά και διαφορετικές ανάγκες, χάρες, χαρές, φτάσαμε στό “πόσα βγάζεις”, πόσα κερδίζεις, λησμονώντας ότι αυτό το χρήμα είναι το απολύτως σχετικό, αφού σε περίπτωση μη απόκτησης τροφών, π.χ. δεν τρώγεται. Και το χρήμα είναι ένα μέγεθος αυθαίρετο, χρήσιμο μόνο για την διευκόλυνση της ανταλαγής προϊόντων και υπηρεσιών.
Με την νέα αντίληψη περί κέρδους ο άνθρωπος αποτιμάται όπως ένα μπουκάλι κρασί, ένα αυτοκίνητο ή με ένα καλάθι σκουπιδιών.
Οι νέες αντιλήψεις, όσο σοφές κι αν διατείνονται ότι είναι, στην πραγματικότητα αρνούνται δύο απόλυτα σταθερές. Η μία είναι η ανθρωπιά και η άλλη “τα πάντα ρει”. Πρόκειται για μια προσπάθεια απέναντι τις παγκόσμιες σταθερές του ανθρώπου να τοποθετηθούν ο ατομισμός και η υποταγή του ανθρώπου στον “νέο άνθρωπο”, τον μετα άνθρωπο, αυτόν που θα υπακούει χωρίς αντιρρήσεις στον αυτόκλητο αυτοθεούμενο άνθρωπο, που δεν θα φέρνει αντιρρήσεις και που θα ικανοποιεί την ασθένεια της εξουσίας σε όποιος βρίσκεται σε θέση ισχύος.
Δυστυχώς η ιστορία για την πορεία των ισχυρών δεν έγινε μάθημα σε πολλούς.
Θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε πώς την λύση στα προβλήματα του προτεσταντισμού και του υπερρεαλισμού, που είναι απόρροιά του, θα φέρει ο κριτικός διάλογος του κριτικού ορθολογισμού. Εδώ όμως ενέχει ο κίνδυνος συγκρούσεων εφ’ όσον ο κάθε διαλογούμενος - κι όχι διανοούμενος - θεωρεί ότι αυτός έχει δίκιο. Κι όχι μόνο, αφού ο καθένας θεωρεί τον εαυτό του είτε ως προφήτη είτε ως αλάθητο.
Ο ανατραφείς με τις δυτικοευρωπαϊκές αντιλήψεις άνθρωπος δεν μπορεί να καταλάβει ότι δεν εξαρτάται η γή από αυτόν, αλλά αυτός από την γή.
Μας μιλούσαν για την τρύπα του όζοντος και, βρίσκοντας ευκαιρία για κέρδη, τρομοκρατώντας τον κόσμο και σπρώχνοντάς τον προς άλλου είδους καύσιμα. Κι όμως η τρύπα έκλεισε.
Μας τρομοκρατούν τώρα με την κλιματική αλλαγή. Και απορώ, όλοι αυτοί οι σπουδαγμένοι που νομίζουν ότι ο κόσμος έχει διάρκεια ζωής όσο η δική τους, δεν έχουν ανοίξει κανένα βιβλίο για να δούν πόσες φορές πέρασε το βόρειο ημισφαίριο από καύσωνες και παγετούς;
Τα πάντα ρεί, έλεγαν οι παλιοί. Όλα κινούνται και όλα αλλάζουν και τίποτα δεν μένει το ίδιο.
Άντε όμως να πείσεις τον ανθρωποκεντρικά σπουδαγμένο ότι πρέπει ο άνθρωπος να προσαρμόζεται στις μεταβολές της φύσης κι όχι να καταστρέφει την φύση για την ασήμαντη χρονικά ύπαρξή του.
Σε αντίθεση με αυτήν την νοοτροπία, η φύση ξέρει τί κάνει. Και η τρύπα του όζοντος θα ανοίξει ξανά, και θα κλείσει ξανά, και η θερμοκρασία του πλανήτη θα ανεβαίνει και θα κατεβαίνει, και αλλαγές θα γίνουν και θα γίνονται που ούτε να τις φανταστεί ο πεπερασμένος άνθρωπος μπορεί.
Αυτά θα γίνονται, όσο κι αν νομίζει ο εγωπαθής, εγωκεντρικός άνθρωπος ότι μπορεί να ελέγξει την φύση και όλον τον κόσμο – απλά και μόνο θα πιστεύει σε ό,τι νομίζει.
Ι.Β.
σημείωση: θα βρεί ο αναγνώστης ενδιαφέροντα στοιχεία στο βιβλίο του Max Weber «Η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού»
