Ψήφισμα του Τμήματος Θεολογίας του Ε.Κ.Π.Α., για τη διδασκαλία «Εναλλακτικού Μαθήματος» με περιεχόμενο την «Ηθική» για τους μαθητές που απαλλάσσονται από το Μάθημα των Θρησκευτικών.

 Posted on 16 Φεβρουαρίου, 2026

– Ψήφισμα του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.), για τη διδασκαλία «Εναλλακτικού Μαθήματος» με περιεχόμενο την «Ηθική» για τους μαθητές που απαλλάσσονται από το Μάθημα των Θρησκευτικών, το οποίο ελήφθη ομοφώνως κατά τη Συνεδρίαση της Έκτακτης Συνέλευσης του Τμήματος Θεολογίας της 5ης Φεβρουαρίου 2026.

ΨΗΦΙΣΜΑ του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ
Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου 2026

Η Συνέλευση του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, μετά από διεξοδική εξέταση των πρόσφατων Υπουργικών Αποφάσεων (ΦΕΚ6316/25-11-2025, ΦΕΚ6259/21-11-2025, ΦΕΚ6244/21-11-2025) που αφορούν τη διδασκαλία «Εναλλακτικού Μαθήματος» με περιεχόμενο την «Ηθική» για τους μαθητές που απαλλάσσονται από το Μάθημα των Θρησκευτικών, εκφράζει ομόφωνα την έντονη ανησυχία και την αντίθεσή της για τους εξής λόγους:

1. Ελλειμματικός Θρησκευτικός Εγγραμματισμός

Το προτεινόμενο μάθημα της «Ηθικής» εστιάζει αποκλειστικά σε κανονιστικές αρχές συμπεριφοράς, αποκομμένες από το πολιτισμικό και ιστορικό πλαίσιο της θρησκείας, τοποθετώντας τη συζήτηση σχεδόν αποκλειστικά σε φιλοσοφικό επίπεδο. Ο Θρησκευτικός Εγγραμματισμός δεν αποτελεί κατήχηση, αλλά απαραίτητο εφόδιο για την κατανόηση της τέχνης, της ιστορίας, του πολιτισμού και των κοινωνικών δομών της Ευρώπης και του κόσμου. Η αντικατάστασή του από ένα μάθημα γενικής φιλοσοφικής ηθικής στερεί από τους μαθητές τα κλειδιά ερμηνείας της σύγχρονης πραγματικότητας, ενώ δεν διασφαλίζει ότι οι απαλλασσόμενοι μαθητές λαμβάνουν «ισοδύναμο εναλλακτικό υποχρεωτικό μάθημα θρησκειολογικού-πληροφοριακού περιεχομένου με ουδέτερο και αντικειμενικό χαρακτήρα» (Ολομ.ΣτΕ1534-6/2023), σύμφωνα με τις επιταγές της σύγχρονης παιδαγωγικής και της νομολογίας.

2. Υποβάθμιση της Πολιτισμικής Ταυτότητας

Η θρησκευτική εκπαίδευση σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες προσφέρει μια βαθύτερη κατανόηση των αξιών που διαμόρφωσαν τον Ελληνικό, τον Ευρωπαϊκό και Παγκόσμιο Πολιτισμό, σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές Συμβάσεις. Η εισαγωγή ενός Εναλλακτικού Μαθήματος που αγνοεί το θρησκευτικό φαινόμενο ως πηγή νοήματος και ηθικής δέσμευσης, οδηγεί σε μια μονοδιάστατη θρησκευτική αποξένωση, η οποία δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες μιας συμπεριληπτικής, διαπολιτισμικής και πλουραλιστικής εκπαίδευσης, σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος.

3. Παιδαγωγική Ασάφεια και Διακρίσεις

Η επιλογή της «Ηθικής» ως εναλλακτικής λύσης, σε αντιπαράθεση προς την παρεχόμενη θρησκευτική εκπαίδευση, υπονοεί λανθασμένα ότι το Μάθημα των Θρησκευτικών στερείται ηθικού περιεχομένου ή ότι η ηθική μπορεί να διδαχθεί επαρκώς εν κενώ, χωρίς αναφορά στις πνευματικές παραδόσεις που την γέννησαν. Επιπλέον, δημιουργείται μια εκπαιδευτική ανισότητα, καθώς μια μερίδα μαθητών αποκόπτεται πλήρως από τη γνώση της θρησκευτικής κληρονομιάς, καθιστώντας τους «αναλφάβητους» απέναντι σε κεντρικά ζητήματα του δημόσιου διαλόγου και της ενεργού Πολιτειότητας.

4. Παραβίαση της Συνταγματικής και Διεθνούς Υποχρέωσης για Θρησκευτική Εκπαίδευση

Σύμφωνα με το Άρθρο 16 παρ. 2 του Συντάγματος, η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Ελληνικού Κράτους και έχει ως σκοπό, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης όλων των μαθητών. Η υποχρέωση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στους ορθόδοξους μαθητές, αλλά αφορά το σύνολο του μαθητικού πληθυσμού, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές ή μη πεποιθήσεις τους. Το κράτος οφείλει να προσφέρει σε όλους τους μαθητές γνώση για το θρησκευτικό φαινόμενο και όχι να τους στερεί τη Θρησκευτική Εκπαίδευση υποκαθιστώντας την με ένα μάθημα ηθικής φιλοσοφίας, το οποίο δεν είναι «συναφές» ως προς το περιεχόμενο με το γνωστικό αντικείμενο των Θρησκευτικών (ΣτΕ 1749-1750/2019, ΣτΕ1478/2022).

5. Παραβίαση Θεμελιωδών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Η παροχή ενός μαθήματος αποκλειστικά «Ηθικής» και μάλιστα «Πρακτικής Φιλοσοφίας» στους απαλλασσόμενους μαθητές επί δέκα χρόνια, από τη Γ΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Λυκείου, παραβιάζει το δικαίωμα των παιδιών στη Θρησκευτική Εκπαίδευση, όπως αυτό κατοχυρώνεται στην «Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου» και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).

Για όλους τους παραπάνω αλλά και καθαρά επιστημολογικούς λόγους το προτεινόμενο Εναλλακτικό του Μαθήματος των Θρησκευτικών, μάθημα της «Ηθικής» σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί ισότιμο και συναφές όπως ρητά και ανελαστικά ορίζουν οι σχετικές αποφάσεις του ΣτΕ. Επιπλέον και πέρα από κάθε αμφιβολία παραβιάζει κατάφωρα άρθρα του Ελληνικού Συντάγματος, αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, κυρίως, όμως, τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Το Τμήμα Θεολογίας καλεί το Υπουργείο Παιδείας να επανεξετάσει την εν λόγω απόφαση. Προτείνουμε τη διαμόρφωση ενός Προγράμματος Σπουδών που θα διασφαλίζει τον θρησκευτικό εγγραμματισμό για το σύνολο των μαθητών, με σεβασμό στην ελευθερία της συνείδησης, αλλά χωρίς να θυσιάζεται η επιστημονική πληρότητα και η κατανόηση της θρησκευτικής διάστασης του ανθρώπινου βίου, αποφεύγοντας την επιστημονική και παιδαγωγική σύγχυση που προκαλεί η συγκεκριμένη απόφαση.

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών – Τμήμα Θεολογίας

”Ηθική” αντί Θρησκευτικών….!! ΔΙΑΡΚΗΣ ΑΠΟΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΙΗΣΗ!! (και ΑΝΤΙΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ)

 

«Ηθική» – Το νέο μάθημα που θα αντικαθιστά τα «Θρησκευτικά» στα Σχολεία…. Γίναμε Ευρωπαίοι.. με ευρωαπαικό φερετζέ και μεταξωτό βρακί γύφτισσα μαιμού.. που μαιμουδίζει. Ο Αρχοντοχωριωτισμός του νεοελληνικού κράτους το τερμάτισε..Αποχριστιανοποίηση της παιδείας σε μια χώρα που Συνταγματικά επικρατούσα θρησκεία είναι η Ορθοδοξία…Οι νεοδιαφωτιστές επιχειρούν να σβήνουν το Φως εκ Φωτός ..τι ματαιοπονία… κατεβάζουν το διακόπτη επιβάλουν πνευματικό black out…ο απόλυτος σκοταδισμός…Στο Βέλγιο όπου διδάσκεται το μάθημα Ηθική για όσους δεν θέλουν να παρακολουθήσουν το μάθημα Θρησκευτικών δεν υπάρχει επικρατούσα θρησκεία αλλά 5 αναγνωρισμένα θρησκεύματα ισότιμα.. Εδώ είναι στα όρια της συνταγματικής εκτροπής ας το κρίνουν οι Συνταγματολόγοι..Η Ηθική όπως ορίζεται ως γνωστικό αντικείμενο είναι μέρος της Φιλοσοφίας μάθημα που στη δευτεροβάθμια διδάσκεται οπότε είναι καταχρηστική και πλεοναστική η εισαγωγή του με δεύτερο μάθημα..

Αν κάποιος μαθητής επικαλείται λόγους συνείδησης για να μην παρακολουθήσει το μάθημα θρησκευτικών του επίσημου θρησκεύματος της χώρας τότε γιατί ένας άλλος μαθητής δεν έχει το δικαίωμα να μην παρακολουθήσει το μάθημα π.χ της ιστορίας επικαλούμενος κι αυτός λόγους συνείδησης ή και ιδεολογίας;

Eπειδή ο παλιός είναι αλλιώς δυο τινά συμβαίνουν με αυτή την εξέλιξη..

1. ανοίγει ο δρόμος ώστε στο επόμενο αμέσως στάδιο στην ώρα των θρησκευτικών να γίνεται ομολογιακό μάθημα κι άλλων θρησκειών από ιμάμη, ραβίνο κλπ όπως Βέλγιο
2. η 10ετής εμπειρία μου από χώρα που διδασκόταν η Ηθική ως εναλλακτική στο μάθημα Θρησκευτικών μου υπαγορεύει ότι το μάθημα αυτό χρησιμοποιήθηκε ως μύηση, πέρασμα στον Ελευθεροτεκτονισμό με Προτεσταντική επιρροή (στην ελεύθερη εξέταση των γραφών όπως προσχηματικά αυτοαναφέρεται και το ακολουθούσαν μαθητές που θα επέλεγαν να κάνουν σπουδές όχι στα καθολικά/χριστιανικά πανεπιστήμια του Βελγίου αλλά στο λεγόμενο ULB που ήταν μασονικά καθίδρυμα. ίδρυσε ο αρχιμασόνος Θεόδωρος Βερχάγκεν για 2 χρόνια οι κυβερνήσεις των φιλελεύθερων Καθολιικών δεν το αναγνώριζαν και οι καθηγητές δεν πληρώνονταν. Έχει σύμβολο το μασονικό δαυλό παραδίδονται μαθήματα μασονικής συμβολικής σε κάποιους τομείς και εκθειάζει νυχθημερόν τη συμβολή των μασόνων στο Γαλλικό Διαφωτισμό και τη Γαλλική Επανάσταση. Είναι ψευδεπίγραφο ULB Université Libre de Bruxelles:To Libre παραπέμπει στην δήθεν ελεύθερη μη Δογματική ερμηνεία των Γραφών προτεσταντίζουσα αντίληψη κι επίσης το Libre παραπέμπει στον Ελευεθροτεκτονισμό..Μην ξεχνάμε ότι ο Ελευθεροτεκτονισμός αυτοαποκαλείται Φιλοσοφική Εταιρεία..) Ακολουθεί το ρεπορταζ…ενώ σήμερα στην ελληνική τηλεόραση γινόταν προπαγάνδα για το νέο επίτευγμα της πατριωτικής παράταξης των νυκοκυραίων που μετά των γάμο ομοφυλοφίλων θέλει να βάλει ταφόπλακα στο Χριστό.. Αλλά Χριστός Ανέστη.. και η Ανάσταση θα είναι παταγώδης.. αλά Βροντάδες..Χίου..
   
   Ένα νέο γνωστικό αντικείμενο (σσ έτσι το λέμε τώρα) εντάσσεται στα ελληνικά σχολεία από το σχολικό έτος 2026-2027 στο ωρολόγιο πρόγραμμα Δημοτικών Σχολείων, Γυμνασίων και Λυκείων. Πρόκειται για το μάθημα της «Ηθικής», το οποίο θα παρακολουθούν οι μαθητές που επιθυμούν απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών που παύει να γίνεται υποχρεωτικό. Η σχετική απόφαση δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 6259/21.11.2025, καθορίζοντας τη φυσιογνωμία και το περιεχόμενο του νέου Προγράμματος Σπουδών (ΠΣ).

Το μάθημα θα διδάσκεται σε όλες τις τάξεις Γυμνασίου και Λυκείου, καθώς και στις τέσσερις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου. Δηλαδή από την Γ’ έως και την ΣΤ’ Δημοτικού. Απευθύνεται αποκλειστικά σε μαθητές που έχουν ζητήσει απαλλαγή από τα Θρησκευτικά, ενώ οι ώρες διδασκαλίας του θα είναι αντίστοιχες με εκείνες του μαθήματος που αντικαθιστά. Με την εισαγωγή της Ηθικής, το Υπουργείο δίνει ένα νέο πλαίσιο για τους μαθητές που δεν επιθυμούν να παρακολουθήσουν τα Θρησκευτικά, εντάσσοντας στο σχολικό πρόγραμμα ένα μάθημα με ευρωπαϊκό χαρακτήρα και διεθνή βαρύτητα.

Περιεχόμενο του μαθήματος
Σύμφωνα με το ΦΕΚ, το πρόγραμμα της Ηθικής διαμορφώνεται με βάση τα σύγχρονα κοινωνικά, επιστημονικά και εκπαιδευτικά δεδομένα και εστιάζει σε ζητήματα που αφορούν τον άνθρωπο ανεξαρτήτως θρησκεύματος ή ιδεολογίας. Το αντικείμενο καλύπτει ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών και υπαρξιακών προβληματισμών, αντανακλώντας και τις μεγάλες μεταβολές που έχουν συντελεστεί στη δομή των σύγχρονων κοινωνιών.

Στο Γυμνάσιο, το μάθημα λειτουργεί ως εισαγωγή στη φιλοσοφική και ηθική σκέψη, με στόχο την εξοικείωση των μαθητών με τα «ανοικτά» ερωτήματα της φιλοσοφίας και τη διαδικασία αναζήτησης επιχειρημάτων και αξιών που χαρακτηρίζει την ηθική προβληματική.

Όπως επισημαίνεται στο ΦΕΚ, η εισαγωγή μαθήματος Ηθικής ακολουθεί μια διεθνώς ενισχυόμενη τάση. Πολλές χώρες έχουν εντάξει στα προγράμματά τους μαθήματα ηθικής φιλοσοφίας ή κοσμικής ηθικής, απευθυνόμενα σε άθεους, αγνωστικιστές, ετερόδοξους ή αλλόθρησκους μαθητές.

Όπως αναφέρεται στο ΦΕΚ: «Τα διάφορα Προγράμματα Σπουδών υποστηρίζουν την αναγκαιότητα της παρουσίας της Ηθικής με διάφορους τρόπους, όλα όμως συγκλίνουν στα παρακάτω:

Το μάθημα της Ηθικής ενισχύει την κριτική σκέψη, τη σαφή και τεκμηριωμένη διατύπωση προφορικού και γραπτού λόγου, δεδομένου ότι οι αποφάνσεις μας περί καλού και κακού συναρτώνται άμεσα με τις αποφάσεις μας για επιδίωξη του πρώτου και αποτροπή από το δεύτερο.
Η προβληματική της Ηθικής -μέσα από τα ερωτήματα που θέτει και τις απαντήσεις που δίνει σε αυτά- διαχέεται και εμπλέκεται, ρητά ή άρρητα, σε θεμελιακά ζητήματα που συνδέονται με όλα τα γνωστικά αντικείμενα του σχολικού προγράμματος. Επομένως, η διδασκαλία της Ηθικής Φιλοσοφίας ενισχύει τη διαθεματικότητα και τη διεπιστημονικότητα, ενώ, επιπλέον, διευκολύνει την κατανόηση της σύνδεσης των διαφόρων γνωστικών αντικειμένων με τον πρακτικό βίο.
Καλλιεργεί την κουλτούρα του διαλόγου, της αντιπαράθεσης επιχειρημάτων, της σύνθεσης απόψεων, του κριτικοερμηνευτικού λόγου και κυρίως του κριτικού και αυτοκριτικού αναστοχασμού επί των ιδεών, των θρησκευτικών δογμάτων, των πολιτικών θεωριών και κοινωνικών συστημάτων.
Στην Ηθική Φιλοσοφία δεν υπάρχουν έτοιμες εκ των προτέρων απαντήσεις στα ζητήματα στα οποία εφαρμόζεται. Οι έννοιες και οι αρχές της Ηθικής Φιλοσοφίας χρησιμοποιούνται για τη διατύπωση επιχειρημάτων, την αναστοχαστική στάθμιση αξιών και θέσεων και την αντιμετώπιση ηθικών διλημμάτων».

”Η υπό εξέλιξη συνταγματική αναθεώρηση επαναφέρει στον νομικοπολιτικό διάλογο τη διάταξη του άρθρου 16 παρ. 2, η οποία ορίζει ότι η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει μεταξύ άλλων σκοπό «την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης». Η πρόβλεψη αυτή δεν έχει απλώς διακηρυκτικό χαρακτήρα. Συνιστά νομικά δεσμευτικό κανόνα, ο οποίος καθοδηγεί τη νομοθετική και διοικητική εξειδίκευση της εκπαιδευτικής πολιτικής.

Η διάταξη πρέπει να ερμηνεύεται συστηματικά, σε συνάφεια με τα άρθρα 3 και 13 του Συντάγματος. Το άρθρο 3 αναγνωρίζει την Ορθόδοξη Εκκλησία ως επικρατούσα, αποτυπώνοντας την ιστορική και πολιτισμική συνέχεια του ελληνικού κράτους, χωρίς να καθιερώνει κρατική θρησκεία. Το άρθρο 13 κατοχυρώνει την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης, εγγυώμενο την απουσία εξαναγκασμού και την προστασία της ετερότητας. Η από κοινού ερμηνεία των διατάξεων αυτών αποκαλύπτει ένα συνταγματικά θεμελιωμένο μοντέλο συνύπαρξης πολιτισμικού προσανατολισμού και ατομικού αυτοκαθορισμού.

Η νομολογία της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει κρίνει κρίσιμα επί του θέματος. Με τις αποφάσεις 660/2018 και 1749/2019, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι η διαμόρφωση του μαθήματος των Θρησκευτικών μπορεί να στηρίζεται στην ορθόδοξη παράδοση, στο πλαίσιο του άρθρου 16 παρ. 2, υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζεται η δυνατότητα απαλλαγής για λόγους συνείδησης. Η νομολογιακή αυτή θέση επιβεβαιώνει ότι η διάταξη επιτρέπει την υλοποίηση μιας θετικά προσδιορισμένης πολιτισμικής ταυτότητας, χωρίς να παραβιάζει την αρχή της πλουραλιστικής ουδετερότητας….

Παράλληλα, σε επίπεδο διεθνούς προστασίας των δικαιωμάτων, το άρθρο 9 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου προστατεύει την ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας. Η σχετική νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (π.χ. Folgerø v. Norway, Hasan and Eylem Zengin v. Turkey) αποδέχεται την παροχή θρησκευτικής εκπαίδευσης από δημόσιους φορείς, εφόσον αυτή δεν προσλαμβάνει εξαναγκαστικό χαρακτήρα και συνοδεύεται από μηχανισμούς εξαίρεσης ή εναλλακτικής συμμετοχής. Επομένως, η ισχύουσα ελληνική ρύθμιση κινείται εντός των ορίων της ευρωπαϊκής συμβατικής νομιμότητας.
Περαιτέρω, το άρθρο 16 παρ. 2 δεν λειτουργεί απομονωμένα, αλλά ερμηνεύεται υπό το πρίσμα της ευρύτερης συνταγματικής αρχής του κράτους δικαίου και της υποχρέωσης του κράτους να διασφαλίζει την ποιοτική και ισότιμη εκπαίδευση για όλους. Ο παιδευτικός στόχος της θρησκευτικής συνείδησης εντάσσεται στο πλαίσιο μιας αξιακά προσανατολισμένης δημόσιας εκπαίδευσης, η οποία επιδιώκει όχι τον προσηλυτισμό ή την ιδεολογική στράτευση, αλλά την πολιτισμική συγκρότηση του προσώπου σε μια πλουραλιστική κοινωνία. Η ενσωμάτωση της ορθόδοξης παράδοσης ως εκπαιδευτικής αναφοράς δεν αναιρεί τη συνταγματική υποχρέωση για σεβασμό της διαφορετικότητας, αλλά αποτελεί έκφραση της ιστορικά προσδιορισμένης ταυτότητας του ελληνικού κράτους.

Η ενδεχόμενη αναθεώρηση του άρθρου 16 δεν πρέπει να αλλοιώσει την κανονιστική του λειτουργία ως άξονα του παιδευτικού προσανατολισμού της Πολιτείας. Η ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης δεν ισοδυναμεί με επιβολή δόγματος, αλλά με τη συνταγματική αναγνώριση της σημασίας της θρησκείας ως συστατικού στοιχείου της εθνικής ταυτότητας και του δημόσιου ήθους. Η διατήρηση της διάταξης στην παρούσα της μορφή, με ταυτόχρονη ενίσχυση των εγγυήσεων ελευθερίας, αποτελεί τον προσφορότερο δρόμο προς μια συνταγματική ισορροπία μεταξύ ταυτότητας και δικαιωμάτων.”

Βέβαια ο Καντ για τους θρησκευτικά αναλφάβητους Γενίτσαρους ξενόδουλους ραγιάδες του αφελληνισμού αποχριστιανισμού είναι σημαντικότερος από έναν Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά. Διαρκής αποδόμηση…

Και μια και μιλήσαμε για Βέλγιο ας πούμε κι αυτό. Το Βέλγιο ως κράτος αναδεικνύει από την άλλη πως η θρησκεία μπορεί να συντελέσει στην σφυρηλάτηση της ομοιογένειας ταυτότητας και της συνοχής ενός έθνους. Το Βέλγιο αποτελείται από εθνοφυλετικά αντίθετους λαούς Φλαμανδούς και Βαλόνους με διαφορετική καταγωγή και γλώσσα. Το ισχυρό στοιχείο σύνθεσης και συνοχής που εν τέλει φθάνει να προσδίδει κρατική οντότητα στο μόρφωμα είναι η κοινή θρησκεία φιλελεύθεροι Καθολικοί. Η εθνική αποσύνθεση και το κοινωνικό ξέφτισμα αρχίζει κι από τη θρησκευτική εκμηδένιση.. Η θρησκεία δεν είναι μόνο πεδίο αντιπαράθεσης μπορεί να είναι και πεδίο συσπείρωσης συνοχής και ομοψυχίας…

Δεν είμαστε Παρίσι .. ούτε Ελβετία.. έχουμε σύνορα με την Τουρκία.. μια Τουρκία που προχωρά με γρήγορους ρυθμούς σε ανασύσταση οθωμανικής αυτοκρατορίας με παντιέρα τον πανισλαμισμό…Οι Τούρκοι κάναν την Αγιά Σοφιά τζαμί και οι νεοέλληνες την Ορθοδοξία Καντιανή ή Κικεργκοριανή Ηθική.. Εύγε… στους Σοφούς των Αθηνών….Ρίξαμε το πνευματικά μας σύνορα μόνοι μας παραχωρούμε ζωτικό χώρο στον εχθρό. Πρόκειται για αυτο-υπονόμευση. Υπάρχει Εχθρός του Λαού και Εσωτερικός Εχθρός που συστηματικά Προμηθεικά κατασπαράζει τα σπλάχνα της δόλιας πατρίδας....

Ουδετερόθρησκο φρόνημα και ουδετερόθρησκο σχολείο δεν μπορείς να έχεις σε μια χώρα που έχει σύνορα με το χειρότερο επεκτατικό ισλάμ στη νεότερη ιστορία. Μόνο αν είσαι αποφασισμένος για παράδοση άνευ όρων..

Μόνο κερκόπορτες…κι αντικλείδια.. διάτρητος ο πνευματικός θόλος..

dimpenews.com

Αποζημίωση σε οικογένεια που δήλωσε το παιδί της «μη Χ.Ο.» στο σχολείο για απαλλαγή από τα θρησκευτικά

Ο καταναγκασμός των γονέων να κάνουν κάτι τέτοιο ως προϋπόθεση για την απαλλαγή, κρίθηκε παράνομη συλλογή και επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

Διαβάστε το άρθρο στο efsyn

Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ειρηναίος - Μάθημα των Θρησκευτικών

«Πολύ απλά θα πώ: Δεν πρέπει να χάσουμε την ταυτότητά μας. Δεν πρέπει να χάσουμε αυτό που είμαστε. Σεβόμαστε τους πάντες και τα πάντα. Όλες τις θρησκείες, όλους τους ηγέτες των θρησκειών. Τα πάντα. Αλλά δεν θέλουμε να διαλύσουμε την δική μας Εκκλησία. Δεν είναι σωστό. Για ποιο λόγο; Για ποιο λόγο θα ταυτίσουμε, θα ανακατέψουμε τα πάντα;

Βεβαίως, μπορούμε να το κάνουμε ως μεγάλοι. Αλλά, να δώσουμε στα παιδιά μας, να συγχύσουμε τα παιδιά μας από μικρά; Σε αυτή την κατάσταση;

Εμείς, ως μεγάλοι είμαστε ελεύθεροι να κάνουμε ότι θέλουμε. Αλλά, τα παιδιά μας να μην τους διδάξουμε αυτό που πρέπει να πιστεύουν; Αυτό που είναι; Αυτό που η Ελλάδα είναι;»

 

Με την αλήθεια στον Θεό ή με το ψέμα και την υποκρισία στον γκρεμό;

Ιωάννη Μπεϊνά

Θεολόγου

Παρακολουθούμε, με επιφύλαξη και διάκριση, τη συνέχεια, σχετικά με το θέμα της ομοφυλοφιλίας, έτσι όπως εξελίχτηκε τις τελευταίες ημέρες, με κατάληξη μία σχετική επερώτηση στη βουλή και την απάντηση που δόθηκε από την αρμόδια Υφυπουργό Παιδείας, η οποία μεταξύ άλλων χρησιμοποίησε, ως στήριγμα των θέσεών της, τις θέσεις του Θεολογικού Συνδέσμου «Καιρός»(1). 

Προφανώς η κυβέρνηση επιθυμεί η πολιτική της να υπηρετεί τους σκοπούς της περιβόητης woke ατζέντας, εφαρμόζοντας, ουσιαστικά, τα προτάγματα της απερχόμενης(;), καθώς διεθνώς παρατηρείται, Νέας Τάξης Πραγμάτων. Στο έργο της αυτό, η κυβέρνηση συνεπικουρείται από δημοσιογράφους, οι οποίοι έχουν αποφασίσει να ακολουθούν, πιστά, αυτούς που τους μισθοδοτούν, στο όνομα της υποτιθέμενης ανεξάρτητης δημοσιογραφίας. Ακόμη, υποστηρικτικά προς αυτή την κατεύθυνση, λειτουργεί και η στάση α) της Ποιμαίνουσας Εκκλησίας, η οποία, για τους δικούς της λόγους, προκρίνει τη σιωπή από την δημόσια ομολογία της πίστης, αλλά και β) μιας μικρής ομάδας  «αριστερών» Θεολόγων, οι οποίοι έχουν επιλέξει για τον εαυτό τους και για την καριέρα τους, το ρόλο των καλών παιδιών του συστήματος.

Όμως, λόγω της ιδιότητας μας ως Θεολόγων, αλλά και ως πιστά μέλη της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας, οφείλουμε να υπηρετούμε και να ομολογούμε παντού και πάντοτε την Αλήθεια, αδιαφορώντας για την οποιαδήποτε φίμωση λόγου και σκέψης, που επιβάλλεται αντιδημοκρατικά στην ελληνική κοινωνία, στο όνομα της ολοκληρωτικής ιδεοληψίας της πολιτικής ορθότητας. Πιστεύουμε εξάλλου ότι και ο ορθόδοξος χριστιανικός ελληνικός λαός μας δεν επιθυμεί να τρέφεται με το ψέμα και την υποκρισία, αλλά με την αλήθεια.

Η αλήθεια λοιπόν, είναι ότι ο θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός είναι η όντως Οδός, η Αλήθεια και Ζωή και ότι, στην επί γης παρουσία Του, διακήρυξε πάντα την αλήθεια.

Η αλήθεια είναι ότι η Εκκλησία, ως Σώμα Χριστού, δεν μπορεί να μην κηρύττει και να μην υπηρετεί πάντοτε την Αλήθεια του Χριστού.

Η αλήθεια είναι ότι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας και της χριστιανικής πίστεώς μας ομολογούσαν «λόγω και έργω» και μαρτυρούσαν, ακόμη και με την θυσία της ίδιας τους της ζωής, την αλήθεια.

Η αλήθεια είναι ότι η ομοφυλοφιλία για την χριστιανική πίστη, αποτελεί παρέκκλιση από τη χριστιανική ζωή, δηλαδή μία αποτυχία του ανθρώπου στην κατ’ εικόνα Θεού πορεία του προς την αγιότητα, το «καθ΄ ομοίωσιν», την θέωσή του.

Η αλήθεια είναι ότι η επιλογή από κάποιους της ομοφυλοφιλίας είναι, για τη χριστιανική πίστη,  επιλογή ενός πάθους, που ανήκει στη φιληδονία και όπως άλλα πάθη (πχ η φιλοπλουτία και η φιλοδοξία), εμποδίζει και απομακρύνει τον βαπτισμένο εν Χριστώ άνθρωπο από τη χριστιανική ζωή, την οποία όλοι οι Χριστιανοί οφείλουν να ακολουθούν, ως οδό, που οδηγεί στην αιώνια ζωή και τη σωτηρία της ψυχής τους. 

Η αλήθεια είναι ότι η Εκκλησία πολεμά με αγάπη και προσευχή την αμαρτία, όμως,  τον αμαρτωλό άνθρωπο, τον καλεί προς μετάνοια, τον συγχωρεί, τον σκεπάζει και τον προστατεύει.

Η αλήθεια είναι επίσης,  ότι τα παιδιά στα σχολεία, διψούν για την αλήθεια και την αληθινή ζωή και οι εκπαιδευτικοί οφείλουν, πρώτιστα, να διδάσκουν με αγάπη την αλήθεια και το ήθος της Εκκλησίας στους/στις μαθητές/τριές τους,  με τον κατάλληλο, βέβαια, παιδαγωγικά, τρόπο, που αρμόζει στην κάθε  φάση της αναπτύξεώς τους.

Από εκεί και πέρα, η επιλογή της αλήθειας του Χριστού, ως τρόπου ζωής, αποτελεί επιλογή ελευθερίας του κάθε ανθρώπου σε αυτόν τον προσωρινό κόσμο, αλλά, στο τέλος, ο δίκαιος κριτής θα «αποδώσει εις έκαστον κατά τα έργα αυτού. Σε αυτούς, που σε όλη τους τη ζωή πράττουν τα αγαθά και ζητούν την αφθαρσία και την αθανασία, προσφέρεται, ως δωρεά, η αιώνια ζωή, σε αυτούς, δε, που δεν πείθονται και δεν ακολουθούν την αλήθεια, αλλά κατεργάζονται το κακό, προσφέρεται «θλίψη και στεναχωρία» (Ρωμ. 2, 6- 9).

Σε τελική ανάλυση, η επιλογή του αιώνιου μέλλοντός μας, πρώτιστα και κύρια, εξαρτάται από εμάς τους ίδιους ό, τι και να είμαστε: Κληρικοί, Θεολόγοι, πολιτικοί, δημοσιογράφοι, γονείς, εκπαιδευτικοί κ.ά.

1. Τα μέλη αυτού του Θεολογικού Συνδέσμου είναι εκείνα που συνέθεσαν το πνευματικό Πρόγραμμα - έγκλημα σε βάρος της Ορθόδοξης Αλήθειας, τα Νέα Πολυθρησκειακά Προγράμματα Σπουδών και τους σχετικούς Φακέλους του μαθητή, που το 2016 σε συνεργασία με τους κ.κ. Φίλη και Γαβρόγλου, τα εισήγαγαν στα σχολεία της χώρας, με στόχο την μετατροπή της ορθόδοξης διδασκαλίας σε διδασκαλία πολυθρησκείας. Στη συνέχεια, όμως, όταν όλα αυτά ακυρώθηκαν, με (4) τέσσερις διαδοχικές αποφάσεις του Συμβουλίου Επικρατείας (ΣτΕ), ως αντορθόδοξες, αντισυνταγματικές, παράνομες και ακατάλληλες για τα παιδιά διδασκαλίες, τα μέλη του παραπάνω  Θεολογικού Συνδέσμου δεν πτοήθηκαν, αλλά προσπάθησαν και μέχρι σήμερα αγωνίζονται λυσσαλέα, να επαναφέρουν σε ισχύ, με κάθε τρόπο, τα ακυρωμένα από το ΣτΕ Προγράμματα και τις φυλλάδες της πολυθρησκείας. Την πολυθρησκεία, λοιπόν, παλεύουν, ακόμη και τώρα, να την εισάγουν στην Εκπαίδευση, μέσω του μαθήματος, που προορίζεται για τους/τις μαθητές/τριες, που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών. Γι’ αυτό έκαναν και κάνουν τόσο αγώνα, τους τελευταίους μήνες για να μην μπει στα σχολεία, για τους άθεους και τους αγνωστικιστές, το μάθημα της Ηθικής, αλλά το μάθημα της πολυθρησκείας.  Κατ΄ αυτόν τον τρόπο λοιπόν, οι ίδιοι, οι αυτοονομαζόμενοι προοδευτικοί αναβαθμιστές (οι φίλοι τους οι Συριζαίοι αυτοονομάζονται ριζο-σπάστες),  αγωνίζονται να ξαναεισάγουν τα ακυρωμένα από το ΣτΕ, Προγράμματά τους,  χρησιμοποιώντας, γι΄ αυτό το σκοπό, ακόμη και την εκπαιδευτική εξουσία κάποιων Σχολικών Συμβούλων των Θεολόγων.

https://zoiforos.gr/

Υποχρεωτικότητα και άλλα ζητήματα γύρω από το μάθημα των Θρησκευτικών - κ. Σωτήρης Κόλλιας

 

Δυο λόγια για την Παναγιά την Γκέισα….!!!! Θεός φυλάξοι!!!

 

Γράφει η Σοφία Τσέκου

Με ιερή(;) αγανάκτηση οι πολιτικοί ανακίνησαν προεκλογικά το πρόβλημα των βιβλίων των Θρησκευτικών

---

Στο πρόσφατο debate των κοινοβουλευτικών κομματικών αρχηγών ένα θέμα που σχολιάστηκε ήταν, εκτός των άλλων, η έντονη αντίδραση του κ. Βελόπουλου, ο οποίος εξεμάνη για μια φωτογραφία από σχολικό εγχειρίδιο με την Παναγία βρεφοκρατούσα, ιαπωνικής, παρακαλώ, καταγωγής, σχιστομάτα και ποικίλως περιβεβλημένη με την ενδυμασία της ανατολικής  αυτής χώρας. Φωτογραφία μάλιστα, που ο εν λόγω κομματικός επικεφαλής έδειχνε στην κάμερα, λες και ήταν το λάβαρο του αντιπολιτευτικού του λόγου. Νωρίς το θυμήθηκε!!!!

Γιαπωνέζα σωστή, λοιπόν, η Θεοτόκος στην εικόνα αυτή με το Θείο Βρέφος. Αντί σπαργάνων, περιτυλιγμένο με ένδυμα ως σαμουράι, ένστολος!!! Θου Κύριε…

Με ιερή αγανάκτηση ο κ. Βελόπουλος υπενθύμισε, προεκλογικά  βεβαίως- βεβαίως, το υφιστάμενο εδώ  και χρόνια πρόβλημα των βιβλίων των Θρησκευτικών στην εκπαίδευση, λες και τώρα… «ανακαλύφθηκε η Αμερική» και ο εν λόγω πολιτικός το πήρε τώρα χαμπάρι!!

Η είδηση δεν είναι στο debate, η υπογράμμιση δεν είναι στον Βελόπουλο, το σχόλιο δεν γίνεται για την… Παναγία εξ Ιαπωνίας (Θεός σχωρέσοι), ούτε βέβαια στα βιβλία των Θρησκευτικών, που δεν έχουν αλλάξει παρά τις αποφάσεις της δικαιοσύνης. Όχι ότι δεν χρήζουν αναλυτικού σχολιασμού, κριτικής και προβληματισμού όλα τα παραπάνω… Αντιθέτως! Δεν είναι όμως επί του παρόντος ούτε στο πλαίσιο του σύντομου αυτού άρθρου. 

Το ενδιαφέρον επί του παρόντος μονοπωλεί, σαφώς αρνητικά, ο πολύς κ. Γιαγκάζογλου, αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και εις εκ των συγγραφέων του σχολικού βιβλίου Θρησκευτικών της Γ΄ τάξης του Δημοτικού.

Σε άρθρο του στην εφημερίδα «Καθημερινή» ο ειδήμων καθηγητής, συγγραφέας, αγαπητό και περιπόθητο τέκνο του Αρχιεπισκόπου, με θέση ευθύνης στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Υπουργείου Παιδείας, σε μια προσπάθεια να διασκεδάσει ίσως, τις εντυπώσεις από τον απόηχο των αντιδράσεων Βελόπουλου στην τηλεμαχία των επικεφαλής των κομμάτων της Βουλής, ανέπτυξε την άποψη ότι πρόκειται «για μάθημα για τη γέννηση του Χριστού, το οποίο είναι γεμάτο από εικόνες και παραστάσεις για το πώς την απεικόνισαν διάφοροι λαοί που είναι χριστιανοί ή έγιναν μέσα στην Ιστορία» 

Βασιζόμενος επίσης στον Μέγα Φώτιο, ο κ. Γιαγκάζογλου ούτε λίγο ούτε πολύ υποστηρίζει ότι είθισται κάθε λαός στη γη με διαφορετικά φυλετικά και εθνοπολιτιστικά στοιχεία, γλώσσα και κουλτούρα, οικειοποιούμενος τον χριστιανισμό, να προσαρμόζει την εικονογραφία του (αγιογραφία λέμε εμείς οι ορθόδοξοι) στα πολιτιστικά και λαογραφικά του πλαίσια.

Θα είχε κάποια βαρύτητα η τοποθέτηση του κ. Γιαγκάζογλου, αν ως πανεπιστημιακός καθηγητής, διακεκριμένος επιστήμων και συγγραφέας να ανέφερε πού, γιατί, πώς και πότε και σε ποια συνάφεια ο μεγάλος ομολογητής πατέρας της Ορθοδοξίας, Άγιος Φώτιος, μίλησε για το θέμα αυτό, παραπέμποντας επιπλέον σε κάποιο από τα έργα του ιερού Φωτίου. Πού είναι έστω και μια παραπομπή του κειμένου του κ. καθηγητή για του λόγου το αληθές; Γιατί δεν αναγράφει καμία συγκεκριμένη πηγή; 

Διαβάζοντας στην «Καθημερινή» την παρέμβαση αυτή του κ. Γιαγκάζογλου, πληθώρα ερωτημάτων μου γεννήθηκαν. Αναρωτιέμαι, για παράδειγμα, αν ο Άγιος Γεώργιος, που τον ευλαβούνται πολύ οι μουσουλμάνοι της γείτονος Τουρκίας, εικονογραφείται με σαρίκι στο κεφάλι ή τουρμπάνι και χατζάρα ανά χείρας αντί του ρωμαϊκού δόρατος, για να προσαρμοστεί έτσι στην κουλτούρα και τον ενδυματολογικό πολιτισμό των τούρκων χριστιανών (κρυπτοχριστιανών ή όχι) που συρρέουν ανήμερα στη χάρη του για να τον προσκυνήσουν.

Από την άλλη, να υποθέσω άραγε, ότι στην μαύρη ήπειρο, στην υποσαχάρια Αφρική, το Θείο Βρέφος εικονογραφείται με νέγρικα χαρακτηριστικά, παρά του ότι ο Κύριος ήταν Ιουδαίος από τη φυλή του Δαβίδ με σημιτικά χαρακτηριστικά; 

Ή μήπως στην Ινδία, η Παρθένος εικονίζεται με την κόκκινη βούλα στο μέτωπο, το μπίντι όπως λέγεται, για να δηλώσει ότι ο δεσμός του γάμου είναι εύθραυστος, αφού έτσι το ΄χουν το έθιμο εκεί; Νομίζω ότι δεν μπορείτε ούτε καν να το σκεφθείτε αυτό; Φανταστείτε να το βλέπατε κιόλας!!!!

Τί μας λέει δηλαδή ο αξιότιμος καθηγητής Γιαγκάζογλου; ότι αυθαιρέτως και ανεξέλεγκτα από την ορθόδοξη πίστη και παράδοση, κάτι σαν ποιητική αδεία, μπορεί να εικονίζονται τα άγια πρόσωπα του Χριστού και της Παναγίας όπως να΄ ναι, με ό τι να ΄ναι; Μπορεί δηλαδή να αλλοιώνονται χαρακτηριστικά στην όψη, ή στην ενδυμασία των Αγίων Προσώπων, όταν αυτά αγιογραφούνται από χριστιανούς και κατόπιν τούτου να παραμένει ορθό το χριστιανικό δόγμα; Αλήθεια; Και τότε, γιατί λέμε ότι η εικόνα είναι η θεολογία των μη εγγράμματων; 

Όταν Παναγία εικονογραφείται ως Γκέισα (Θεός φυλάξοι!!) ή ο Χριστός ως Ινδός ή ένας άγιος ως νέγρος κλπ, τότε δεν ανατρέπεται όλη η αλήθεια του βίου τους; Πώς να το κάνουμε δηλαδή; Θα ανατρέψουμε τα πάντα; Αφού τα φυλετικά χαρακτηριστικά των αγίων προσώπων είναι συγκεκριμένα, η καταγωγή τους επίσης, το χρώμα το ίδιο. Γιατί ντε και καλά να αλλάζει η τέχνη την αλήθεια; Η αγιογραφία των αγίων εικόνων έχει ταυτόχρονα και βαθιά θεολογία και αυτό απαιτεί σεβασμό από όλους τους λαούς του κόσμου και από όλους τους χριστιανούς σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. 

Η ιερή τέχνη της αγιογραφίας έχει βαθιά θεολογία και κυρίαρχο χαρακτηριστικό της είναι η… αντιγραφή! Σχεδόν 20 αιώνες οι αγιογράφοι αντιγράφουν πιστά την παλιά εικόνα κάτι σαν αγιογραφική διαδοχή (όπως Αποστολική διαδοχή). Είναι όπως η αντιγραφή της Καινής Διαθήκης, τίποτε δεν προστίθεται ή αφαιρείται. Πότε παραλάβαμε από την Εκκλησία την Παναγία γκέισα ή την Παναγία Ινδιάνα;

Με την ίδια λογική λοιπόν, ο Σωκράτης ή ο Πλάτωνας, ο Σαίξπηρ ή ο Μότσαρτ και άλλοι, στο όνομα της αγάπης και της γενικότερης αποδοχής του έργου τους, ή της διδασκαλίας τους και επειδή είναι κληρονομιά του παγκόσμιου πολιτισμού, να τους εμφανίζουμε  σε φωτογραφίες τους με νέγρικα χαρακτηριστικά, ή ανήκοντες στην κίτρινη φυλή κλπ. προσαρμόζοντας κάθε φορά τα στοιχεία της προσωπικότητας και του βίου τους ανάλογα με την περιοχή του πλανήτη. Πώς θα σας φαινόταν ο Σαίξπηρ κινέζος ή ο Μότσαρτ ινδιάνος; Προτιμάτε μήπως τον Σωκράτη νέγρο; 

Καταλήγει ο κ. Γιαγκάζογλου: «Παρόμοιες εικόνες υπάρχουν και σε άλλα βιβλία, δείχνοντας ότι ο Χριστός δεν ανήκει σε μία ράτσα, φυλή, αλλά σε όλο τον κόσμο». Πολύ σωστό είναι αυτό, όταν βέβαια δίνεται η πνευματική διάσταση και μόνο. Όντως, η διδασκαλία του Χριστού και η γλυκύτητα του Θείου Λόγου δεν περιορίζονται σε καμιά ράτσα, φυλή, εθνική ή ταξική ομάδα. Αφορά όλους τους ανθρώπους όλου του πλανήτη και ο Χριστός είναι για όλους ανεξαιρέτως. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι στην αγιογραφία μπορούμε να αλλάζουμε το πρόσωπό Του ή την καταγωγή Του και να διαστρέφουμε τα αληθινά γεγονότα της επίγειας ζωής Του, που ως άνθρωπος, έζησε, έπαθε και πέθανε σε συγκεκριμένη περιοχή μέσα σε συγκεκριμένο ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο, για να σώσει κάθε άνθρωπο ανεξάρτητα από την εποχή, ή το ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο. 

κατάνυξη 

Δεν θέλουν τα Ορθόδοξα θρησκευτικά για να προωθήσουν την κάθε "διαφορετικότητα".

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 

Το μάθημα των Θρησκευτικών

στην προεκλογική επικαιρότητα!

 

Στην προεκλογική επικαιρότητα αναδείχτηκε εμφαντικά μέσα από την εικονογράφηση του Βιβλίου  Θρησκευτικών της Γ΄ Δημοτικού, το πρόβλημα  που έχει δημιουργηθεί στο μάθημα των Θρησκευτικών μέσα από τις μεθοδεύσεις συγκεκριμένων προσώπων του πολιτικού, θεολογικού και εκκλησιαστικού χώρου, τα οποία διαχειρίζονται, επί μακρόν χρόνο, το θέμα της επιλογής της σχολικής ύλης του μαθήματος και, γενικά, τα θέματα της Ορθόδοξης Χριστιανικής Αγωγής σύμφωνα με τη δική τους προσωπική ή ιδεολογική αντίληψη,  χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους την παιδαγωγική επιστήμη, την ορθόδοξη  θεολογία και τις συνταγματικές επιταγές.

Ειδικότερα αναφέρουμε ότι τα σημερινά Βιβλία των Θρησκευτικών που είναι αντισυνταγματικά μη θεολογικά και μη παιδαγωγικά, διδάσκονται από το 2016 επί ΣΥΡΙΖΑ, στο σχολείο, εγκρίθηκαν και δημοσιεύτηκαν από τους κ. Φίλη και κ. Γαβρόγλου, ακυρώθηκαν από το Συμβούλιο της Επικρατείας ως μη νόμιμα, μη θεολογικά και μη παιδαγωγικά και παρά ταύτα η υπουργός Παιδείας κ. Νίκη Κεραμέως και ο μόνιμος(;) πλέον επί (12) δώδεκα συναπτά έτη,  Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων κ. Γεώργιος Καλαντζής, αντί να τα απομακρύνουν άμεσα από τα σχολείου τα διατήρησαν σε ισχύ, ελαφρώς διορθωμένα, συνεχίζοντας να συνεργάζονται συνεχώς και άριστα με την αποτυχημένη συγγραφική θεολογική ομάδα, το έργο της οποίας απέρριψε ο Αρχιεπίσκοπος και κατήργησε το ΣτΕ!

Η παραπάνω συγγραφική θεολογική ομάδα, μέσα από την αυλή των υπουργών Φίλη –Γαβρόγλου – Κεραμέως συνεχίζουν να εργάζονται αρμοδίως, αφενός, για να βρουν τρόπο ή ευκαιρία επανεισαγωγής των ακυρωμένων από το ΣτΕ Βιβλίων τους στα σχολεία, αφετέρου για την αναβίωση της ύλης τους, καθώς, ενεπλάκησαν ξανά στη συγγραφή των νέων Προγραμμάτων 2021 και προβλέπεται η εμπλοκή τους στη συγγραφή και στην επιλογή των νέων Βιβλίων Θρησκευτικών, με τη συνδρομή πάντοτε της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Παιδείας.

Να σημειώσουμε επίσης, ότι η κ. Κεραμέως, παρά τις πολλές και συνεχείς επί (4) χρόνια προσπάθειες της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων (ΠΕΘ), δεν καταδέχτηκε να συναντήσει τους εκπροσώπους της.

Εκτός αυτού, η ΠΕΘ αναμένει, ευελπιστώντας όχι μάταια, τις θέσεις των κομμάτων όχι μόνο επί των οικονομικών και άλλων θεμάτων της καθημερινότητας αλλά και επί των πνευματικών θεμάτων που άπτονται της υπαρξιακής δομής των Ελλήνων και της ιδιοσυστασίας του γένους μας και ιδιαίτερα, τις προθέσεις τους όσον αφορά στον προγραμματισμό τους για το περιεχόμενο, τον σκοπό και τον χαρακτήρα της διδασκαλίας του μαθήματος των Θρησκευτικών στους ορθόδοξους μαθητές των σχολείων μας, λαμβάνοντας υπόψη το δικαίωμά τους να διδάσκονται την ορθόδοξη πίστη τους, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και το Σύνταγμα της χώρας μας.

 

 

Αναλυτικότερα

 

Ένας από τους πολιτικούς Αρχηγούς, στην τηλεμαχία (Debate) που έγινε στις (10/05/2023) αλλά και σε συνέντευξή του την επόμενη ημέρα σε τηλεοπτικό σταθμό (11/05/2023) ανέδειξε ένα πολύ βασικό θέμα, ύψιστης σημασίας για την ηθικοπνευματική ανάπτυξη των νέων μας, το θέμα του περιεχομένου των Βιβλίων του μαθήματος των Θρησκευτικών. Με αφορμή τη συζήτηση που άνοιξε για το θέμα αυτό, η Ένωσή μας, ως υπεύθυνος και ειδικός φορέας, ενημερώνει τον ελληνικό λαό ότι το περιεχόμενο της ύλης και της εικόνων που προσφέρεται στους μαθητές για να είναι κατάλληλο και ικανό να συμβάλει στην επίτευξη του σκοπού του μαθήματος, που είναι η ανάπτυξη της ορθόδοξης χριστιανικής συνείδησης των μαθητών/τριών, είναι ανάγκη να λαμβάνει υπόψη ότι ατομικές γνώμες και τις αντιλήψεις, αλλά την επιστήμη της παιδαγωγικής, της θεολογίας και τις συνταγματικές και νομικές προϋποθέσεις της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Το επίκαιρο ζήτημα που προέκυψε με την εικονογράφηση του Βιβλίου Θρησκευτικών της Γ΄ Τάξεως Δημοτικού, έχει ως αιτία το γεγονός α) ότι η ομάδα των «θεολόγων» συγγραφέων των Προγραμμάτων και των Βιβλίων Θρησκευτικών, που είχαν οριστεί, με τα γνωστά κριτήρια «επιλογής» από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και το Υπουργείο Παιδείας δεν έλαβε υπόψη της τις παιδαγωγικές, θεολογικές και νομικές  προϋποθέσεις συγγραφής Προγραμμάτων και διδακτικών Βιβλίων και β) Η εποπτεία και η κρίση τους δεν ήταν αντικειμενική και αμερόληπτη και δεν βασιζόταν σε επιστημονικά, θεολογικά και παιδαγωγικά κριτήρια.

Είναι σαφές και το είχαμε καταγγείλει από τότε ότι υπήρχε μεθόδευση παρέμβασης στη σχολική ύλη για την μετατροπή της θρησκευτικής συνειδήσεως των μαθητών/τριών. Δημοσιεύτηκαν και εκδόθηκαν το 2016 - 2017, με υπουργούς Παιδείας τους κ. Φίλη και κ. Γαβρόγλου καθώς πληρούσαν τις πολυθρησκειακές, πολυπολιτισμικές και ουδετερόθρησκες ιδεοληψίες του ΣΥΡΙΖΑ, για μετάλλαξη της Ελλάδος σε ένα ουδετερόθρησκο κράτος.

Η μετάλλαξη αυτή, όπως ήταν φυσικό, μετέτρεπε την ταυτότητα, τον χαρακτήρα και το ήθος των παιδιών και ακύρωνε, αφενός, το έργο της ανατροφής των ορθοδόξων γονέων και, αφετέρου, το έργο και την αποστολή της ορθόδοξης Εκκλησίας στην Ελλάδα. Γι΄ αυτό ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος, αν και φέρεται πως συμπαθούσε τα μέλη της συγγραφικής ομάδας, ως πρόσωπα, έγραψε αμέσως βαρυσήμαντη Επιστολή, στον πολιτικό κόσμο, μετά την δημοσίευση των ως άνω Προγραμμάτων σε ΦΕΚ, όπου ανέφερε ότι είναι ακατάλληλα και επικίνδυνα, ότι θα προξενήσουν μεγάλη ζημιά στην Παιδεία και την κοινωνία ότι δεν πρόκειται για θρησκευτικά αλλά για επιχείρηση αλλοιώσεως της πίστεώς μας, ότι πρόκειται πλέον για ένα μη θεολογικό μάθημα και ότι «δεν μπορεί να εκριζώνεται η θεολογική επιστήμη από το μάθημα των Θρησκευτικών, προκειμένου το μάθημα να υπηρετήσει σκοπούς πολιτικής καθοδηγήσεως».

Η Πανελλήνια Ένωσή μας, μετά από προσφυγή της με άλλους φορείς και γονείς στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το  (ΣτΕ), με (4) διαδοχικές Αποφάσεις του (2018 και 2019), ακύρωσε εξολοκλήρου τις Υπουργικές Αποφάσεις Φίλη – Γαβρόγλου που περιελάμβαναν τα Προγράμματα και τα Βιβλία του 2016-2017,   επειδή δεν περιείχαν ύλη με αμιγώς ορθόδοξο χαρακτήρα και περιεχόμενο με βάση τα δόγματα, τις ηθικές αξίες και τις παραδόσεις της Ανατολικής Εκκλησίας του Χριστού, αλλά ύλη που περιείχε την ορθόδοξη διδασκαλία, αναμεμειγμένη, όμως, με δόγματα και διδασκαλίες άλλων ομολογιών και θρησκειών. Ωστόσο, η νομοθεσία, όπως έχει εκτεθεί, προβλέπει για μαθητές ρωμαιοκαθολικούς, εβραίους και μουσουλμάνους τη δυνατότητα να διδάσκονται αποκλειστικώς και αμιγώς τα δόγματα της πίστεώς τους (όχι δε και τα δόγματα άλλων θρησκειών).

Το πρόβλημα συνεπώς την ύλης και της εικονογράφησης του Βιβλίου της Γ΄ Τάξεως του Δημοτικού, το έχουν όλα τα σχολικά Βιβλία των Θρησκευτικών και αυτή είναι η βασική αιτία που ακυρώθηκαν από το ΣτΕ, το οποίο διαπίστωσε ότι με αυτά τα Προγράμματα και τα Βιβλία φαλκιδεύεται η ανάπτυξη της ορθόδοξης χριστιανικής συνειδήσεως των ορθοδόξων μαθητών, όπως προβλέπεται από το Σύνταγμα, καθώς, με τη σύγχυση που προκαλούν, κλονίζεται η ορθόδοξη χριστιανική τους συνείδηση.

Πέραν τούτων το ΣτΕ επεσήμανε ότι με αυτή την ύλη α) διενεργείται στα σχολεία προσηλυτισμός, καθώς τα παιδιά δεν διδάσκονται την πίστη τους, αλλά μια καρικατούρα της και β) παραβιάζεται το δικαίωμα της ισότητας και ισονομίας των ορθοδόξων μαθητών, έναντι όλων των άλλων μη ορθοδόξων μαθητών, καθώς το μάθημα των Θρησκευτικών διδάσκεται με διαφορετικό τρόπο, που αντί να βοηθά τα παιδιά να έχουν πίστη στην ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, όπως προβλέπει το Σύνταγμα και οι νόμοι, τα καθοδηγεί στη σύγχυση, στον συγκρητισμό και τελικά στην ουδετεροθρησκεία.

Αυτά όλα έπρεπε να εξετάσει σοβαρά η Υπουργός Παιδείας το 2019, μετά τις αλλεπάλληλες ακυρώσεις των μη ορθοδόξων Θρησκευτικών από το ΣτΕ, να ακούσει τις γραπτές προτάσεις της Ενώσεώς μας, επειδή, εκτός των άλλων, είχαμε δικαιωθεί από το ΣτΕ, να απομακρύνει, άμεσα από τα σχολεία, τα Προγράμματα και τα Βιβλία (Φίλη – Γαβρόγλου)και να επανέλθει στα αμέσως προηγούμενα Προγράμματα και Βιβλία των Θρησκευτικών του 2003 -2006. Εάν άκουγε τους ορθόδοξους Θεολόγους και όχι την ομάδα των «πρόθυμων θεολόγων» και φίλων του κ. Φίλη, που ως σκοπό είχαν και έχουν όχι την αναβάθμιση αλλά την υποβάθμιση και την αποορθοδοξοποίηση του μαθήματος, τότε δεν θα υπήρχαν μη παιδαγωγικά και μη θεολογικά στοιχεία (κείμενα και εικόνες) στα Βιβλία των Θρησκευτικών. 

Άλλωστε το Υπουργείο Παιδείας θα έπρεπε να έχει άμεσα συμμορφωθεί προς τις αποφάσεις του ΣτΕ, σύμφωνα με την Απόφαση του (ΣτΕ) 7/2010, που αναφέρει ότι: «Η Διοίκηση μετά την έκδοση (της ανωτέρω) δικαστικής αποφάσεως έχει υποχρέωση, συμμορφουμένη με το περιεχόμενο αυτής, όχι μόνο να θεωρήσει ως ανύπαρκτες τις ακυρωθείσες με την απόφαση αυτή διοικητικές πράξεις αλλά και με θετικές ενέργειές της να χωρήσει στην αναμόρφωση της δημιουργηθείσας, βάσει των εν λόγω πράξεων, καταστάσεως, ώστε να επανέλθουν τα πράγματα στην θέση που θα βρίσκονταν, αν οι πράξεις αυτές δεν είχαν εκδοθεί». (Νομικό Βήμα 2010, σελ. 513). Τα ίδια αναφέρονται στην Απόφαση ΣτΕ 276/2016 (Νομικό Βήμα 64, σελ. 676).

Δυστυχώς, η Υπουργός Παιδείας κ. Κεραμέως ανέλαβε την ευθύνη να κρατήσει στα σχολεία, ως μεταβατικά, με κάποιες μικρές τροποποιήσεις, τα ακυρωμένα Προγράμματα και Βιβλία Φίλη – Γαβρόγλου και την ομάδα των συγγραφέων το έργο των οποίων ακυρώθηκε από το ΣτΕ ως συνεργάτες έως και σήμερα. Έτσι,  με τα ίδια αυτά πρόσωπα στην αυλή του Υπουργείου Παιδείας και του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής προβλέπονται χειρότερες εξελίξεις στην πραγματοποίηση της συγγραφής και της επιλογής των νέων Βιβλίων Θρησκευτικών, που προβλέπεται να ισχύσουν από το σχολ. έτος 2025 και των οποίων η προκήρυξη συγγραφής έχει ήδη γίνει.

Η Ένωσή μας ζητούσε και επιζητούσε, με όλους τους τρόπους, επί (4) χρόνια να συναντηθεί με την κ. Υπουργό, αλλά εκείνη ουδέποτε δέχτηκε ή όρισε συνάντηση!!!

 

Το ΔΣ της ΠΕΘ

Το «αυγό του φιδιού», οι «Ανεξάρτητες αρχές», η νεοταξίτικη αριστεροδεξιά και τα Θρησκευτικά

 

Το «αυγό του φιδιού», οι «Ανεξάρτητες αρχές»,

η νεοταξίτικη αριστεροδεξιά και τα Θρησκευτικά

 

Παναγιώτη Τσαγκάρη

Υπ. Δρ. Θεολογίας

 

Ο υπουργός Επικρατείας της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, κ. Άκης Σκέρτσος, μιλώντας επί της πρότασης δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης που κατέθεσε ο ΣΥΡΙΖΑ στη Βουλή στις 25/1/2023, τόνισε εμφαντικά, ως προς τον ρόλο των Ανεξάρτητων Αρχών, ότι  «ανεξάρτητη αρχή δεν σημαίνει ανεξέλεγκτη αρχή».  Τόνισε επίσης ότι «στις δημοκρατίες οφείλουν όλοι να σέβονται το Σύνταγμα και τους νόμους» και ότι «κανείς δεν ίσταται πάνω από τους νόμους, ούτε δικαιούται να τους ερμηνεύει κατά το δοκούν. Από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας μέχρι τον πιο απλό πολίτη και από τους εκπροσώπους των τριών εξουσιών μέχρι και τις ανεξάρτητες αρχές». Υπογράμμισε ακόμη, ότι «την αποκλειστική αρμοδιότητα να κρίνουν τη συνταγματικότητα των νόμων την έχουν τα δικαστήρια και όχι οι ανεξάρτητες αρχές. Αυτό θα έπρεπε να το ξέρουν, πρώτα απ' όλους, οι συνταγματολόγοι μας».

Είναι αξιοσημείωτα όσα ανέφερε ο κ. υπουργός της Επικρατείας και αφορούν άμεσα συν τοις άλλοις και στο πολύπαθο μάθημα των Θρησκευτικών διότι μία υποτίθεται ανεξάρτητη αρχή, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ), χρησιμοποιείται από τους γνωστούς πολέμιους του μαθήματος των Θρησκευτικών, ως η αιχμή του δόρατος, είτε για να υποτιμηθεί το ορθόδοξο χριστιανικό μάθημα των Θρησκευτικών από υποχρεωτικό σε προαιρετικό είτε για να μετατραπεί σε μάθημα Θρησκειολογίας ή Φιλοσοφίας.

Οι αποφάσεις όμως, του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) όρισαν σοφά ότι  το μάθημα των Θρησκευτικών «θά ἀπευθύνεται ἀποκλειστικά στούς ὀρθόδοξους χριστιανούς μαθητές» και ακύρωσαν τα συντεταγμένα από τα στελέχη του θεολογικού Συνδέσμου «Καιρός», πολυθρησκειακά Προγράμματα Σπουδών των υπουργών του ΣΥΡΙΖΑ κ. Φίλη και κ. Γαβρόγλου. Για να επιτευχθεί, λοιπόν, η μείωση, και ο εξοβελισμός του ορθόδοξου μαθήματος των Θρησκευτικών από το ελληνικό σχολείο, μεθοδεύεται, από τους πολέμιους του μαθήματος, η βάπτιση της  ΑΠΔΠΧ ως Αρχή ανώτερη του Συντάγματος και του ΣτΕ, με στόχο την εφαρμογή και επικράτηση, με νύχια και με δόντια, των ερμηνευτικών γνωματεύσεων της ανωτέρω αρχής για μετατροπή του μαθήματος των Θρησκευτικών από υποχρεωτικό σε προαιρετικό,  σε καταφανή αντίθεση με τις πρόσφατε αποφάσεις του ΣτΕ.

Μάλιστα, ο πανταχού παρών και τα πάντα τακτοποιών μέσα από δοκησίσοφους  νομικούς συλλογισμούς, ο πνευματικός συνδαιτυμόνας των θεολόγων του «Καιρού», κ. Ευάγγελος Βενιζέλος  δηλώνει χαρακτηριστικά, με αφορμή το θέμα που προέκυψε με τη γνωμοδότηση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου κ. Ισίδωρου Ντογιάκου για την Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) ότι «οι Ανεξάρτητες Αρχές δεν εξαρτώνται από τις διακυμάνσεις και τις συγκυριακές επιλογές του κοινού νομοθέτη. Αυτό είναι το νόημα και η κανονιστική εισφορά της συνταγματικής κατοχύρωσής τους. Το ίδιο ισχύει και για τις προβλεπόμενες για το Δίκαιο της ΕΕ ρυθμιστικές αρχές όπως είναι η ΕΕΤΤ και η ΡΑΕ, τις οποίες ο εθνικός νομοθέτης δεν μπορεί να ευνουχίσει ή να απογυμνώσει από τις αρμοδιότητές τους».

Ο κ. Βενιζέλος φυσικά, δεν κάνει τίποτε άλλο από το να θυμίζει σε όλους, τον πραγματικό λόγο, για τον οποίο δημιουργήθηκαν οι λεγόμενες ανεξάρτητες αρχές, δηλαδή, για να νομοθετούν ουσιαστικά αντίθετα από τις πρόνοιες του Συνταγματικού νομοθέτη. Μας αφήνει, δηλαδή, ίσως άθελά του, να υπονοήσουμε ότι εφευρέθηκε ένας εύσχημος τρόπος, ένας σύγχρονος «Δούρειος ίππος», για να παρακάμπτεται το Σύνταγμα και να ρυθμίζονται φλέγοντα ζητήματα σύμφωνα με τις εκάστοτε αντιλήψεις εκείνων των εμφανών ή αφανών παραγόντων που ελέγχουν τις υποτιθέμενες ανεξάρτητες αρχές. Αλλά, αν τελικά, δεν υποκρύπτει όλη αυτή η προσπάθεια μια απολυταρχική – αυταρχική  αντίληψη, νοοτροπία και συμπεριφορά, τότε οι λέξεις έχουν χάσει το πραγματικό τους νόημα.

Σε αυτή την κατεύθυνση όμως, συνέβαλε με την ανοχή ή την αδιαφορία της και η σήμερα διαμαρτυρόμενη, για τις ενέργειες του Προέδρου της ΑΑΔΕ κ. Χρήστου Ράμμου, Νέα Δημοκρατία η οποία, ξαφνικά, διαπίστωσε ότι τρέφει στον κόρφο της ένα φίδι. Ένα φίδι θα συμπλήρωνε εύκολα κάποιος, που επωάζει το αυγό του. Και το «αυγό του φιδιού» δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η με μαθηματική ακρίβεια γέννηση του φιδιού, η κατάλυση δηλαδή, των δημοκρατικών θεσμών και η επικράτηση ενός ιδιότυπου φασισμού, που φαίνεται να αναδύεται, πλέον,  με  το ένδυμα της Νέας Εποχής και της Νέας Τάξης Πραγμάτων.

Αλλά ο κ. Σκέρτσος και τα υπόλοιπα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, που σήμερα μιλάνε για εργαλειοποίηση της ΑΔΑΕ από τον ΣΥΡΙΖΑ, για παραμάγαζα του ΣΥΡΙΖΑ, για delivery boy του ΣΥΡΙΖΑ, πού ήταν άραγε, χθες, όταν δημιουργούνταν οι ανεξάρτητες αρχές και στελεχωνόταν από μέλη της ευρύτερης Αριστεράς; Πού ήταν, όταν όλα αυτά τα στελέχη χριόταν, ως ανεξάρτητα, επειδή ακριβώς στελέχωναν μια αρχή, που εξ  ορισμού ονομάστηκε ανεξάρτητη για να λειτουργεί ως η νέα κολυμβήθρα του Σιλωάμ, με προφανή σκοπό να εξαφανισθεί το οποιοδήποτε πολιτικό background του κάθε στελέχους της και να παρουσιασθούν κατόπιν αυτά στο δημόσιο πεδίο ως λευκές περιστερές που υποτίθεται θα λειτουργούν ανεξάρτητα και αμερόληπτα; Αλλά και πού θα είναι, άραγε, όλα αυτά τα πολιτικά στελέχη της Νέας Δημοκρατίας και τι θα υποστηρίζουν αύριο όταν οι αποφάσεις μιας ανεξάρτητης αρχής τυχόν τους ευνοούν;

Και σε αυτήν εδώ την περίπτωση είναι εμφανές το φοβικό, το υποχωρητικό αλλά και το καιροσκοπικό σύνδρομο της Δεξιάς πολιτικής παράταξης έναντι μιας ηγεμονεύουσας, στον εγχώριο πολιτικοϊδεολογικό ανταγωνισμό, Αριστεράς. Ως αποτέλεσμα αυτής της ιδιότυπης πολιτικής κατάστασης έχουμε την εμφάνιση πολιτικών προσώπων, εμφορούμενων από μια ερμαφρόδιτη αριστεροδεξιά πολιτική κουλτούρα, η οποία, όμως τελικά, συμπλέει απόλυτα με τα κελεύσματα της λεγόμενης Νέας Τάξης Πραγμάτων. Ουσιαστικά, δηλαδή σήμερα, το αφήγημα της Αριστεράς είναι το αφήγημα της Νέας Τάξης Πραγμάτων και σε αυτό συγκλίνει αβίαστα και η πολιτική ατζέντα ενός μεγάλου μέρους των πολιτικών εκπροσώπων της Δεξιάς.

Ίσως γι΄ αυτόν το λόγον, τα παρακάτω λόγια από το τραγούδι «Ο Χορός των Μαγισσών» να αποκτάνε μια ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική πολιτική σκηνή και για τους έλληνες πολιτικούς: 

«Λεν πως είν’ ένα χωριό, που οι μάγισσες το ζώνουν 

το φιλούν και το φυλάνε και με ομίχλες το θαμπώνουνε.

… στάζουν μέσα σου ενοχές και το κακό καλούν και το αθωώνουνε.

… Δένουν κόμπους τις ψυχές σπάζουνε κόκκαλα σε ξεριζώνουνε

… Και σε κάνουν να ξεχνάς τ’ όνομά σου και το δρόμο σου

και το φως σου ξεπουλάς και την ψυχή σου την ζυμώνουνε.

Κι αν στο δρόμο τους βρεθείς και τον φόβο σου μυρίσουν

ζγιάν διμούτσουνες οχιές δαγκωματιές θα σου κεντήσουνε».

Μέσα λοιπόν, σ΄ ένα απίστευτα συγκεχυμένο ελληνικό πολιτικό τοπίο και με μία Ποιμαίνουσα Εκκλησία, η οποία έχει αποδεχτεί και συμβιβαστεί με το ρόλο του απλού και μόνον παίκτη στο πολιτικό παιχνίδι, το μάθημα των Θρησκευτικών φαίνεται πως «μάγισσες το ζώνουν», πραγματικά είναι σαν να βρίσκεται στο λάκκο με τα φίδια και καταδικασμένο να βολοδέρνει κυριολεκτικά από «τη Σκύλλα στη Χάρυβδη»!

«Εὐτυχῶς ὅμως, ὑπάρχουν ἀκόμη δικασταί εἰς τάς Ἀθήνας» και τελικά, «εἰ ὁ Θεὸς μεθ' ἡμῶν οὐδεὶς καθ' ἡμῶν»!