Η σχέση μεταξύ Ελλάδας και Αρμενίας είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία, με τους δύο λαούς να μοιράζονται κοινά σημεία, συγκρούσεις και πολιτισμικές ανταλλαγές επί χιλιετίες. Το εκπαιδευτικό υλικό στην Αρμενία αντανακλά αυτή τη στενή σύνδεση, καθώς τα σχολικά βιβλία, ιδίως στις τάξεις του Γυμνασίου και του Λυκείου, είναι γεμάτα από αναφορές στον ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική ιστορία.
1. Η Ελλάδα στην αρχαιότητα: Οι ρίζες του αρμενικού έθνους
Τα βιβλία Ιστορίας της Α’ και Β’ Γυμνασίου της Αρμενίας, που καλύπτουν την αρχαιότητα, αναδεικνύουν τη συμβολή των Ελλήνων στην εθνογένεση του αρμενικού λαού.
- Οι πρώτες επαφές: Η περιοχή μεταξύ Κασπίας και Μαύρης Θάλασσας, όπου κατοικούνταν ήδη από το 3000 π.Χ., διαμόρφωσε την ταυτότητά της μέσα από συγκρούσεις και επαφές με αρχαίους πολιτισμούς, συμπεριλαμβανομένου του ελληνικού.
Αρχαίοι Έλληνες ιστορικοί: Τα βιβλία τονίζουν πως οι αρχαίοι Έλληνες ιστορικοί είναι οι παλαιότερες διασωζόμενες πηγές που μίλησαν για τον αρμενικό πολιτισμό.
- Η παλαιότερη πηγή προέρχεται από τον Εκαταίο τον Μιλήσιο (525 π.Χ.).
- Ο Ηρόδοτος υποστήριξε ότι οι Αρμένιοι κατάγονται από τους Φρύγες, ενώ ο Πλάτωνας είχε παρατηρήσει ομοιότητες μεταξύ των δύο γλωσσών.
- Ο Στράβων έγραψε για την πιθανή προγονική πατρίδα των Αρμενίων, προτού μεταναστεύσουν στη Μικρά Ασία, η οποία ήταν μία κοιλάδα στη γεωγραφική περιοχή της σημερινής Ελλάδας, τη Θεσσαλία.
2. Η ελληνιστική περίοδος και ο Μέγας Αλέξανδρος
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εποχή του Μακεδόνα στρατηλάτη, η οποία υπήρξε καθοριστική για την περιοχή.
- Ενσωμάτωση στην αυτοκρατορία: Αναφέρεται ότι ο Μέγας Αλέξανδρος κατέκτησε το μεγαλύτερο μέρος της Περσικής Αυτοκρατορίας, ενσωματώνοντας και τη σατραπεία της Αρμενίας.
- Ελληνιστικά βασίλεια: Μετά τη διάσπαση της αυτοκρατορίας του Αλεξάνδρου, το βασίλειο της Αρμενίας δημιουργήθηκε ως ένα από τα ελληνικά βασίλεια της αυτοκρατορίας των Σελευκιδών.
3. Βυζάντιο: Αρμένιοι στρατιωτικοί ηγέτες και αυτοκράτορες
Τα σχολικά βιβλία της Α’ και Β’ Λυκείου εστιάζουν στα βυζαντινά χρόνια και στον σημαντικό ρόλο των Αρμενίων στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
- Ενσωμάτωση στο Βυζάντιο: Το δυτικό τμήμα του πρώην βασιλείου της Αρμενίας ενσωματώθηκε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και οργανώθηκε σε τέσσερα θέματα από τον Ιουστινιανό, με τους Αρμένιους να γίνονται Βυζαντινοί πολίτες.
- Οι «σκληροί μαχητές»: Οι Αρμένιοι περιγράφονται ως μεγάλοι στρατιωτικοί ηγέτες και σκληροί μαχητές, διαπρέποντας στο Βυζάντιο. Αναδεικνύονται ισχυροί στρατηγοί και αυτοκράτορες αρμενικής καταγωγής, όπως ο Ηράκλειος, γιος ενός σπουδαίου Αρμένιου στρατηγού, του Ηρακλείου, έξαρχου της Καρχηδόνας.
- Ο Χριστιανισμός: Αναφέρεται πως η Αρμενία υιοθέτησε τον Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία στις αρχές του 4ου αιώνα, γεγονός που την καθιστά το πρώτο κράτος στην ιστορία που εκχριστιανίστηκε, 30 χρόνια πριν τη βάπτιση του Μεγάλου Κωνσταντίνου.
4. Γενοκτονία και κοινά δεινά
Η πιο πρόσφατη και δραματική αναφορά στην Ελλάδα βρίσκεται στο κεφάλαιο για τη Γενοκτονία των Αρμενίων. Εκεί παρουσιάζεται αναλυτικά ο τρόπος, οι αριθμοί και οι αιτίες των διώξεων από τους Νεότουρκους.
- Κοινή μοίρα: Τα βιβλία τονίζουν ότι οι μαζικές εκκαθαρίσεις των Νεότουρκων δεν περιορίστηκαν μόνο στους Αρμένιους. Οι Έλληνες κάτοικοι του Εύξεινου Πόντου υπέστησαν παρόμοια δεινά, με αποτέλεσμα την αποδεκάτιση της κοινότητάς τους.
- Επιστροφή και πολιτισμός: Σε επιμέρους κείμενο, αναφέρεται ότι οι Αρμένιοι και οι Έλληνες πολίτες της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μέσα από τον πόνο και τη δυστυχία, επέστρεψαν στις πατρίδες τους, φέρνοντας μαζί τους τον πλούσιο πολιτισμό από τις πατρογονικές τους εστίες.
5. Η σύγχρονη σχέση: Φιλία και συμμαχία
Τέλος, ακόμα και στο βιβλίο της Γεωγραφίας της Β’ Λυκείου, στο κεφάλαιο που αφορά τη θέση της Αρμενίας στον κόσμο, η Ελλάδα παρουσιάζεται ως φίλη και σύμμαχος χώρα «από καταβολής των δύο κρατών», υπογραμμίζοντας τη διαχρονική εγγύτητα.
Συνοψίζοντας, τα αρμενικά σχολικά βιβλία δεν αντιμετωπίζουν την Ελλάδα απλώς ως μία ακόμα χώρα, αλλά ως έναν πυλώνα της δικής τους ιστορικής και πολιτισμικής ταυτότητας.
Σχετικό βίντεο.
