Τρίτη 25 Αυγούστου 2026

Σήμερα 25 Αυγούστου 2026 εορτάζουν:

 

Ανακομιδή Ιερών Λειψάνων του Αγίου Βαρθολομαίου του Αποστόλου

 

Ανακομιδή Ιερών Λειψάνων του Αγίου Βαρθολομαίου του Αποστόλου
Ανακομιδή Ιερών Λειψάνων του Αγίου Βαρθολομαίου του Αποστόλου
Ημερομηνία Εορτής:
Τύπος εορτής:Σταθερή. Εορτάζει στις 25 Αυγούστου εκάστου έτους.
Άγιοι που εορτάζουν:
Περιεχόμενα:
 E-mail E-mail 

Άγιος Τίτος ο Απόστολος

 

Άγιος Τίτος ο Απόστολος
Άγιος Τίτος ο Απόστολος
Ημερομηνία Εορτής:
Τύπος εορτής:Σταθερή. Εορτάζει στις 25 Αυγούστου εκάστου έτους.
Άγιοι που εορτάζουν:
Ιερά Λείψανα:Η Κάρα του Αγίου βρίσκεται στον ομώνυμο Ναό Ηρακλείου Κρήτης.

Αποτμήματα του Ιερού Λειψάνου του Αγίου βρίσκονται στις Μονές Μεγ. Λαύρας, Παντοκράτορος και Παντελεήμονος Αγίου Όρους, Λειμώνος Λέσβου και στην Λαύρα Αγίου Αλεξάνδρου Νέβσκι Αγίας Πετρουπόλεως.
Περιεχόμενα:
 E-mail E-mail 

Άγιος Ιωάννης ο Καρπάθιος

Άγιος Ιωάννης ο Καρπάθιος
Άγιος Ιωάννης ο Καρπάθιος
Ημερομηνία Εορτής:
Τύπος εορτής:Σταθερή. Εορτάζει στις 25 Αυγούστου εκάστου έτους.
Άγιοι που εορτάζουν:
Τελευταία ενημέρωση:03/11/2012 14:38
Περιεχόμενα:
 E-mail E-mail 

Οι Anti-ήρωες των Δασών

 

on 24/08/2026

Για μια φορά ακόμη, όπως σχεδόν κάθε καλοκαίρι, βρισκόμαστε θεατές ενός εκτεταμένου επικοινωνιακού μπρα ντε φερ για το θέμα των πυρκαγιών, ανάμεσα σε σχετικούς και άσχετους, ανάμεσα σε υπεύθυνους και ανεύθυνους, ανάμεσα σε όσους μπλέκουν την επιστήμη με την πολιτική. Για μια φορά ακόμη, όσο το θέμα των πυρκαγιών «τρεντάρει», όλοι έχουν να πουν μια κουβέντα για το ποιος φταίει, να παραστήσουν τους ειδικούς, να υποτιμήσουν προσπάθειες, να μας κάνουν να ξεχάσουμε και αυτά που ξέρουμε.

Ας μπουν λοιπόν κάποια πράγματα στη θέση τους.

Τα προκατασταλτικά αντιπυρικά έργα, όπως οι στεγασμένες αντιπυρικές ζώνες, η βελτίωση του δασικού οδικού δικτύου, η τοποθέτηση υδατοδεξαμενών και οι λοιπές παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν με το πρόγραμμα AntiNERO, δεν αποτελούν εφεύρεση του προγράμματος. Ανήκουν εδώ και δεκαετίες στο επιστημονικό και τεχνικό οπλοστάσιο της Δασικής Υπηρεσίας και του αντιπυρικού σχεδιασμού της – ειδικές προδιαγραφές αντιπυρικών σχεδίων υπήρχαν ήδη από τη δεκαετία του 1960 και έκτοτε επικαιροποιήθηκαν – πολύ πριν η κλιματική μεταβολή εντείνει τον πυρικό κίνδυνο, πολύ πριν εγκαταλειφθεί στο σημερινό βαθμό η ύπαιθρος, πολύ πριν γίνουν οι δασικές πυρκαγιές ο εφιάλτης κάθε υπουργού που ελπίζει να μη συμβεί μια μεγάλη πυρκαγιά με νεκρούς στη βάρδια του.

Έργα που έμεναν όμως για δεκαετίες στα χαρτιά, μιας και η χρηματοδότηση της Δασικής Υπηρεσίας ήταν πενιχρή, ειδικά μετά το 1998, όταν η δασοπυρόσβεση έπαψε να αποτελεί δασικό αντικείμενο. Όσο δε εμείς ήμασταν οι φτωχοί συγγενείς, άλλοι έκαναν καριέρα πάνω στο πτώμα της Δασικής Υπηρεσίας, η οποία λειτούργησε ως εξαιρετικός «αυτοφωράκιας» κάθε φορά που στράβωνε η κατάσταση. «Ο Δασάρχης δεν μας άφησε να καθαρίσουμε», «οι δασικοί δρόμοι ήταν αδιάβατοι», «το Δασαρχείο δεν έφτιαξε αντιπυρικές ζώνες». Ακόμα και στα δικαστήρια σύρθηκαν συνάδελφοι μετά από φωτιές, χωρίς να έχουν καμία αρμοδιότητα στην καταστολή και καμία δυνατότητα, βάσει χρηματοδότησης, για εκτέλεση έργων αντιπυρικής προστασίας.

Η επιστήμη οφείλει να αποτελεί πυξίδα της πολιτικής και όχι το άλλοθί της.

Μέσα σε όλα όσα ακούστηκαν το τελευταίο διάστημα ήταν διάφορα φληναφήματα περί αντιπυρικών ζωνών. Οι μισοί «ειδικοί» ερίζουν ότι πρόκειται περί πετσοκόμματος του φυσικού περιβάλλοντος, ενώ οι άλλοι μισοί – «ειδικοί» κι αυτοί – διαμαρτύρονται για την έλλειψη επαρκών αντιπυρικών ζωνών.

Η χρησιμότητα των αντιπυρικών ζωνών – στεγασμένων και γυμνών – ως υποδομών πρόληψης/προκαταστολής είναι και δεδομένη και επαρκώς τεκμηριωμένη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η μεγαλύτερη έκταση διάνοιξης συνεπάγεται αυτομάτως και αποτελεσματικότερη αντιπυρική προστασία, ούτε ότι εάν έχουμε αντιπυρικές ζώνες το πρόβλημα λύνεται. Οι αντιπυρικές ζώνες αποτελούν δασοτεχνικές παρεμβάσεις και ο σχεδιασμός τους οφείλει να βασίζεται σε επιστημονικά κριτήρια, λαμβάνοντας υπόψη πρωτίστως την βλάστηση αλλά και τη μορφολογία και τις κλίσεις του εδάφους,  τη διαβρωσιμότητα και τις συνθήκες επιφανειακής απορροής. Οι αντιπυρικές ζώνες δεν σταματούν τις φωτιές, αλλά όταν είναι κατάλληλα σχεδιασμένες και συντηρημένες περιορίζουν την ένταση και την έκτασή τους ενώ κυρίως βοηθούν στην άμεση πρόσβαση και προσβολή των εστιών τους από μέσα και προσωπικό.

Για όλους αυτούς τους λόγους η αντιπυρική προστασία χρειάζεται επιστημονική τεκμηρίωση, μέτρο και προσαρμογή στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε περιοχής. Το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργούνται όσο το δυνατόν περισσότερες ή μεγαλύτερες αντιπυρικές ζώνες, αλλά να κατασκευάζονται οι κατάλληλες ζώνες, στα κατάλληλα σημεία και με τα κατάλληλα τεχνικά χαρακτηριστικά, ώστε να επιτελούν τον επιχειρησιακό τους ρόλο χωρίς να υποβαθμίζουν τις προστατευτικές λειτουργίες του δασικού οικοσυστήματος.

Ανεξάρτητα λοιπόν από την κριτική που ορθώς ασκείται προς την Κυβέρνηση της Ν.Δ. για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε σημαντικό μέρος του AntiNERO – με εκτεταμένη χρήση διαδικασιών απευθείας ανάθεσης, ασφυκτικές προθεσμίες για μελέτες, εγκρίσεις, επίβλεψη και εκτέλεση και σοβαρά ερωτήματα για τη σχέση κόστους, ποιότητας και αποτελέσματος – και αναγνωρίζοντας ότι οι δασικοί υπάλληλοι έδωσαν και δίνουν την ψυχή τους για την επιτυχία αυτού του προγράμματος, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τα πραγματικά γεγονότα.

Οι επιλογές του τρόπου υλοποίησης είναι επιλογές του πολιτικού και διοικητικού σχεδιασμού. Δεν τις αποφάσισαν οι δασολόγοι των Δασαρχείων. Οι συνάδελφοι κλήθηκαν, μέσα σε μια ήδη υποστελεχωμένη Υπηρεσία, να συντάξουν ή να ελέγξουν μελέτες, να επιβλέψουν, να επιμετρήσουν και να παραλάβουν έργα σε εξαιρετικά πιεστικό πλαίσιο, παράλληλα με το σύνολο των λοιπών αρμοδιοτήτων τους. Και σε μεγάλο βαθμό έφεραν αυτό το έργο εις πέρας, στηριζόμενοι για ακόμη μία φορά στη γνώση, την εμπειρία, το φιλότιμο και την προσωπική τους ευθύνη.

Η χρηματοδότηση των έργων πυροπροστασίας ήταν αναγκαία. Το πρόβλημα είναι ότι η αναγκαία αυτή χρηματοδότηση δόθηκε με έκτακτους όρους και ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα λόγω της αξιοποίησης των χρημάτων του Ταμείου Ανάκαμψης, αντί να αποτελεί σταθερή πολιτική ενεργού διαχείρισης. Τι θα γίνει στο μέλλον χωρίς τα Ευρωπαϊκά βοηθήματα; Αντίθετα εάν είχαν σχεδιαστεί και υλοποιηθεί  εξ’ ολοκλήρου από στελεχωμένες Δασικές Υπηρεσίες (όπως γίνονταν παλαιότερα), θα είχαν υποπολλαπλάσιο κόστος και θα μπορούσαν να απασχολήσουν άμεσα και κάθε έτος τους δασικούς συνεταιρισμούς και τοπικούς τους δασεργάτες, με πολλαπλά οφέλη τις ορεινές κοινότητες που καταρρέουν και την τοπική οικονομία.

Επιπλέον η χρησιμότητα των έργων του προγράμματος δεν κρίνεται αυτόματα από το εάν και πόσο γρήγορα σβήνουν οι φωτιές. Όπως μια αντιπυρική ζώνη δεν σβήνει μια μεγάλη δασική πυρκαγιά, έτσι και ένας καθαρισμός δεν σταματά αυτομάτως ένα ακραίο πυρικό συμβάν. Ένας δασικός δρόμος αποκτά επιχειρησιακή αξία όταν εντάσσεται σε έναν συνολικό σχεδιασμό και αξιοποιείται από τις δυνάμεις που επιχειρούν στο πεδίο τόσο στην διάρκεια της πυρκαγιάς, όσο και όλο το έτος που χρησιμοποιείται για εργασίες πρόληψης και διαχείρισης του δάσους.

Η εμπειρία της Σίβηρης, αλλά και λίγες ημέρες νωρίτερα της Αττικο-Βοιωτίας, δείχνει ακριβώς αυτό. Στη Σίβηρη, η εκτίμηση του Δασαρχείου Κασσάνδρας αποδίδει ουσιαστική συμβολή στις προγενέστερες εργασίες μείωσης της καύσιμης ύλης και στις αντιπυρικές υποδομές για την προστασία του οικισμού. Στην Αττικο-Βοιωτία, αντίστοιχες παρεμβάσεις αξιοποιήθηκαν επιχειρησιακά σε επιμέρους σημεία, χωρίς όμως να αποτρέψουν μια τεράστια καταστροφή. Το συμπέρασμα είναι απλό: τα έργα πρόληψης/προκαταστολής είναι χρήσιμα και αναγκαία εργαλεία, αλλά όχι πανάκεια ούτε υποκατάστατο του συνολικού επιχειρησιακού σχεδιασμού.

Οι δασικές πυρκαγιές στην Ελλάδα είναι ολοένα και πιο καταστροφικές. Τα τελευταία χρόνια οι καμένες εκτάσεις, οι κατεστραμένες περιουσίες, τα ανθρώπινα θύματα. Ούτε η θριαμβολογία της Κυβέρνησης της ΝΔ αρμόζει στη σοβαρή αυτή απειλή ούτε οι αφορισμοί όσων, για να πλήξουν το κυβερνητικό αφήγημα, μηδενίζουν έργα πρόληψης ή αμφισβητούν συλλήβδην τον επιστημονικό ρόλο της Δασικής Υπηρεσίας.

Το ουσιαστικό πολιτικό συμπέρασμα βρίσκεται αλλού: η πρόληψη και η ενεργός διαχείριση δεν μπορούν να εξαρτώνται από ευκαιριακούς κύκλους χρηματοδότησης και έκτακτα προγράμματα. Οι Δασικές Υπηρεσίες χρειάζονται επαρκές προσωπικό σταθερή ετήσια ροή πόρων και μακροχρόνιο προγραμματισμό, ώστε η μελέτη, η εκτέλεση και η συντήρηση των έργων να αποτελούν συνέχεια και αναπόσπαστο τμήμα της πολύπλευρης δασικής διαχείρισης και όχι έναν αγώνα δρόμου λίγο πριν από κάθε αντιπυρική περίοδο με όρους και κριτήρια «απορρόφησης» Ευρωπαϊκών «πόρων».

Να το πάρει το ποτάμι

Την ίδια ώρα που η κυβέρνηση, με πανηγυρισμούς για το AntiNERO, προσπαθεί να διασκεδάσει τις εντυπώσεις από τις μεγάλες δασικές καταστροφές των τελευταίων ετών, με αποκαρδιωτικές εικόνες κατεστραμμένων περιουσιών και ανθρώπινα θύματα ακόμα και στον αστικό ιστό της πρωτεύουσας, καθυστερεί ένα άλλο πρόγραμμα που η ίδια αναγνώρισε ως στρατηγικής σημασίας για τη χώρα μετά τα ακραία φαινόμενα Daniel και Ιανός στη Θεσσαλία: το AQUA MONTIS.

Το πρόγραμμα στον αρχικό του σχεδιασμό περιελάμβανε Έργα Ορεινής Υδρονομίας άνω των 200 εκατ. ευρώ, με χρηματοδότηση από διαφορετικές πηγές. Συνάδελφοι πιέστηκαν αφόρητα εν μέσω της περσινής καλοκαιρινής περιόδου να παρακολουθήσουν και να εγκρίνουν τις προκαταρκτικές μελέτες για το σύνολο των περιοχών του προγράμματος έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2025.

Κι όμως, σχεδόν έναν χρόνο μετά, η εικόνα παραμένει εξαιρετικά άνιση. Από τα περίπου 212,3 εκατ. ευρώ του προγράμματος έχει προχωρήσει ουσιαστικά το τμήμα του Δασαρχείου Βόλου, ενώ για το μεγαλύτερο μέρος των υπόλοιπων έργων εξακολουθούν να εκκρεμούν κρίσιμα στάδια χρηματοδότησης και ένταξης, παρά το γεγονός ότι τα τεύχη δημοπράτησης έχουν ήδη ετοιμαστεί.

Τα έργα των Δασαρχείων Λάρισας, Αγιάς, Λαμίας, Τρικάλων και Μουζακίου, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 94,5 εκατ. ευρώ, βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία ελέγχου ένταξης στο ΕΣΠΑ, ενώ για τα έργα των Δασαρχείων Καλαμπάκας, Ελασσόνας και Καρδίτσας, προϋπολογισμού περίπου 91,2 εκατ. ευρώ, αναμένεται η οριστικοποίηση της χρηματοδότησης.

Με απλά λόγια: ένα πρόγραμμα που χαρακτηρίστηκε στρατηγικής σημασίας, που μελετήθηκε, ωρίμασε και αφορά μία από τις περισσότερο πληγείσες περιοχές της χώρας, παραμένει κατά το μεγαλύτερο μέρος του στα χαρτιά.

Η Δασική Υπηρεσία, ο επιστημονικός και ο αναπτυξιακός ρόλος της οποίας μονίμως αμφισβητείται,  λειτουργεί με διαδικασίες κατεπείγοντος μετά από κάθε καταστροφή και, όταν ολοκληρώνει το έργο της, οι κρίσιμες αποφάσεις που απαιτούνται για να ξεκινήσουν τα έργα να μετατίθενται από μήνα σε μήνα με αποκλειστική κυβερνητική ευθύνη.

Παράλληλα, στην Αττική εξακολουθεί να είναι επείγουσα η υλοποίηση των αναγκαίων ορεινών υδρονομικών έργων για τη συμβολή στην αντιπλημμυρική θωράκισή της. Η πρόσφατη πυρκαγιά της Αττικο-Βοιωτίας κάνει αυτή την ανάγκη ακόμη πιο πιεστική, καθώς η Δυτική Αττική έχει πληγεί επανειλημμένα στο παρελθόν από ακραία φαινόμενα. Ταυτόχρονα, ακόμα περιμένουμε την κατασκευή των μεγάλων ορεινών υδρονομικών έργων από τις προγραμματικές συμβάσεις που το ΥΠΕΝ συνυπέγραψε με την Περιφέρεια.

Θέτουμε λοιπόν την Κυβέρνηση της ΝΔ προ των ευθυνών της και απαιτούμε:

  • Σταθερό μακροχρόνιο προγραμματισμό, άμεση στελέχωση και χρηματοδότηση των Δασικών Υπηρεσιών.
  • Σταθερή χρηματοδότηση για την υλοποίηση έργων διαχείρισης και προστασίας, με σκοπό την ουσιαστική αντί την αποσπασματική/περιστασιακή αντιπυρική θωράκιση των δασών.
  • Άμεση ολοκλήρωση της διαδικασίας ένταξης και χρηματοδότησης μέσω ΕΣΠΑ για τα έργα Λάρισας, Αγιάς, Λαμίας, Τρικάλων και Μουζακίου με παράλληλη άμεση απόφαση και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση για τα έργα Καλαμπάκας, Ελασσόνας και Καρδίτσας.
  • Δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα δημοπράτησης και κατασκευής του συνόλου των έργων του AQUA MONTIS στη Θεσσαλία, στην Αττική και στο σύνολο της χώρας, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο.

Δεν θα δεχθούμε να μεταφερθούν αύριο οι ευθύνες στις Δασικές Υπηρεσίες. Αυτό πρέπει να είναι απολύτως ξεκάθαρο. Οι εργαζόμενοι στις Δασικές Υπηρεσίες δεν πρόκειται να αποτελέσουν το εύκολο άλλοθι κανενός σε περίπτωση που, μετά από ένα νέο ακραίο φαινόμενο, αρχίσει η γνωστή αναζήτηση ευθυνών για το γιατί δεν είχαν ολοκληρωθεί εγκαίρως τα απαραίτητα προστατευτικά έργα.

Η επένδυση στην πρόληψη για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της χώρας απέναντι στην κλιματική μεταβολή και στα ακραία φαινόμενα πρέπει να αποτελεί σταθερή και αδιαπραγμάτευτη πολιτική προτεραιότητα, είτε μιλάμε για δασικές πυρκαγιές είτε για πλημμυρικά και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Ο ρόλος της Δασικής Υπηρεσίας σε αυτόν τον τομέα είναι αδιαπραγμάτευτος.

ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΑΣΟΛΟΓΩΝ Δ.Υ.