Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου
Θεολόγου – συγγραφέως
Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων
Εν Κυθήροις τη 6η Μαρτίου 2026
Όπως είναι γνωστόν, σήμερα, αγαπητοί μου αδελφοί, Παρασκευή της δευτέρας εβδομάδος των νηστειών, η Εκκλησία μας ψάλλει την δεύτερη Στάση των Χαιρετισμών της χαρμόσυνης ακολουθίας του Ακαθίστου Ύμνου. Στον πρώτο Οίκο της δεύτερης Στάσης, παρουσιάζονται οι βοσκοί, που αξιώθηκαν πρώτοι να προσκυνήσουν τον νεογέννητο Χριστό: «Ήκουσαν οι ποιμένες των αγγέλων υμνούντων την ένσαρκον Χριστού παρουσίαν και δραμόντες ως προς ποιμένα θεωρούσι τούτον ως αμνόν άμωμον…». Μόλις άκουσαν οι βοσκοί τον ύμνο των αγγέλων, έτρεξαν να προσκυνήσουν τον Σωτήρα ως τον Μέγα Ποιμένα. Και εκεί τους περίμενε το εξής παράδοξο και απροσδόκητο: Είδαν τον Ποιμένα «ως αμνόν άμωμον». Γι’ αυτό και ο υμνογράφος στη συνέχεια βάζει στο στόμα των βοσκών τον εξής χαιρετισμόν: «Χαίρε Αμνού και Ποιμένος Μήτηρ, Χαίρε αυλή λογικών προβάτων».
Με το πρόσωπο του Χριστού μας συνδέονται καταπληκτικές και παράδοξες αντιθέσεις, που υπερβαίνουν την ανθρώπινη λογική και δείχνουν ακριβώς την παρουσία και την παντοδυναμία του. Ο Χριστός είναι ταυτόχρονα και ο θύτης που προσφέρει την θυσία της ζωής του, αλλά και το θύμα που θυσιάζεται. Είναι «ο μεριζόμενος και μη διαιρούμενος, ο πάντοτε εσθιόμενος και μηδέποτε δαπανόμενος». Είναι ο οδηγός αλλά και η οδός. Είναι ο ποιμένας, αλλά και ο αμνός. Μόνον ο Χριστός έχει αυτά τα παράδοξα, διότι μόνο στο πρόσωπό του συναντούμε το θεϊκό με το ανθρώπινο, συνηρμοσμένα σ’ έναν ασύλληπτο συνδυασμό. Μεγάλο μάθημα της πίστεώς μας, ότι ο Κύριός μας είναι αμνός, αλλά και ποιμένας.
Ας προσπαθήσουμε κάπως να προσεγγίσουμε αυτήν την αλήθεια. Για να την κατανοήσουμε καλύτερα θα πρέπει να ανατρέξουμε στην εποχή της Παλαιάς Διαθήκης. Όλες οι θυσίες των ζώων, που έκαναν οι Εβραίοι την εποχή εκείνη, δεν μπορούσαν να προσφέρουν την λύτρωση και την σωτηρία, γι’ αυτό και είχαν τυπικό και προφητικό χαρακτήρα. Προεικόνιζαν και προτύπωναν την μία και μοναδική θυσία, την σταυρική θυσία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Αυτόν προεικόνιζε ο αμνός που θυσίαζαν οι Εβραίοι, όταν εόρταζαν το Πάσχα. Αυτόν βλέπει με το προφητικό του μάτι ο προφήτης Ησαΐας, όταν γράφει: «Ως πρόβατον επί σφαγήν ήχθη». Έτσι τον παρουσιάζει στο λαό ο μεγαλύτερος από όλους τους προφήτες, ο άγιος Ιωάννης ο πρόδρομος, όταν για πρώτη φορά τον αντίκρυσε και είπε: «ίδε ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου». Ο αμνός του Θεού, ο Κύριός μας, φορτώνεται πάνω του την αμαρτία του κόσμου. Τι μεγάλη αλήθεια!
Ο άνθρωπος με την επιστήμη και την τεχνολογία του κατόρθωσε να κατασκευάσει μεγάλους και δυνατούς γερανούς, που μπορούν να σηκώσουν δεκάδες και εκατοντάδες τόνους βάρος. Και όμως κανένας από αυτούς δεν μπορεί να σηκώσει και την πιό μικρή αμαρτία. Δεν υπάρχει τίποτε πιό βαρύ από την αμαρτία, αλλά και τίποτε πιό αδύναμο από ένα αρνί. Δεν έχει ούτε πόδια δυνατά για να τρέξει, ούτε νύχια για να ξεσκίσει, ούτε δόντια για να δαγκάσει, ούτε φτερά για να πετάξει. Άκακο, αγνό, αδύναμο ζώο το πρόβατο. Και όμως ιδού το παράδοξο: «ίδε ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου». Ο αμνός του Θεού, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, είναι αυτός, που μόνος μπορεί να σηκώσει επάνω του όλη την αμαρτία του κόσμου. Με την σταυρική θυσία του, με το πολύτιμο και ανεκτίμητο αίμα του εξαλείφει, σβύνει όλες τις αμαρτίες του κόσμου. Στην αποκάλυψη ο άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος τον βλέπει σε όραμα «ως αρνίον εστηκώς ως εσφαγμένον» (Αποκ. 5,6). Βλέπει με το προφητικό του μάτι ένα αρνί, το οποίο είναι σφαγμένο, αλλά τι παράδοξο! Το αρνί αυτό το σφαγμένο, στέκεται όρθιο! Είναι ο Κύριός μας, ο εσταυρωμένος, που φέρει επάνω του τα σημάδια της σφαγής του, αλλά και αναστημένος.
Αμνός λοιπόν και θύμα άμωμον ο Κύριός μας. Είναι όμως ταυτόχρονα και ποιμένας. Υπάρχουν πολλές μαρτυρίες από την αγία Γραφή, που τον παρουσιάζουν με την εικόνα του ποιμένος. Ο Δαυΐδ στον 22 ο Ψαλμό του βλέπει τον Κύριο ως ποιμένα και τον εαυτό του ως πρόβατο της ποίμνης του: «Κύριος ποιμαίνει με και ουδέν με υστερήσει. Εις τόπον χλόης, εκεί με κατεσκήνωσε. Επί ύδατος αναπαύσεως εξέθρεψέ με, την ψυχήν μου επέστρεψε…». Ο βοσκός βόσκει τα πρόβατά του σε χλοερά λειβάδια, τα ποτίζει σε δροσερές πηγές, τα ξεκουράζει σε μέρη σκιερά, τα προστατεύει από τους λύκους και από κάθε κίνδυνο, φροντίζει με κάθε τρόπο, ώστε να μην τα λείψει τίποτε. Κατά παρόμοιο τρόπο και ο Κύριός μας ο πνευματικός ποιμένας και καθοδηγός των ψυχών μας. Μας τρέφει με την σάρκα του και μας ποτίζει με το αίμα του. Μας καθοδηγεί με τον λόγον του, μας προστατεύει και μας ασφαλίζει από τους νοητούς λύλους, τους δαίμονες, αλλά και από ανθρώπους που γίνονται όργανα των δαιμόνων. Αρχίζει το απολυτρωτικό του έργο ως ποιμένας και διδάσκαλος και το ολοκληρώνει με την σταυρική του θυσία, ως ο μέγας αρχιερεύς. Με τα θαύματα και την διδασκαλία του γίνεται ο αληθινός ηγέτης, ο οποίος καλεί κοντά του όλους τους ανθρώπους, που έμοιαζαν με «πρόβατα μη έχοντα ποιμένα». Δημιουργεί ομάδα μαθητών, δηλαδή τους 12 μαθητάς και στη συνέχεια τους 70, που αποτελούν το πρώτο ποίμνιό του. Στην παραβολή του καλού ποιμένος, (Ιω. κεφ. 10), παρουσιάζει την στοργική αγάπη, που έχει για τα λογικά του πρόβατα. Όταν χαθεί ένα πρόβατο δεν αδιαφορεί, αλλά αφήνει τα υπόλοιπα και ψάχνει να βρή το χαμένο. Σκύβει ανάμεσα σε βράχια και γκρεμούς, ανάμεσα σε βάτους και αγκάθια. Και όταν το βρεί, το παίρνει στους ώμους του και επιστρέφει γεμάτος χαρά στη μάνδρα.
Σε άλλη παραβολική εικόνα ο Κύριος παρουσιάζεται ως ο μόνος αληθινός και γνήσιος ποιμένας, ο οποίος έχει τόση αγάπη για τα πρόβατά του, ώστε να θυσιάζεται γι’ αυτά: «Εγώ ειμί ο ποιμήν ο καλός. Ο ποιμήν ο καλός την ψυχήν αυτού τίθησιν υπέρ των προβάτων». Ο κάθε τσομπάνος, που βόσκει πρόβατα, όσο καλός και αν είναι, όση αγάπη και αν έχει για τα πρόβατά του, ποτέ δεν φθάνει στο σημείο να θυσιάσει την ζωή του γι’ αυτά. Απεναντίας μάλιστα, τα εκμεταλλεύεται, διότι περιμένει κάποιο κέρδος από αυτά. Μόνον ο Χριστός έχει ανιδιοτελή αγάπη για τα πρόβατά του, διότι όχι μόνον δεν τα εκμεταλλεύεται, δεν θυσιάζει τα πρόβατά του, αλλά αντιθέτως θυσιάζεται γι’ αυτά. Ποιά αγάπη μπορεί να συγκριθεί με την δική του; «Μείζονα ταύτης αγάπην ουδείς έχει, ίνα τις την ψυχήν αυτού θή υπέρ των φίλων αυτού», θα πει στους μαθητές του κατά το Μυστικό Δείπνο.
Δεν έχει όμως μόνον απέραντη και ασύγκριτη αγάπη για τα πρόβατα. Έχει και την δύναμη να τα προστατεύσει από κάθε κίνδυνο: «Και ούχ αρπάσει τις αυτά εκ της χειρός μου», λέγει σε άλλο σημείο της παραβολής του καλού ποιμένος. Κανένας δεν μπορεί να αρπάξει τα λογικά του πρόβατα από το παντοδύναμο χέρι του. Κανείς, ούτε άνθρωπος ούτε δαίμονας, δεν μπορεί να τα αποσπάσει από την μάνδρα της Εκκλησίας του. Λυσομανούν έξω από την μάνδρα της Εκκλησίας οι αιρετικοί, σαν άλλοι άγριοι λύκοι, για να κατασπαράξουν τα πρόβατα. Θα αποτύχουν όμως όλες οι επιθέσεις των, δεν θα κατορθώσουν τίποτε, διότι ο Χριστός είναι ανίκητος πολεμιστής. Εφ’ όσον τα πρόβατα θα παραμένουν μέσα στην μάνδρα της Εκκλησίας και δεν φύγουν με την θέλησή τους από αυτήν, δεν διατρέχουν κανένα κίνδυνο. Ο Κύριος με απέραντη ευκολία θα διαλύσει τους εχθρούς της ποίμνης του, σύμφωνα με την προφητεία του Δαυΐδ: «ποιμανείς αυτούς εν ράβδω σιδηρά, ως σκεύη κεραμέως συντρίψεις αυτούς». Με το σιδερένιο, το πανίσχυρο ραβδί του θα συντρίψει τους εχθρούς σαν πήλινα σκεύη.
Όλες όμως αυτές τις ανεκτίμητες δωρεές, όλα αυτά τα χαρίσματα που αξιωθήκαμε να λάβουμε από τον Κύριο, τα οφείλουμε κατά δεύτερο λόγο και στην Παναγία, διότι Αυτή τον έφερε στον κόσμο, δι’ αυτής εσαρκώθη και έγινε άνθρωπος ο Κύριος. Δικαιολογημένα λοιπόν ευχαριστούμε και τιμούμε και μεγαλύνουμε την Θεοτόκο όλοι εμείς, τα μέλη της ποίμνης του Χριστού, με θάρρος δε καταφεύγουμε στην μητρική αγκαλιά της και επιζητούμε τις πρεσβείες της και την προστασία της.
