Νηστεία

| Ημερομηνία Εορτής: | 04/03/2026 |
| Τύπος εορτής: | Σταθερή. Εορτάζει στις 4 Μαρτίου εκάστου έτους. |
| Άγιοι που εορτάζουν: | Αγιος Βασιλειος Του Μιρωζ ο Οσιομαρτυρας (; - 1299) Αγιος Ιωασαφ Του Σνετνογκορσκ ο Οσιομαρτυρας (; - 1299) |
| Περιεχόμενα: | |
| |
Οι Άγιοι Οσιομάρτυρες Βασίλειος και Ιωάσαφ έζησαν κατά τον 13ο αιώνα μ.Χ. στην περιοχή του Πσκωφ της Ρωσίας.
Ο Άγιος Βασίλειος ήταν ηγούμενος της μονής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος του Μιρώζ ενώ ο Άγιος Ιωάσαφ ήταν ηγούμενος στη μονή του Γενεθλίου της Θεοτόκου του όρους Σνάτνα.
Οι Άγιοι μαρτύρησαν κατά το έτος 1299 μ.Χ., όταν οι Γερμανοί επιτέθηκαν εναντίων του Πσκωφ και των μοναστηριών της περιοχής.
Αντώνης Ραλλάτος |
|
ΓΙΑΤΙ ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΙΠΠΙΚΟΥ;
-ΜΙΑ ΕΠΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ!
-O MOΝΑΔΙΚΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΠΟΥ ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΑΗΤΤΗΤΟΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΥΣ ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ!
ΓΙΑΤΙ ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΙΠΠΙΚΟΥ;
-ΜΙΑ ΕΠΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ!
-O MOΝΑΔΙΚΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΠΟΥ ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΑΗΤΤΗΤΟΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΥΣ ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ!
Η Μεραρχία Ιππικού του Ελληνικού Στρατού (1940-1941) διοικούμενη από τον Στρατηγό Γεώργιο Στανωτά έγραψε ένδοξες σελίδες στην ιστορία, διαδραματίζοντας καθοριστικό ρόλο στην αναχαίτιση των Ιταλών, κυρίως στην αντεπίθεση της Πίνδου τον Νοέμβριο του 1940 . Παρά τις αντίξοες συνθήκες, έδρασε αποφασιστικά στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας και της Ηπείρου μέχρι την κατάρρευση του Απριλίου 1941, επιδεικνύοντας υψηλό φρόνημα.
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩΝΤΑΣ ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ: (ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΑΞΙΑΡΧΟΣ Ε.Α ΧΡΗΣΤΟΣ ΝΟΤΑΡΙΔΗΣ)
Τις παραμονές της γερμανικής επίθεσης, η Μεραρχία Ιππικού, παρά την επιθετική φύση της, ενεργούσε αμυντικά ως Σχηματισμός ΠΖ και εγκαταστάθηκε αμυντικά στην περιοχή νοτιοδυτικά του Πόγραδετς (με έδρα το Ζεμπλάκ) στο αριστερό πλευρό της ΧΙΙΙ Μεραρχίας. Η εξέλιξη της καταστάσεως στη Γιουγκοσλαβία, λόγω της ραγδαίας γερμανικής προέλασης, δημιουργούσε σοβαρό κίνδυνο για τα μέτωπα στην Αλβανία και την κεντρική Μακεδονία. Το Γενικό Στρατηγείο αποφάσισε να μετατοπίσει την αμυντική διάταξη, ώστε να καλύψει επαρκώς το διάδρομο από τη λίμνη Μεγάλη Πρέσπα μέχρι τη Βεύη, αναδιατάσσοντας τις Ελληνικές και τις Συμμαχικές δυνάμεις. Την 6 Απριλίου οι Γερμανοί προσέβαλαν την Γραμμή «ΜΕΤΑΞΑ».
Στις 7 Απριλίου το Γενικό Στρατηγείο διέταξε μετακίνηση της Μεραρχίας Ιππικού, με αποστολή να καλύψει τα νώτα του ΤΣΔΜ και το διαγραφόμενο κενό της συμμαχικής άμυνας λόγω της κατάρρευσης των Γιουγκοσλάβων. Η απόφραξη του διάκενου μεταξύ της περιοχής Κλειδί – Βευη και της λίμνης Μεγάλης Πρέσπας ανετέθη στην Μεραρχία Ιππικού. Η εντολή ήταν να αμυνθεί κατά μηκος της κορυφογραμμής του όρους Βέρνον απο Νυμφαίον μέχρι περιοχή Λαιμός (κοντά στη Μεγάλη Πρέσπα), να συνδεθεί στα δεξιά της με τους Βρετανούς στο Κλειδί – Βεύη και ως κυρία προσπάθεια να εξασφαλίσει την δίοδο Πισσοδερίου, επί της οδού Φλώρινα – Κορυτσά. Επειδή η αριστερά πτέρυγα του Συγκροτήματος Μακέυ της 6ης Αυστραλιανής Μεραρχίας δεν έφθανε να επεκταθεί τόσο μακρυά όσο το Νυμφαίο, διετέθει υπο διοίκηση της Μεραρχίας Ιππικού η 21η Ταξιαρχία Πεζικού (δηλ. ενα Σύνταγμα Πεζικού).
Η Μεραρχία Ιππικού με σύντονες πορείες, κάτω απο πολύ άσχημες καιρικές συνθήκες (ομίχλη, βροχή, χιόνι)8 κινήθηκε με το μέγιστο των δυνάμεων της στο δύσβατο όρος Βαρνούς, δυτικά της Φλώρινας. Δεν πρόλαβε όμως να καλύψει την πόλη, αφού οι Γερμανοί, προελαύνοντας γρήγορα μέσα στο ελληνικό έδαφος από τις βόρειες οδεύσεις Μοναστηρίου Φλώρινας, τις μεσημβρινές ώρες της 10ης Απριλίου, κατέλαβαν την πόλη. Οι δυνάμεις τους ήταν η επίλεκτη 1η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία των «SS» με τίτλο «Σωματοφυλακή Αδόλφος Χίτλερ» (Leibstandarte Adolf Hitler : LSSAH) με διοικητή τον Στρατηγό Zep Dietrich, δυνάμεως 9.000 ανδρών, που είχε διακριθεί στη κατάληψη της Πολωνίας και της Γαλλίας και η 73η Μεραρχία Πεζικού.
Η Μεραρχία Ιππικού κατάφερε να εγκατασταθεί στους πρόποδες των βουνών γύρω απο την Φλώρινα και να αναπτύξει όλες τις Μονάδες της, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που της διατέθηκαν ως ενισχύσεις, με την 21 Ταξιαρχία Πεζικού στην περιοχή Νυμφαίου, συνδεθείσα έτσι με την τοποθεσία Κλειδίου. Αναφέρει9 ο Heinz Richter στο βιβλίο του οτι ο Στρατηγός Ουίλσον στις 9 Απριλίου διέταξε υποχώρηση των δυνάμεων του σε νέα γραμμή αμύνης, δικαιολογούμενος : «...Η Μεραρχία Ιππικού ήταν ακροβολισμένη σε μεγάλη έκταση και δεν υπήρχαν παρά μερικές περίπολοι μεταξύ αυτής και των δυνάμεων στην Αλβανία».
Η Μεραρχία Ιππικού διέθετε το 1ο Σύνταγμα Ιππικού ως εφεδρεία στο χωριό Τρίγωνο και το 3ο ενισχυμένο στο Πισοδέρι, μια έφιππη Μοίρα πολυβόλων και Λόχο Διαβιβάσεων. Με αυτή τη διάταξη, στο αριστερό των Νεοζηλανδών, η Μεραρχία Ιππικού έφρασσε τον μοναδικό δρόμο που οδηγούσε από την Φλώρινα μέσω Πισοδερίου στο Βατοχώρι (υψόμετρο 1400μ., στην κορυφή ορεινής διάβασης), όπου διακλαδίζονταν αφενός προς Κρυσταλλοπηγή (συνοριακό φυλάκιο εισόδου στην Αλβανία) και μετά για Κορυτσά, στα νώτα του μαχόμενου ΤΣΔΜ, και αφετέρου για Καστοριά. Ομως, η κατάσταση επηρεαζόταν απο τις εξελίξεις στα βορειοανατολικά σύνορα της Ελλάδος.
Τα γερμανικά επίλεκτα τμήματα έλαβαν επαφή με τα αμυνόμενα τμήματα της Μεραρχίας Ιππικού από την πρώτη κιόλας ημέρα (10 Απριλίου). Το βράδυ οι Γερμανοί προσπάθησαν πάλι, με υποστήριξη πυροβολικού και όλμων, αλλά μετά τρίωρη μάχη, απέτυχαν πάλι, αφού προσέκρουσαν στην αποφασιστική αντίσταση της Μεραρχίας. Τις δύσκολες εκείνες ημέρες η μικρή αυτή επιτυχία τόνωσε το ηθικό των Ελλήνων.
Την 11 Απριλίου, τμήματα της 73ης Γερμανικής Μεραρχίας εξορμώντας από την πόλη της Φλώρινας κατευθύνθηκαν δυτικά. Πλησιάζοντας τις ελληνικές γραμμές βλήθηκαν από τους ιππείς που είχαν αφιππεύσει και μάχονταν ως πεζοί και από το πυροβολικό της Μεραρχίας Ιππικού. Η σύγκρουση γενικεύτηκε όταν οι Γερμανοί αναπτύχθηκαν και ανταπέδωσαν τα πυρά. Οι εύστοχες βολές των πυροβολητών και η δυσκολία των Γερμανών να κινηθούν πάνω στα υψώματα, δημιούργησαν γρήγορα άσχημες συνθήκες για τους επιτιθέμενους. Επειδή οι τελευταίοι δεν πέτυχαν κάποια πρόοδο ανεπτυγμένοι σε δύσβατα και άγνωστα μέρη, διέπραξαν το σφάλμα να επικεντρώσουν την προσπάθεια τους σε μια μετωπική έφοδο πεζοπόρων τμημάτων κατά μήκος του δρόμου, ο οποίος όμως βρισκόταν κάτω από τα πυρά προπαρασκευής του ελληνικού πυροβολικού. Οι Γερμανοί αδυνατώντας να χρησιμοποιήσουν τα άρματα και τα τεθωρακισμένα οχήματα τους, βλέποντας την ελληνική κυκλωτική κίνηση και ευρισκόμενοι υπό το βάρος των αυξανόμενων απωλειών άρχιζαν να κλονίζονται.
Οι θαρραλέοι ιππείς που είχαν αφιππεύσει, πολεμώντας με τις αραβίδες και τα λίγα πολυβόλα τους, με την περιορισμένη αλλά επιτυχή υποστήριξη κατάλληλα ταγμένου Πυροβολικού, επέτυχαν να αναχαιτίσουν την επίθεση του εχθρικού Πεζικού. Οι Γερμανοί αντιλήφθηκαν το μάταιο των προσπαθειών και αναδιπλώθηκαν. Σύντομα οι οπισθοχωρούντες Γερμανοί, καταδιωκόμενοι από τους ιππείς του Στανωτά, τράπηκαν σε φυγή! Αναφέρει στο βιβλίο10 του ο Heinz Richter: «...Η προφυλακή της επίλεκτης Μονάδας SS Σωματοφυλακή Αδόλφος Χίτλερ προσπάθησε να προελάσει προς την ορεινή διάβαση Πισοδερίου, αποκρούστηκε όμως απο Μονάδες της ελληνικής Μεραρχίας Ιππικού...». Η σημασία της ελληνικής επιτυχίας στο Πισοδέρι ήταν πολύ μεγάλη, γιατί αν οι Γερμανοί είχαν περάσει την 11 Απριλίου θα απέκοπταν την οδό οπισθοχώρησης του ΤΣΔΜ και συνεπώς θα είχαν πετύχει σε συντομότερο χρόνο το διαχωρισμό των ελληνικών απο τις συμμαχικές δυνάμεις, επισπεύδοντας το τελικό αποτέλεσμα.
Τη νύχτα 11/12 Απριλίου οι καιρικές συνθήκες χειροτέρεψαν και κάτω απο έντονη χιονόπτωση το Γενικό Στρατηγείο διέταξε την σύμπτυξη των ελληνικών δυνάμεων, ενώ η Μεραρχία Ιππικού διατάχθηκε να κρατήσει τις θέσεις της, ώστε να καλύψει την κίνηση των ΧΙΙΙ, ΙΧ και Χ Μεραρχιών κατά την σύμπτυξη τους. Ο Στανωτάς διέταξε το 1ο Σύνταγμα Ιππικού να κινηθεί επιθετικά και να ελέγξει την οδό Φλώρινα-Πισοδέρι. Γερμανοί, φορώντας κάπες βοσκών, έστησαν ενέδρες και σε κάποιες περιπτώσεις έπιασαν αιχμαλώτους11. Νωρίτερα, είχαν ντυθεί με ελληνικές στολές με αποτέλεσμα να συλλάβουν αρκετούς Βρετανούς αιχμαλώτους
Αναγνωρίζει η «άλλη πλευρά» τις ελληνικές επιτυχίες. Αναφέρει ο Richter: «Η 12η Απριλίου ήταν η πιο αποφασιστική ημέρα για την επιχείρηση Λάμψις (εννοεί την συμμαχική ενίσχυση της Ελλάδος) και την επιχείρηση Μαρίτα... Η ελληνική Μεραρχία Ιππικού, που υπεράσπιζε τις θέσεις στο Βέρνον, απο τις Πρέσπες μέχρι την Κλεισούρα, αμυνόταν με τόσο πείσμα, που η διάβαση στο Πισοδέρι δεν έπεσε παρά μονάχα στις 14 Απριλίου...».
Το βράδυ 12/13 αρχισε η σύμπτυξη των Συμμάχων, αλλά όπως αναφέρει στο βιβλίο του ο Richter: «...ο διοικητής της ελληνικής Μεραρχίας Ιππικού δεν είχε ειδοποιηθεί για τη διαταγή υποχωρήσεως του Βρετανού Μακέυ προς το Αυστραλιανό τάγμα στη δεξιά πτέρυγα της 21ης Ταξιαρχίας». Οπως αναφέρεται14 στην «Επίτομη Ιστορία του ΕλληνοΙταλικού και ΕλληνοΓερμανικού Πολέμου» της ΔΙΣ/ΓΕΣ, η απόφαση του Στρατηγού Ουίλσον να διατάξει υποχώρηση στις Θερμοπύλες, ήταν εσπευσμένη, αφού το σώμα των ANZAC δεν είχε έρθει ακόμα σε σοβαρή επαφή με τους Γερμανούς, οι δε ελληνικές δυνάμεις διατηρούσαν τις θέσεις τους. Απο την άλλη πλευρά όμως, με αυτή την ενέργεια ο Ουίλσον πέτυχε να διασώσει το μεγαλύτερο μέρος του εκστρατευτικού σώματος των Συμμάχων.
Στις 14 Απριλίου, Μεγάλη Δευτέρα, τμήματα της επίλεκτης Μηχανοκίνητης Ταξιαρχίας SS (LSSAH) ανέτρεψαν την γενναία αντίσταση της ΧΧ Μεραρχίας Πεζικού και κατέλαβαν τη διάβαση της Κλεισούρας. Μόλις πληροφορήθηκε την απώλεια της Κλεισούρας, ο Στανωτάς επέσπευσε τη σύμπτυξη της Μεραρχίας Ιππικού και προσπάθησε να φράξει την δίοδο Φωτεινής ανατολικά της λίμνης Καστοριάς και να ενισχύσει τις δυνάμεις της ΧΙΙΙ Μεραρχίας Πεζικού. Ομως, τις πρώτες πρωινές ώρες της 15ης Απριλίου τα μηχανοκίνητα τμήματα της Ομάδας Αναγνωρίσεως της LSSAH μπήκαν στην πεδιάδα της Καστοριάς. Το ΤΣΔΜ διέταξε την Μεραρχία Ιππικού να διαθέσει το συντομότερο δυνατό τμήματα της στη βόρεια όχθη της λίμνης Καστοριάς, στη διάβαση (μεταξύ Βιτσίου και λίμνης) της Φωτεινής, προκειμένου να καλύψει την πόλη από τα βόρεια. Ο Στανωτάς εκτιμώντας ορθά την αδράνεια της 73ης Γερμανικής Μεραρχίας έστειλε τμήματα ιππικού και πυροβολικού προς τις νότιες προσβάσεις του Βιτσίου. Αυτά μετακινήθηκαν γρήγορα δια μέσου ορεινών δρομολογίων και το πρωί της 15ης Απριλίου ήδη βρίσκονταν στις νέες θέσεις τους, ανατολικά του χωριού Απόσκεπος, καλύπτοντας τη διάβαση Φωτεινής.
Οπως γράφει ο Κ. Παπαδημητρίου, στις 15 Απριλίου διεξήχθη στη πεδινή περιοχή της Καστοριάς η μοναδική μάχη εκ συναντήσεως του Ελληνογερμανικού πολέμου15. Οι συγκρούσεις πραγματοποιήθηκαν σε δύο διακριτά σημεία, στην περιοχή νότια της λίμνης και δυτικά του Αργους Ορεστικού όπου εκδηλώθηκε και η κύρια προσπάθεια των Γερμανών και στην περιοχή της διάβασης, όπου οι τελευταίοι εκδήλωσαν δευτερεύουσα επιθετική ενέργεια. Ο Στανωτάς, αποκομμένος απο το ΤΣΔΜ, είχε συνεννοηθεί με τον διοικητή της ΧΙΙΙ Μεραρχίας να αναλάβει την άμυνα βορείως της λίμνης και η ΧΙΙΙ Μεραρχία νοτίως16.
Στη διάβαση της Φωτεινής τα τμήματα της Μεραρχίας Ιππικού, με υψηλό ηθικό από την προηγούμενη επιτυχία τους στο Πισοδέρι, που δεν κάμφθηκε από τους συνεχείς αεροπορικούς βομβαρδισμούς, πολέμησαν με θάρρος και πείσμα αποκρούοντας διαδοχικές εχθρικές εφόδους μονάδων Πεζικού και Τεθωρακισμένων. Ολοκλήρωσαν την ημέρα παραμένοντας κύριοι του πεδίου της μάχης, μη επιτρέποντας στα τμήματα της επίλεκτης γερμανικής Ταξιαρχίας να επιτύχουν τους σκοπούς τους. Η Καστοριά όμως, παρά την γενναία αντίσταση των ανδρών της ΧΙΙΙ Μεραρχίας, κατελήφθη το σούρουπο της ίδιας ημέρας από τα νότια.
Η μάχη της Καστοριάς Η εξέλιξη αυτή και η απώλεια της μοναδικής οδού Αργος Ορεστικό – Νεάπολις, ανάγκασε τη νικηφόρα Μεραρχία Ιππικού, όπως και το σύνολο του ΤΣΔΜ, σε πλήρη αναδίπλωση στους ορεινούς όγκους αρχικά του Τρικλάριου (μεταξύ Καστοριάς και Φλώρινας) και μετά της Πίνδου.
Στις 16 Απριλίου ο Αρχιστράτηγος Παπάγος συναντηθηκε με τον διοικητή των συμμαχικών ενισχύσεων Στρατηγό Ουίλσον έξω απο τη Λαμία και αποφασίστηκε η αναδιάταξη των συμμαχικών δυνάμεων προκειμένου να προτάξουν άμυνα στις Θερμοπύλες. Εν τω μεταξύ, η Μεραρχία Ιππικού, ενεργώντας σύμπτυξη όπως είχε διαταχθεί, συγκεντρώθηκε στο Σκαλοχώρι. Εκεί έγινε σύσκεψη του Στανωτά με τους διοικητές των ΧΙ και ΧΙΙΙ Μεραρχιών και καθορίστηκαν τα δρομολόγια συμπτύξεως τους με κατεύθυνση προς Μέτσοβο. Στις 17 Απριλίου η Μεραρχία Ιππικού διανυκτέρευσε στη περιοχή Κορυφής και τις επόμενες δύο νύχτες στο Πολυνέρι και στη Κρανιά.
Στις 20 Απριλίου 1941, Κυριακή του Πάσχα, η Μεραρχία Ιππικού συνέχισε την κίνηση προς Μέτσοβο με τάξη, χωρίς να παρουσιασθεί κανένα κρούσμα απειθαρχίας. Στις 13:30 της ίδιας ημέρας ο Στανωτάς έφθασε στο Προφήτη Ηλία Μετσόβου και εκεί συμπτωματικά πληροφορήθηκε17 απο ένα Ταγματάρχη της ΧΙ Μεραρχίας οτι διεξάγοντο διαπραγματεύσεις για να υπογραφεί πρωτόκολλο ανακωχής18 μεταξύ του αντιστρατήγου Τσολάκογλου και του στρατηγού Ζεπ Ντήτριχ, διοικητή της LSSAH, στο χωριό Βοτονόσι του Μετσόβου. Η πρωτοβουλία αυτή του Τσολάκογλου χαρακτηρίσθηκε από τον Παπάγο ως «στάσις» και με τηλεγράφημα του ζήτησε να αντικατασταθεί. Την 21 Απριλίου ο Τσολάκογλου υπέγραψε ένα άλλο πρωτόκολλο, διαφορετικό, με δυσμενέστερους όρους, που έδινε σημαντικά δικαιώματα στους Ιταλούς. Την επομένη, έγινε νέα παρασπονδία των Γερμανών, που αξίωναν την αποστολή Ελλήνων κηρύκων στους Ιταλούς, για να γίνει ξεχωριστή ανακωχή. Ετσι, στις 23 Απριλίου ο Τσολάκογλου υπέγραψε στη Θεσσαλονίκη το τρίτο και οριστικό πρωτόκολλο συνθηκολόγησης, με τον Γερμανό Στρατάρχη Γιόντλ και τον Ιταλό στρατηγό Φερρέρο. Την ίδια μέρα, παραιτήθηκε ο Παπάγος και αναχώρησε για την Κρήτη ο Βασιλεύς και η Κυβέρνηση.
Στις 24/25 Απριλίου η Μεραρχία Ιππικού κινήθηκε συντεταγμένη μέχρι Ορθοβούνι, 20 χλμ βορειοδυτικά της Καλαμπάκας, αποθήκευσε εκεί τον οπλισμό19 και ομαδοποίησε τους άνδρες ανά τόπο διαμονής, έθεσε επί κεφαλής ομάδων κατάλληλους αξιωματικούς, τους χορήγησε τρόφιμα και τους αποδέσμευσε με προσωρινά απολυτήρια για τις πατρίδες τους. Ο ίδιος ο Στανωτάς αναχώρησε τελευταίος, αφού είχε βεβαιωθεί οτι οι άνδρες του είχαν εξασφαλιστεί. Η νικηφόρος Μεραρχία Ιππικού αναγκάστηκε να αυτοδιαλυθεί, αφού αντιμετώπισε τις καλύτερες μονάδες του Ιταλικού και του Γερμανικού στρατού, χωρίς να έχει υποστεί καμία ήττα στο πεδίο της μάχης.
H απόφαση του Χίτλερ για την κατάληψη ολόκληρης της Ελλάδας και η καθυστέρηση που συνεπάγετο, είχε καταστρεπτικές συνέπειες στην εκτέλεση του Σχεδίου «ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΣΑ», την εκστρατεία στη Ρωσία. Οι δυνάμεις που χρησιμοποιήθηκαν για το τροποποιημένο Σχέδιο «ΜΑΡΙΤΑ» δεν ήταν διαθέσιμες έγκαιρα για την Ρωσία. Η μη έγκαιρη κατάληψη της πρωτεύουσας της Ρωσίας ήταν ο αποφασιστικός παράγων για την έκβαση της εκστρατείας και την τελική ήττα των Γερμανών.
Η ΔΙΣ/ΓΕΣ, προβάλλοντας την συμβολή των αγωνιστών της Ελλάδας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο εξέδωσε το 2009 ένα σύγγραμμα, που θεμελιώνει λεπτομερώς την ιστορική άποψη οτι η ηρωική άμυνα των Ελλήνων στη Πίνδο και στη Κρήτη, με την προκληθείσα καθυστέρηση λόγω αποσυντονισμού της «ΜΑΡΙΤΑ» με το «ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΣΑ», συνετέλεσαν στην απώλεια του Ανατολικού Μετώπου και τελικά στην ήττα του Αξονα.
Μετά την επιστροφή του απο το μέτωπο στην Αθήνα, ο Στρατηγός Στανωτάς αρνήθηκε να υπηρετήσει τις κατοχικές κυβερνήσεις, ούτε να αναλάβει οποιαδήποτε καθήκοντα στο κατοχικό καθεστώς. Στη συνέχεια, ασχολήθηκε με την καταγραφή των γεγονότων και τη σύνταξη της Εκθέσεως Πεπραγμένων της Μεραρχίας Ιππικού και των Εκθέσεων Πολεμικής Δράσεως των στελεχών της. Το Φεβρουάριο του 1943 διέφυγε στη Μέση Ανατολή. Ιδιαίτερη μνεία έκανε πάντοτε στις γυναίκες της Πίνδου. Κάθε φορά που του εζητείτο να μιλήσει για τον αγώνα κατά των Ιταλών, τόνιζε τη συμβολή των απλών γυναικών των χωριών της Ηπείρου, που αντί να κρυφτούν και να προσπαθήσουν να απομακρυνθούν απο τις περιοχές των μαχών, παρέμειναν εκεί, ενίσχυαν και υποστήριζαν τη Μεραρχία, μεταφέροντας εφόδια και πυρομαχικά σε αποκρημνες θέσεις από δύσβατα δρομολόγια.
10th International Conference in Open & Distance Learning - November 2019, Athens, Greece - PROCEEDINGS
Η λογοκλοπή στις γραπτές εργασίες στο Eλληνικό Aνοικτό Πανεπιστήμιο
Plagiarism in written assignments in Hellenic Open University
Σοφία Μαρκαντωνάκη
Φιλόλογος
Μεταπτυχική φοιτήτρια ΕΑΠ: Επιστήμες Αγωγής Υποδιευθύντρια ΓΕΛ Χερσονήσου sofimarkan@gmail.com
Αbstract
Nowadays plagiarism has alarming effects. Particularly it has alarmed the academic community as there is an upsurge when writing written assignments even in the Distance Learning Education. However it is noted that there is no empirical research in Greek Educational Community to study in depth the manifestation of this social phenomenon to combat it effectively. Based on the aforementioned concern, the current research attempts to investigate plagiarism as a form of academic deception as well as to explore the factors that interact with the event during the elaboration of the written work. The production of the quality data is realized through 6 semi-structured interviews by active teachers who attended postgraduate programmes of the EAP. Depending on the results of the survey it turned out that all students perceive plagiarism as an immoral act, a product of both personal and social interaction that undermine both the educational climate as well as the learning procedure.
Key – words:Plagiarism, Distance education, Written Assignments
Η λογοκλοπή στις μέρες μας έχει αποκτήσει ανησυχητικές διαστάσεις. Ιδιαίτερα έχει θορυβήσει την ακαδημαϊκή κοινότητα καθώς παρατηρείται έξαρσή της κατά τη συγγραφή των γραπτών εργασιών ακόμα και στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Ωστόσο διαπιστώνεται πως δεν υπάρχουν εμπειρικές έρευνες στην ελληνική εκπαιδευτική κοινότητα που να μελετούν εις βάθος την εκδήλωση αυτού του κοινωνικού φαινομένου ώστε να το καταπολεμήσουν αποτελεσματικά. Με αφόρμηση τον παραπάνω προβληματισμό, με την παρούσα έρευνα επιχειρείται ποιοτική διερεύνηση της λογοκλοπής ως μια μορφή ακαδημαϊκής εξαπάτησης καθώς και διερεύνηση των παραγόντων που αλληλεπιδρούν για την εκδήλωσή της κατά την εκπόνηση των γραπτών εργασιών στο ΕΑΠ. Η παραγωγή ποιοτικών δεδομένων γίνεται μέσα από 6 ημιδομημένες συνεντεύξεις εν ενεργεία εκπαιδευτικών που φοίτησαν σε μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών του Ε.Α.Π. Από τα αποτελέσματα της έρευνας προέκυψε πως όλοι οι φοιτητές/τριες αντιλαμβάνονται τη λογοκλοπή ως μια ανήθικη πράξη , προϊόν αλληλεπίδρασης τόσο προσωπικών όσο και
κοινωνικών παραγόντων η οποία υπονομεύει τόσο το εκπαιδευτικό κλίμα όσο και τη μαθησιακή διαδικασία.
Λέξεις -κλειδιά: Λογοκλοπή, εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση, Γραπτές εργασίες
Η εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση βασίζεται στη φιλοσοφία της προσφοράς γνώσης σε ανθρώπους με αδυναμία πρόσβασης στις συμβατικές αίθουσες των πανεπιστημίων, με απώτερο σκοπό τη διασφάλιση ποιότητας, ευελιξίας, καινοτομίας, διαπολιτισμικής συνεργασίας, ανταλλαγής γνώσεων και πρακτικών σε παγκόσμιο επίπεδο(ΙCDE,2016).Η φυσική απόσταση από τον καθηγητή αναπληρώνεται με την παροχή υποστήριξης και αυτονομίας στους σπουδαστές (Βibi&Hafeez,2018) ενώ η αυτορρύθμιση της μάθησης επιτυγχάνεται μέσω των χρονοδιαγραμμάτων μελέτης και εκπόνησης γραπτών εργασιών(Ε.Α.Π.,2019).Παρά τη συνεχή επικοινωνία και την εποικοδομητική παροχή συμβουλών ανατροφοδότησης από τους συμβούλους εκπαιδευτές για την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης του φοιτητή και της μαθησιακής διαδικασίας (Race,1998) παρατηρείται έλλειψη επαρκούς ενημέρωσης σε θέματα που αφορούν τη λογοκλοπή (Βibi&Hafeez,2018)με αποτέλεσμα το φαινόμενο αυτό να λειτουργεί ως αναπόσπαστο κομμάτι της κουλτούρας των εξ Αποστάσεως πανεπιστημιακών ιδρυμάτων το οποίο βλάπτει την ισότητα, την αποτελεσματικότητα, την εκτίμηση και τη φήμη τους (Μinaar,2012).
H έννοια της λογοκλοπής
Η λογοκλοπή αποτελεί ένα διαχρονικό φαινόμενο. Ετυμολογικά η λέξη
«λογοκλοπία» αναφέρεται στην κλοπή λέξεων και ιδεών άλλων (Λεξικό LiddellScott- Κωνσταντινίδου,2019).Ήδη από την αρχαιότητα ο Τίμαιος στο 9ο Βιβλίο του αναφέρει ότι ο Εμπεδοκλής, μαθητής του Πυθαγόρα (500 π.Χ.) καταδικάστηκε για λογοκλοπή γιατί αποκάλυψε μυστικά της πυθαγόρειας διδασκαλίας στα ποιήματά του (Χατζόπουλος,2000).Hλέξη plagiarism (λογοκλοπή)προέρχεται από τη λέξη
«plagiarius» που σημαίνει στα Λατινικά «απαγωγέας» (ΜerriamWebster,2019).Γενικότερα ορίζεται ως «η ιδιοποίηση ξένης πνευματικής δημιουργίας με ανήθικο και παράνομο τρόπο» (Λεξικό της Κοινής, 2019) και ειδικότερα όταν κάποιος χρησιμοποιεί λέξεις, ιδέες ή προϊόντα εργασίας άλλων χωρίς την αναγνώριση του συγγραφέα ή της πηγής. Στη σημερινή εποχή αναδεικνύεται και ως ένα πολύπλοκο και ηθικό θέμα που πλήττει την ακαδημαϊκή ακεραιότητακαι το κύρος των πανεπιστημίων(Συμβούλιο Προγράμματος Γραφής, 2019 ).
Σύμφωνα με τον Δρ. Στεργίου στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση, λογοκλοπή θεωρείται«η χρήση των ιδεών και των λέξεων τρίτων χωρίς αυτή να συνοδεύεται από ξεκάθαρη αναγνώριση της πηγής αυτής της πληροφορίας». Διαχωρίζεται στη μερική αντιγραφήλέξεων ή ιδεών, στην αντιγραφή ολόκληρης πηγής αλλά και στηνιδιοποίηση ή στην εξαγορά μιας ολόκληρης εργασίας. Ιδιαιτέρως επισημαίνεται η διαφορά της σκόπιμης λογοκλοπής που έχει απώτερο στόχο την εξαπάτηση, από την ακούσια λογοκλοπή η οποία αποδίδεται στην έλλειψη εμπειρίας των νέων φοιτητών (Στεργίου,χ.η.,σ.1).
Στην Ελλάδα παρά το ότι η λογοκλοπή στα πανεπιστήμια είναι ευρέως διαδεδομένη ακόμα και υπό την απειλή χρήσης σύγχρονων λογοκλοπικών λογισμικών όπως το
Τurnitin(Λακασάς,2018),από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας παρατηρήθηκε έλλειψη ποιοτικών ερευνώνόσον αφορά την λογοκλοπή στις γραπτές εργασίες στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση.Σε διεθνείς έρευνες η λογοκλοπή στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσηθεωρείται ένα είδος ακαδημαϊκής εξαπάτησης (academic disconduct),(Larkin&Mintu-Wimsatt, 2015·Liu,Lee, Liu, &Magjuka, 2007·Stuber- McEwen,Wiseley,&Hoggatt,2009)το οποίο σύμφωνα με τις απόψεις των εξ αποστάσεως φοιτητώνταυτίζεται με την αντιγραφή(Liu etal.,2007), θεωρείται ανέντιμη συμπεριφορά (Raines,Ricci, Brown, Eggenberger,Hindle & Schiff ,2011) και συγχρόνως σοβαρό παράπτωμα ( Espinoza & Nájera,2015).
Στην εποχή μας το Διαδίκτυο έχει αναδειχθεί σε ένα εξαιρετικό μέσο πληροφόρησης. Ωστόσο δε διακρίνεται πάντα για την αξιοπιστία του, καθώς ευνοεί την εκδήλωση τόσο της σκόπιμης όσο και της ακούσιας λογοκλοπής (Hammond, 2002).Πολλοί φοιτητές υποστηρίζουν σθεναρά ότι η διαδικτυακή αντιγραφή δεν αποτελεί παράνομη πράξη (Larkin,&Mintu-Wimsatt,2015) και ότι τα εξ Αποστάσεως πανεπιστήμια είναι αυτά που ευνοούν τη λογοκλοπή, γεγονός όμως που δεν αποδεικνύεται ερευνητικά(Stuber-McEwen etal.,2009·Watson&Sottile,2010).Στην πραγματικότητα γνωστοί ερευνητές έχουν αποδείξει ότι η ακούσια λογοκλοπή στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση οφείλεται τόσο στην έλλειψη δεξιοτήτων συγγραφής (Espinoza & Nájera,2015·Liuetal.,2007·Stuber- McEwenetal.,2009) όσο και στην έλλειψη πληροφόρησης(Espinoza & Nájera,2015)ενώ η εκούσιαλογοκλοπή(εργασιών, εξετάσεων, γραπτών δοκιμασιών ),οφείλεται συνήθως στη βαθμοθηρία,την τεμπελιά και την αδιαφορία αρκετών πρωτοετών φοιτητών ( Rainesetal.,2011).
Εκτός από τις παραπάνω περιπτώσεις υπάρχουν και αρκετοί εξ αποστάσεως φοιτητές οι οποίοι υποστηρίζουν ότι λογοκλέπτουν για να προκαλέσουν την αδυναμία του εκπαιδευτικού συστήματος να επιβάλλει σοβαρές κυρώσεις (Chester,2001,όπ. ανάφ. στον Hammond,2002) ενώ άλλοι εξαπατούν μιμούμενοι την πλειοψηφία (Espinoza &Nájera,2015) υιοθετώντας έτσι συστήματα αξιών που αποκτήθηκαν από άλλους(Roger,1998).Επίσης οι φιλικές σχέσεις στους εξ αποστάσεως φοιτητές αποδεικνύεται ότι λειτουργούν ως «δούρειος ίππος» για την διάπραξη ανέντιμων συμπεριφορών, όπως η «υποβοήθηση»και η «συνέργεια» (Stuber- McEwen et al.,2009) οι οποίες όμως δεν θεωρούνταιαπό αυτούς ανέντιμες πράξεις (Larkin, & Mintu –Wimsatt,2015). Ωστόσο οι περισσότεροι φοιτητές αποδέχονται ότι οι ενήλικες οφείλουν να κατανοούν ότι η εκπαιδευτική διαδικασία συμβαδίζει με τη διαδικασία ωρίμανσης(Rogers,1998) και ότι η λογοκλοπή βλάπτει το εκπαιδευτικό κλίμα, εμποδίζει τη μαθησιακή διαδικασία,πλήττει τη φήμη του πανεπιστημίου και δημιουργεί σχέσεις παράβασης –ελέγχου (Στεργίου, χ.η.).
Στην παρούσα μελέτη βάσει των ελλείψεων που παρατηρήθηκαν στην υπάρχουσα ελληνική βιβλιογραφία, κρίθηκε σκόπιμο να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο κατανοούν οι φοιτητές τη λογοκλοπή στις γραπτές εργασίες στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση και ειδικότερα στο Ε.Α.Π.Έμφαση δόθηκε στην κατανόηση του φαινομένου της λογοκλοπής, ως μια μορφή ακαδημαϊκής εξαπάτησης και ειδικότερα στους παράγοντες που οδηγούν στην σκόπιμη αντιγραφή λέξεων ή ιδεών, έντυπου, χειρόγραφου, ηλεκτρονικού και πολυμεσικού υλικούκαι των παραγόντων που αλληλεπιδρούν για την εκδήλωσή της. Η διεξαγωγή της έρευνας θα δώσει το έναυσμα για περαιτέρω μελέτες αλλά και για την παραγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων τόσο για τους φοιτητές όσο και για τους εκπαιδευτικούς και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης στην Ελλάδα.
E1:Πώς κατανοούν οι φοιτητές του ΕΑΠ την έννοια της λογοκλοπής;Ε2:Ποιες μορφές λογοκλοπικών συμπεριφορών θεωρούν ως ανεκτές ηθικά οι φοιτητές του ΕΑΠ;Ε3:Ποιοί παράγοντες θεωρούν οι φοιτητές του ΕΑΠ ότι μπορεί να οδηγήσουν στην ακούσια λογοκλοπή;E.4.Ποιοι παράγοντες θεωρούν οι φοιτητές του ΕΑΠ ότι μπορεί να οδηγήσουν στην σκόπιμη λογοκλοπή;
Στην παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκε η ποιοτική προσέγγιση. Η ποιοτική μεθοδολογία θεωρείται καταλληλότερη για τη μελέτη ζητημάτων που δεν έχουν διερευνηθεί επαρκώς με σκοπό τη βαθύτερη μελέτη και κατανόησή τους(Ίσαρη & Πουρκός,2015).Το δείγμα της έρευνας αποτελείται από έξι συμμετέχοντες μεταπτυχιακούς φοιτητές του ΕΑΠ της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών ,πέντε γυναίκες και έναν άνδρα. Μία εξ αυτών ήταν απόφοιτος του προγράμματος Σπουδές στην Εκπαίδευση και μια εξ αυτών παρακολουθούσε το πρόγραμμα Εκπαίδευση Ενηλίκων. Οι υπόλοιποι παρακολουθούσαν το πρόγραμμα Επιστήμες της Αγωγής. Επίσης όλοι οι συμμετέχοντες είναι εν ενεργεία εκπαιδευτικοί του Δημόσιου Τομέα και διαμένουν στην ευρύτερη περιοχή του Ηρακλείου Κρήτης.Η έρευνα πραγματοποιήθηκε το έτος 2017 στα πλαίσια των γραπτών εργασιών της Θεματικής Ενότητας Εκπαιδευτική Έρευνα στην Πράξη.
Κατάλληλο εργαλείο για τη συλλογή πληροφοριών στην παρούσα μελέτη θεωρήθηκε η ημιδομημένη συνέντευξη.Η συνέντευξη αναδεικνύει μέσα από τις απόψεις και τις στάσεις των ανθρώπων τα βαθύτερα κίνητρα και τους λόγους που τους οδήγησαν να απαντήσουν με το συγκεκριμένο τρόπο (Κέδρακα,2008).Ιδιαιτέρως η ημιδομημένη συνέντευξη παρέχει ευελιξία καθώς δίνει τη δυνατότητα τροποποίησης των ερωτήσεων (Ίσαρη&Πουρκός,2015).
Η ερευνήτρια πριν και κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων ακολούθησε την επιστημονική δεοντολογία και τους κανόνες .Καθορίστηκε το πλαίσιο διεξαγωγής των συνεντεύξεων καθώς και η διατύπωση ερωτήσεων για την ομαλή επικοινωνία ερευνητή–υποκειμένου(Παρασκευοπούλου-Κόλια,2008).Για την ενίσχυση της ανωνυμίας και τη διατήρηση της εμπιστευτικότητας χρησιμοποιήθηκαν ψευδώνυμα ενώ για την τήρηση των κανόνων δεοντολογίας οι συμμετέχοντες υπέγραψαν το Έντυπο Συναίνεσης .
Ο συνδυασμός της ερευνητικής συνέπειας και η λεπτομερή περιγραφή της ερευνητικής διαδικασίας, μπορεί να δώσει τη δυνατότητα στον αναγνώστη να αξιολογεί ο ίδιος την εγκυρότητα και την αξιοπιστία της έρευνας (Συμεού,2006).Για λόγους εγκυρότητας του περιεχομένου τα ερωτήματα της συνέντευξης συνάδουν με το σκοπό και τη διατύπωση των ερευνητικών ερωτημάτωντης έρευνας (Creswell, 2016).Επίσης έγινε πλήρη καταγραφή των δραστηριοτήτων κατά τη διεξαγωγή της μελέτης( κωδικοποίηση και ανάλυση δεδομένων) audittrailκατά Lincoln&Cuba (1985, όπ. ανάφ. στο Robson, 2010).Για την ενδυνάμωση του ποιοτικού ελέγχου και την πληρότητα του ερευνητικού εργαλείουδιεξήχθη πιλοτική συνέντευξη.
Μετά τη συλλογή των 6 συνεντεύξεων και την οργάνωσή τους σε αρχεία, πραγματοποιήθηκε η μετεγγραφή τους. Χρησιμοποιήθηκεο κώδικας σημειογραφίας (Silverman,1993).Η επεξεργασία των απομαγνητοφωνημένων συνεντεύξεων πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο τηςθεματικής ανάλυσης. Η μέθοδοςαυτή χαρακτηρίζεται ευέλικτη καθώςδε δεσμεύει τον ερευνητή από συγκεκριμένεςοντολογικέςήεπιστημολογικέςθέσεις άλλων ποιοτικών αναλύσεων(Ίσαρη&Πουρκός,2015).
Στην έρευνα προτιμήθηκε η ανάλυση ποιοτικών δεδομένων μετοχέρι (hand analysis of qualitative data) καθώς η βάση δεδομένων δεν ήταν μεγάλη. Στο πρώτο στάδιο διενεργήθηκε προκαταρκτική διερευνητική ανάλυση κατόπιν ακολούθησε η κωδικοποίηση(Creswell,2016 ),επεξεργασία, σύγκριση και συγχώνευση των κωδικών σε τρία θέματα και τρία υποθέματα. Τέλος αναζητήθηκαν οι πλεονάζοντεςκωδικοί από τους οποίους έγινε η ανάδυση νέων θεμάτων.
Στην παρούσα μελέτη η συντομογραφία «Συν.» όπου υπάρχει αφορά τις συνεντεύξεις που ελήφθησαν . Όλοι οι πληροφορητές αντιλήφθηκαν τη λογοκλοπή ως την αντιγραφή ολόκληρης εργασίας ή μέρους μιας εργασίας χωρίς αναφορά στην πηγή ή στον πραγματικό συγγραφέα(Συνεντεύξεις 1,3,5,6).Λογοκλοπή θεωρήθηκε και η αντιγραφή λέξεων (Συν.2) καθώς και η συνέργεια και η υποβοήθηση στην αντιγραφή των γραπτών εργασιών. (Συν.1).
Λογοκλοπή … είναι το να πάρω εγώ αυτούσια κομμάτια από γραπτό κάποιου άλλου, από κείμενο κάποιου άλλου και να τα παρουσιάσω στη δική μου την εργασία…..,( E::)θεωρώντας τα δικά μου. Χωρίς με κάποιο τρόπο δηλαδή να παραπέμψω στον πραγματικό συγγραφέα, χωρίς δηλαδή να κάνω μια παραπομπή στο κείμενο. (Συν.4).
Επίσης όλοι οι πληροφορητές υποστήριξαν ότι η λογοκλοπή είναι ανήθικη πράξη καθώς αποτελούσε άνισο πλεονέκτημα σε σχέση με τον χρόνο και τον κόπο που καταβάλλουν οι συμφοιτητές τους. Ωστόσο κατανοούσαν ότι έτσι υπονομεύαν και την ίδια τη μαθησιακή τους εξέλιξη με απώτερο στόχο να αποκομίσουν βαθμολογικά οφέλη. Επιπροσθέτως αναγνώρισαν ότι ο φοιτητής που λογοκλέπτει , υποτιμά τη νοημοσύνη του καθηγητή (Συν.1,4) καθώς του παρουσιάζει μια εικόνα που δεν ανταποκρίνεται στις ικανότητές και την πρόοδό του .
Ναι θεωρώ ότι είναι απαράδεκτο. Απαράδεκτο και για μένα ως φοιτητή, απαράδεκτο και για τον καθηγητή στον οποίο απευθύνομαι, θεωρώ ότι τον προσβάλλω κατά αυτόν τον τρόπο, δηλαδή ότι κατά κάποιο τρόπο η λογοκλοπή σαν να υποτιμά τη νοημοσύνη του καθηγητή.(Συν.4).
Οι τέσσερις από τους ερωτώμενους θεώρησαν ότι η ακούσια λογοκλοπή μπορεί να δικαιολογηθεί λόγω απειρίας ή άγνοιας(Συν.2,3,4,5)ή λόγω έλλειψης ενημέρωσης(Συν.3).Το γεγονός αυτό αποδείχθηκεκαι όταν ένας από αυτούς παραδέχθηκε (Συν.6) ότι έχει διαπράξει ακούσια λογοκλοπή .
Έχω διαπράξει αλλά όχι εν γνώσει μου, (Ε::) άγνοια μου.….Δεν είχα καταλάβει ότι αυτό είναι λογοκλοπή .(Συν.6).
Επίσης αναγνωρίστηκε ότι οι φοιτητές στην εκπαίδευση από απόσταση είναι ενήλικες ,έχουν επιλέξει εκούσια τις σπουδές τους(Συν.4,1) και θα πρέπει να είναι πιο σοβαροί στις εργασίες τους από τη στιγμή που το Ε.Α.Π. τους παρέχει επαρκή ενημέρωση.
Δηλαδή πώς γίνεται άθελα του να διαπράξει λογοκλοπή; Να έχει άγνοια γι’ αυτό; Δεν μπορεί, ξέρει, όλοι με το που μπαίνουμε στο ΕΑΠ από την πρώτη μας ενότητα γνωρίζουμε γι’ αυτό το πράγμα από τον πρώτο καθηγητή σύμβουλο που έχουμε,… οπότε άθελα μας δεν νομίζω ότι μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο, είμαστε ενήλικες, ώριμοι, οπότε καταλαβαίνουμε την πράξη αυτή.(Συν.1)
Η πλειοψηφία τωνπληροφορητών αναγνώρισε ως λογοκλοπή την αντιγραφή πληροφοριών από το Διαδίκτυο όταν δεν γίνεται αναφορά στο link ή στον συγγραφέα και σωστή παράφραση των αποσπασμάτων.
Το να μπεις στο Ίντερνετ και γενικώς να θεωρείς ότι αυτό είναι κοινή γνώση άρα δεν χρειάζεται να το τεκμηριώσω, είναι μία συζήτηση καφενείου, δεν είναι …επιστημονική προσέγγιση.(Συν.3)
Δύο από τους πληροφορητές θεωρούν ότι η αντιγραφή πληροφοριών από το Διαδίκτυο θα μπορούσε να είναι αποδεκτή εφόσον ο συγγραφέας δεν θέτει θέμα πνευματικής ιδιοκτησίας .
Είναι ελεύθερες πληροφορίες, δεν είναι κάτι που είναι κλειδωμένο, που έχουν πρόσβαση μόνο κάποιοι. Υπάρχουν κάποιες πληροφορίες ανοιχτές σε όλους. Και εφόσον είναι ανοιχτές σε όλους, νόμιμα, νομιμότατα γιατί σε τελική ανάλυση να μην μπορώ να τις πάρω κι εγώ και να τις χρησιμοποιήσω έτσι όπως είναι.(Συν.6)
Όλοι οι συμμετέχοντες αρνήθηκαν κατηγορηματικά να συνδράμουν τους φίλους τους να λογοκλέψουν. Δεν αρνούνταν ωστόσο την παροχή βοήθειας.
Το να του δώσω κάποιες κατευθύνσεις και να τον βοηθήσω στον τρόπο συγγραφής και που θα μπορεί να βρει βιβλιογραφικές αναφορές πολύ ευχαρίστως ή να πάρει μια ιδέα να διαβάσει την εργασία μου και να πάρει μια ιδέα δεν θα είχα πρόβλημα, αλλά όχι να συνδράμω στην αντιγραφή.(Συν1)
Εγγενείς παράγοντες όπως η βαθμοθηρία, ο αθέμιτος, ανταγωνισμός, η τεμπελιά, η αντιδραστικότητα προς το εκπαιδευτικό σύστημα, μπορούν να ωθήσουν τους φοιτητές να είναι περισσότερο επιρρεπείς στις λογοκλοπικές συμπεριφορές.
…γιατί δεν έχει μάθει να προσπαθεί γενικότερα στη ζωή του…(Συν.3)
Επίσης αναγνωρίστηκε πως η συμπεριφορά του ατόμου διαμορφώνεται σε σχέση με το κοινωνικό περιβάλλον (Roger,1998).Άλλοι παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν στη σκόπιμη λογοκλοπή θεωρήθηκαν η έλλειψη χρόνου (Συν 2.ερώτημα 5)και η απειρία των πρωτοετών φοιτητών του ΕΑΠ να διαχειριστούν το χρόνο τους.Επιπροσθέτως αναφέρθηκε ο μιμιτισμός και η επίδραση των συμφοιτητών που έχουν πετύχει σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης με την αντιγραφή.
Κι αυτό τώρα είναι και μια νοοτροπία, μπορεί να παρασύρει ο ένας τον άλλο, … και έχεις πάρει τις αποφάσεις σου κι έχεις τον άλλο και σου λέει ότι δεν βαριέσαι εγώ αντέγραψα και μια χαρά τα πήγα και παρασύρεσαι.(Συν.4)
Από την έρευνα δεν επιβεβαιώθηκε η άποψη κάποιων σπουδαστών πως οι σπουδές από απόσταση ευνοούν λογοκλοπικές συμπεριφορές καθώς υπήρξε ενημέρωση από το ΕΑΠ .(Συν.1).
Σου λένε αν ήμουνα σε ένα συμβατικό πανεπιστήμιο μπορεί και να μην αντέγραφα, στις σπουδές από απόσταση εντάξει από απόσταση είναι δεν βαριέσαι.(Συν.4)
Επίσης κανένας από τους ερωτώμενους δεν αποδέχθηκε ότι έχει διαπράξει σκόπιμα λογοκλοπή καθώς εκτός από την ανεντιμότητα της πράξης θεωρούν ότι δεν προάγεται η διαδικασία μάθησης
Δεν το έχω σκεφτεί( Ε::). γιατί ούτως ή άλλως εκ των προτέρων γνωρίζουμε πάρα πολύ καλά ότι είμαστε σε μία διαδικασία μάθησης,..(Συν.5)
Αναμφισβήτητα το φαινόμενο της λογοκλοπής προβληματίζει έντονα την εξ αποστάσεως ακαδημαϊκή κοινότητα. Η παρούσα μελέτη δεν φιλοδοξεί να δώσει λύσεις ή απαντήσεις σε όλα τα ζητήματα που αφορούν το κοινωνικό αυτό φαινόμενο καθώς το δείγμα των εξ αποστάσεως φοιτητών είναι μικρό. Ωστόσο τα ευρήματα της έρευνας αποδεικνύουν ότι οι απόψεις των φοιτητών του Ε.Α.Π. ταυτίζονται σε μεγάλο βαθμό με τα στοιχεία της βιβλιογραφίας.Η λογοκλοπή είχε γίνει αντιληπτή σε όλες τις μορφές της από τους φοιτητές ως μια «ανήθικη», «ανέντιμη»,« απαράδεκτη πράξη» , βασισμένη στο «ψεύδος» ,που έχει ως απώτερο σκοπό την απόκτηση βαθμού ή ακαδημαϊκού τίτλου. Κυρίως βασίζεται στην «εξαπάτηση» των συμφοιτητών, του καθηγητή αλλά και του ίδιου του φοιτητή. Οδηγεί συχνά σε αξιόποινες πράξεις, όπως την κλοπή της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Επιπροσθέτως η Διαδικτυακή λογοκλοπή και κάποιες περιπτώσεις ακούσιας λογοκλοπής δεν θεωρήθηκαν κατακριτέες και ανήθικες πράξεις.Στην περίπτωση της
«συνέργειας» σε λογοκλοπικές συμπεριφορές αντίθετα με τη βιβλιογραφία κανείς δεν ήθελε να συμμετάσχει ως συνεργός. Οι ίδιοι οι φοιτητές πάντως αρνήθηκαν ότι έχουν διαπράξει σκόπιμη λογοκλοπή ενώ ένας από τους ερωτώμενους την είχε διαπράξει ακούσια. Στην περίπτωση της εκούσιας λογοκλοπής σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν τα στοιχεία της προσωπικότητας του ατόμου σε συνδυασμό με τις αλληλεπιδράσεις του κοινωνικού περιβάλλοντος (Roger 1998).
Μέσα από την έρευνα που διεξήχθη αναδείχθηκαν και νέα θέματα προς διερεύνηση. Στην ακούσια λογοκλοπή,συνέβαλε η χρόνια αποχή από τη μαθησιακή διαδικασία,η έλλειψη κρίσης, η αναβλητικότητα καθώς και η λάθος αναφορά από πηγή διαδικτύου. Στη σκόπιμη λογοκλοπή, συνέβαλαν οι εγγενείς παράγοντες όπως άγχος, ανασφάλεια, έλλειψη ήθους, καθώς και εξωγενείς παράγοντες, όπως η έλλειψη χρόνου, η έλλειψη γνώσεων, οι επαγγελματικές και οι οικογενειακές υποχρεώσεις και η απειρία των πρωτοετών εξ αποστάσεως φοιτητών.
Ιδιαίτερη διερεύνηση χρήζει η ιδιοποίηση, η ανάθεση και η εξαγορά εργασιών καθώς και οι υποψίες που γεννούνται για την ανοχή της Πολιτείας αλλά και του Πανεπιστημίου. Περαιτέρω διερεύνηση χρειάζεται το θέμα που αφορά το εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο καλλιεργεί από νωρίς την αποστήθιση και την άκριτη συσσώρευση γνώσεων ώστε να υπάρξει αναδιάρθρωση ή βελτίωσή του από τους ιθύνοντες. Επίσηςαναδεικνύεται σημαντικός ο ρόλος των συμφοιτητών που δρουν άτυπα αλλά και υποστηρικτικά στην ενημέρωση των συμφοιτητών τους σε θέματα λογοκλοπής .
Bibi,T.&Hafeez,A.(2018). Exploration of Plagiarism Practices in Open and Distance Learning (ODL).
Pakistan Journal of Distance & Online Learning 4(1),49-62.Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου
, 2019,
απόhttps://www.researchgate.net/publication/327594243_Exploration_of_Plagiarism_Practice s_in_Open_and_Distance_Learning_ODL
Creswell,J.W.(2016).Η έρευνα στην εκπαίδευση: Σχεδιασμός, διεξαγωγή και αξιολόγηση της ποσοτικής και ποιοτικής έρευνας (Χ. Τσορμπατζούδης, επίμ.).Αθήνα:Ίων.
Hammond,M.(2002).Cyber-Plagiarism:Are FE Students getting away with words?Ανακτήθηκεστις
18Οκτωβρίου, 2019 ,απόhttps://www.coursehero.com/file/32912550/00002055doc/
Ε.Α.Π.(2019). Κανονισμός Σπουδών. Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου , 2019,
Espinoza,L.A.,&Nájera,J.M.(2015).How to correct teaching methods that favour plagiarism: recommendations from teachers and students in a Spanish language distance education university,40 (8) ,1070-1078.DOI: 10.1080/02602938.2014.966053
Ι.C.D.E. (International Council for Open distance education).( 2016). StrategicPlan 2017 – 2020
.Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου , 2019, απόhttps://www.icde.org/
Ίσαρη ,Φ.& Πουρκός ,Μ.(2015). Ποιοτική Μεθοδολογία Έρευνας .Εφαρμογές στην Ψυχολογία και στην Εκπαίδευση. Ανακτήθηκεστις 18 Οκτωβρίου , 2019, από
https://repository.kallipos.gr/bitstream/11419/5826/4/15327_Isari-KOY.pdf Kέδρακα,Κ.(2008).Μεθοδολογία λήψης συνέντευξης.Ανακτήθηκεστις 18 Οκτωβρίου , 2019,
απόhttps://eclass.duth.gr/modules/document/file.php/ALEX01201/%CE%BC%CE%B5%CE% B8%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%B1_%CE% BB%CE%B7%CF%88%CE%B7%CF%82_%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%AD%CE%B D%CF%84%CE%B5%CF%85%CE%BE%CE%B7%CF%82.pdf
Λακασάς,Α.(2018).Σύστημα κατά αντιγραφών σε ΑΕΙ.Ανακτήθηκεστις 18 Οκτωβρίου , 2019, απόhttps://www.kathimerini.gr/941744/article/epikairothta/ellada/systhma-kata-antigrafwn-se- aei
Larkin, C., & Mintu- Wimsatt, A. (2015). Undergraduate Online Business Students’ Views on
Plagiarism. JournalofModernEducationReview,5(5),437–444.Ανακτήθηκεστις 18
Οκτωβρίου , 2019, απόhttp://academicstar.us/
Λεξικότηςκοινήςνεοελληνικής. (2019).Ανακτήθηκεστις 18 Οκτωβρίου , 2019, απόhttp://www.greek- language.gr/greekLang/index.html
ΛεξικόLiddellScott-Κωνσταντινίδου.(2019).Ανακτήθηκεστις 18 Οκτωβρίου , 2019, απόhttp://myria.math.aegean.gr/lds/web/view.php
Liu, S., Lee,S.H., Liu, X., & Magjuka, R.(2007).Αn empirical study on online MBA Cheating and Plagiarism Issues. Paper presented at the 23rd Annual Conference on Distance Teaching & Learning, Wisconsin.Ανακτήθηκεστις 18 Οκτωβρίου , 2019, απόhttps://conferencealerts.com/
ΜerriamWebster,(2019).Ανακτήθηκεστις 18 Οκτωβρίου , 2019, απόhttps://www.merriam- webster.com/
Minaaar, A. (2012). A Framework for Controlling Dishonesty in Open and Distance Learning (ODL) in Higher Education .Ανακτήθηκεστις 18 Οκτωβρίου , 2019, απόhttps://www.researchgate.net/publication/274639956_A_FRAMEWORK_FOR_CONTR OLLING_DISHONESTY_IN_OPEN_AND_DISTANCE_LEARNING_ODL_IN_HIGHER_ EDUCATION
Race, Ph. (1998). Το εγχειρίδιο της ανοικτής εκπαίδευσης. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Raines, D. A., Ricci, P., Brown, S. L., Eggenberger , T., Hindle, T., & Schiff, M.( 2011).Cheating In Online Courses: The Student Definition. The Journal of Effective Teaching, 11(1), 80-89.Ανακτήθηκεστις 18 Οκτωβρίου , 2019, απόhttps://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1092169.pdf
Robson, C. (2010). Η έρευνα του πραγματικού κόσμου: Ένα μέσον για κοινωνικούς επιστήμονες και επαγγελματίες ερευνητές (Κ. Μιχαλοπούλου, επίμ. ). Αθήνα: Gutenberg.
Rogers, A. (1998).Η εκπαίδευση ενηλίκων. Αθήνα :Μεταίχμιο.
Παρασκευοπούλου- Κόλλια, Ευ.- Άλ. (2008). Μεθοδολογία ποιοτικής έρευνας στις κοινωνικές επιστήμες και συνεντεύξεις. Open Education- The Journal for Open and Distance Educational Technology, (4), 1.DOI: http://dx.doi.org/10.12681/jode.9726
Silverman, D. (1993). Beginning Research – Interpreting Qualitive Data. Methods for Analysing Talk, Text and Interaction. Londres: Sage Publications
Stuber- McEwen, D.,Wiseley, P., & Hoggatt, S. (2009). Point, Click, and Cheat: Frequency and Type of Academic Dishonesty in the Virtual Classroom. Online Journal of Distance Learning Administration, 12(3).Ανακτήθηκεστις 18 Οκτωβρίου , 2019, απόhttps://eric.ed.gov/?id=EJ864302
ΣυμβούλιοΠρογράμματος Γραφής.(2019).Ανακτήθηκε στις 18
Οκτωβρίου,2019,απόhttp://wpacouncil.org/aws/CWPA/pt/sp/home_page
Συμεού, Λ. (2007, Ιούνιος). Εγκυρότητα και αξιοπιστία στην ποιοτική εκπαιδευτική έρευνα: Παρουσίαση, αιτιολόγηση και πράξη. Ανακοίνωση στα Πρακτικά 5ου Πανελληνίου Συνεδρίου
Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδας “25 Χρόνια Παιδαγωγικής Εταιρείας Ελλάδας” (Τομ.2,σσ.333-339).Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου , 2019, απόhttp://www.pee.gr/
Στεργίου, Δ.(χ. η.). ΠερίΛογοκλοπής ,Ε.Α.Π., σ.1.Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου , 2019, από
https://www.eap.gr › images › stories › doc › ske_plagiarism
Φουρνάρη,Ε.(χ.η).Εμπεδοκλής. Ανακτήθηκε στις 26 Αυγούστου,
2019,https://www.evprattein.gr/el/empedokles
Χατζόπουλος ,Ο. (2000).«Οι Έλληνες», Προσωκρατικοί ,Εμπεδοκλής,11.Ανακτήθηκεστις 18
Οκτωβρίου , 2019, απόhttps://www.academia.edu/4989407/PROSOKRATIKOI_-
Watson,G. R., &SottileJ.(2010).Cheating in the Digital Age:Do Students Cheat More in Online Courses? Online Journal of Distance Learning Administration,13(1).Ανακτήθηκεστις 18
Οκτωβρίου , 2019, απόhttps://www.researchgate.net/publication/234703387_Cheating_in_the_Digital_Age_Do_ Students_Cheat_More_in_Online_Courses