Δευτέρα 9 Μαρτίου 2026
ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ Β´ 1 - 12 ΚΥΡΙΑΚΗ Β΄ ΤΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ. «Γρηγορίου ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης τοῦ Παλαμᾶ». Θεοφυλάκτου ἐπισκόπου Νικομηδείας (†842-5), Ἑρμοῦ ἀποστόλου (α΄ αἰ.).
ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ Α´ 10 - 14---ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ Β´ 1 - 3 † ΚΥΡΙΑΚΗ Β΄ ΤΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ. «Γρηγορίου ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης τοῦ Παλαμᾶ». Θεοφυλάκτου ἐπισκόπου Νικομηδείας (†842-5), Ἑρμοῦ ἀποστόλου (α΄ αἰ.).
ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ Α´ 10 - 14
10 καί· σὺ κατ’ ἀρχάς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σού εἰσιν οἱ οὐρανοί· 11 αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις· καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, 12 καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτούς, καὶ ἀλλαγήσονται· σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσι. 13 πρὸς τίνα δὲ τῶν ἀγγέλων εἴρηκέ ποτε· κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου; 14 οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν;
1 Διὰ τοῦτο δεῖ περισσοτέρως ἡμᾶς προσέχειν τοῖς ἀκουσθεῖσι, μή ποτε παραρρυῶμεν. 2 εἰ γὰρ ὁ δι’ ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος, καὶ πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν, 3 πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας; ἥτις ἀρχὴν λαβοῦσα λαλεῖσθαι διὰ τοῦ Κυρίου, ὑπὸ τῶν ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐβεβαιώθη,
1 Αφοῦ λοιπὸν τόσον ὑπέροχος εἶναι ὁ Υἱός, δι’ αὐτὸ πρέπει καὶ ἡμεῖς περισσότερον νὰ προσέχωμεν εἰς ἐκεῖνα, ποὺ ἠκούσαμεν διὰ τοῦ κηρύγματος καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι λόγοι τοῦ Υἱοῦ καὶ τῶν Ἀποστόλων του. Εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη νὰ προσέχωμεν, μήπως ἐξ ἀπροσεξίας μᾶς συμβῇ νὰ παρασυρθῶμεν καὶ πέσωμεν ἔξω. 2 Ἀλλοίμονον δέ, ἐὰν πέσωμεν ἔξω. Διότι, ἐὰν ὁ νόμος, ποὺ ἐλέχθη εἰς τὸν Μωϋσῆν διὰ μέσου ἀγγέλων, ἀπεδείχθη βέβαιος καὶ ἰσχυρὸς καὶ πᾶσα παράβασίς του καὶ παρακοὴ ἔλαβε δικαίαν ἀνταπόδοσιν καὶ τιμωρίαν, 3 πῶς ἠμεῖς θὰ διαφύγωμεν τὴν τιμωρίαν, ἐὰν ἀμελήσωμεν μίαν τόσον μεγάλην καὶ σπουδαίαν σωτηρίαν; Ἡ σωτηρία αὐτὴ δὲν ἐλέχθη δι’ ἀγγέλων, ὅπως ὁ νόμος, ἀλλ’ ἀφοῦ ἤρχισε νὰ κηρύττεται ἀπὸ αὐτὸν τὸν Κύριον, μᾶς παρεδόθη ὡς βεβαία καὶ ἀξιόπιστος ἀπὸ τοὺς Ἀποστόλους, ποὺ τὴν ἤκουσαν ἀμέσως ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ Κυρίου.
Η ΧΑΡΙΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΙΣΤΟΥ
Ἀφιερωμένη στήν μνήμη τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ εἶναι ἡ ση μερινή Κυριακή, ὡς συνέχεια τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἐπι γραμματικά ἀναφέρουμε ὅτι ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἔζησε τόν 14ο αἰ. Γεν νήθηκε τό 1296 στήν Κωνσταντινούπολη, μόνασε στό Ἅγιον Ὄρος καί ἔγινε Ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, ὅπου καί ἐκοιμήθη τό 1359. Ἡ προσ φορά του στήν ζωή τῆς Ἐκκλησίας ἔχει ἀνυπολόγιστη ἀξία. Μέ τόν φω τισμένο ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα νοῦ του, τήν ἁγιασμένη κατά Χριστόν ἐμπειρία του καί τήν κατάρτισή του στήν θεολογία καί ζωή τῶν Ἁγίων Πατέρων διετράνωσε ὅτι ὁ ἀπρόσιτος καί ἀμέθεκτος κατά τήν οὐσία του Θεός εἶναι προσωπική ὕπαρξη. Γι’ αὐτό καί κινεῖται ἀγαπητικά πρός τό δημιούργημά του, τόν ἄνθρωπο, τόν προσλαμβάνει ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ καί τόν ἐναγκαλίζεται μέ τήν ἄκτιστη Χάρι καί ἐνέργεια, χωρίς νά ἐγκα ταλείπει τό ἀπρόσιτο φῶς τῆς οὐσίας του.
Αὐτήν τήν μεγάλη θεολογική ἀλήθεια ἔχει ἐπισημάνει ἤδη ἀπό τόν Δ΄ αἰ. ὁ Μέγας Βασίλειος, λέγοντας ὅτι ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ εἶναι παντελῶς ἀπερινόητη, ἄγνωστη καί ἀμέθεκτη. Οἱ ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ εἶναι ἐκεῖ νες πού κατέρχονται πρός τόν ἄνθρωπο καί μέ αὐτές γνωρίζει τόν Θεό. Ἐάν ἐπιχειρήσουμε νά παρομοιάσουμε τόν Θεό μέ τόν ἡλιακό δίσκο, τό τε οἱ ἐνέργειές Του μοιάζουν μέ τίς ἀκτίνες τοῦ ἡλίου πού κατέρχονται σέ ἐμᾶς, μᾶς διατηροῦν στήν ζωή, μᾶς θερμαίνουν καί μᾶς φωτίζουν.
Ἄκτιστος ἡ Χάρις
Ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ, ἡ ἐνέργεια, ἡ δόξα Του, πού ὡς ἀπαύγασμα καί ἀκτινοβολία τοῦ Θεοῦ εἶναι ἄκτιστος, εἶναι τό φῶς τοῦ Θεοῦ, ἡ ἔλευση καί ἡ παραμονή αὐτοῦ τοῦ φωτός ἐντός τοῦ πιστοῦ. Ἄκτιστος Χάρις εἶναι ὁ Χριστός πού στέκεται στήν θύρα τῆς ψυχῆς μας, κρούει καί περιμένει νά τόν δεχθοῦμε. Εἶναι τό Πνεῦμα τοῦ Χριστοῦ, ἡ δόξα τῆς Μεταμορφώσεώς Του, ἡ πνοή τῆς Πεντηκοστῆς, ἡ ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού ἀναγεννᾶ τόν ἄνθρωπο διά τοῦ Βαπτίσματος καί τόν ἑνώνει μέ τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ διά τῆς θείας Εὐχαριστίας. Ἄκτιστος χάρις, μέ μία φράση, εἶναι ἡ ζωή τοῦ Χριστοῦ ἐντός τοῦ πιστοῦ καί ἡ ζωή τοῦ πιστοῦ ἐντός τοῦ Χριστοῦ.
Προεκτάσεις τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ
Ἡ μετοχή τοῦ ἀνθρώπου στήν Χάρι τοῦ Θεοῦ ἔχει προεκτάσεις ἠθι κές, ἀνθρωπολογικές, κοινωνικές. Πῶς εἶναι δυνατόν ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ πού πλημμυρίζεται ἀπό τήν ἄκτιστο Χάρι νά μήν ἀγωνίζεται νά ζή σει σύμφωνα μέ τό Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ; Νά μήν ἐπιδιώκει, ὅσο ἐξαρ τᾶται ἀπό αὐτόν, τήν δικαιοσύνη, τήν εἰρήνη, τήν καταλλαγή, τήν ἀδελ φωσύνη; Πολύ εὔστοχα ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἐπισημαίνει ὅτι ἀπό τά ἅγια Μυστήρια δέν τρεφόμαστε μόνον πνευματικά, ἀλλά καί δι δασκόμαστε νά μετέχουμε στίς ἀρετές καί τά παθήματα τοῦ Χριστοῦ.
Δηλαδή ἡ Χάρις βρίσκεται καί στόν τρόπο ζωῆς πού βιώνεται σύμφω να μέ τό Βάπτισμα καί τήν θεία Εὐχαριστία. Μιμούμενοι τήν ἀγάπη, τήν ταπείνωση, τήν μακροθυμία, τήν ἐπιείκεια, τήν πτωχεία τοῦ Χριστοῦ ἀποδεικνύουμε, πραγματικά, ὅτι μετέχουμε συνειδητά στήν ζωή καί τά Μυστήρια τοῦ Χριστοῦ, στό Φῶς καί τήν Ἀλήθειά Του.
Ἀνακαίνιση τοῦ ἀνθρώπου διά τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ
Τίς ὡς ἄνω ἀλήθειες μᾶς ἀποκαλύπτει καί τό γεγονός τῆς θεραπείας τοῦ παραλυτικοῦ στήν Καπερναούμ, τήν ὁποία διηγεῖται ἡ σημερινή εὐαγγελική περικοπή. Τούς ἀνθρώπους πού μετέφεραν στόν Χριστό τόν παραλυτικό, ἀλλά καί τόν ἴδιο τόν ἀσθενῆ, ἐπεσκίασε ἡ δύναμη τοῦ Χρι στοῦ, νικήθηκαν οἱ ὅροι τῆς φύσεως καί τότε ὅλα μεταβάλλονται: «τυ φλοί ἀναβλέπουσι, νεκροί ἐγείρονται, λεπροί καθαρίζονται, χωλοί περι πατοῦσι, κωφοί ἀκούουσι» (Λουκ. 7,22). Ὁ Κύριος δώρησε τήν συγχώρη ση τῶν ἁμαρτιῶν στόν παραλυτικό καί ἐκεῖνος θεραπεύθηκε.
Ἡ ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν φανερώνει τήν δυνατότητα τοῦ κτιστοῦ ἀνθρώπου νά μετάσχει στήν ἄκτιστο Χάρι καί ζωή τοῦ Θεοῦ. Αὐτό εἶναι τό ἀφετηριακό καί θεμελιῶδες θαῦμα τοῦ Χριστοῦ. Ἀπόρροια αὐτοῦ τοῦ θαύματος εἶναι κάθε ἄλλο θαυματουργό σημεῖο πού ἐπιτέλεσε ὁ Κύριος. Γιατί ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου δέν συνίσταται στήν ὑγεία του ἤ μόνο στήν ἠθική καλυτέρευσή του, ἀλλά στήν μετά πίστεως καί ἀγάπης προ σωπική κοινωνία του μέ τόν Χριστό, στήν ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ἀνακαίνιση τῆς πεπτωκυίας φύσεώς του.
Ἀρχιμ. Ν. Κ.
https://apostoliki-diakonia.gr/wp-content/data/fk/2026/10-2026(3797).pdf
Άγιοι Χρίστος ο Ιερέας και Πανάγος οι Νεομάρτυρες

| Ημερομηνία Εορτής: | 09/03/2026 |
| Τύπος εορτής: | Σταθερή. Εορτάζει στις 9 Μαρτίου εκάστου έτους. |
| Άγιοι που εορτάζουν: | Αγιος Χριστος ο Ιερεας ο Νεομαρτυρας (; - 1716) Αγιος Παναγος (; - 1716) |
| Τελευταία ενημέρωση: | 07/02/2011 00:35 |
| Περιεχόμενα: | |
| |
Βιογραφία
Οι δύο Ηλείοι Άγιοι Νεομάρτυρες Χρίστος και Πανάγος, που κατά την περίοδο της δεύτερης Τουρκοκρατίας και μέσα σ’ αυτή τη ζοφερή ατμόσφαιρα για τους υπόδουλους Έλληνες της Πελοποννήσου μαρτύρησαν, γεννήθηκαν «ο μεν άγιος και ιερός Πανάγιος (Πανάγος) εις μίαν χώραν της Αρχαίας Ήλιδας ονομαζόμενην κατά το παλαιόν, κατά δε την βαρβαρικήν συνήθειαν Γαστούνην», «ο δε θαυμάσιος Χριστός (Χρίστος) εις ένα χωριόν της αυτής πόλεως Ανδραβίδα κατά κοινόν λόγον».
Και οι δύο προέρχονταν από γονείς που είχαν αλλαξοπιστήσει, δυστυχώς, λόγω πιέσεων και διωγμών των κατακτητών Τούρκων. Σε αντίθεση με τους γονείς τους, αμφότεροι οι Άγιοι μας αυτοί, επρόκοπταν στην αρετή και τρέφονταν με φόβο Θεού και με τις εντολές του Ευαγγελίου. Διακρινόντουσαν δε μεταξύ των συμπατριωτών τους, που τους έδειχναν μεγάλη εκτίμηση. Ο Πανάγος μάλιστα ψηφίστηκε επανειλημμένως, επί Ενετοκρατίας, συνοδικός της Γαστούνης. Διαφορετικού χαρακτήρα ο Χρίστος, αποστρέφονταν τα πολιτικά και πόθο ζωηρό είχε «να γένει ιερεύς υπανδρός και να μη θολώνεται το νοερόν της ψυχής του από ταις απάταις του κόσμου και ματαιότητες». Γι’ αυτό αργότερα χειροτονήθηκε ιερεύς στην Πάτρα.
Κατά το έτος 1715 μ.Χ. η Πελοπόννησος, μετά τριάντα χρόνια κυριαρχίας των Βενετών, περιήλθε και πάλι υπό τον ζυγό των Τούρκων, οι οποίοι επιδόθηκαν σε λεηλασίες και σφαγές εκείνων που δεν δέχονταν να προσκυνήσουν τον Αλλάχ. Ερήμωσε τότε ο τόπος και όλοι αναζητούσαν οδό διαφυγής. Όσοι παρέμειναν στο τόπο τους έγιναν «υπήκοοι ραγιάδες, καθώς τους έλεγαν οι βάρβαροι».
Κάποια μέρα ο Πανάγος κλήθηκε από τον διοικητή της περιοχής Τούρκο Οσμάν «να αρνηθή την ευσέβειαν». Ο άγιος μας του απάντησε χωρίς φόβο, «λέγοντας, πως, και ετράφη χριστιανός και ο Χριστός ήταν η πνοή του, καύχημα και αγαλλίασις». Γι’ αυτό ήταν αδύνατο να κάνει ό, τι του έλεγε. «Ο πασάς δεν τον επείραξεν περισότερον» και «τον εσυμβούλευεν, ως ηγαπημένον του, να αναχωρήση εις άλλον τόπον δια να φυλαχθή έως ότου παύση ο διωγμός της πίστεως η να ακολουθήση αυτόν τον ίδιον εις Κέρκυραν, δια να φύγη τον κίνδυνον». Ο Πανάγος «έβαλεν κατά νούν να υπάγη εις Κέρκυραν», αλλά ασθένησε βαριά. Όταν ανέλαβε δυνάμεις και πάλι προσκλήθηκε «να παρρησιάσθη έμπροσθεν και αποκριθή, η να αρνηθή την ευσέβειαν» και να αποδεχθεί τον Μωαμεθανισμό, άλλως τον περιμένουν στερήσεις και παιδέματα, δήμευση της περιουσίας του και τέλος ο δια ξίφους θάνατος.
Οδεύοντας με συνοδεία, προσεύχεται ενδόμυχα και φτάνει ακολούθως προ του Μουράτ αγά, ομολογώντας απερίφραστα και με δύναμη ψυχής την πίστη του στον Χριστό, ενώ «εκαταγέλα τα παραθύθια του Μωάμεθ και τα φλυαρίσματα». Τότε ο «δικαστής», εξέδωσε την απόφαση να τον αποκεφαλίσουν. «Και ευθύς ο άγιος αυτοθελήτως με πολλήν χαράν» ακολουθεί τον δήμιο στον τόπο της εκτελέσεως της αποφάσεως. «Απετμήθη την πρώτην του Μαρτίου μηνός κατά το 1716». Επί δύο ημέρες το «άγιον αυτού λείψανων έμεινεν εκεί εις τον ίδιον τόπον, ερριμένον δια να το φάγουν τα σκυλιά και τα όρνεα, δια να μην το πάρουν και το θάψουν οι ευσεβείς». Το σώμα του αγίου, κατά θεία ευδοκία δεν έπαθε τίποτα. Το σεβάστηκαν και τα ζώα. Εξαγριωμένοι τότε ο δήμιοι του αποκόπτουν το κεφάλι, το ψήνουν και το πετούν εκεί κοντά για να το φάνε τα σκυλιά. «Εκείνα ουδέ ούτω την επείραξαν ολοτελώς». Τότε και οι ενάντιοι θαύμασαν και επέτρεψαν στους Χριστιανούς, την τετάρτη πλέον ημέρα, «και επήραν το άγιον λείψανον και το ενταφίασαν μέσα εις τον ναόν του εν αγίοις πατρός ημών Νικολάου της αυτής πόλεως» (Γαστούνης).
Ο έτερος των νεομαρτύρων, «ο θαυμάσιος Χρίστος», συνελήφθη και αυτός και παρέμενε σιδηροδέσμιος στη φυλακή, μέχρις ότου ο τύραννος δικαστής τον κάλεσε και τον προέτρεπε να μην χάσει τούτη την γλυκύτατη ζωή και «τα δύο άκακα βρέφη» (τα παιδία του) «και την γυναίκα» του. Ο μετ’ ολίγον μάρτυς δεν ενδίδει ούτε και πτοείται απ’ τις απειλές. Παραμένει αμετακίνητος στην πίστη του, με αποτέλεσμα «ο τύραννος με θυμόν πολύν επρόσταξεν να δείρουν τον άγιον δια να σωφρονισθή και να μη μιλή με τόσην αυθάδειαν». Τον ξαναρίχνουν στην φυλακή, ελπίζοντας ότι θα καμφθεί, αλλά εκείνος, συνεχώς προσευχόμενος παραμένει ακλινής. Επιστρατεύεται ακόμη και η γυναίκα του, που τον επισκέπτεται στη φυλακή και με παρακάλια θερμά και ασταμάτητα, προσπαθεί να μεταπείσει τον ιερέα άνδρα της, που τελικά υπεχώρησε και της υποσχέθηκε, ότι, την επόμενη μέρα, θα πράξει κατά τη συμβουλή της. Η απροσδόκητη αυτή απάντηση διαδόθηκε σ’ όλη την πόλη, γεμίζοντας χαρά τους αλλόπιστους και στεναχωρώντας τους χριστιανούς.
Ο Μουράτ, επιδεικνύοντας τη δύναμη του, προστάζει όλους τους ιερείς της πόλεως να καταθέσουν αν υπάρχουν ακόμη αρνητές της πίστεως κάτοικοι της περιοχής. Κι’ εκείνοι απάντησαν ότι δεν ξέρουν κανένα. Θύμωσε τότε ο τύραννος και πρόσταξε να εγκλεισθούν όλοι τους στη φυλακή, όπου υπήρχε και ο Χρίστος, τον οποίον «εις επήκοον πάντων, ο προεστότερος» (των κληρικών συγκρατουμένων του) στιγμάτισε με σκληρά λόγια για την απόφαση του. Ο ιερέας Χρίστος αναστέναξε από βάθους καρδιάς και ευθύς μετεμελήθη, προς χαρά όλων των συμπρεσβυτέρων του, που δόξαζαν τον Αρχηγό της Πίστεως Ιησού και ενίσχυσαν τον συνάδελφο τους να προχωρήσει προς το μαρτύριο. Ο Χρίστος «όλην εκείνειν την νύκτα επέρασε με ευχάς, ψαλμωδίας και δάκρυα». Το πρωί «οι βάρβαροι εκαρτερούσαν με μεγάλην χαράν, δια να ασεβήση» ο δέσμιος Ιερέας.
Όμως, προς μεγάλη λύπη τους, ο Χρίστος, προ του Μουράτ, μεταξύ άλλων, είπε: «Ευχαριστώ τον Χριστόν μου και βασιλέα της κτίσεως, όπου δεν με άφησε να πέσω εις την απώλειαν, αλλά μου έστειλε οδηγούς σωτήριους και με εχειραγώγησαν πάλιν εις την ευσέβειαν». Και κοιτάζοντας εις τους ουρανούς έλεγε∙ «Μη γένοιτο, Χριστέ μου, να σε αρνηθώ ποτέ, αλλά θέλω αποθάνει δια το ονομάσού το άγιον». Στρεφόμενος δε προς τους δήμιους του λέει: «Χριστιανός ήμουν και είμαι και τον Χριστόν σέβομαι συν τω Πατρί και αγίω Πνεύματι». Οι λόγοι του αγίου μας «ετάραξαν δυνατά τους ασεβείς και επρόσταξαν παρευθύς χωρίς αργητά να τον αποκεφαλίσουν». Ο γνήσιος ιερεύς του Κυρίου έκλινε γόνυ και φονεύθηκε δια ξίφους, έμεινε δε άταφος επί τέσσερες ημέρες. Με έγκριση των φονιάδων του ετάφη «εις την ίδια εκκλησίαν του εν αγίοις πατρός ημών Νικολάου, εις τον τάφον όπου ενταφίασαν και τον άγιον μάρτυρα Πανάγον… Ετελειώθη δε ο θαυμάσιος Χρίστος εις τας εννέα του Μαρτίου μηνός, τον ίδιον χρόνον όπου εμαρτύρησεν και ο ιερός Πανάγιος (1716), εις καύχημα της Ορθοδοξίας και έπαινον».
Οι άγιοι τιμώνται στις 9 Μαρτίου και η ακολουθία τους συμψάλλεται με την ακολουθία των τεσσαράκοντα μαρτύρων (βλέπε ίδια ημέρα).
Αγιογραφίες / Φωτογραφίες
Κυριακή 8 Μαρτίου 2026
Γίνε ἡ Ἡσυχία τοῦ Κόσμου: Ὑπερβαίνοντας τὰ Ἐμπόδια τῶν Ἀνθρώπων καὶ τῶν Πραγμάτων
Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς μεγάλους Πατέρες, ποὺ χαράξαν δρόμους νηπτικοὺς... γιὰ αὐτὸ τὸ θέμα ποὺ σᾶς ἀναλύω, εἶναι καὶ ὁ σήμερα ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας προβαλλόμενος ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Θεσσαλονίκης, στὴ μεγάλη χορεία τῶν νηπτικῶν Πατέρων καὶ τῶν θεοπτῶν Πατέρων. Τὸ κείμενο τὸ εὐαγγελικό, ποὺ ἀκούσαμε πρὶν ἀπὸ λίγο, ἐκθέτει ἐν ὀλίγοις τὶς ἀπόψεις του. Ἤ, νὰ τὸ πῶ ἀντίστροφα, ὁ Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἀξιοποίησε καὶ αὐτὸ τὸ κείμενο γιὰ νὰ παρουσιάσει τό πῶς θὰ βροῦμε μέσα μας τὸν χαμένο μας παράδεισο. Τρία στοιχεῖα νὰ ἀξιοποιήσω ἀπὸ τὸ κείμενο αὐτό, ποὺ περνοῦν μέσα στὰ κείμενα τοῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ σὲ ἕνα λόγο του κατ' ἐξοχὴν ἡσυχαστικό, ποὺ λέγεται «Λόγος πρὸς τοὺς ἱερῶς ἡσυχάζοντας» καὶ ποὺ ἀρχίζει ὡς ἑξῆς: «Αὐτὰ ποὺ θὰ σᾶς πῶ φαίνεται νὰ ἀφοροῦν μονάχα κάποιους ἀνθρώπους ἀλλὰ εἶναι γιὰ ὅλους. Ὁ Χριστὸς ὅταν μίλησε γιά ‘νήψη’ καὶ γιὰ ἄσκηση ἀναφέρθηκε σὲ ὅλους».
Νὰ λοιπὸν τὰ τρία σημεῖα ἀπὸ τὸ κατὰ Μᾶρκον Εὐαγγέλιο. Τὸ πρῶτο. Ὁ παράλυτος, ποὺ βρίσκει γύρω του πάρα πολὺ κόσμο ποὺ εἶναι ἐμπόδιο γιὰ νὰ περάσει. Παρατήρηση τοῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ: «Ἂν θεωρήσεις πὼς κάποιος ἄνθρωπος εἶναι ἐμπόδιο στὴ ζωή σου γιὰ ὁποιοδήποτε θέμα, δὲν μπορεῖς νὰ βρεῖς μέσα σου τὸν χαμένο παράδεισο». Εἶναι ἀδύνατο νὰ γαληνέψεις καὶ νὰ ἠρεμήσεις. Ὁποιοσδήποτε, ἢ ἐχθρός σου εἶναι ἢ ἐπίβουλος τῆς ἡσυχίας σου, τῆς περιουσίας σου, ἀκόμη καὶ τῆς ζωῆς σου ἂν εἶναι αὐτός. Ἂν θεωρήσεις ποὺ σὲ ἐμποδίζει νὰ ζήσεις, ξέχνα τὸ δρόμο τῆς Ἐκκλησίας, ξέχνα τὸ δρόμο γιὰ νὰ βρεῖς τὸν χαμένο παράδεισο.
Δεύτερο σημεῖο. [Οἱ συγγενεῖς τοῦ παραλύτου] βρίσκουνε τὸν κόσμο γύρω καὶ δὲν μποροῦν νὰ κάνουν τίποτε καὶ χαλοῦν τὴ στέγη. Γι’ αὐτοὺς ἐμπόδιο δὲν ὑπάρχει. Ἂν τὰ πράγματα τώρα - μετὰ τὰ πρόσωπα - σὲ ἐμποδίζουν, καὶ ἐσὺ κάθεσαι καὶ λὲς «μὲ ἐμποδίζουν τὰ πράγματα», πάλι εἶσαι ὑπεύθυνος γιὰ τὸν χαμένο παράδεισο καὶ τὴν ταραχὴ ποὺ φτιάχνεις μέσα σου.
Τρίτο σημεῖο. Ὁ Χριστός, ὅταν βλέπει γύρω του τοὺς ἀνθρώπους ποὺ διαλογίζονται καὶ λένε «μὰ πῶς μπορεῖ αὐτὸς νὰ συγχωρήσει ἁμαρτίες;», μὲ ἕνα δικό Του τρόπο, τοὺς κρίνει καὶ λέει ὅτι «διαλογίζονται ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν». «Τί ταῦτα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν;» Τί κάνουν αὐτοί; Αὐτοὶ ποὺ διαλογίζονται κάνουν αὐτὸ ποὺ δὲν κάνουν οἱ ἄλλοι, ὁ παράλυτος καὶ ἐκεῖνοι ποὺ τὸν μεταφέρουν. Ὁ παράλυτος καὶ ἐκεῖνοι ποὺ τὸ μεταφέρουν οὔτε διαμαρτυρήθηκαν οὔτε ἔκαναν ἐνστάσεις οὔτε εἶχαν διαλογισμοὺς γιὰ τὶς δυσκολίες ποὺ εἶχαν στὸν δρόμο τους· διαλογισμοὺς ἔχουν κάποιοι ἄλλοι.
«Διαλογισμὸς» σημαίνει αὐτὸ ποὺ λέει καὶ αὐτὴ ἡ πρόθεση «διὰ»· ἕνα κομματιασμένο, διηρημένο, διχασμένο μυαλὸ ἕνας διχασμένος νοῦς. Καὶ γιατί ὁ νοῦς ἔγινε διχασμένος; γιὰ τὶς προηγούμενες προϋποθέσεις: δυσκολίες ἀπ’ τὰ πρόσωπα καὶ ἀπ’ τὰ πράγματα. Ὁ νοῦς λοιπὸν διχάζεται, βρίσκει προβλήματα καὶ δὲν ξέρει τί νὰ κάνει. Κομματιάζεται καὶ τότε βρίσκει παντοῦ αἰτίες, παντοῦ βρίσκει τὶς εὐθύνες καὶ χάνει τὸν χαμένο παράδεισο. Καί, ἀντὶ νὰ ψάχνει ἀλλοῦ τὶς εὐθύνες, νὰ μὴν τὶς ψάχνει πουθενά, καὶ νὰ ἀποδώσει τὶς δυσκολίες στὸν Θεό. Καὶ τότε σταματάει ὁ διαλογισμός, καὶ τότε γαληνεύει ὁ ἄνθρωπος μέσα του καὶ τότε ἡ ταραχὴ περνάει. Καὶ τότε αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, εἴτε στὸν κόσμο εἶναι εἴτε σὲ μοναστήρι ζεῖ ἢ σὲ ὁποιαδήποτε ἄκρη τῆς γῆς καὶ νὰ βρίσκεται, ἀπὸ τὴν Ὀρθοδοξία μας χαρακτηρίζεται ὡς «νηπτικός». Μπορεῖ ὁ ὅρος νὰ εἶναι πάρα πολὺ βαρὺς καὶ πάρα πολὺ βαθὺς νὰ μᾶς φαίνεται, ἀλλὰ ὁ ἄνθρωπος ποὺ δὲν διαλογίζεται, ποὺ δὲν ἔχει νοῦ κομματιασμένο, ποὺ βρῆκε σημαίνει ἀπὸ τώρα τὸν χαμένο παράδεισο, εἶναι νηπτικός. Καὶ ὁ παράδεισος εἶναι γιὰ τοὺς νηπτικούς, γιὰ ἐκείνους δηλαδὴ ποὺ ἔχουν καθαρὰ μάτια καὶ μποροῦν νὰ δοῦν τὰ πράγματα. Καὶ γιὰ νὰ ἔχεις καθαρὰ μάτια, πρέπει μέσα σου νὰ μὴν βρίσκεις ἐμπόδια ἀπὸ τὰ ἔξω τὰ πράγματα· Γρηγόριος Παλαμᾶς.
Καὶ ἡ σημερινὴ δευτέρα Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν εἶναι πρόκληση γιὰ ἐμᾶς. Πρόκληση θὰ ἔλεγα γιὰ τὶς αἰσθήσεις μας. Γιατί οἱ αἰσθήσεις μας, ἀντὶ νὰ μαζεύουνε δοξολογικά τό φῶς τοῦ Θεοῦ καὶ τὰ πράγματα ποὺ φωτίζονται ἀπὸ τὸν Θεό, μαζεύουν πάνω μας, μέσα ἀπ' ὅλες τὶς πηγὲς καὶ τοὺς πόρους ποὺ ἔχουνε, τὴν ταραχὴ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν ἀνθρώπων τοῦ κόσμου. Καὶ τότε δὲν μποροῦμε νὰ γίνουμε νηπτικοί. Ἄρα ἡ ὑπόθεση εἶναι ὑπόθεση σωστῆς ἢ λανθασμένης ἀξιοποιήσεως τῶν μηνυμάτων ποὺ ἔρχονται ἀπ’ ἔξω. Τὰ μάτια σου νὰ τὰ κλείσεις δὲν μπορεῖς, τὸ στόμα σου νὰ τὸ κλείσεις δὲν μπορεῖς, τὰ αὐτιά σου νὰ τὰ κλείσεις δὲν μπορεῖς, νὰ χωθεῖς σὲ μιὰ τρῦπα μέσα θὰ εἶναι στρουθοκαμηλισμός, γιατί τὰ προβλήματα θὰ ὑπάρχουν. Δὲν εἶναι ἁπλῶς τὸ θέμα νὰ γίνεις ἥσυχος πιά, εἶναι νὰ γίνεις ἡσυχία γιὰ τὸν κόσμο. Γιατί, ἂν κρυφτεῖς καὶ ἂν φύγεις, ἡσύχασες. Ἀλλὰ μὲ τὸν κόσμο τί γίνεται; Ἔγινες ἡσυχία γιὰ τὸν κόσμο; Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποκορύφωμα τῆς προτάσεως τοῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ στὸν λόγο του πρὸς τοὺς ἱερῶς ἡσυχάζοντας, γιὰ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ γίνονταν νηπτικοί. Ὄχι μόνο νὰ ἡσυχάσουν ἐκεῖνοι. Αὐτὸ θὰ ἦταν εὔκολο, ἂν ξέφυγες ἀπὸ τὸν κόσμο. Ἀλλὰ νὰ γίνεις ἡσυχία γιὰ τὸν κόσμο!
Εὐχὴ λοιπὸν καὶ πρόκληση. Μέσα ἀπὸ τέτοιες παρατηρήσεις καὶ μέσα ἀπὸ τέτοιες δυνατότητες ζωῆς, νὰ γίνουμε καὶ ἐμεῖς - μὴν τὸ φοβηθοῦμε ἀλήθεια, ἔτσι προτείνει ὁ σήμερα τιμώμενος ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς - νὰ γίνουμε καὶ ἐμεῖς νηπτικοὶ βαθύτατα, γιὰ νὰ γίνουμε πρόκληση παραδείσου γιὰ τὸν κόσμο.
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Κυριακή Β’ Νηστειών, Πρεσβυτέρου Αθανασίου Μηνά.
Κυριακή Β’ Νηστειών, Πρεσβυτέρου Αθανασίου Μηνά.

«Τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας εἰ μή εἷς ὁ Θεός;»
Ὁ Θεός, ὡς Ἀλήθεια, Φῶς καί Ζωή δύναται νά συγχωρεῖ ἁμαρτίες ἐπί τῆς γῆς. «…διά τοῦτο γάρ ὁ ὑψηλός Θεός ἐπί γῆς ἐφάνη ταπεινός ἄνθρωπος»· «σῶσαι θέλων τόν κόσμον…»[1].
Δυστυχῶς τινες τῶν Γραμματέων καί Φαρισαίων, βλασφημοῦντες, ἠρνοῦντο τό μυστήριον τῆς θείας Ἐνανθρωπήσεως. Ἐν τούτοις, πάντες οἱ ἄνδρες τῆς Π. Διαθήκης, Πατριάρχες, Προφῆτες, προεῖπον ὅτι ὁ Σωτήρ θά ἦτο ἐμφανής εἰς πάντας· οὐδείς δέ δύναται νά θέσῃ ἐν ἀμφιβόλῳ τά ὑπό τῶν Προφητῶν λεχθέντα καί στίς Γραφές γεγραμμένα. «…οὐδείς ἐπιγινώσκει τόν υἱόν εἰ μή ὁ πατήρ, οὐδέ τόν Πατέρα τίς ἐπιγινώσκει εἰ μή ὁ υἱός»[2]. «Πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο…δι’ οὗ καί τούς αἰῶνας ἐποίησεν·».
Ὁ διάλογος τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ μέ τόν Νικόδημο, ἑνός ἐκ τῶν Φαρισαίων, ἀποδεικνύει τοῦ λόγου τό ἀληθές. Ζητάει ὁ Νικόδημος νά διδαχθεῖ ἀπό τόν Χριστό, πῶς θά ἀπολαύσει καί αὐτός τά ἀγαθά τῆς Βασιλείας. Ἀπεκρίθη ὁ Ἰησοῦς καί τοῦ εἶπε· «ἐν πάσῃ ἀληθείᾳ σέ διαβεβαιῶ, ὅτι ἐάν κανείς δέν γεννηθῇ ἀπό ἐπάνω, δηλαδή ἀπό τόν οὐρανό, δέν δύναται νά ἴδῃ τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ καί νά ἀπολαύσῃ τά ἀγαθά της».
Οἱ Πατέρες τονίζουν μέ ἔμφαση· ἐάν δέν ἐνηνθρώπιζε ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, κανείς δέν θά ἠδύνατο νά σωθεῖ. Φυσικά καί ὁ Κύριος Ἰησοῦς ἀνέπτυξε στόν Φαρισαῖο Νικόδημο τήν Ὀρθόδοξον Τριαδολογίαν, Χριστολογίαν καί τήν Σωτηριολογίαν διά τοῦ Σταυροῦ, πού, ὡς ἐν ἐσόπτρῳ, εὑρίσκετο σέ ὁλόκληρη τήν Π.Διαθήκη. Καταλήγοντας ὁ Μεσσίας εἶπεν: «… καί οὐδείς ἀναβέβηκεν εἰς τόν οὐρανόν εἰ μή ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου ὁ ὤν ἐν τῷ οὐρανῷ»[3].
Στούς στίχους δέ 14-15 τοῦ γ’ κεφαλαίου, στό κατά Ἰωάννην Εὐαγγέλιον ἀνέπτυξε περαιτέρω τό μυστήριον τῆς Σταυρώσεως καί τῶν θείων Παθῶν τοῦ Κυρίου, ὅπου θά ἐσχίζετο ὁριστικά τό χειρόγραφον τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ Ἀδαμιαίου γένους. Ὁ πιστεύων δέ εἰς αὐτό τό μέγα μυστήριον καί τρώγων τό πανάχραντον Σῶμα καί πίνων τό πανάγιον Αἷμα Του, δέν θά χαθεῖ· δέν θά ἀποθάνει, ἀλλά θά κληρονομήσει τήν αἰώνιον ζωήν.
Ἐν τούτοις, σεβαστή γερόντισσα, οἱ Γραμματεῖς καί οἱ Φαρισαῖοι, σκληρόκαρδοι ὄντες καί ζητοῦντες τήν δική τους δόξα, ἔμειναν ἀσυγκίνητοι καί ἄπιστοι μπροστά στόν Θεάνθρωπον Μεσσίαν. Καί ὁ Ἰησοῦς τούς ἀποστόμωσε, λέγοντας· «διά νά μάθετε λοιπόν, ὅτι ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου, ὁ Μεσσίας,… ἔχει ἐξουσίαν νά συγχωρῇ ἐπί τῆς γῆς ἁμαρτίας- τότε ὁ Κύριος λέγει εἰς τόν Παραλυτικόν· εἰς σέ πού πιστεύεις ὁμιλῶ· σήκω καί πάρε εἰς τόν ὦμό σου τό κρεβάτι σου καί πήγαινε εἰς τόν οἶκο σου»· ἐξεπλάγησαν δέ τότε ὅλοι, ἀδελφοί μου, καί ἐδόξασαν τόν Θεόν, διά τοῦ θαύματος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ· καί ἐμεῖς σήμερα προσκυνοῦμε, καθώς καί ὅλες οἱ γενιές πού πίστεψαν καί θά πιστέψουν ἕως τῆς συντελείας τῶν αἰώνων, ὅτι ὁ Χριστός εἶναι τό πᾶν καί ὁ μόνος πού δύναται νά συγχωρεῖ ἁμαρτίες (Ἅγιος Πορφύριος).
Θεωροῦμε ἑπομένως, χριστιανοί μου, ὅτι ἡ Ὀρθόδοξος Παράδοσις χαρακτηρίζεται ἀπό τήν Ἀλήθεια-Χριστόν καί τήν ἀκρίβεια τῆς πίστεως-ἐμπιστοσύνης στήν διδασκαλία Του· δηλαδή στήν τήρηση τῶν ἐντολῶν Του.
Ποιοί εἶναι λοιπόν οἱ υἱοί τῆς Βασιλείας πού ἐκβάλλονται στό σκότος; Εἶναι ἐκεῖνοι πού ἔχουν τήν λανθασμένη γνώμη, ὅτι εἶναι ἀπόγονοι τοῦ Ἀβραάμ, ἀλλά μέ τά ἔργα τους, ἀρνοῦνται τόν Μεσσίαν, πού ὑπέδειξεν ὁ Ἀβραάμ· καί κατ’ ἐπέκτασιν ἀπέρριψαν αὐτόν τόν Ἴδιον Πατέρα, πού Τόν ἀπέστειλε στόν κόσμο.
Αὐτό συνέβη καί σήμερα στήν Καπερναούμ· καθ’ ὅτι, ἐνῶ οἱ Γραμματεῖς καί οἱ Φαρισαῖοι εἴδαν ἔμπροσθέν τους τό θαῦμα-σημεῖον τῆς ἰάσεως τοῦ Παραλυτικοῦ, παρέμειναν ἀσυγκίνητοι καί ἄπιστοι μέχρι τέλους· Τόν κατεδίκασαν ἀδίκως καί Τόν σταύρωσαν. Ἀπεκόπηκαν ἔτσι ἀπό τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἔμειναν ἀποξενωμένοι καί ἀσυγκίνητοι ἀπό τά θαύματα πού εἶδαν καί τίς ἐπαγγελίες πού ἄκουσαν καί ἀπό τά δῶρα πού ἔφερε ἀπό τόν Πατέρα, ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι στόν κόσμο ὁ Μεσσίας Ἰησοῦς. Ἀπεδείχθη λοιπόν ὅτι: Ἐκεῖνος πού γίνεται ξένος καί ἀποποιεῖται τῶν δωρεῶν τοῦ Χριστοῦ, καθίσταται ἀχρεῖος ἐχθρός Του.
Συνεπῶς ὅποιος εἶναι ἐκτός Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας δέν μπορεῖ νά σωθεῖ, ὅπως δέν σώθηκε κανείς ἀπό ἐκείνους πού δέν ἦταν στήν κιβωτό τοῦ Νῶε. Ὁ Κύριος Ἰησοῦς διδάσκει: «ὁ μή ὤν μετ’ ἐμοῦ κατ’ ἐμοῦ ἐστι· καί ὁ μή συνάγων μετ’ ἐμοῦ σκορπίζει». Ἐκεῖνος πού συνάγεται σέ ἄλλο μέρος καί ὄχι στήν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησία σκορπίζει τήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ· αὐτός δέν βρίσκεται στήν ὁδό τῆς σωτηρίας.
Ἐκτός Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας δέν ὑπάρχει σωτηρία, γιατί ἐκτός αὐτῆς, δέν ὑπάρχει Σωτῆρας στόν Ὁποῖο ἔγκειται καί ὁλόκληρη ἡ σωτηρία. Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία κατέχει μέ τήν τήρηση τῶν ἀληθινῶν δογμάτων τό τέλειον πολίτευμα τῆς εὐσεβείας καί τοῦ ἁγιασμοῦ.
Κατά τήν ἁγίαν Πεντηκοστήν, «στούς ἁγιασμένους Ἀποστόλους ἀπεστάλη ἡ ζωοποιός δροσοσταλίδα τοῦ Παναγίου Πνεύματος, ἀπό τό Ὁποῖο οἱ πιστοί ὅλων τῶν ἐποχῶν δέχονται τήν αἰώνια σωτηρία».(Θεοδωρήτου Κύρου εἰς τούς ψαλμούς)
Τό χάρισμα νά συγχωροῦν ἁμαρτίες ἐπί τῆς γῆς πού δόθηκε στούς Ἁγίους Ἀποστόλους, δέν ἐξέλιπε μέ ἐκείνους ἀλλά μεταδόθηκε καί φώτισε τούς διαδόχους τους. «Καί τρόπων μέτοχος καί θρόνων διάδοχος τῶν Ἀποστόλων γενόμενος…».
Σέ κανένα ἄλλον, πού ἐξαιτίας τοῦ τύφου καί τῆς ἀλαζονείας, πού τυχόν δίδαξε, ἤ διδάσκει, ἤ θά διδάξει ἀλλότρια τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων καί τῶν ἁγίων Πατέρων, δέν παραμένει αὐτό τό χάρισμα. Ἔτσι, ἕως καί σήμερα στήν Ἁγίαν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ καί τοῦ Χριστοῦ, ρέει ἡ πηγή τοῦ Παναγίου Πνεύματος διανέμοντας στούς ἀνθρώπους τίς θεόσδοτες δωρεές.
Οἱ Ὀρθόδοξοι πιστοί ἀποτελοῦμε ἕνα σῶμα καί ὁ καθένας μας ἐκπληρώνει τό καθῆκον τοῦ ὀργανικοῦ ἔργου. Οἱ δέ ἄπιστοι ξεσκεπάζονται ἀπό τούς πονηρούς καρπούς τῆς ἀσχημοσύνης πού παράγουν. Ὀ νοῶν νοείτω καί ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω.
Στόν Σωτῆρα Χριστόν ἡ Δύναμις, ἡ Βασιλεία, ἡ Προσκύνησις εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν.
[1](Ἀκάθιστος Ὕμνος)
[2](Ματθ. 11,27)
[3](Ἰωάν.3,13)














