Τα παθη ὁ μεγαλυτερος ἐχθρος
«Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι» (Μᾶρκ. 8,34)
Τί λέει τὸ εὐαγγέλιο σήμερα (βλ. Μᾶρκ. 8,34 – 9,1), ἀγαπητοί μου; Φωνάζει ὄχι εἰρήνη, ἀλλὰ πόλεμο! αὐτὸ λέει. Ὅσοι πιστεύουν στὸ Χριστό, ἄντρες γυναῖκες καὶ παιδιά, στὰ ὅπλα!
* * *
–Μὰ τί λόγος εἶν᾽ αὐτός;… Καὶ ποιοί εἶνε λοιπὸν οἱ ἐχθροὶ ποὺ ἔχουμε ἀπέναντί μας; εἶνε Βούλγαροι, Ἀλβανοί, ῾Ρῶσοι, Τοῦρκοι;
� Ὄχι αὐτοί. Καὶ ὅμως, ἂν θέλουμε νὰ ζήσουμε, καὶ ὡς οἰκογένεια καὶ ὡς κοινωνία καὶ ὡς ἔθνος, στὰ ὅπλα! Εἶνε ἀνάγκη νὰ χτυπήσουμε ἀλύπητα, μέχρι ἐξοντώσεως, ἕναν ἐχθρό, προαιώνιο ἐχθρὸ τοῦ γένους μας. Κι αὐτός, ὁ ὑπ᾽ ἀριθμὸν ἕνα ἐχθρὸς εἶνε κοντά, πολὺ κοντά μας· εἶνε ὁ ἑαυτός μας, ὁ κακὸς ἑαυτός μας· οἱ κακίες, τὰ πάθη μας. Νά λοιπὸν τί λέει τὸ σημερινὸ εὐαγγέλιο· Χριστιανοί, ἐμπρὸς νὰ χτυπήσουμε τὸν διεφθαρμένο ἑαυτό μας!
Φαίνονται δύσκολα αὐτά; χρειάζεται νὰ τὰ κάνω λειανά; Θὰ φέρω λοιπὸν δύο – τρία παραδείγματα, γιὰ νὰ φανῇ ὅτι αὐτὸ ποὺ λέει τὸ εὐαγγέλιο εἶνε μία μεγάλη ἀλήθεια.
• Πρὸ ἡμερῶν ἦρθε στὴ μητρόπολι ὡς τουρίστρια ἀπὸ τὴ Θεσσαλονίκη μιὰ γυναίκα καλῆς οἰκογενείας. Ἦταν μάνα. –Συμφορὰ μεγάλη, μοῦ λέει, στὸ σπίτι μου. –Τί συμφορά; –Εἶχα ἕνα παιδὶ ἔξυπνο, ἄριστο στὰ μαθήματα· καὶ χεροδύναμο, πέτρα ἔπιανε καὶ τὴν ἐσποῦσε. Τώρα… κι ἄρχισε νὰ κλαίῃ. –Τί; –Ἔμπλεξε μὲ κακὲς παρέες, ποὺ γέμισε ἡ Θεσσαλονίκη… (Κλάψτε, ἀδέρφια μου, γονεῖς ποὺ στέλνετε τὰ παιδιά σας νὰ σπουδάσουν στὰ πανεπιστήμια καὶ χάνουν ὅ,τι ἱερὸ παρθενικὸ καὶ ἅγιο ἔχει ὁ Χριστιανὸς Ἕλληνας). Κάποια παρέα, ποὺ ἤξερε τὰ μυστικὰ τῶν ναρκωτικῶν, τὸν ἔμαθαν νὰ ῥουφάῃ χασίς. Καὶ ἔγινε πάθος του. Τὸ τέλος; οὔτε μαθήματα, οὔτε δουλειά. Ἕνας ὀκνηρός, κακοποιός, ἐπικίνδυνος ἄνθρωπος. Τώρα εἶνε κλεισμένος ἐκεῖ σὲ μιὰ κλινικὴ καὶ πηγαίνουν οἱ γονεῖς του. Πάει πιὰ ἡ λαμπηδόνα τοῦ νοῦ του, ἡ εὐφυΐα, ἡ ἀξιωσύνη του. Ἄχρηστος! Ποιός τὸν κατέστρεψε; Τοῦρκος, Ἀλβανός, Γερμανός; Ὁ ἴδιος ὁ ἑαυτός του, τὸ πάθος, ἡ μέθη. Νά λοιπὸν ὁ ἐχθρός.
• Ἄλλο παράδειγμα. Ἦρθε μιὰ γριὰ μάνα ἀπὸ ἕνα χωριὸ ἔξω ἀπὸ τὸ Ἀμύνταιο – μὴν ποῦμε τ᾽ ὄνομα. Μπῆκε στὸ γραφεῖο κ᾽ ἔκλαιγε καὶ αὐτή. Τί τῆς συνέβη. Εἶχε ἕνα ἀγόρι, παιδὶ μονάκριβο, ποὺ πῆρε μιὰ πολὺ καλὴ γυναῖκα καὶ εἶχαν 4 – 5 παιδιά. –Μάνα θὰ φύγω, λέει. –Παιδί μου, μὴ φεύγεις· κάθησ᾽ ἐδῶ, καὶ μὲ τὰ λιγοστὰ ποὺ βγάζουν τὰ χωράφια μας θὰ ζήσουμε. –Ὄχι· θὰ πάω στὰ ξένα, νὰ μαζέψω χρήματα, καὶ θὰ γυρίσω νὰ χτίσω πολυκατοικία μὲ μαγαζιά, νὰ γίνω ἄνθρωπος… Ἔφυγε, πῆγε στὴ Γερμανία, ἔπιασε δουλειὰ σὲ ἐργοστάσιο. Τὸν πρῶτο μῆνα, δεύτερο μῆνα, τρίτο μῆνα ἔστελνε διακόσα – τριακόσα μάρκα. Τὸν τέταρτο μῆνα κόπηκαν τὰ χρήματα· οὔτε μάρκο. Ἡ γυναίκα ὑπέφερε, τὰ παιδιὰ πεινοῦσαν. Ἀπὸ ἐδῶ – ἀπὸ ᾽κεῖ, τί μαθαίνουν· ἔμπλεξε! –Μὲ ποιόν; ῥωτῶ, μὲ Γερμανίδα, μὲ Ἰταλίδα, μὲ Ἐγγλέζα; –Ὄχι· μὲ Τουρκάλα! Ἀκοῦς μὲ Τουρκάλα; μοῦ λέει. Ἐμεῖς φύγαμε ἀπὸ τὴ Μικρὰ Ἀσία, γιὰ νὰ μὴ βλέπουμε τοὺς Τουρκαλάδες, κι αὐτὸς νὰ σμίξῃ μὲ Τουρκάλα; Θὰ πεθάνω. Πάει τὸ σπίτι του… Σᾶς ἐρωτῶ, ἀγαπητοί μου· ποιός τὸ κατέστρεψε; Ὁ ἴδιος. Πῶς; Μὲ τὴ φιληδονία του, μὲ τὸ πάθος τῆς σαρκός.
• Τὸν ἕνα τὸν καταστρέφουν τὰ ναρκωτικά, τὸν ἄλλον ἡ μοιχεία· ὁ ἐχθρὸς λοιπὸν εἶνε μέσα στὴν καρδιά· εἶνε τὰ ἐλεεινὰ πάθη, τὰ θεοποιημένα ἐλαττώματά μας. Θέλετε τώρα καὶ ἕνα παράδειγμα ποὺ ἡ διαφθορὰ διαλύει ὄχι ἄτομα ἀλλὰ ἔθνη ὁλόκληρα; Τὸ εἶπε ἡ Γραφή· «ἐλασσονοῦσι φυλὰς ἁμαρτίαι» (Παρ. 14,34). Στοὺς βαλκανικοὺς πολέμους τὰ παιδιὰ τῆς Ἑλλάδος, ἕνας μικρὸς στρατός (τέσσερις μεραρχίες), ἀλλὰ μὲ μιά ψυχή, μιά πίστι, μιά πατρίδα, ξεκίνησαν ἀπὸ τὴ Λάρισσα καὶ τὸν Τύρναβο καί, περνώντας βουνὰ λαγκάδια, στὶς 26 Ὀκτωβρίου 1912 –ναί, ἄπιστοι καὶ ἄθεοι, τὴν ἡμέρα τοῦ ἁγίου Δημητρίου!– μπῆκαν σὰν ἀετοὶ στὴ Θεσσσαλονίκη καὶ ἔψαλαν τὸ ἀπολυτίκιο τοῦ Μυροβλύτου. Κι ἀπὸ ἐκεῖ, πάλι σὰν ἀετοί, τὰ λίγα ἐκεῖνα εὐζωνικά μας τάγματα, ἑνωμένοι, μακριὰ ἀπὸ ἀκολασίες καὶ διαφθορά, ἁγνὰ παιδιά, ἀμόλυντα σὰν τὰ ὁλόλευκα χιόνια, μπῆκαν στὰ Γιάννενα, καὶ μετὰ ἔφτασαν μέχρι τὴ Σόφια. Ἀπὸ ἐκεῖ ὁ ἴδιος στρατὸς βγῆκε στὴ Σμύρνη καὶ μετὰ προχώρησαν μέσα βαθειά, πρὸς τὴν Κόκκινη Μηλιά, περνώντας τὸν Σαγγάριο μὲ τὸν Πλαστήρα τὸν ἡρωικὸ συνταγματάρχη, ποὺ ἔβλεπε μὲ τὰ κιάλια τὴν Ἄγκυρα… Θέλαμε νὰ μποῦμε στὴν Ἄγκυρα; Ὄχι δὲν μπήκαμε. Μᾶς νίκησαν οἱ Τοῦρκοι. Ὁ ἴδιος ὅμως ὁ Κεμὰλ εἶπε· Νὰ ξέρετε, Τοῦρκοι, δὲν νικήσαμε ἐμεῖς τοὺς Ἕλληνες· οἱ Ἕλληνες νικήθηκαν μόνοι τους… Θυμᾶμαι καὶ στὸ χωριό μας, ὅταν γύρισε ῥάκος ἕνας λοχίας ἀπὸ τὸ μέτωπο καὶ ἔλεγε· Δὲν μᾶς ἔφαγαν οἱ Τοῦρκοι· μᾶς ἔφαγε ἡ διχόνοια, ποὺ μᾶς χώρισε. Νά λοιπὸν ὁ ἐχθρός· ἐμεῖς οἱ ἴδιοι, ποὺ ἔχουμε μέσ᾽ στὴν καρδιά μας τὰ πάθη! Ἂν μπορούσαμε νὰ ξερριζώσουμε ἀπὸ τὴν καρδιά μας τὴ διχόνοια, τὴν κακία, τὸ πάθος!…
Γι᾽ αὐτὸ τὸ εὐαγγέλιο σήμερα (βλ. Μάρκ. 8,34 – 9,1) λέει· Θάνατος στὰ πάθη! Καὶ ποιός ἀπὸ μᾶς δὲν ἔχει πάθη; Στὸ σπίτι γονατίστε μπροστὰ στὴν εἰκόνα· ἐρευνῆστε τὰ βάθη σας, καὶ θὰ δῆτε τί φίδια φαρμακερὰ κρύβει ἡ καρδιά. Αὐτὸ σημαίνει ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ «ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν» (Μάρκ. 8,34)· ν᾽ ἀρνηθοῦμε τὸν ἑαυτό μας, νὰ θανατώσουμε τὸν διεφθαρμένο ἑαυτό μας.
� Μετὰ συνεχίζει· «καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ» (ἔ.ἀ.), νὰ σηκώσουμε δηλαδὴ τὸ σταυρό μας. Τί ἐννοεῖ; νὰ πάρουμε τὸ πριόνι, νὰ πᾶμε στὸ δάσος, νὰ κόψουμε δυὸ ξύλα, νὰ τὰ τοποθετήσουμε ἐγκαρσίως καὶ νὰ σχηματίσουμε σταυρό; Ὄχι, κάτι ἄλλο ἐννοεῖ. Ποιός εἶνε ὁ σταυρός; Εἶνε οἱ κόποι, οἱ πόνοι, τὰ δάκρυα, τὰ βάσανα, οἱ συμφορὲς σ᾽ αὐτὸ τὸν κόσμο. Ὁ ἕνας κλαίει ἐπάνω στὸν τάφο τῆς νεαρῆς γυναίκας του. Παιδιὰ κλαῖνε, γιατὶ ἔχασαν τὸν πατέρα κ᾽ ἔμειναν ὀρφανά. Ὁ ἄλλος στὸ νοσοκομεῖο λυγίζει ἐπάνω στὸ κρεβάτι κι ἀπὸ ὥρα σὲ ὥρα περιμένει νὰ ξεψυχήσῃ. Ὁ ἄλλος εἶνε στὴ φυλακή, γιατὶ βρέθηκαν ψευδομάρτυρες, παλάμισαν στὸ δικαστήριο τὸ Εὐαγγέλιο, κ᾽ ἔτσι ὁ ἀθῷος καταδικάστηκε. Ὁ ἄλλος…, ὁ ἄλλος… Δυστυχίες ἄπειρες. Δὲν ὑπάρχει, δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος ποὺ νὰ μὴν ἔχῃ κάποια στενοχώρια, κάποια θλῖψι, κάποια λύπη. Ἔ, ὅλα αὐτὰ τὰ βάσανα τῆς ζωῆς εἶνε ὁ σταυρὸς τοῦ καθενός· ἡ χηρεία, ἡ ὀρφάνια, ἡ φτώχεια, ἡ συκοφαντία, ἡ ἀδικία, τὰ δυστυχήματα, οἱ συμφορές. Γενναῖα ἂς σηκώσουμε τὸ σταυρό μας.
Κάποιος ἐδῶ στὰ σύνορα, νεαρός, ἐργατικὸ παιδί, μὲ χωράφια, σπίτια, δέχτηκε μιὰ λέξι προσβλητική, ποὺ τοῦ ᾽πε κάποιος μέσα σὲ μαγαζί· καὶ τόσο τοῦ κόστισε, ὥστε πῆγε ἀμέσως τὴ νύχτα, πῆρε τὸ ὅπλο, πυροβόλησε στὸ πρόσωπό του καὶ αὐτοκτόνησε· γιὰ τὸ τίποτα. Ὄχι ἔτσι. Γενναῖοι, καρτερικοί! Κι ἂν βρῇ τὸ σπίτι συμφορά, πένθος, ἐγκατάλειψι, ἀνάγκη, ἐσὺ μὴν ἀπελπιστῇς, ἀλλὰ πὲς μαζὶ μὲ τὸν ποιητή·
«Κι ἂν δὲν μοῦ μείνῃ ἐντὸς τοῦ κόσμου
ποῦ ν᾽ ἀκουμπήσω, νὰ σταθῶ,
ἐκεῖ ψηλὰ εἶν᾽ ὁ Θεός μου,
πῶς ἠμπορῶ ν᾽ ἀπελπιστῶ;».
� Λοιπὸν τὸ πρῶτο εἶνε «ἀπαρνησάσθω», τὸ δεύτερο «ἀράτω», καὶ τὸ τρίτο «ἀκολουθείτω μοι» (ἔ.ἀ.). Ὅπως τὸ ἀρνάκι ἀκολουθεῖ τὸν τσοπᾶνο, ὅπως τὰ κλωσσόπουλα ἀκολουθοῦν τὴν ὄρνιθα, ὅπως τὰ παιδιὰ ἀκολουθοῦν τὴ μάνα, ὅπως οἱ μαθηταὶ ἀκολουθοῦν τὸ δάσκαλο, ὅπως οἱ στρατιῶτες ἀκολουθοῦν τὸν ἀξιωματικό, ἔτσι ἐμεῖς ν᾽ ἀκολουθοῦμε – ποιόν; Τὸν Ἕνα! Δὲν ὑπάρχει ἄλλος. Κάτω ἀπὸ τὰ ἄστρα καὶ μέσα στὶς χιλιετίες ἕνας εἶνε ὁ Χριστός. Κι αὐτοὶ ἀκόμα οἱ ἄπιστοι θὰ ἔρθῃ ὥρα ποὺ θὰ γονατίσουν καὶ θὰ ποῦν αὐτὸ ποὺ ἀκοῦμε στὴ θεία λειτουργία· «Εἷς ἅγιος, εἷς Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός· ἀμήν» (Φιλ. 2,11 & θ. Λειτ.).
Δύο δρόμοι ὑπάρχουν· ὁ ἕνας εἶνε ὁ δρόμος τῆς κακίας, τοῦ σατανᾶ· ὁ ἄλλος εἶνε ὁ δρόμος τῆς ἀρετῆς, τοῦ Χριστοῦ. Πάντα μπρός λοιπόν, γενναῖα παιδιὰ τῆς Ἐκκλησίας, προχωρεῖτε! Ποτέ στὸ δρόμο τῆς ἁμαρτίας· ἀκολουθεῖτε τὸ Χριστὸ παντοῦ ὅπου πορεύεται· στὸν Ἰορδάνη, στὴν ἔρημο, στὸ Θαβώρ, στὴ Γεθσημανῆ, μέχρι καὶ στὸ Γολγοθᾶ καὶ στὸ θάνατο. «Ἀκολούθει μοι» (Ματθ. 8,22· 9,9 κ.ἀ.) βῆμα πρὸς βῆμα. Αὐτὰ λέει μὲ ἁπλᾶ λόγια τὸ ἱερὸ εὐαγγέλιο.
* * *
Τὸ εὐαγγέλιο, ἀδελφοί μου, ἔχει σήμερα μία λέξι, ἐπάνω στὴν ὁποία στηρίζεται ἡ ἐλευθερία μας, τὸ δόγμα τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀνθρώπου. Εἶπε τὰ λόγια του ὁ Χριστός. Σὰν Θεὸς μποροῦσε «νὰ μᾶς πιάσῃ ἀπὸ τ᾽ αὐτί» καὶ νὰ μᾶς πάῃ κοντὰ στὸ Θεό. Δὲν τὸ ἔκανε. Ἀκούσατε; «Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν…» (ἔ.ἀ.)· ὅποιος θέλει! Κανένα δὲν βιάζει.
Ἔβαλε μπροστά σου τὴ φωτιὰ καὶ τὸ νερό· κι ὅπου θελήσῃς, θ᾽ ἁπλώσῃς τὸ χέρι (Σ. Σειρ. 15,16). Ἂν τ᾽ ἁπλώσῃς στὴ φωτιά, θὰ καῇς· ἂν τ᾽ ἁπλώσῃς στὸ νερό, θὰ δροσιστῇς. Διάλεξε καὶ πάρε.
Φωτιά, ἀστροπελέκι, συμφορὰ εἶνε ἡ ἁμαρτία· νερὸ δροσᾶτο, κρυστάλλινο, εἶνε τὸ Εὐαγγέλιο. Κοντὰ στὸ Χριστὸ καὶ μόνο στὸ Χριστό! Γράψτε το. Πολλὰ θὰ δοῦμε· δὲν τελείωσαν ἀκόμη τὰ βάσανα τοῦ κόσμου. Ὁ τρίτος παγκόσμιος πόλεμος θέλουμε – δὲν θέλουμε ἔρχεται. Ἡ καταστροφὴ θὰ εἶνε ἀπερίγραπτη.
Ὅποιος πάει κόντρα μὲ τὸ Χριστό, θὰ γίνῃ στάχτη. Ὅποιος πάῃ μαζὶ μὲ τὸ Χριστό, –καὶ ἕνας νὰ μείνῃς–, αὐτὸς θὰ νικήσῃ. Δὲν θὰ νικήσουν οἱ ἄθεοι, οἱ ἄπιστοι, οἱ ἀντίχριστοι, θὰ νικήσῃ ὁ Χριστός· ὅν, παῖδες Ἑλλήνων, ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε αὐτὸν εἰς τοὺς αἰῶνας.
(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος
Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία, ἡ ὁποία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Γεωργίου Ἀναρράχης – Ἑορδαίας τὴν 20-9-1970 πρωί. Καταγραφὴ καὶ σύντμησις 20-7-20026.
ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΣ ΚΑΝΤΙΩΤΗΣ
