Ούτε ξεχνάμε, ούτε θα επιτρέψουμε στον οιονδήποτε να μας αναγκάσει να ξεχάσουμε.
Γράφει ο Κωνσταντίνος Χολέβας.
Φέτος η επέτειος της 25ης Μαρτίου 1821 θα εορτασθεί δέκα ημέρες πριν από την επέτειο των 200 ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου. Η ηρωική Έξοδος των Ελευθέρων Πολιορκημένων πραγματοποιήθηκε στις 10-11 Απριλίου 1826 (ξημερώνοντας των Βαΐων). Έχει καθιερωθεί να εορτάζεται πάντα το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαΐων.
Η φετινή λαμπρή επέτειος μάς θυμίζει ότι στο πολιορκημένο Μεσολόγγι του 1825-1826 και στην απόφαση της Εξόδου συμπυκνώνονται και αναδεικνύονται οι πνευματικές και ηθικές αξίες της Ελληνικής Επαναστάσεως.
Στο Μεσολόγγι αναδείχθηκε η συμβολή της Χριστιανικής Πίστης και των Ορθοδόξων κληρικών. Ο Επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ ήταν ο εμψυχωτής των Πολιορκημένων. Κήρυττε την ενότητα, εργαζόταν χειρωνακτικά στα τείχη, κατέπαυε τις έριδες, μετέδιδε τη Θεία Κοινωνία. Το βράδυ της Εξόδου κλείσθηκε στον Ανεμόμυλο και μετά από δύο ημέρες τον ανατίναξε μαζί με τα πυρομαχικά. Οι Τούρκοι και Αιγύπτιοι στρατιώτες τον βρήκαν ημιθανή, τον βασάνισαν και τον κρέμασαν.
Ο Τύπος, η αρθρογραφία, η δημόσια έκφραση γνώμης άνθισαν κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες. Ο Ελβετός Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ νυμφεύθηκε Μεσολογγίτισσα, βαπτίσθηκε Ορθόδοξος Χριστιανός και εξέδιδε την εφημερίδα «Ελληνικά Χρονικά». Από τον Ιανουάριο του 1824 μέχρι τον Φεβρουάριο του 1826 η εφημερίδα μετέδιδε εντός και εκτός Μεσολογγίου το πατριωτικό μήνυμα της Φρουράς, αλλά και των αμάχων. Δίπλα στη στήλη με τα ονόματα των νεκρών από τα κανόνια του Κιουταχή και του Ιμπραήμ δημοσιεύονταν άρθρα για τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη, καθώς και μεταφράσεις κειμένων ξένων διανοητών. Είναι διαχρονικά επίκαιρη η επισήμανση του Μάγερ ότι δεν πρέπει να δημοσιεύονται ανώνυμα κείμενα. Η υπευθυνότητα απαιτεί υπογραφή.
Ο Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ έπεσε μαχόμενος κατά την Έξοδο. Στο πρόσωπό του τιμούμε τη δημοσιογραφία και τους Φιλέλληνες.
Ο Πανελλήνιος χαρακτήρας της Επαναστάσεως αντανακλάται στους γνωστούς και αγνώστους μαχητές της Πολιορκίας και της Εξόδου. Οι εντόπιοι Μεσολογγίτες, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, μάχονται στις πολεμίστρες που σχεδίασε ο Χιώτης μηχανικός Κοκκίνης, δίπλα σε Σουλιώτες, Πελοποννησίους, όπως ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος, Μακεδόνες όπως ο Νικόλαος Κασομούλης, Έλληνες Κυπρίους και πολλούς άλλους. Ο Θεσσαλονικεύς τυπογράφος Δημήτριος Μεσθενεύς τυπώνει για πρώτη φορά τον Ύμνον εις την Ελευθερίαν του Διονυσίου Σολωμού, εκεί στο πολιορκημένο Μεσολόγγι, το 1825.
Στο Μεσολόγγι, ακόμη και στη διάρκεια της πολιορκίας, λειτούργησαν δικαστήρια! Όταν ο πολεμιστής γνωρίζει ότι μπορεί να βρει το δίκιο του σε ένα θεσμοθετημένο όργανο, τότε ενθαρρύνεται περισσότερο ώστε να αγωνισθεί για την Ελευθερία.
Θαυμαστές λεπτομέρειες (άγνωστες στο ευρύ κοινό) για τη λειτουργία δικαστηρίων πρώτου και δευτέρου βαθμού στο Μεσολόγγι ακούσαμε την Κυριακή 15 Μαρτίου σε μία εκδήλωση που διοργάνωσε στην Αθήνα η Ιερά Μητρόπολις Αιτωλίας και Ακαρνανίας σε συνεργασία με την Εταιρεία Ελλήνων Δικαστικών Λειτουργών για τη Δημοκρατία και τις Ελευθερίες. Ο επίτιμος Πρόεδρος του Αρείου Πάγου κ. Ιωσήφ Τσαλαγανίδης, ο Καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου κ. Σπύρος Βλαχόπουλος, και η Πρωτοδίκης- Υποψηφία Δρ Νομικής κ. Μάνθα Ζωγράφου παρουσίασαν το έργο των δικαστηρίων σε εκείνη τη δύσκολη περίοδο.
Παρά την πείνα και τις στερήσεις, παρά την πιεστική πολιορκία από Τούρκους και Αιγυπτίους, οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι δεν συζήτησαν καμία πρόταση για παράδοση. Αποφάσισαν την Έξοδο και κέρδισαν την Αθανασία. Το Μεσολόγγι ένωσε τους Έλληνες και αφύπνισε τους Ευρωπαίους.
Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 21.3.2026
