Ποιος είναι ο αληθινά τυφλός

Η περίπτωση της θεραπείας του τυφλού δίνει την ευκαιρία να εμβαθύνουμε σε έννοιες πολύ σημαντικές για την πνευματική ζωή: Ποιος ευθύνεται για τις ασθένειες, σε τί συνίσταται η πραγματική τύφλωση, η αισθητή ή η πνευματική, γιατί δυσκολεύονται να αποδεχθούν οι θρησκευτικοί άρχοντες τη θεραπεία του τυφλού, μας αναφέρει στην εκπομπή Κυριακάτικη Μαθητεία ο Απόστολος Νικολαΐδης, Ομότιμος Καθηγητής Θεολογίας στο ΕΚΠΑ & Πρόεδρος Ινστιτούτου Άγιος Μάξιμος ο Γραικός.

Δείτε το βίντεο εδώ Ποιος είναι ο αληθινά τυφλός

 

Ὁμολογία τοῦ τυφλοῦ. +Επίσκοπος Αυγουστίνος Καντιώτης.

Posted on 17 Μαΐου, 2026

Ὅπως στὸ στρατό, ἀγαπητοί μου, ὁ στρατηγὸς κάνει αἰφνιδιασμούς, νὰ δῇ ἐὰν οἱ στρατιῶτες βρίσκωνται στὶς θέσεις τους, ἔτσι κ ̓ ἐγὼ ἔκανα σήμερα μία ἐπιθεώρησι.

Καὶ τώρα θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ πῶ λίγα λόγια ἐπάνω στὸ εὐαγγέλιο (βλ. Ἰω. 9,1-38).

Πρέπει, ἀγαπητοί μου, μέρα – νύχτα νὰ εὐχαριστοῦμε τὸ Θεὸ καὶ γιὰ ἄλλα πράγματα ἀλλὰ κυρίως διότι εἴμαστε Χριστιανοί. Δὲν ὑπάρχει ἄλλη θρησκεία ὡραιότερη ἀπὸ αὐτὴν ποὺ ἔχουμε οἱ ὀρθόδοξοι Ἕλληνες. Εἶνε ἡ μόνη ἀληθινή, ἡ θρησκεία ποὺ κάνει θαύματα, θαύματα ἀμέτρητα. Κ ̓ ἕνα ἀπὸ τὰ θαύματα αὐτὰ διηγεῖται σήμερα τὸ ἱερὸ εὐαγγέλιο.

Ὑπῆρχε στὴν ἐποχὴ τοῦ Χριστοῦ ἕνας δυστυχισμένος. Καὶ ἦταν δυστυχισμένος, ἔστω κι ἂν ὑποθέσουμε ὅτι εἶχε ὅλα τὰ πλούτη τοῦ κόσμου· καὶ Ὠνάσης ἀκόμα νὰ ἦταν, δυστυχὴς θά ̓ταν. Γιατὶ ὁ ἄνθρωπος τοῦ σημερινοῦ εὐαγγελίου ἐστερεῖτο τὴν σπουδαιότερη αἴσθησι, ποὺ εἶνε ἡ ὅρασις. Ἦταν τυφλός. Αὐτὸ δὲν τὸ ἔπαθε ὅταν ἦταν νέος· ἦταν τυφλὸς ἐκ γενετῆς. Εἶνε μιὰ σπάνια περίπτωσι, τὸ παιδὶ δηλαδὴ πέφτοντας ἀπὸ τὴν κοιλιὰ τῆς μάνας του νὰ γεννηθῇ τυφλό. Αὐτὸς λοιπὸν δὲν εἶχε καθόλου μάτια, δὲν εἶχε βολβοὺς μέσα στὶς κόγχες τῶν ὀφθαλμῶν. Ἦταν τελείως ἀόμματος, δυστυχισμένος. Ἄκουγε κόσμο, καὶ κόσμο δὲν ἔβλεπε· ἄκουγε, ὅτι ἐπάνω στὴ γῆ ὑπάρχουν τόσα ὡραῖα πράγματα, καὶ δὲν μποροῦσε νὰ δῇ τίποτε ἀπὸ αὐτά. Δὲν ἤξερε ἀκόμα, ἂν εἶνε νύχτα ἢ μέρα. ̔Ρωτοῦσε· Βράδιασε; βγῆκαν τὰ ἄστρα στὸν οὐρανό; ̔Ρωτοῦσε· Βγῆκε ὁ ἥλιος; Πόσο, ἀδελφοί μου, πρέπει νὰ εὐχαριστοῦμε τὸ Θεὸ καὶ γιὰ ἄλλα πράγματα, ἀλλὰ καὶ γιατὶ μᾶς ἔδωσε τὰ δυὸ μάτια. Καὶ πρέπει νὰ εἴμαστε πολὺ συμπαθεῖς σὲ ὅποιον ἔχει στερηθῆ τὴν ὅρασί του καὶ δὲν ἀπολαμβάνει τὰ κάλλη τοῦ κόσμου τούτου.

Τυφλὸς ἐκ γενετῆς. Καὶ ὡς τυφλός, ποὺ τότε δὲν μποροῦσε νὰ κάνῃ καμμιά ἐργασία, κάποιο σπλαχνικὸ παιδὶ τὸν ἔπαιρνε καὶ τὸν πήγαινε σ ̓ ἕνα σταυροδρόμι κ ̓ ἐκεῖ ἔμενε ὅλη τὴ μέρα ἁπλώνοντας τὸ χέρι καὶ ζητώντας ἐλεημοσύνη ἀπὸ τοὺς περαστικούς. Δυστυχισμένος ἄνθρωπος.

Ἀλλὰ κάποτε ἔρχονται στιγμὲς ποὺ ἀξίζουν αἰῶνες. Καὶ ὅλοι, ἀγαπητοί μου, ἔχουμε τέτοιες στιγμὲς ποὺ λές· Στιγμή, σταμάτα! ἀλλὰ ἡ στιγμὴ φεύγει, καὶ χαρὰ σ ̓ ἐκεῖνον ποὺ ἐκμεταλλεύεται τὴν ἱερὴ εὐκαιρία. Σὲ μιὰ στιγμὴ τοῦ χρόνου λοιπὸν ποὺ δὲν τὴν περίμενε, κατὰ τὸ μεσημέρι, νά καὶ στέκεται μπροστά του – ποιός; Ὁ Χριστός, ἄγνωστος μέσα σὲ ἀγνώστους. Γεμᾶτος ἀγάπη καὶ οἰκτιρμοὺς ὁ πολυεύσπλαχνος, ὁ ὠκεανὸς τοῦ ἐλέους, ποὺ ἀγαπᾷ ὅλα τὰ πλάσματά του καὶ πολὺ περισσότερο τοὺς πονεμένους καὶ θλιμμένους, ὁ Χριστὸς στέκεται μπροστά του. Ἀποφάσισε νὰ τὸν κάνῃ καλά. Αὐτὸς ποὺ κάποτε, ναὶ κάποτε, πῆρε χῶμα, τὸ ζύμωσε καὶ ἔκανε τὸν ἄνθρωπο –κι ὁ ἄνθρωπος εἶνε γῆ καὶ «εἰς γῆν ἀπελεύσεται» (Γέν. 3,19)–, αὐτὸς ποὺ ἔκανε τὸ τεράστιο θαῦμα νὰ πλάσῃ τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴ γῆ, ὁ ἴδιος τώρα μᾶς δίνει μιὰ εἰκόνα τῆς παντοδυναμίας του· σκύβει, φτύνει –καὶ τὸ σάλιο τοῦ Χριστοῦ εἶνε θαῦμα– φτύνει στὴ γῆ, κάνει πηλὸ ἀπ ̓ τὸ χῶμα, ἀλείφει μ ̓ αὐτὸν τὰ μάτια τοῦ ἀόμματου καὶ τοῦ λέει· Πήγαινε στὴ στέρνα τοῦ Σιλωὰμ καὶ πλύσου. Ὁ τυφλὸς ὑπάκουσε ταπεινά· πῆγε καὶ πλύθηκε, κι ἀμέσως –ὤ θαῦμα– εἶδε τὸ φῶς του, ἄνοιξαν τὰ μάτια του!

Ἄχ ἐμεῖς οἱ ἀχάριστοι! ἔχουμε μάτια, βλέπουμε τὸν ἥλιο καὶ ὅλα τὰ ὡραῖα τῆς γῆς καί, χειρότεροι ἀπὸ τοὺς ἀγρίους τῆς ζούγκλας ποὺ ὅταν βγαίνῃ ὁ ἥλιος σκύβουν καὶ προσκυνοῦν, ἐμεῖς δὲν δοξολογοῦμε τὸ Θεό.

Ὁ τυφλὸς αὐτός, ὅταν εἶδε τὸν κόσμο γύρω του, τὸν ἥλιο, τὰ δέντρα, τὰ βουνὰ καὶ τὰ λαγκάδια, τὰ ἄνθη, ὅλα – ὅλα, μύριες δοξολογίες βγῆκαν ἀπὸ τὸ στόμα του. Κι ἀπ ̓ ὅλα ποὺ εἶδε, τὰ πιὸ ὡραῖα, εἶδε τὴ μάνα καὶ τὸν πατέρα του. Μὰ παραπάνω κι ἀπὸ τὴ μάνα καὶ τὸν πατέρα του εἶδε ποιόν; Ὡραῖα εἶνε ὅλα ὅσα ἔπλασε ὁ Θεός, ὡραῖα τὰ πάντα, ἀλλὰ παραπάνω ἀπ ̓ ὅλα –δὲν εἶπες τίποτα, τίποτα δὲν εἶπες, ἄνθρωπε– τὸ πιὸ ὡραῖο ποιό εἶνε; Ὅλα τ ̓ ἄλλα εἶνε μία σκιὰ ὡραιότητος. Τὸ πιὸ ὡραῖο ἀπ ̓ ὅλα, ἀγαπητοί μου, ποὺ ἂν δὲν τ ̓ ἀπολαύσουμε, εἴμαστε χαμένοι, εἶνε ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Δὲν λέμε στὴν ἐκκλησία «Ὁ ὡραῖος Νυμφίος», «Ὡραῖος κάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων» (Ψαλμ. 44,3); Δυὸ ἥλιους εἶδε· τὸν ἕνα ἥλιο τὸν φυσικό, ἀλλὰ παραπάνω ἀπὸ τὸν φυσικὸ ἥλιο εἶδε τὸν ἄλλο ἥλιο, τὸν ἀθάνατο, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν.

Εἶδε τὸ φῶς του ὁ τυφλός. Ὕστερα ἀπὸ τὸ θαῦμα αὐτὸ θὰ περιμέναμε νὰ πιστέψουν ὅλοι. Πίστεψαν; Ὄχι. Κάτι φίδια, κάτι σκορπιοί, κάτι δαίμονες ποὺ ἔχει ἡ κοινωνία, χιλιάδες θαύματα νὰ δοῦν δὲν πιστεύουν, γιατὶ στὴν ψυχή τους ἔχουν τὸ σκοτάδι. Ἔτσι συνέβη. Ἔκανε τὸ θαῦμα τὴν ἡμέρα ὁ Χριστός, τὸ εἶδαν χιλιάδες μάτια, ἀλλὰ κάτι γραμματεῖς, φαρισαῖοι, ἄπιστοι, δὲν ἤθελαν νὰ τὸ πιστέψουν. Ἄλλοι εἶπαν· Αὐτὸς ποὺ τὸ ἔκανε δὲν εἶνε τοῦ Θεοῦ, εἶνε ἁμαρτωλὸς ἀφοῦ δὲν τηρεῖ τὸ σάββατο. Ἄλλοι εἶπαν· Ψέματα εἶνε, δὲν εἶν ̓ αὐτός, κάποιος ἄλλος εἶνε. Ἄλλοι εἶπαν· Δὲν τὸν ξέρουμε. Ἄλλοι διάφορα ἄλλα. Φώναξαν τὸν ἴδιο· –Ποιός σ ̓ ἔκανε καλά; –Κάποιος λεγόμενος Ἰησοῦς. Δὲν τὸν πίστεψαν οἱ Ἰουδαῖοι, μέχρι ποὺ φώναξαν τοὺς γονεῖς· –Τὸν γνωρίζετε; Φοβισμένοι οἱ ταλαίπωροι λένε· –Ὁ γυιός μας εἶνε, ἀλλὰ πῶς θεραπεύθηκε ἐμεῖς δὲν ξέρουμε. Ἐνῷ ἤξεραν, δὲν τολμοῦσαν νὰ τ ̓ ὁμολογήσουν, φοβοῦνταν τοὺς ἄρχοντες. Φωνάζουν πάλι τὸν τυφλὸ στήνοντας δικαστήριο νὰ δικάσουν τὸ Χριστό. Ἔτσι εἶν ̓ ὁ κόσμος· τὸ Βαραββᾶ τὸν ἀθῳώνει, τὸ Χριστὸ τὸν δικάζει· τὸ Χριστὸ τὸν σταυρώνει, τὸ Βαραββᾶ τὸν ἐλευθερώνει. Τὸν ῥωτοῦν λοιπὸν καὶ τὸν ξαναρωτοῦν, κ ̓ ἐπειδὴ αὐτὸς ὡμολογοῦσε σταθερά, ὅτι ὁ Χριστὸς τὸν θεράπευσε γιατὶ εἶνε προφήτης τοῦ Θεοῦ, τότε πιὰ διὰ τῆς βίας τὸν πέταξαν ἔξω· δὲν ἤθελαν ν ̓ ἀκούσουν τὴ φωνή του.

Πολλά, ἀγαπητοί μου, μᾶς διδάσκει ὁ τυφλός, ἀλλὰ συντομεύοντας τὸν λόγο σᾶς λέω ἕνα μόνο καὶ θέλω νὰ μὲ προσέξετε.

Θαυμάζω αὐτὸ τὸν τυφλό. Θά ̓θελα κ ̓ ἐγὼ νά ̓μουν τυφλός, νὰ δῶ κ ̓ ἐγὼ τὸ Χριστὸ ὅπως τὸν εἶδε ἐκεῖνος. Μιὰ στιγμὴ νὰ δῇς τὸ Χριστό, φτάνει. «Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται» (Ματθ. 5,8). Θαυμάζω τὸν τυφλὸ γιὰ τὴν ὑπακοὴ καὶ τὴν ταπείνωσί του, μὰ πρὸ παντὸς γιὰ τὴν ὁμολογία του. Ὡμολόγησε τὸ Χριστὸ στοὺς ἐχθρούς, τέλος δὲ «καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ» (Ἰω. 6,38). Φάνηκε γενναιότερος καὶ ἀπὸ τὸν ἀπόστολο Πέτρο, ὁ ὁποῖος εἶπε· Δὲν τὸν γνωρίζω, δὲν τὸν ξέρω (Ματθ. 26,72)· ἀνώτερος καὶ ἀπὸ πολλοὺς ἄλλους ποὺ τὸν ἀρνοῦνται. Αὐτὸς καὶ μόνος του τὸν ὡμολόγησε καὶ τὸν κήρυξε· κανείς δὲν μποροῦσε νὰ τοῦ κλείσῃ τὸ στόμα· ὅπου στεκόταν, ὡμολογοῦσε· Ὁ Χριστὸς μὲ ἔκανε καλά.

Πῶς εἶνε ὁ κόσμος σήμερα ἀπέναντι στὸ πρόσωπο τοῦ Κυρίου μας; ὑπάρχει σήμερα ὁμολογία Χριστοῦ; Κρύες οἱ καρδιές, Βόρειος Πόλος, μπούζι! Ἤθελα νά ̓χα ἕνα θερμόμετρο ὄχι σὰν αὐτὸ ποὺ ἔχουν οἱ γιατροί, ἀλλὰ θερμόμετρο ποὺ μετράει τὴν πίστι. Πῶς θὰ σὲ καταλάβω πὼς εἶσαι Χριστιανός; Θὰ σὲ καταλάβω, ἂν ὁμολογῇς τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ. Θέλετε μερικὰ παραδείγματα;

√ Μπαίνει ὁ ἄλλος στὸ σιδηρόδρομο, στὸ αὐτοκίνητο, στὸ ἀεροπλάνο, ποὺ δὲν ξέρει ἂν θὰ φτάσῃ στὸ τέρμα, καὶ δὲν κάνει τὸ σταυρό του· ντρέπεται, δὲν ὁμολογεῖ τὸ Χριστό.

√ Κάθεται σὲ τραπέζι μὲ ἄλλους καὶ δὲν κάνει σταυρό, γιὰ νὰ μὴν τὸν κοροϊδέψουν καὶ τὸν ποῦν καθυστερημένο, βλάκα, παπᾶ.

√ Τὸν βλέπεις ὅτι ἀκούει νὰ βλαστημᾶνε τὸ Χριστό, τὴν Παναγιά, τὰ θεῖα, καὶ σιωπᾷ.

√ Τὸν βλέπεις σὲ μιὰ συναναστροφὴ ποὺ μιλοῦν κατὰ τοῦ Χριστοῦ, ἐναντίον τῆς Ἐκκλησίας, τῶν ἱερέων, καὶ αὐτὸς κίχ! κουβέντα δὲν λέει νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν πίστι τῶν πατέρων του.

Αὐτοὶ εἶνε ἀρνηταὶ τῆς πίστεως, δὲν ἔχουν καμμιά σχέσι μὲ τὸν τυφλό, ποὺ διακινδύνευσε ὁμολογώντας σήμερα τὸ Χριστό.

–Μά, θὰ πῆτε, ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι.

Ποιοί εἶνε; Εἴμαστε ἐμεῖς οἱ λεγόμενοι θρησκευτικοί, ποὺ λέμε· Ἐγὼ πάω στὴν ἐκκλησιά, ἀνάβω κερί, κάνω τὸ σταυρό μου, διαβάζω τὴν ἁγία Γραφή, ἀκούω κηρύγματα χριστιανικά· δὲν ὁμολογῶ ἔτσι τὸ Χριστό;

Ὁ Χριστὸς θέλει νὰ τὸν ὁμολογοῦμε καὶ μὲ τὴ γλῶσσα καὶ μὲ τὰ ἔργα, ὅτι εἴμαστε Χριστιανοί. Αὐτὴ εἶνε ἡ καλύτερη ὁμολογία.

Ἀκόμα ἀνώτερη ὁμολογία εἶνε ἡ ὁμολογία π.χ. τῶν ἁγίων μας. Ὄχι μόνο μὲ τὴ γλῶσσα, ὄχι μόνο μὲ τὰ ἔργα, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ αἷμα μας. Εἴμαστε τέτοιοι Χριστιανοί; δὲν εἴμαστε.

Ὁ τυφλὸς εἶνε σήμερα μιὰ ζυγαριὰ ποὺ ζυγίζει ὅλους καὶ μᾶς βγάζει σκάρτους.

Ἂς παρακαλέσουμε τὸ Θεό. Καὶ θέλω νὰ γεμίζῃ ὁ ναὸς ἀπὸ ἐκκλησίασμα. Παρακαλῶ ὅλους νὰ ἔρχεστε τακτικὰ στὴν ἐκκλησία. Κ ̓ ἐσεῖς, κάθε Κυριακὴ ποὺ χτυπάει ἡ καμπάνα, ἐσὺ ἡ γυναίκα νὰ φέρῃς τὸν ἄντρα σου, ἐσὺ ὁ ἄντρας νὰ φέρῃς τὰ παιδιά σου, ὥστε νὰ γεμίζῃ ἡ ἐκκλησία· καὶ τότε θὰ γίνῃ χαρὰ μεγάλη. Ἔτσι θὰ δείξουμε ὅτι εἴμαστε Χριστιανοὶ ζωντανοί, ποὺ πιστεύουμε καὶ λατρεύουμε τὸ Θεό· ὅν, παῖδες, ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

Κυριακή του τυφλού

 Χριστὸς Ἀνέστη!

Κυριακή του τυφλού

Ημερομηνία Εορτής:	17/05/2026
Τύπος εορτής:	Με βάση το Πάσχα. Εορτάζει 35 ημέρες μετά το Άγιο Πάσχα.
Άγιοι που εορτάζουν:	Κυριακη Του Τυφλου
Περιεχόμενα:	Βιογραφία Λειτουργικά κείμενα Αγιογραφίες / Φωτογραφίες

Βιογραφία

Φωτὸς χορηγός, ἐκ φάους πέλων φάος,
Τὸν ἐκ γενετῆς ὀμματοῖς Τυφλόν, Λόγε.

Το ευαγγέλιο της Κυριακής του Τυφλού, αποτελεί μια αδιάψευστη απόδειξη ότι ο Χριστός δεν ήταν μόνο τέλειος άνθρωπος αλλά και τέλειος Θεός.

Όπως διαβάζουμε στο Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο (κεφ. 9, 1-38), ο Χριστός, περνώντας μέσα από την Ιερουσαλήμ, συναντάει έναν εκ γενετής τυφλό. Ο Κύριος, έκανε πυλό, αφού έφτυσε στο χώμα, του άλειψε τα μάτια και τον έστειλε στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Ο τρόπος αυτός θεραπείας, μας υπενθυμίζει τον τρόπο που ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο, πλάθοντάς τον. Ο Θεός στην Παλαιά Διαθήκη, πλάθει τον άνθρωπο από χώμα, τώρα ο Χριστός, πλάθει τα μάτια του εκ γενετής τυφλού πάλι από χώμα. Ο ίδιος Θεός! Δοκιμάζει την πίστη του τυφλού και τον στέλνει στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Σέβεται την ελευθερία του ανθρώπου, και ζητάει τη δική του εκούσια και ελεύθερη συμμετοχή του στο θαύμα. Ο τυφλός όμως με πίστη, υπακούει στην εντολή του Θεού, πηγαίνει και πλένεται και επιστρέφει βλέποντας.

Όμως, η ζωή του θεραπευμένου τυφλού, δε έγινε ευκολότερη. Γίνεται στόχος της κακίας και του μίσους των Φαρισαίων, των ανθρώπων εκείνων που με ζήλο πίστευαν στο Θεό και στην τήρηση του Νόμου Του. Ανακρίνουν τον τυφλό κι αντί να πιστέψουν κι εκείνοι βλέποντας ζωντανό το θαύμα μπροστά τους, κλείνουν τα μάτια της ψυχής τους. Ο θρησκευτικός φανατισμός τους, όχι μόνο τους κλείνει τα μάτια της ψυχής και εξαφανίζει από την ψυχή τους τη διάκριση αλλά τους απομακρύνει τελικά και από το Θεό.

Οι γονείς του τυφλού, φοβούνται να ομολογήσουν το θαύμα που έγινε στο παιδί τους που γεννήθηκε τυφλό, για να μην γίνουν αποσυνάγωγοι. Τόση ήταν η πίστη τους και η χαρά τους που απέκρυψαν αποφεύγοντας με μαεστρία να ομολογήσουν ένα αληθινό γεγονός. «Έχει ηλικία αυτόν να ρωτήσετε»! Ίσως ο Χριστός να τους χάλασε τα σχέδια, αφού ο εκ γενετής τυφλός γιος τους ζητιάνευε. Ίσως τους χάλασε την ησυχία τους αφού έπρεπε να παρουσιαστούν στη συναγωγή και να ανακριθούν με τον κίνδυνο να γίνουν αποσυνάγωγοι. Κι εμείς οι χριστιανοί που ευεργετούμαστε καθημερινά από το Θεό, ντρεπόμαστε ή φοβόμαστε να ομολογήσουμε το Θεό από την ολιγοπιστία μας. Βάζουμε τα συμφέροντά μας πάνω από το Θεό, πιστεύοντας ενδόμυχα πως Εκείνος θα μας καταλάβει! Εκείνος θα μας καταλάβει αλλά θα δει και την πίστη μας και τις προτεραιότητες που έχουμε βάλλει στη ζωή μας. Θα δει ποιους θεούς έχουμε βάλλει στη θέση Του και με το δικό του τρόπο δε θα πάψει να μας υπενθυμίζει πως Εκείνος είναι το φως του κόσμου.

Ο τυφλός, τελικά δε θεράπευσε μόνο τα μάτια του σώματός του αλλά και της ψυχής του. Αναγνωρίζει και προσκυνεί τη θεότητα του Ιησού και δε διστάζει να το ομολογήσει στους θρησκευτικούς άρχοντες με θάρρος που θα το ζήλευαν πολλοί από μας. Δεν αρκεί μόνο η πίστη, χρειάζεται και η ομολογία πίστεως για να γίνουμε γνήσια παιδιά του Ιησού. Όταν ομολογήσουμε το Χριστό μπροστά στους ανθρώπους, θα μας ομολογήσει και Εκείνος μπροστά στον Πατέρα Του, μας έχει υποσχεθεί ο Κύριος.

Λιγότερα (-)

Λειτουργικά κείμενα

Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. α’.
Τὸν συνάναρχον Λόγον Πατρὶ καὶ Πνεύματι, τὸν ἐκ Παρθένου τεχθέντα εἰς σωτηρία ἡμῶν, ἀνυμνήσωμεν πιστοὶ καὶ προσκυνήσωμεν· ὅτι ηὐδόκησε σαρκί, ἀνελθεῖν ἐν τῷ Σταυρῷ, καὶ θάνατον ὑπομεῖναι, καὶ ἐγεῖραι τοὺς τεθνεῶτας, ἐν τῇ ἐνδόξῳ Ἀναστάσει αὐτοῦ.

Κοντάκιον
Ἦχος δ’. Ἐπεφάνης σήμερον.
Τῆς ψυχῆς τὰ ὄμματα πεπηρωμένος, σοὶ Χριστὲ προσέρχομαι, ὡς ὁ τυφλὸς ἐκ γενετῆς, ἐν μετανοίᾳ κραυγάζων σοι· Σὺ τῶν ἐν σκότει τὸ φῶς τὸ ὑπέρλαμπρον.

Μεγαλυνάριον
Ἤνοιξας Σωτήρ μου τοὺς...

Περισσότερα (+)

Αγιογραφίες / Φωτογραφίες

Ο Χριστός ιώμενος τον τυφλόν

Ο Χριστός ιώμενος τον τυφλόν - Χρωστήρας© (xrostiras.blogspot.com)

Ο Χριστός ιώμενος τον τυφλόν - Ι.Ν. Ζωοδόχου Πηγής, Λαρίσης (www.....

Ο Χριστός ιώμενος τον τυφλόν

Κυριακή του Τυφλού, Πρεσβυτέρου Αθανασίου Μηνά. ------ "εἰ μή ἦν οὗτος παρά Θεοῦ, οὐκ ἠδύνατο ποιεῖν οὐδέν"

 

Κυριακή του Τυφλού, Πρεσβυτέρου Αθανασίου Μηνά.

Posted on 16 Μαΐου, 2026

«· ἔρχεται νύξ, ὅτε οὐδείς δύναται ἐργάζεσθαι»

Ἔρχεται ὁ μέλλων βίος, ὁπότε καταπαύουν τά ἔργα τῆς μετανοίας καί τῆς ἐργασίας τῶν ἐντολῶν πού ἡ δύναμις τοῦ Θεοῦ καί ἡ προαίρεσις τοῦ ἀνθρώπου, ἐργάζονται.

Ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ ἔρχεται στήν πεσμένη ψυχή γιά νά ἀναστήσει τόν νοῦ· τότε ἡ φρόνηση καί ἡ δικαιοσύνη προϋπαντοῦν τόν Θεάνθρωπο καί Τόν ὁμολογοῦν ἐνώπιον πάντων ὅτι εἶναι τό Φῶς τό ἀληθινόν πού φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τόν κόσμον. Πόσο μεγάλοι εἶναι οἱ οἰκτιρμοί τοῦ Θεοῦ! Πόσο κοντά εἶναι ἡ χάρη Του σέ ἐκείνους πού ἀγωνίζονται γιά τήν δόξα τοῦ ὀνόματός Του καί ὑπομένουν μέ χαρά τίς θλίψεις καί τόν σταυρό τους!

Σέ κάθε ἀγωνιστή ὁ ὁποῖος ἀθλεῖ-ἐργάζεται σύμφωνα μέ τούς κανόνες καί προχωρεῖ πρός τό μέσο καί φθάνει στήν ὡριμότητα καί τελειότητα πού μέτρο της εἶναι ὁ Χριστός· ἡ ἀποκατάσταση στή μέλλουσα ζωή μετά τήν ἀπόθεση τοῦ σώματος, γίνεται γνωστή καί φανερή μέ πληροφορία καί ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἡ χαρά πού ἀρχίζει ἀπ’ αὐτήν τήν ζωή, εἶναι αἰώνια μέσα σέ αἰώνιο φῶς· ἡ μακαριότητα δηλαδή τῆς οὐράνιας κατοικίας.

Καί χαρά δίχως τέλος ἀγκαλιάζει τίς καρδιές ἐκείνων πού ἀγωνίζονται ἐδῶ σύμφωνα μέ τούς κανόνες καί τούς γλυκοφιλεῖ ἡ εὐφροσύνη τοῦ Παρακλήτου, ἡ ὁποία κατά τόν λόγο τοῦ Κυρίου, δέν θά ἀφαιρεθεῖ ποτέ ἀπό αὐτούς.

Ἄρα εἶναι φανερό ἀπό ὅσα εἴπαμε, ὅτι δέν εἶσαι ἐσύ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος νικᾶ σέ ἕνα τέτοιον ἀγῶνα ἀλλά ὑπάρχεις ἁπλῶς μέ τήν καλή σου προαίρεση, ἀγάπη καί βούληση· ἐνῶ ὁ Τριαδικός Θεός εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος στήν πραγματικότητα νικᾶ σ’ αὐτόν, διότι Αὐτός σοῦ δίνει τή Χάρη Του, τή δύναμή Του καί μέ αὐτήν νικᾶς καί παίρνεις ἐσύ δωρεάν τό ὄνομα τοῦ νικητῆ.

Συνεπῶς, πάντοτε ὀφείλουμε νά γνωρίζουμε, ἁγία γερόντισσα, ὅτι ὁ Χριστός νίκησε γιά μᾶς καί Αὐτόν θά πρέπει νά δοξάζουμε καί νά ὁμολογοῦμε ὅπως συνέβη σήμερα μέ τόν ποτε τυφλόν, ἐνώπιον τοῦ συνεδρίου τῶν Φαρισαίων. Φρονοῦμε, χριστιανοί μου, πώς ἐκεῖνος πού ἀξιώθηκε ἀπό ἐδῶ, στήν ζωήν αὐτή, νά τόν ἐπισκεφθεῖ ὁ Παράκλητος πού ἐκπορεύεται ἐκ τοῦ Πατρός καί πέμπεται διά τοῦ Υἱοῦ καί νά ἀπολαύσει τούς καρπούς Του μέ τήν καλλιέργεια τῶν ἀρετῶν, εἶναι γεμάτος χαρά καί κάθε ἀγάπη, ἀφοῦ κάθε φόβος δραπέτευσε ἀπό αὐτόν.

Καί δέν λυτρώνει τό σῶμα μονάχα ἀπό τή θνητότητα, ἀλλά κι ἀπό τόν θάνατο πού ποτέ δέ λήγει, δηλαδή τή μέλλουσα ἐκείνη κόλαση, χαρίζοντας καί σ’ αὐτό τήν αἰώνια ἐν Χριστῷ ζωή τή, δίχως πόνο, δίχως νόσους, δίχως λύπη, τήν πράγματι ἀθάνατη. Θά μετάσχουν δέ, οἱ ἐργαζόμενοι τίς ἐντολές, ὄχι μόνον στήν Ἀνάστασή Του ἀλλά καί στήν Ἀνάληψή Του καί σέ ὅλη τήν θεόμορφη ζωή Του.

Ὁ Θεός θέλει-ἐπιθυμεῖ τήν σωτηρία τοῦ Ἀδάμ παγγενῆ· καί ἡ πίστη πού ἀποδεικνύεται μέ τά ἀγαθά ἔργα, σώζει. «τῇ γάρ χάριτι ἐστε σεσωσμένοι διά τῆς πίστεως». Δηλαδή μέ τήν, διά τῆς πίστεως, Χάρη· «καί τοῦτο οὐκ ἐξ ἡμῶν» .

Ὅταν ὁ ἄνθρωπος, διά τῶν ἱερῶν μυστηρίων καί τῶν ἁγίων ἀρετῶν βρίσκεται ἐν Χριστῷ, συντελεῖται ἀναπόφευκτα ἡ ἀνακεφαλαίωση ὁλοκλήρου τοῦ εἶναι του: παύει νά ὑπάρχει, ἐξαφανίζεται ὅτι εἶναι παλαιό σ’ αὐτόν καί γεννᾶται, ὑφίσταται, ὅ,τι εἶναι καινό. «εἰ τις ἐν Χριστῷ, καινή κτίσις· τά ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδού γέγονεν καινά τά πάντα» .

Ὅλα αὐτά ἔγιναν ἐφικτά γιά τόν κάθε ἕνα ἀπό ἐμᾶς χριστιανοί μου, μέ τήν κάθοδο τοῦ Θεοῦ Λόγου στόν κόσμο μας. Μέ τήν θεία ἐνανθρώπησή Του καθιστᾶ δυνατή τήν θέωση: «ἐμέ δεῖ ἐργάζεσθαι τά ἔργα τοῦ πέμψαντός με…» .

Ἀπό Ἐκεῖνον ἡ ἐνανθρώπηση, ἀπό ἐμᾶς ἡ θέωση κατά Χάριν. Ἐνηνθρώπησε ὁ γλυκύτατος Υἱός τοῦ Θεοῦ, ὥστε νά θεωθεῖ ὁ ἄνθρωπος. Αὐτό εἶναι τό ἔργο τῆς δικῆς Του Χάριτος γιά τήν σωτηρία· τῆς δικῆς Του Θεανθρωπίνης οἰκονομίας τῆς σωτηρίας. Νά λοιπόν, ποιός εἶναι ὁ χριστιανός πού ἐργάζεται ἐν Χριστῷ τά ἔργα τοῦ Θεοῦ. Ὁ θεομένος, ὁ ἄνθρωπος πού διά τῶν ἱερῶν μυστηρίων καί τῶν ἁγίων ἀρετῶν ἔχει πληρωθεῖ ἀπό κάθε θεῖο πλήρωμα. Ὁ χριστιανός εἶναι ἄνθρωπος χριστοποιημένος, κατά Χάριν θεωμένος. Τίποτε λιγότερο ἀπ’ αὐτό.

Ἐν τούτοις, ποιός σέ ἐμποδίζει, ὀρθόδοξε πιστέ, πάντοτε νά ζητᾶς ἀπό τόν Θεό νά σοῦ δίνει αὐτήν τήν δύναμη, ὥστε πάντοτε νά νικᾶς τούς πειρασμούς καί τίς δυσκολίες καί νά ἐγκωμιάζεσαι ἐδῶ ὡς νικητής; Πρόσεχε ὅμως ἐσύ, πάντοτε θά γνωρίζεις ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός νίκησε γιά ἐσένα καί Αὐτόν θά πρέπει νά δοξάζεις, νά ὁμολογεῖς καί νά προσκυνεῖς· καί ἄν αὐτό δέν τό κάνεις ἄνθρωπε, τότε θά ἀδικήσεις ἐσύ τόν ἑαυτό σου, ὅπως ἔπαθαν σήμερα οἱ Γραμματεῖς καί Φαρισαῖοι.

Αὐτοί, ἀνόητοι ὄντες, ζήτησαν ἀπό τόν ἰαθέντα τυφλόν ἐκ γενετῆς, νά δοξάσει τόν «Θεόν», ὑβρίζοντας ταυτόχρονα τόν εὐεργέτη του τόν Ἰησοῦν, τόν ἐνανθρωπήσαντα Υἱόν τοῦ Θεοῦ, δηλαδή ἄλλον θεόν.

Φυσικά, δέν τό κατάφεραν· καί καταντροπιασμένοι, ἠττήθηκαν μπροστά στό μεγαλεῖο τοῦ ἐκ γενετῆς τυφλοῦ, ὁ ὁποῖος μόνος μπροστά στό συνέδριο παρατημένος καί ἀπό τούς γονεῖς του, ὁμολόγησε καί προσκύνησε τόν Θεάνθρωπον Σωτῆρα Ἰησοῦν. «εἰ μή ἦν οὗτος παρά Θεοῦ, οὐκ ἠδύνατο ποιεῖν οὐδέν…καί προσεκύνησεν αὐτῷ» .

Στόν Ἀναστάντα Θεάνθρωπον Ἰησοῦν, ἡ Δόξα, ἡ Βασιλεία, ἡ Προσκύνησις στούς αἰῶνας. Ἀμήν.

1(Ματθ.13,46)
2(Ἐφεσ. 2, 8)
3(Β’ Κοριν. 5, 17)
4(Ἰωάν.9,4)
5(Κολας. 2, 10), (Ἐφεσ. 1, 23)
6(Ἰωάν.9,33 καί 9,38)

Επί του Ευαγγελίου του Χριστού περί της Σαμαρείτιδος και ότι πρέπει να καταφρονούμε τα παρόντα.

 Posted on 9 Μαΐου, 2026

Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΟΣ

      Όλη αυτήν την περίοδο που διανύουμε τώρα, επεκτεινόμενη σε πενήντα ημέρες, εορτάζουμε την από τους νεκρούς Ανάσταση του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού, δείχνοντας με αυτήν την παράταση την υπεροχή της απέναντι στις άλλες εορτές. Αν και βέβαια αυτή η περίοδος των ημερών περιλαμβάνει και την επέτειο μνήμη της επανόδου στους ουρανούς [εννοεί την εορτή της Αναλήψεως κατά την τεσσαρακοστή από το Πάσχα ημέρα], αλλά και αυτή δείχνει την διαφορά του Αναστάντος Δεσπότου προς τους ανθρώπους εκείνους που κατά καιρούς έχουν αναβιώσει. Πραγματικά όλοι όσοι αναστήθηκαν από τους νεκρούς αναστήθηκαν από άλλους και, αφού πέθαναν πάλι, επέστρεψαν στη γη· ο δε Χριστός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, δεν κυριεύεται πλέον καθόλου από τον θάνατο· διότι μόνο Αυτός, αφού ανέστησε τον εαυτό Του την τρίτη ημέρα, δεν επέστρεψε πάλι στη γη, αλλά ανέβηκε στον ουρανό, καθιστώντας το φύραμά μας που είχε λάβει ομόθρονο με τον Πατέρα ως ομόθεο.

     Γι’αυτό είναι ο μόνος που έγινε αρχή της μελλοντικής αναστάσεως όλων και ο μόνος που κατέστη απαρχή των νεκρών και πρωτότοκος από τους νεκρούς και Πατέρας του μέλλοντος αιώνος. Και όπως όλοι, αμαρτωλοί και δίκαιοι, πεθαίνουν στον Αδάμ, έτσι στον Χριστό θα ζωοποιηθούν όλοι, αμαρτωλοί και δίκαιοι, αλλά ο καθένας στην τάξη του· απαρχή είναι ο Χριστός, έπειτα οι οπαδοί του Χριστού κατά την παρουσία Του, έπειτα οι τελευταίοι, όταν καταργήσει κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη και θέσει όλους τους εχθρούς Του κάτω από τα πόδια Του. Τελευταίος εχθρός που θα καταργηθεί είναι ο θάνατος [Α΄Κορ.15,22 κ.ε.: «Ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτω καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται (:Όπως ακριβώς, δηλαδή, όλοι οι απόγονοι του Αδάμ πεθαίνουν εξαιτίας της σχέσεως και της ενώσεώς τους με αυτόν, έτσι και όλοι θα ζωοποιηθούν χάρη στη σχέση τους και την ένωσή τους με τον Χριστό)»], κατά την κοινή ανάσταση, με την εσχάτη σάλπιγγα: «Δεῖ γὰρ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀφθαρσίαν καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀθανασίαν (:Και θα αλλάξουμε, διότι πρέπει το φθαρτό αυτό σώμα να ντυθεί αφθαρσία, και το θνητό αυτό σώμα να ντυθεί αθανασία)» [Α΄Κορ.15,53].

      2. Τέτοια δωρεά μάς προσφέρει η Ανάσταση του Κυρίου και γι’αυτό μόνο αυτήν εορτάζουμε με τόση διάρκεια σαν αθάνατη και ανώλεθρη και αΐδια, προεικονίζοντας με αυτά και την μέλλουσα μακαριότητα των αγίων, από την οποία έχει εξαφανιστεί κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός· υπάρχει δε σε αυτήν ευφροσύνη και πανήγυρις ενθουσιώδης και αναλλοίωτη· διότι εκεί είναι πραγματικά η κατοικία των ευφραινομένων. Γι’αυτό η χάρις του Πνεύματος ενομοθέτησε πριν από τις ημέρες αυτές να τελούμε την ιερά Τεσσαρακοστή με νηστεία και αγρυπνία και με προσευχή και κάθε είδος ασκήσεως των αρετών. Με την τεσσαρακοντάδα των ημερών δείχνει ότι σε αυτόν τον αιώνα η ζωή των σωζομένων δεν είναι τίποτε άλλο παρά μετάνοια και θεοφιλής βίος· με την Πεντηκοστή δε αυτή, που διανύομε τώρα, επιδεικνύει την άνεση και απόλαυση που θα υποδεχτεί αυτούς που έζησαν εδώ εναγωνίως για τον Θεό.

      3. Γι΄αυτό εκείνη μεν είναι Τεσσαρακοστή, έχει συνακόλουθη την μνήμη των σωτηρίων παθών και μετά την εβδόμη εβδομάδα λαμβάνει την λύση της νηστείας· αυτή δε σαν Πεντηκοστή συμπεριλαμβάνει και την από την γη μετάθεση στον ουρανό και την κατάβαση και διάδοση του θείου Πνεύματος. Διότι αυτός εδώ ο αιώνας είναι εβδοματικός και συνίσταται από τέσσερις εποχές και μέρη και στοιχεία και γι’ αυτούς που σε αυτόν καθιστούν τους εαυτούς τους κοινωνούς των παθημάτων του Χριστού επιφέρει την εορτή της Πεντηκοστής, που αρχίζει από την ογδόη και καταλήγει στην ογδόη και αφού ξεπεράσει την εβδομάδα και την τετρακτύ, δια της Αναστάσεως του Κυρίου και της, έπειτα από αυτήν, Αναλήψεως παριστάνει την μέλλουσα ανάσταση του ανθρωπίνου γένους και την κατ’ αυτήν ανύψωση των αξίων στα σύννεφα προς την θεία συνάντηση και στη συνέχεια την συνύπαρξη και ανάπαυση με τον Θεό στους αιώνες.

    4.  Αυτή, λοιπόν, θα έλθει στον καιρό της. Ο δε Κύριος κηρύττοντας το ευαγγέλιο της Βασιλείας πριν από το Πάθος και δεικνύοντας στους μαθητές ότι δεν θα γίνει μόνο ανάμεσα στους Ιουδαίους η εκλογή των αξίων της πίστεως και της από Αυτόν προτεινομένης αΐδιας κληρονομίας αλλά και ανάμεσα στους εθνικούς, κατά την σήμερα αναγινωσκομένη στην εκκλησία περικοπή του ευαγγελίου[Ιω.4, 5-30] «ἔρχεται οὖν εἰς πόλιν τῆς Σαμαρείας λεγομένην Συχάρ, πλησίον τοῦ χωρίου ὃ ἔδωκεν Ἰακὼβ Ἰωσὴφ τῷ υἱῷ αὐτοῦ. Ἦν δὲ ἐκεῖ πηγὴ τοῦ ᾿Ιακώβ (:έρχεται, λοιπόν, σε κάποια πόλη της Σαμάρειας που λεγόταν Συχάρ, η οποία ήταν κοντά στην περιοχή που είχε δώσει ο Ιακώβ στον γιο του, τον Ιωσήφ. Υπήρχε μάλιστα εκεί κι ένα πηγάδι που είχε ανοίξει ο Ιακώβ)» [Ιω.4,5-6]. «Πηγή» φυσικά ονομάζει το φρέαρ, διότι είχε ύδωρ πηγαίο, όπως θα φανεί από την συνέχεια του λόγου· ήταν δε του Ιακώβ, επειδή εκείνος το είχε ανοίξει.

     Ο δε τόπος που έδωσε ο Ιακώβ στον Ιωσήφ είναι τα Σίκημα [Συχέμ]. Διότι είπε προς αυτόν, όταν έπνεε τα έσχατα στην Αίγυπτο και έκανε διαθήκη: «Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποθνήσκω, καὶ ἔσται ὁ Θεὸς μεθ᾿ ὑμῶν καὶ ἀποστρέψει ὑμᾶς εἰς τὴν γῆν τῶν πατέρων ὑμῶν. Ἐγὼ δὲ δίδωμί σοι Σίκιμα ἐξαίρετον ὑπὲρ τοὺς ἀδελφούς σου, ἣν ἔλαβον ἐκ χειρὸς Ἀμοῤῥαίων ἐν μαχαίρᾳ μου καὶ τόξῳ (: Ιδού εγώ πεθαίνω, ενώ εσάς θα σας επαναφέρει ο Θεός από αυτήν την γη στην γη των πατέρων σας, την Χαναάν. Εγώ δε θα παραχωρήσω σε σένα και στους απογόνους σου την πόλη Συχέμ, τόπο-μερίδα- εύφορο και εκλεκτό, ανώτερο από εκείνον των αδελφών σου· τον τόπο αυτόν τον πήρα από τα χέρια των Αμορραίων με το μαχαίρι μου και με το πολεμικό μου τόξο)» [Γέν.48,21]. Γι’αυτό τα μεν Σίκημα κατοικούνταν ύστερα από την φυλή του Εφραίμ, ο οποίος ήταν πρωτότοκος υιός του Ιωσήφ, τον δε τόπο γύρω από αυτά κατοικούσαν οι δέκα φυλές του Ισραήλ, τις οποίες κυβέρνησε ο αποστάτης Ιεροβοάμ.

     5. Αφού δε αυτοί προσέκρουαν στον Θεό πολλές φορές και εγκαταλείφθηκαν από Αυτόν πολλές φορές, ύστερα έγιναν όλο το γένος αιχμάλωτοι, οπότε αντί αυτών ο ηγέτης των Ασσυρίων εγκατέστησε στον τόπο έθνη που συνάθροισε από διάφορα μέρη και τους ονόμασε Σαμαρείτες από το όρος Σομόρ [Σαμάρεια ονομάστηκε η πόλις που έκτισε το 880π.Χ. ο βασιλεύς του Ισραήλ Αμβρί, έπειτα το όρος όπου ήταν η ακρόπολή της και τέλος ολόκληρο το βόρειο βασίλειο του Ισραήλ, που καταλύθηκε από τους Ασσυρίους το 721π.Χ.]. Όπως δε ο Ιακώβ περνώντας από εκεί υπέταξε τα Σίκημα, καθώς λέγει η ιστορία [Γέν.34,25 κ.ε.], έτσι περνώντας ο Χριστός τώρα υπέταξε την Σαμάρεια. Αλλά εκείνος μεν το έκανε, όπως λέγει ο ίδιος [βλ. και παραπάνω, Γέν.48,22: «Ἐγὼ δὲ δίδωμί σοι Σίκιμα ἐξαίρετον ὑπὲρ τοὺς ἀδελφούς σου, ἣν ἔλαβον ἐκ χειρὸς Ἀμοῤῥαίων ἐν μαχαίρᾳ μου καὶ τόξῳ»], με τη ρομφαία και το τόξο του, δηλαδή προς εξολόθρευση και καταστροφή των παλαιών κατοίκων, ο δε Χριστός με λόγο και διδασκαλία, δηλαδή για σωτηρία· «Ὁ οὖν ᾿Ιησοῦς διότι ο Ιησούς, λοιπόν», λέγει, «κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας ἐκαθέζετο οὕτως ἐπὶ τῇ πηγῇ· ὥρα ἦν ὡσεὶ ἕκτη (:όπως ήταν κουρασμένος από την πεζοπορία, καθόταν κοντά στο πηγάδι. Η ώρα ήταν περίπου έξι από την ανατολή του ηλίου, δηλαδή δώδεκα το μεσημέρι)» [Ιω.4, 6].

        6. Και η ώρα και ο κόπος και ο τόπος επέβαλλαν να καθίσει καθένας που έχει σώμα σαν το δικό μας. Θέλοντας, λοιπόν, να επιβεβαιώσει τούτο και προβλέποντας το μελλοντικό κέρδος, καθόταν, λέγει, έτσι δίπλα στο πηγάδι, δηλαδή αφελώς κάτω, μόνος Του σαν ένας οδοιπόρος από τους πολλούς, διότι οι μαθητές Του είχαν φύγει στην πόλη, για να αγοράσουν τροφές. Καθώς, λοιπόν, καθόταν έτσι μόνος Του δίπλα στο πηγάδι, έρχεται μια γυναίκα από την Σαμάρεια να πάρει νερό. Ο δε Κύριος, ως άνθρωπος διψώντας και βλέποντας να έρχεται κάποια ανθρωπίνως διψώσα, για να σταματήσει την δίψα της, ως Θεός δε βλέποντας και την καρδιά της να διψά για σωτήριο Ύδωρ, χωρίς όμως να γνωρίζει Αυτόν που μπορεί να της το προσφέρει, επείγεται να αποκαλύψει τον εαυτό Του στην ποθούσα ψυχή, διότι ποθεί και Αυτός τους ποθούντες κατά τα γεγραμμένα, αρχίζει δε από εκεί που θα γίνει ευπρόσδεκτος· και της λέγει «δός μοι πιεῖν Δώσ’ μου νερό να πιω».

     Αυτή δε, καθώς ήταν ευφυής και αντιλήφθηκε και από μόνο την στολή και το σχήμα και την έκδηλη εξωτερική κοσμιότητα ότι είναι Ιουδαίος και φύλακας του νόμου, είπε: «Θαυμάζω πῶς σὺ ᾿Ιουδαῖος ὢν παρ’ ἐμοῦ πιεῖν αἰτεῖς, οὔσης γυναικὸς Σαμαρείτιδος; Οὐ γὰρ συγχρῶνται ᾿Ιουδαῖοι Σαμαρείταις (:Πώς εσύ, που είσαι Ιουδαίος, καταδέχεσαι και ζητάς να πιεις νερό από μένα, που είμαι γυναίκα Σαμαρείτιδα; Και έκανε η γυναίκα την ερώτηση αυτή, διότι οι Ιουδαίοι μισούσαν τους Σαμαρείτες και δεν είχαν σχέσεις μαζί τους)». Ο δε Κύριος, παίρνοντας από αυτό αφορμή αρχίζει να αποκαλύπτει τον εαυτό Του προς αυτήν λέγοντας: «Εἰ ᾔδεις τὴν δωρεὰν τοῦ Θεοῦ, καὶ τίς ἐστιν ὁ λέγων σοι, δός μοι πιεῖν, σὺ ἂν ᾔτησας αὐτόν, καὶ ἔδωκεν ἄν σοι ὕδωρ ζῶν (:«Εάν γνώριζες τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος, που δίνει ο Θεός στους ανθρώπους, και Ποιος είναι Εκείνος που σου λέει τώρα: ‘’Δώσ’ μου να πιω’’, εσύ θα Του ζητούσες, και θα σου έδινε νερό τρεχούμενο, που δεν στερεύει ποτέ. Θα σου έδινε Αυτός τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, η οποία σαν πνευματικό νερό καθαρίζει, δροσίζει, παρηγορεί και ζωοποιεί τις ψυχές, χωρίς να στερεύει ποτέ)».

     7.  Βλέπετε επιβεβαίωση περί του ότι, αν γνώριζε, θα ζητούσε αμέσως και θα γινόταν μέτοχος πραγματικά ζωντανού ύδατος, όπως έπραξε και απόλαυσε όταν έμαθε ύστερα, ενώ το συνέδριο των Ιουδαίων, που ρώτησαν και έμαθαν σαφώς, έπειτα σταύρωσαν τον Κύριο της Δόξης [Α΄Κορ.2,8: «ἣν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου ἔγνωκεν· εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν (:την Σοφία αυτήν κανένας από τους άρχοντες του πρόσκαιρου αυτού κόσμου δεν την έχει γνωρίσει. Διότι εάν την είχαν γνωρίσει, δεν θα κάρφωναν στον  σταυρό της ατιμίας τον Κύριο, που είναι χορηγός της δόξας)»].

      Αλλά ποια είναι η «δωρεὰ τοῦ Θεοῦ»; «Διότι», λέγει, «αν γνώριζες την δωρεά του Θεού». Για να αφήσουμε τα άλλα, και μόνο τούτο, το ότι ο Ενανθρωπήσας Θεός δεν βδελύσσεται τους θεωρουμένους από τους Ιουδαίους βδελυκτούς και ακοινωνήτους ακόμη και για ένα ποτήρι νερό, πόσο μεγάλη δωρεά και χάρις δεν είναι; Το δε να τους θεωρεί τόσο αγαπητούς, ώστε όχι μόνο να δέχεται τα διδόμενα από αυτούς, αλλά να μεταδίδει σε εκείνους από τα ίδια τα θεία χαρίσματά Του –Τι λέγω τα χαρίσματα; Διότι προσφέρει τον εαυτό Του και καθιστά τους πιστούς σκεύη δεκτικά της θεότητάς Του, αφού, όπως προβλέποντας επαγγέλλεται, δεν είναι δυνατό να έχουν αλλιώς μέσα τους πηγή, που να τρέχει στην αιώνια ζωή-, ποιος νους θα το καταλάβει; Ποιος λόγος θα εκφράσει το υπερβάλλον της δωρεάς;

     8. Η Σαμαρείτιδα, επειδή δεν κατάλαβε ακόμη το μεγαλείο του ζωντανού ύδατος, πρώτα μεν απορεί, από πού θα βρει το ύδωρ που υπόσχεται ο συνομιλητής, αφού κουβά δεν έχει και το πηγάδι είναι βαθύ. Έπειτα επιχειρεί να τον συγκρίνει με τον Ιακώβ, τον οποίο αποκαλεί και πατέρα, εξυμνώντας το γένος από τον τόπο, και εξαίρει το νερό του πηγαδιού, με τη σκέψη ότι δεν μπορεί να βρεθεί καλύτερο από αυτό. Όταν δε άκουσε τον Κύριο να λέγει ότι «το ύδωρ που θα σου δώσω εγώ, θα γίνει για τον δεχόμενο πηγή που τρέχει προς αιώνια ζωή», άφησε λόγο ψυχής που ποθεί και οδηγείται προς την πίστη, αλλά δεν μπόρεσε ακόμη να κοιτάξει καθαρά προς το φως: «Κύριε, δώσ’ μου το νερό αυτό», λέγει, «για να μη διψώ και να μην υποβάλλομαι σε τόσο κόπο να έρχομαι εδώ για να βγάζω νερό από το πηγάδι». Ο δε Κύριος, θέλοντας ακόμη να αποκαλύπτεται λίγο λίγο, την προστάσσει να φωνάξει και τον άνδρα της. Καθώς δε εκείνη, κρύβοντας την διαγωγή της και συγχρόνως σπεύδοντας να πάρει το δώρο, έλεγε «Δεν έχω άνδρα», ακούει πόσους άντρες είχε δικούς της από παιδί και ελέγχεται ότι τώρα έχει άνδρα που δεν είναι δικός της· δεν στενοχωριέται, όμως, από τον έλεγχο, αλλά αμέσως, αντιληφθείσα ότι είναι προφήτης ο συνομιλητής, επιλαμβάνεται υψηλοτέρων ζητημάτων.

        9. Βλέπετε πόση είναι η μακροθυμία και η φιλομάθεια της γυναικός· διότι λέγει «Οἱ πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν· καὶ ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἐν ῾Ιεροσολύμοις ἐστὶν ὁ τόπος ὅπου δεῖ προσκυνεῖν (: Οι πατέρες μας προσκύνησαν και λάτρευσαν τον Θεό στο όρος αυτό το Γαριζείν, ενώ εσείς οι Ιουδαίοι λέτε ότι στα Ιεροσόλυμα είναι ο τόπος που πρέπει να λατρεύουμε τον Θεό. Εσύ λοιπόν ως προφήτης τι λες γι’ αυτό;)» [Ιω.4,20].

       Βλέπετε πόση συλλογή είχε στη διάνοιά της και πόση γνώση της Γραφής είχε; Πόσοι τώρα από τους γεννημένους πιστούς και τροφίμους της Εκκλησίας αγνοούν ό,τι γνώριζε η Σαμαρείτιδα, ότι οι πατέρες μας, ο Ιακώβ δηλαδή και οι από αυτόν πατριάρχες, προσκύνησαν τον Θεό στο όρος τούτο; Αυτή την γνώση και την βαθιά μελέτη της θεόπνευστης Γραφής δεχόμενος ο Χριστός σαν οσμή ευωδίας, επέμεινε συζητώντας ευχαρίστως με την Σαμαρείτιδα. Όπως δηλαδή, αν επάνω στους άνθρακες τοποθετήσεις κάτι εύοσμο, επαναφέρεις και συγκρατείς αυτούς που πλησιάζουν, αν όμως βάλεις κάτι βαρύ και δύσοσμο, τους απωθείς και τους απομακρύνεις, έτσι και στην διάνοια· αν έχεις ιερά μελέτη και σπουδή, καθιστάς τον εαυτό του άξιο θείας επιστασίας, διότι αυτή είναι η οσμή ευωδίας που οσφραίνεται ο Κύριος· αν όμως τρέφεις μέσα πονηρούς και ρυπαρούς και γηίνους λογισμούς, απομακρύνεσαι από την θεία επιστασία, καθιστώντας τον εαυτό σου άξιο της αποστροφής, αλίμονο, του Θεού. Διότι «οὐ παροικήσει σοι πονηρευόμενος (: ούτε για μια στιγμή δεν θα παραμείνει κοντά σου ως οικείος και φίλος Σου όποιος πονηρεύεται και μηχανεύεται το κακό)», λέγει προς τον Θεό ο ψαλμωδός προφήτης [Ψαλμ.5,5].

      Αφού ο νόμος διατάσσει «καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς δυνάμεώς σου· καὶ ἔσται τὰ ῥήματα ταῦτα, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἐν τῇ καρδίᾳ σου καὶ ἐν ψυχῇ σου· καὶ προβιβάσεις αὐτὰ τοὺς υἱούς σου, καὶ λαλήσεις ἐν αὐτοῖς καθήμενος ἐν οἴκῳ καὶ πορευόμενος ἐν ὁδῷ καὶ κοιταζόμενος καὶ διανιστάμενος (:Kaι πρέπει να αγαπήσεις τον Θεό σου με όλη την καρδιά σου και με όλη την ψυχή σου και με όλη την δύναμή σου. Και ας είναι τα λόγια αυτά, που Εγώ σήμερα σου παραγγέλλω, χαραγμένα στην καρδιά σου και στην ψυχή σου. Θα τα μεταδώσεις δε και στα παιδιά σου και θα ομιλείς γι’ αυτά με αυτά, όταν κάθεσαι στο σπίτι και όταν βαδίζεις στον δρόμο και όταν πέφτεις να κοιμηθείς και όταν σηκώνεσαι από το κρεβάτι σου)» [Δευτ.6,7], το δε ευαγγέλιο λέγει «Ἐρευνᾶτε τὰς γραφάς», διότι σε αυτές θα βρείτε ζωή αιώνια [Ιω.5,39] και ο απόστολος παραγγέλλει «ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε (:να προσεύχεστε αδιάλειπτα)» [Α΄Θεσ. 5,17], αυτός που ασχολείται επίμονα με γήινους λογισμούς είναι οπωσδήποτε παράνομος, πολύ περισσότερο αυτός που ασχολείται με πονηρούς και ρυπαρούς.

      10.  Αλλά πότε προσκύνησαν τον Θεό σε αυτό το όρος οι πατέρες μας; Όταν ο πατριάρχης Ιακώβ αποφεύγοντας τον φοβερό αδερφό του, Ησαύ και πειθαρχώντας στις συμβουλές του πατρός Ισαάκ, αναχώρησε προς την Μεσσοποταμία και όταν επανήλθε από εκεί με γυναίκες και τέκνα. Κατά την επάνοδο, όταν ο Ιακώβ έπηξε σκηνές σε αυτόν περίπου τον τόπο, όπου ομιλούσε ο Κύριος με την Σαμαρείτιδα, μετά το επεισόδιο της Δείνας και την άλωση των Σικήμων, του είπε ο Θεός όπως γράφεται στην Γένεση: «Ἀναστὰς ἀνάβηθι εἰς τὸν τόπον Βαιθὴλ καὶ οἴκει ἐκεῖ καὶ ποίησον ἐκεῖ θυσιαστήριον τῷ Θεῷ τῷ ὀφθέντι σοι ἐν τῷ ἀποδιδράσκειν σε ἀπὸ προσώπου Ἡσαῦ τοῦ ἀδελφοῦ σου (:Σήκω και πήγαινε στην Βαιθήλ και κατασκεύασε εκεί θυσιαστήριο στον Θεό που σου εμφανίστηκε όταν απέδρασες από την παρουσία του αδελφού σου, Ησαύ)» [Γέν.35,1]. Μετά τα λόγια αυτά ο Ιακώβ σηκώθηκε και ανέβηκε στο παρακείμενο όρος και οικοδόμησε εκεί, λέγει, θυσιαστήριο και κάλεσε το όνομα του τόπου Βαιθήλ· διότι εκεί του εμφανίστηκε ο Θεός. Γι’αυτό λέγει η Σαμαρείτιδα ότι «οι πατέρες μας προσκύνησαν στο όρος αυτό», ακολουθώντας τους αρχαίους εκείνους· διότι οι σχετικές διατάξεις για τον ναό των Ιεροσολύμων νομοθετήθηκαν ύστερα.

      Και επειδή βέβαια ο τόπος εκείνος ονομάστηκε από τον Ιακώβ «οίκος Θεού», διότι αυτό σημαίνει το όνομα Βαιθήλ ερμηνευόμενο, αυτή απορεί ποθώντας να μάθει, πώς δεν λέγεται ότι εκεί είναι μάλλον ο οίκος του Θεού, αλλά στα Ιεροσόλυμα, όπου νομίζετε ότι πρέπει να θυσιάζετε και να προσκυνείτε τον Θεό. Ο δε Κύριος, ολοκληρώνοντας ήδη τον σκοπό των λόγων Του και προφητεύοντας περί της γυναικός, ότι θα είναι τέτοια καθώς την ζητεί και την δέχεται ο Θεός, και αποκρινόμενος προς τους λόγους της λέγει: «Γύναι, πίστευσόν μοι ὅτι ἔρχεται ὥρα ὅτε οὔτε ἐν τῷ ὄρει τούτῳ οὔτε ἐν ῾Ιεροσολύμοις προσκυνήσετε τῷ Πατρί (:Πίστεψέ με, γυναίκα, ότι γρήγορα έρχεται ο καιρός που ούτε σε αυτό το βουνό το Γαριζείν μόνο, ούτε στα Ιεροσόλυμα αποκλειστικά θα λατρεύσετε τον ουράνιο Πατέρα)» [Ιω.4,21] και έπειτα από λίγο: «Καὶ γὰρ ὁ Πατὴρ τοιούτους ζητεῖ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτόν (:διότι και ο Πατήρ ζητά επίμονα τέτοιοι αληθινοί και πραγματικοί προσκυνητές να είναι εκείνοι που Τον λατρεύουν)» [Ιω.4,23].

      11. Βλέπετε ότι και γι’ αυτήν βεβαιώνει ότι θα γίνει τέτοια, όπως την θέλει ο Θεός, και ότι θα προσκυνεί τον Ύψιστο Πατέρα, όχι τοπικώς, αλλά ευαγγελικώς (διότι προς αυτήν απευθύνεται ο λόγος ότι ούτε στο όρος αυτό ούτε στα Ιεροσόλυμα θα προσκυνείτε τον Πατέρα), συγχρόνως δε προαναγγέλλει σε αυτήν φανερά και την μετάθεση του νόμου; Διότι, αφού θα μετατεθεί η προσκύνηση, αναγκαίως θα γίνει μετάθεση και του νόμου.

     12. Αλλά και το ενδιάμεσο κείμενο «Ὑμεῖς προσκυνεῖτε ὃ οὐκ οἴδατε, ἡμεῖς προσκυνοῦμεν ὃ οἴδαμεν· ὅτι ἡ σωτηρία ἐκ τῶν ᾿Ιουδαίων ἐστίν (:Εσείς οι Σαμαρείτες απορρίψατε τα βιβλία των προφητών και προσκυνάτε εκείνο για το οποίο δεν έχετε σαφή και πλήρη γνώση. Εμείς οι Ιουδαίοι προσκυνούμε εκείνο που γνωρίζουμε περισσότερο από κάθε άλλον. Απόδειξη μάλιστα γι’ αυτό είναι το ότι ο Μεσσίας που θα σώσει τον κόσμο προέρχεται από τους Ιουδαίους. Αυτούς διάλεξε ο Θεός ως λαό δικό Του και αυτοί Τον γνώρισαν και Τον λάτρευσαν τελειότερα από κάθε άλλον λαό)» είναι απόκριση προς τον λόγο εκείνης, αλλά συγχρόνως αποτελεί συνέπεια των λόγων Του. Διότι λέγει ότι «κατά τούτο εμείς οι Ιουδαίοι (διότι τοποθετεί και τον εαυτό Του με εκείνους, αφού κατά σάρκα είναι από εκείνους)· εμείς λοιπόν, λέγει, που δεν διαψεύδουμε το όνομα, αλλά γνωρίζουμε τα δικά μας, κατά τούτο διαφέρουμε στην προσκύνηση από εσάς τους Σαμαρείτες, ότι γνωρίζομε πώς ορίζεται να τελείται στην Ιουδαία η προσκύνηση για τον λόγο ότι από τους Ιουδαίους θα προέλθει η σωτηρία όλου του κόσμου, δηλαδή θα έλθει ο Χριστός».

      Επειδή δε δεν πρόκειται να έλθει στο μέλλον, διότι ήταν αυτός ο Ίδιος, δεν είπε ότι η σωτηρία θα είναι από τους Ιουδαίους, αλλά ότι είναι. «Ἀλλ’ ἔρχεται ὥρα (:Αλλά έρχεται ώρα)», λέγει, «καὶ νῦν ἐστιν(:και είναι τώρα)». Και αυτά είναι προφητικά· το «έρχεται» χρησιμοποιήθηκε διότι δεν τελέστηκε ακόμη, αλλά θα τελεσθεί, το δε «τώρα είναι», χρησιμοποιήθηκε επειδή την έβλεπε έτοιμη να πιστεύσει σύντομα και να προσκυνεί πνευματικώς και αληθώς· λέγει λοιπόν: «Ἀλλ’ ἔρχεται ὥρα, καὶ νῦν ἐστιν, ὅτε οἱ ἀληθινοὶ προσκυνηταὶ προσκυνήσουσι τῷ πατρὶ ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ (:Πολύ σύντομα όμως έρχεται ώρα, και μπορώ να πω ότι η ώρα αυτή έχει ήδη έλθει, που οι πραγματικοί προσκυνητές θα προσκυνήσουν και θα λατρεύσουν τον Πατέρα πνευματικά και αληθινά˙ δηλαδή με θεοφώτιστες τις πνευματικές δυνάμεις και με λατρεία όχι τυπική και σκιώδη, αλλά πραγματική και εμπνευσμένη από πλήρη επίγνωση της αλήθειας)»· διότι ο ύψιστος και προσκυνητός Πατήρ, είναι Πατήρ αυτοαλήθειας, δηλαδή του μονογενούς Υιού, και έχει Πνεύμα αληθείας, το Πνεύμα το Άγιον, και αυτοί που Τον προσκυνούν κατ’ αυτούς, το πράττουν διότι έτσι πιστεύουν και διότι ενεργούνται δι’ Αυτών.

       Διότι, λέγει ο Απόστολος, το Πνεύμα είναι αυτό δια του Οποίου προσκυνούμε και δια του Οποίου προσευχόμαστε [βλ.Ρωμ.8,26: «Ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα συναντιλαμβάνεται ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν· τὸ γὰρ τί προσευξόμεθα καθὸ δεῖ οὐκ οἴδαμεν, αὐτὸ τὸ Πνεῦμα ὑπερεντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν στεναγμοῖς (:Όμως δεν στενάζει μόνο η κτίση μαζί μας. Παράλληλα στενάζει μαζί μας και το Άγιον Πνεύμα. Δηλαδή και το Άγιον Πνεύμα μας βοηθά και μας στηρίζει στις φυσικές και ηθικές αδυναμίες μας. Διότι εμείς δεν ξέρουμε τι είναι σωστό να ζητήσουμε στην προσευχή μας˙ αλλά αυτό το Άγιον Πνεύμα μεσιτεύει για μας εμπνέοντας στους ευλαβείς Χριστιανούς στεναγμούς που αδυνατεί να εκφράσει ανθρώπινη γλώσσα. Και οι στεναγμοί αυτοί υψώνουν τις καρδιές εκείνων που προσεύχονται με την έμπνευση του Πνεύματος σε ύψη που δεν μπορεί να φτάσει η φτωχή διάνοια των ανθρώπων)»]· πρβ. και: «Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή· οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν πατέρα εἰ μὴ δι᾿ ἐμοῦ (:Εγώ είμαι ο μοναδικός δρόμος, από τον οποίο μπορεί να φτάσει κανείς στον ουρανό. Διότι συγχρόνως είμαι και η απόλυτη αλήθεια και η πραγματική και πηγαία ζωή. Κανείς δεν είναι δυνατόν να έλθει προς τον Πατέρα και να μετάσχει στη μακαρία ζωή Του, παρά μόνο αν περάσει από Εμένα˙ διότι Εγώ με τη διδασκαλία μου σας γνωρίζω τον Πατέρα μου και την αλήθεια Του. Και με τη θυσία μου ως αιώνιος αρχιερεύς σας συμφιλιώνω με Αυτόν)», λέγει ο μονογενής Υιός του Θεού [Ιω.14,6].

       13.  Αυτοί, λοιπόν, που προσκυνούν έτσι κατά το Πνεύμα και την αλήθεια, τον Ύψιστο Πατέρα, αυτοί είναι οι αληθινοί προσκυνητές. Αφού δε εξέβαλε και τα Ιεροσόλυμα και την Σαμάρεια, για να μη νομίσει κανείς ότι πρόκειται να εισαχθεί αντί γι’ αυτά άλλος τόπος, στη συνέχεια απομακρύνει πάλι τον ακροατή από κάθε σωματική έννοια και τόπο και προσκύνηση, λέγοντας «Πνεῦμα ὁ Θεός, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν (:Ο Θεός είναι πνεύμα, γι’ αυτό και δεν περιορίζεται σε τόπους. Και εκείνοι που Τον λατρεύουν πρέπει να Τον προσκυνούν με τις εσωτερικές τους πνευματικές δυνάμεις, με αφοσίωση της καρδιάς και του νου, αλλά και με αληθινή επίγνωση του Θεού και της λατρείας που Του αρμόζει)», δηλαδή εννοώντας τον Ασώματο εντελώς έξω από τα σώματα· διότι έτσι θα Τον ιδούν και αληθινώς παντού μέσα στο Πνεύμα και την αλήθειά Του.

      Ως πνεύμα δηλαδή που είναι ο Θεός είναι ασώματος, το δε ασώματο δεν βρίσκεται σε τόπο, ούτε περιγράφεται με τοπικά όρια. Επομένως αυτός που λέγει ότι ο Θεός πρέπει να προσκυνείται μόνο στα όρια των Ιεροσολύμων ή του όρους της Σαμάρειας ή σε κάποιον άλλο από τους πανταχού στη γη και τον ουρανό τόπους, δεν ομιλεί αληθώς, ούτε προσκυνεί αληθώς. Αλλά ως ασώματος μεν ο Θεός δεν είναι πουθενά, ως Θεός δε είναι παντού· εάν υπάρχει όρος ή τόπος ή κτιστό πράγμα, όπου δεν υπάρχει ο Θεός, πάλι θα βρεθεί να περιγράφεται σε κάτι· είναι λοιπόν παντού και σε όλα ο Θεός. Πώς, λοιπόν, πανταχού και σε όλα; Ως περιεχόμενος όχι από μέρος αλλά από το σύμπαν; Όχι βέβαια, διότι πάλι θα είναι σώμα. Επομένως, ως συνέχων και περιέχων το παν, αυτός είναι στον εαυτό Του, πανταχού και επάνω από το σύμπαν, προσκυνούμενος από τους αληθινούς προσκυνητές κατά το Πνεύμα και την αλήθειά Του.

      14.  Σε κάθε μέρος λοιπόν, όχι μόνο της γης αλλά και των υπεράνω της γης, θα προσκυνηθεί ο Θεός από όσους πιστεύουν έτσι αληθώς και θεοπρεπώς, Πατήρ ασώματος και κατά τον χρόνο και τόπο αόριστος, στο άγιο και αΐδιο Πνεύμα και στον Συνάναρχο Υιό και Λόγο, που είναι η ενυπόστατη αλήθεια του Πατρός. Βέβαια και η ψυχή και ο άγγελος είναι ασώματα, δεν είναι σε τόπο, αλλά δεν είναι παντού, διότι δεν συνέχουν το σύμπαν, αλλά αυτά έχουν ανάγκη του Συνέχοντος, επομένως και αυτά είναι στον Συνέχοντα και περιέχοντα το σύμπαν, οριζόμενα από Αυτόν καταλλήλως. Η ψυχή όμως, συνέχοντας το σώμα με το οποίο κτίσθηκε μαζί, είναι πανταχού του σώματος, όχι ως ευρισκομένη σε τόπο ούτε ως περιεχομένη στο σώμα, αλλά ως συνέχουσα και περιέχουσα αυτό, αφού έχει και αυτό κατ΄εικόνα Θεού.

     15. Η δε Σαμαρείτις, καθώς άκουσε από τον Χριστό αυτά τα εξαίσια και θεοπρεπή λόγια, ότι ο Θεός πουθενά δεν πρέπει να προσκυνείται αληθινά, παρά μόνο κατά το Πνεύμα και την Αλήθειά Του, όπως η στο «Άσμα των Ασμάτων» ψυχή που νυμφεύεται τον Θεό, αναπτερωμένη από τη φωνή του νυμφίου της αφθαρσίας, μνημονεύει τον προσδοκώμενο και ποθούμενο και κρυφά ακόμη, παρόντα νυμφίο, λέγοντας: «Οἶδα ὅτι Μεσσίας ἔρχεται ὁ λεγόμενος Χριστός· ὅταν ἔλθῃ ἐκεῖνος, ἀναγγελεῖ ἡμῖν πάντα (:Γνωρίζω ότι έρχεται ο Μεσσίας, όνομα που μεταφράζεται με τη λέξη Χριστός. Όταν έλθει Eκείνος, θα μας τα διδάξει όλα)». Βλέπετε πως ήταν ετοιμότατη για την πίστη, ότι πλησιάζει ήδη ο προσδοκώμενος, και γεμάτη ελπίδα; Άρα δεν ταίριαζε να πει και αυτή κατά τον Δαβίδ «ἑτοίμη ἡ καρδία μου, ὁ Θεός, ἑτοίμη ἡ καρδία μου, ᾄσομαι καὶ ψαλῶ ἐν τῇ δόξῃ μου (: Και τώρα, Θεέ μου, η καρδιά μου ανέλαβε και είναι έτοιμη και ακλόνητα στηριγμένη σε Σένα. Είναι ακλόνητη πλέον και εδραία η καρδιά μου. Θα αναπέμψω άσμα ευχαριστίας και θα ψάλλω με την ψυχή μου, η οποία είναι η δόξα και το πολυτιμότερο συστατικό της ύπαρξής μου)»; [Ψαλμ.56,8]

       16. Από πού θα γνώριζε αυτό με τόση βεβαιότητα και ασφάλεια και θα είχε την ψυχική διάθεση γι’αυτό, αν δεν είχε μελετήσει τα προφητικά βιβλία με άκρα σύνεση; Γι’αυτό είχε και τον νου τόσο μετάρσιο, αφού είχε γεμίσει από την θεία κατοχή· ώστε εμένα, καθώς βλέπω τώρα με χαρά τον σφοδρό πνευματικό πόθο της Σαμαρείτιδος αυτής προς τον Χριστό, μου έρχεται να πω πάλι γι’ αυτήν τα λόγια του Άσματος εκείνου: «Τίς αὕτη ἡ ἐκκύπτουσα ὡσεὶ ὄρθρος, καλὴ ὡς σελήνη, ἐκλεκτὴ ὡς ὁ ἥλιος (: Ποια είναι αυτή, που αναφαίνεται σαν αυγή, ωραία σαν σελήνη, λαμπερή σαν τον ήλιο);» [Άσμα 6,10]. Διότι, αφού εξαγγέλλει ότι σε λίγο θα φανεί ο νοητός ήλιος της δικαιοσύνης Χριστός και υποδηλώνει ότι δι’ αυτής αρχίζει η Εκκλησία των εθνών, σαν να ανεβαίνει από ιερή κολυμβήθρα, την πηγή επάνω στην οποία στεκόταν, καθώς κατηχείτο από τον Σωτήρα, την βλέπω να προβάλλει σαν πολυέραστος όρθρος. Είναι δε ωραία σαν η σελήνη, επειδή φέγγει, αν και επικρατεί η νύκτα της ασεβείας ακόμη· εκλεκτή δε σαν ο ήλιος, γι’αυτό ονομάστηκε Φωτεινή από τον Σωτήρα και καταγράφηκε και αυτή στον κατάλογο των μελλόντων να λάμψουν σαν ο ήλιος κατά το ευαγγέλιο, επειδή επεσφράγισε τον υπόλοιπο φωτοειδή βίο της με μακάριο και μαρτυρικό τέλος, και τώρα δε ανεγνώρισε τον Χριστό ως αληθινό Θεό και τον εξύμνησε τελείως ως Θεό, και ό,τι είπε Αυτός ύστερα στους μαθητές περί του συμφυούς και ομοτίμου Πνεύματος, ότι, όταν έλθει Εκείνος, θα διδάξει όλη την αλήθεια[Ιω. 15,26: «Ὃταν δὲ ἔλθῃ ὁ παράκλητος ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρὰ τοῦ πατρός, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ὃ παρὰ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεται, ἐκεῖνος μαρτυρήσει περὶ ἐμοῦ (:Όταν έλθει ο Παράκλητος, που Εγώ θα σας στείλω από τον Πατέρα ως οδηγό και βοηθό σας, το Άγιο Πνεύμα δηλαδή, Εκείνος θα μαρτυρήσει για μένα· διότι το Άγιο Πνεύμα ως πηγή της αλήθειας φανερώνει στους ανθρώπους την αλήθεια. Αυτό εκπορεύεται από τους κόλπους του Πατρός όπως αναπηδά ο ποταμός από τη φυσική πηγή του)»], τούτο λέγει προλαβαίνοντας και αυτή περί Αυτού: «ὅταν ἔλθῃ ἐκεῖνος, ἀναγγελεῖ ἡμῖν πάντα (:όταν έλθει Εκείνος, θα μας τα διδάξει όλα)» [Ιω.4,25].

        17. Αλλά μόλις την είδε να είναι τέτοιας λογής ο νοητός Νυμφίος Χριστός, λέγει προς αυτήν απροκαλύπτως: «Ἐγώ εἰμι ὁ λαλῶν σοι (: Εγώ είμαι ο Μεσσίας, εγώ που τη στιγμή αυτή σου μιλάω)». Εκείνη δε γίνεται αμέσως εκλεκτή πραγματικά ευαγγελίστρια και αφήνοντας την υδρία και τρέχοντας προς την πόλη τους πείθει με τα λόγια και τους οδηγεί προς την πίστη του φανέντος, λέγοντας: «Δεῦτε ἴδετε ἄνθρωπον ὃς εἶπέ μοι πάντα ὅσα ἐποίησα· μήτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός; (: Ελάτε να δείτε έναν άνθρωπο που μου είπε όλα όσα έχω κάνει, και αυτά ακόμη τα μυστικά και προσωπικά στοιχεία της ζωής μου. Μήπως είναι αυτός ο Χριστός;)». Ομιλεί δε έτσι όχι διότι έχει κάποια αμφιβολία, αλλά διότι πιστεύει ότι και οι άλλοι θα πληροφορηθούν καλύτερα με την θέα και θα πεισθούν ευχερέστερα δια της συνομιλίας προς τον Κύριο, όπως και στην πράξη συνέβη.

     18. Εγώ και τα προηγούμενα ανέπτυξα συνοπτικώς, αλλά και την συνέχεια των ευαγγελικών λόγων θα παραλείψω τώρα, διότι βλέπω ότι η ώρα σας βιάζει προς τις ανάγκες του βίου και τα έργα του βίου. Αλλά εσείς προσέξτε αυτήν την Σαμαρείτιδα· μόλις άκουσε τα ευαγγελικά λόγια, που ανακοινώνουμε κι εμείς προς την αγάπη σας, αμέσως καταφρόνησε όλες τις ανάγκες του σώματος. Άφησε αμέσως και τη στάμνα και την οικία και, τρέχοντας στην πόλη και παρασύροντας τους Σαμαρείτες, επανήλθε πάλι μαζί με αυτούς προς τον Χριστό· διότι το «Έλθετε να δείτε» αυτό ακριβώς σημαίνει, «Ακολουθείστε με και θα σας οδηγήσω και θα σας δείξω τον από τους ουρανούς Σωτήρα που ήλθε στον κόσμο».

       19.  Έτσι προέτρεψε τότε εκείνους και τους παρουσίασε στον Χριστό· εμάς δε τώρα με την εγκατάλειψη της οικίας και της στάμνας διδάσκει να θεωρούμε προτιμότερη από τις βιοτικές ανάγκες την ωφέλεια από τη διδασκαλία, την οποία ο Κύριος ονόμασε «αγαθή μερίδα» προς την Μάρθα του Ευαγγελίου, υπερασπίζοντας την Μαρία που παρακολουθούσε τον λόγο[Λουκά 10,42: «Ἑνὸς δέ ἐστι χρεία· Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ᾿ αὐτῆς (:Ενώ ένα είναι χρήσιμο και αναγκαίο, η ακρόαση της διδασκαλίας μου. Αυτή είναι η αναγκαία πνευματική τροφή για την ψυχή. Αυτήν την τροφή διάλεξε η Μαρία, την καλή και ωφέλιμη μερίδα, που δεν θα της αφαιρεθεί ποτέ. Διότι οι ωφέλειες της πνευματικής αυτής τροφής δεν είναι προσωρινές και φθαρτές, αλλά πνευματικές και αιώνιες)»].

     Εάν, λοιπόν, πρέπει να περιφρονούμε τα αναγκαία, πόσο περισσότερο τα άλλα; Άλλωστε τι σε βιάζει προς τα εκεί και σε απομακρύνει από τα ωφέλιμα ακούσματα; Επιμέλεια οίκου και παιδιών και γυναίκας; Οικείο ή συγγενικό πένθος ή χαρά; Αγορά κτημάτων ή πώληση; Χρήση όλων των υπαρχόντων σου ή μάλλον κατάχρηση; Αλλά άκουσε με σύνεση τα αποστολικά διδάγματα: «Τοῦτο δέ φημι, ἀδελφοί, ὁ καιρὸς συνεσταλμένος τὸ λοιπόν ἐστιν, ἵνα καὶ οἱ ἔχοντες γυναῖκας ὡς μὴ ἔχοντες ὦσι, καὶ οἱ κλαίοντες ὡς μὴ κλαίοντες, καὶ οἱ χαίροντες ὡς μὴ χαίροντες, καὶ οἱ ἀγοράζοντες ὡς μὴ κατέχοντες, καὶ οἱ χρώμενοι τῷ κόσμῳ τούτῳ ὡς μὴ καταχρώμενοι· παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου (:Θέλω, λοιπόν, αδελφοί, να προσέξετε ιδιαίτερα αυτό που θα σας πω: ότι δηλαδή ο καιρός της ζωής αυτός είναι πολύ μικρός και λιγοστός, ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και συνεπώς να μην είναι προσηλωμένοι και προσκολλημένοι σε αυτές και εκείνοι που κλαίνε και περνούν τις ημέρες τους σαν να μην τους έχει συμβεί κάτι θλιβερό, και εκείνοι που χαίρονται σαν να μην έχουν λόγο να χαίρονται, αλλά θεωρούν της αφορμές της λύπης και της χαράς ως προσωρινές και περαστικές. Και εκείνοι που αγοράζουν να μην απορροφούνται από εκείνα που αγόρασαν, σαν να πρόκειται να τα κατέχουν για πάντα, αλλά να σκέπτονται και να τα αντιμετωπίζουν σαν να μην τα έχουν στην πλήρη και τέλεια κατοχή τους. Και εκείνοι που μεταχειρίζονται τα εγκόσμια αγαθά, και βρίσκονται σε οποιαδήποτε σχέση με τον κόσμο, ας αποφεύγουν κάθε άμετρη απόλαυση και κατάχρησή τους, και μόνο στα αναγκαία να αρκούνται· διότι η εξωτερική μορφή του κόσμου αυτού περνά και χάνεται σαν σκιά)» [Α΄Κορ.7,29-31].

      20. Τι σημαίνει ότι «ὁ καιρὸς συνεσταλμένος ἐστιν»; Σύντομος ο βίος, πλησίον ο θάνατος, φθαρτός ο κόσμος αυτός, άλλος είναι εκείνος που μένει παντοτινά· εμάς, λοιπόν, μας παραπέμπει προς εκείνον με ασφάλεια η καταφρόνηση του παρόντος κόσμου, η ετοιμασία για εκείνον τον μέλλοντα, η κατά το δυνατό διαβίωση από εδώ σύμφωνα με εκείνη την διαγωγή και η κατά δύναμη αποφυγή των επιβλαβών του παρόντος βίου. Όπως δε όταν γίνεται πυκνά επιδρομή εχθρών στα εκτός της πόλεως, έχουμε τους αγρούς σαν να μην τους έχουμε και τον περισσότερο καιρό, φεύγοντας από εκείνους, καθόμαστε μέσα σε ασφάλεια, κι αν οι εχθροί αναχωρήσουν για λίγο, χρησιμοποιούμε σύντομα τους περιπάτους εμπρός από το άστυ χωρίς κατάχρηση, διότι βλέπουμε τον καιρό της χρήσεως συνεσταλμένο· έτσι και αυτόν τον κόσμο παραινεί ο απόστολος να τον χρησιμοποιούμε, αλλά να μην τον παραχρησιμοποιούμε· διότι βλέπει τους αοράτους εχθρούς να επεμβαίνουν δεινώς και την απειλή της φθοράς· «παρέρχεται», λέγει, «το σχήμα του κόσμου τούτου».

      Αλλά, όμως, επειδή τα παρόντα δεν υφίστανται ουσιωδώς, αλλά αποτελούν σχηματισμό, και γίνονται μεν, αλλά δεν είναι, φαινόμενα για λίγο και παρεχόμενα, και αν θελήσει κανείς να τα κατέχει, δεν θα μπορέσει ποτέ, σαν σκιά θερινής άγονης νεφέλης που διώκεται από άνεμο και παρέρχεται γρήγορα, η παραίνεση παρέχεται για να γίνει φανερή η πρόθεση του καθενός και για να δώσει σημείο της επιγνώσεως των από τον Θεό διδαγμάτων· διότι και αν θελήσει κανείς να τα κατέχει, όπως είπα, τα παρόντα δεν είναι καθεκτά, κι αυτό διττώς· όχι μόνο ο κόσμος αυτός παρέρχεται, αλλά και ο καθένας από εμάς, που χρησιμοποιούμε αυτόν τον κόσμο, μερικές φορές παρέρχεται και πριν από τα εγκόσμια που έχει στη διάθεσή του. Κάθε άνθρωπος παρέρχεται σαν να βαδίζει οδό που και αυτή κινείται πολυειδώς και παρέρχεται από αυτόν, και συμβαίνει ένα από τα δύο, ή τον προφθάνει η οδός και όσα κατείχε δεν μπορεί πλέον να τα κατέχει ή αυτός προφθάνει και δεν μπορεί πλέον να κατέχει τα του βίου· διότι, αφού είναι θνητός ο άνθρωπος, είναι συνημμένος με τα του βίου, που είναι και αυτά τρεπτά. Ή λοιπόν ως συνημμένος με τα τρεπτά τρέπεται πολυτρόπως και έχασε όσα κατείχε, πλούτο ίσως, λαμπρότητα, ευθυμία, ή πεθαίνοντας, προφθάνει να επιφέρει στον εαυτό του κεφαλαιωδέστερη τροπή και αναχωρεί γυμνός, εγκαταλείποντας τα τωρινά αγαθά του και τις ελπίδες γι’ αυτά. Ίσως σε παιδιά, αλλά ποια είναι η ευχαρίστηση και από αυτό; Αυτός μεν δεν έχει πλέον καμία αίσθηση των εδώ πραγμάτων, τα δε παιδιά θα πέσουν με τον ίδιο ή άλλον τρόπο.

       21. Το τέλος, λοιπόν, των προσκολλημένων σε αυτόν τον κόσμο είναι πάντοτε συμφορά, αφού τελικώς εκφέρονται γυμνοί και εγκαταλείπουν όλα τα εδώ αγαπητά πράγματα. Σε όσους δεν περιφρονούν τα πράγματα του κόσμου τούτου και ζητούν να μάθουν περί του μέλλοντος κόσμου και σπεύδουν να πράττουν αυτά που θα συντελέσουν για εκείνον, ο θάνατος, όταν έρχεται, δεν επιφέρει ζημία, αλλά μάλλον τους μεταφέρει από αυτά τα μάταια και ρευστά προς ανέσπερη ημέρα, προς άφθαρτη τρυφή, προς αΐδια δόξα, προς τα πραγματικώς υπάρχοντα και αναλλοιώτως διαμένοντα.

     22.  Αυτά είθε να επιτύχουμε όλοι εμείς, με την χάρη και την φιλανθρωπία Αυτού που έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε υπέρ ημών, όχι μόνο έως εμάς, αλλά και έως τις έγκλειστες στα καταχθόνια ψυχές· και που από εκεί ξανανέβηκε δι’ Αναστάσεως και αναβιώσεως και προσέφερε σε εμάς τον φωτισμό και την γνώση και την ελπίδα των ουρανίων και αϊδίων, στα οποία είναι δοξασμένος στους αιώνες των αιώνων. Γένοιτο.

                 ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,

                     επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

• Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά Άπαντα τα  έργα, Ομιλίες Α΄- Κ΄, ομιλία ΙΘ΄, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ), εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 2004, τόμος 9, σελίδες 543-573.
• Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.
• Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.
• Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.
• Η Παλαιά Διαθήκη μετά Συντόμου Ερμηνείας, Παναγιώτης Τρεμπέλας, Αδελφότης Θεολόγων «Ο Σωτήρ», Αθήνα, 1985.
• https://www.agia-aikaterini-larissis.com/agia-grafi-palaia-diathiki/
• https://www.agia-aikaterini-larissis.com/agia-grafi-kaini-diathiki/
• Π.Τρεμπέλα, Το Ψαλτήριον με σύντομη ερμηνεία(απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τρίτη, Αθήνα 2016.
• http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddell-scott/index.html
• http://users.sch.gr/aiasgr/Palaia_Diathikh/Biblia/Palaia_Diathikh.htm
• http://users.sch.gr/aiasgr/Kainh_Diathikh/Biblia/Kainh_Diathikh.htm