ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΚΟΜΝΗΝΟΙ ΟΙ "ΑΨΒΟΥΡΓΟΙ" ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ;
Γιατί όμως οι Κομνηνοί παραμένουν μέχρι σήμερα τόσο δημοφιλείς στους ιστοριοδίφες αναγνώστες, στα όρια της "Κομνηνό-λαγνείας";
1. Είναι η τελευταία αναλαμπή του της Βυζαντινής Πολιτείας.Η Ρωμανία μέχρι περίπου την δεκαετία του 1050 αποτέλεσε την πιο ισχυρή δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο. Ακόμη και μετά τον θάνατο του Βουλγαροκτόνου το 1025. Και όμως! Ήταν το πιο ισχυρό κράτος της Ευρασίας κάτω από τα χέρια της ένδοξης δυναστείας των Μακεδόνων. Η παρακμή που ξεκίνησε την δεκαετία του 1060 και κορυφώθηκε την δεκαετία του 1070 όπου και ήταν ραγδαία. Για πολλούς σύγχρονους της εποχής αυτό ήταν το τέλος του κόσμου.
Πολλοί πίστευαν πώς το Βυζάντιο θα πέθαινε. Οι Τούρκοι είχαν κυριεύσει την Μικρασία και τα ξαδέρφια τους οι Πετσενέγκοι απειλούσαν τις ευρωπαϊκές επαρχίες. Όπως γράφει και ένας συγγραφέας από την Κωνσταντινούπολη "ήμασταν περικυκλωμένοι από Δύση και Ανατολή και μόνο τα τείχη της Βασιλεύουσας κράταγαν το κακό μακριά μας".
Και όμως αργά και σταθερά οι Κομνηνοί έφεραν την ανατροπή. Εξουδετέρωσαν τούς Πετσενέγκους Τούρκους, χειρίστηκαν σωστά τις σταυροφορίες και απελευθέρωσαν την Δυτική Μικρασία, τον Πόντο, την Κιλικία και μέρος της Καππαδοκίας από τους Σελτζούκους. Ο ελληνικός στρατός μπορούσε άνετα να φτάσει μέχρι έξω από το Ικόνιο της Φρυγίας, όπου οι Τούρκοι είχαν φτιάξει την πρωτεύουσα τους και να το πολιορκήσει.
Για ένα σχεδόν αιώνα 1081-1185 η Ρωμανία ήταν σε διαρκή ακμή. Αυτός ο χρυσός αιώνας των Κομνηνών ήταν αποτέλεσμα της ένωσης των Κομνηνών και Δουκάδων το 1081 σε μια κυβέρνηση Εθνικής Σωτηρίας θα λέγαμε. Σφραγίδα αυτής της ένωσης ήταν ο γάμος του Αλέξιου Κομνηνού και της Ειρήνης Δούκαινας.
Αργότερα θα ερχόταν η εικοσαετία των Αγγέλων (ξαδέρφια των Κομνηνών βέβαια!) και η πτώση του 1204, μια εποχή συνεχής παρακμής. Τα χρόνια των Λασκαριδών όσο γοητευτικά και να είναι, η αυτοκρατορία δεν μπόρεσε ποτέ να φτάσει στην πριν το 1204 ισχύ της. Η εποχή των Παλαιολόγων που διήρκησε για 2 αιώνες, είναι μια τραγική περίοδος λίγων νικών και πολλών ατυχιών και κακοδιαχείρισης. Κανείς δεν την θυμάται ευχάριστα. Ο Κωνσταντίνος Δραγάσης εμπνέει για την αυτοθυσία του, όχι για το επώνυμο του.
2. ΣταυροφορίεςΕίναι η εποχή των Σταυροφόρων και για αυτό σήμερα οι Κομνηνοί διαβάζονται με ΠΑΘΟΣ από τον μέσο Δυτικό αναγνώστη της ιστορίας. Είναι η αλήθεια ότι οι Ευρωπαίοι τους γνωρίζουν καλά. Όταν κυβερνούσαν την Ρωμανία, οι Ηρακλείδες, ο Ίσαυροι, η δυναστεία του Αμορίου ή οι Μακεδόνες, οι επαφές Ανατολής Δύσης ήταν περισσότερο διπλωματικές. Αάάντε καποια κρίση θρησκευτικής φύσης να συνέβαινε μεταξύ των δύο κόσμων (όπως το Φώτιο Σχίσμα ή πολύ αργότερα αυτό του 1054). Τα πράγματα ήταν σχετικά ήρεμα μέχρι τον Αλέξιο Κομνηνό και οι περισσότερες προστριβές ήταν μεταξύ του Πάπα και του Πατριάρχη για πρωτεία και θρησκευτικά βαρετά ζητήματα.
Ο Αλέξιος Κομνηνός ζήτησε από την Πάπα Ουρβανό μισθοφόρους-στρατιώτες, όμως έλαβε ανεξάρτητους Σταυροφόρους που υπάκουσαν μονάχα τον εαυτό τους. Οι Κομνηνοί είχαν να διαχειριστούν μια σειρά από Σταυροφορίες. Ναι δεν ήταν μόνο μία, αλλά ήταν χιλιάδες σαν τα άστρα του ουρανού, τους κόκκους της θαλάσσης, όπως θα έγραφε μια συγγραφέας της εποχής.
Πρώτα εκείνη του Πέτρου του Ερημίτη (Φράγκος κληρικός) το 1095 (η λεγόμενη Σταυροφορία του Λαού), ακολούθησε η λεγόμενη Πρώτη Σταυροφορία το 1096 που έφτασε μέχρι την Αντιόχεια και τα Ιεροσόλυμα (η λεγόμενη Σταυροφορία των Πριγκίπων). Έπειτα ακολουθούν λιγότερες γνωστές, όπως η Σταυροφορία του 1101 (ή εκστρατεία των Λιγόψυχων), αλλά η Νορβηγική Σταυροφορία. Μέχρι εδώ οι Σταυροφορίες κινούνταν κατά των απίστων που βασάνιζαν τους χριστιανούς της Ανατολής.
Όμως είχαμε και σταυροφορίες κατά της ίδιας της ίδιας Ρωμανίας. Ναι η Τέταρτη Σταυροφορία δεν ήρθε από το πουθενά. Αυτή ήταν η Σταυροφορία του Βοημούνδου, που με τις ευλογίες του Πάπα Πασχάλιου και του βασιλιά της Γαλλίας, κινήθηκε εναντίον της Κωνσταντινούπολης το 1107 περνώντας από το Δυρράχιο.
Πολύ αργότερα ο Μανουήλ Κομνηνός, θα διαχειριζόταν αρκετά καλά την Γαλλο-Γερμανική Δεύτερη Σταυροφορία που πέρασε μέσα από την Ρωμανία το 1147. Ενώ όλοι οι Κομνηνοί (Αλέξιος, Ιωάννης, Μανουήλ) θα εμπλέκονταν ως προστάτες αλλά και εχθροί των Λατινικών κρατιδίων της Ανατολής (Πριγκιπάτο Αντιόχειας, Κομητεία Τρίπολης, Βασίλειο Ιεροσολύμων).
Μόνο με την ανάληψη της εξουσίας από τον Ανδρόνικο το 1182 η αυτοκρατορία θα εγκατέλειπε την παρουσία της στην Λατινική μέση Ανατολή. Πράγμα που άνοιξε τον δρόμο στον Σαλαδίνο να ταπεινώσει τα λατινικά κρατίδια κυριεύοντας τα Ιεροσόλυμα. Είναι χαρακτηριστικό πως οι Άραβες θεωρούσαν ακόμη και τον Ισαάκιο Άγγελο (Κομνηνός από την γιαγιά του) ως προστάτη των χριστιανών των Ιεροσολύμων. Η Ρωμανία διατηρούσε το κύρος της παρά την σταδιακή παρακμή της στα χρόνια των Αγγέλων (μια παρακμή που δεν ήταν τόσο αντιληπτή από όλους τούς συγχρόνους).
3. Επικές Ιστορίες Είναι μια εποχή γεμάτη επικές ιστορίες η εποχή των Κομνηνών. Αξίες ιστορίες να έχουν τον δικό τους κύκλο επεισοδίων στο HBO!
Επιγραμματικά αναφέρω:
Ο άγριος πόλεμος ενάντια στους Πετσενέγκους Τούρκους που οδήγησε στον αφανισμό τους στην γνωστή μάχη του Λεβουνίου το 1091 από τον Αλέξιο Κομνηνό. Αργότερα ο Ιωάννης στην μάχη της Βέροιας θα καθάριζε τα υπολείμματα αυτού του νομαδικού λαού από τα Βαλκάνια. Είναι χάρη στους Κομνηνούς που οι Πετσενέγκοι εξαφανίστηκαν από την Ευρωπαϊκή ιστορία και αφομοιώθηκαν από τους γειτονικούς λαούς. Ο Αλέξιος σαν νέος στρατηγός είχε ζήσει την ήττα του Ρωμανού Διογένη στο Μαντζικέρτ και λίγο πριν πεθάνει ολοκλήρωσε την πορεία του σαν βασιλέας ο ίδιος με σημαντική νίκη ενάντια στους Σελτζούκους. Αυτή ήταν η μάχη του Φιλομήλιου (1116). Αργότερα ο Σουλτάνος θα τυφλωνόταν και θα έχανε το κεφάλι του από τον αδερφό του για αυτή την ήττα. Πάντα θα παραμένει μυστήριο ποιος σκότωσε τον Ιωάννη Κομνηνό σε εκείνο το κυνήγι που έκανε στην Κιλικία της Μικρασίας (1142). Κάποιοι πιο πονηρεμένοι από εμένα έχουν κατηγορήσει ακόμη και τον ίδιο του τον γιο τον Μανουήλ και τους Λατίνους μισθοφόρους. Ο Μανουήλ Κομνηνός το 1171 οργάνωσε μια από τις πιο καλά οργανωμένες επιθέσεις που έχουν συμβεί ποτέ... ενάντια των Βενετών. Το λεγόμενο αντι-ενετικό πογκρόμ. Την ίδια στιγμή, σε όλα τα λιμάνια της Ρωμανίας και σε όλα τα σημεία που υπήρχε βενετική συνοικία, διατάχθηκε κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων τους, πολλοί αιχμαλωτίστηκαν και άλλοι φονεύθηκαν. Ένα εξαιρετικό δείγμα της "βυζαντινής" κρατικής οργάνωσης και των μυστικών υπηρεσιών της Ρωμανίας. Οι Βενετοί δεν είχαν αντιληφθεί τίποτα μέχρι την στιγμή της επίθεσης. Η εποχή των Κομνηνών είναι η εποχή που η Ευρώπη γνώρισε τον πρώτο της σοβαρό Ψυχρό Πόλεμο. Όχι μεταξύ Αμερικανών και Ρώσων. Αυτή την φορά ανάμεσα στους Χοενστάουφεν της Γερμανικής αυτοκρατορίας και των Κομνηνών της Κωνσταντινούπολης. Ένας ψυχρός πόλεμος κυρίως ανάμεσα στον Φρειδερίκο τον λεγόμενο Κοκκινογένη και τον Μανουήλ Κομνηνό για το ποιος θα έχει τον πάνω στην Ιταλική χερσόνησο, τα πρωτεία της Ρώμης αλλά και για την Ουγγαρία. Ήταν μια εποχή μεγάλων νικών αλλά και με σημαντικές ήττες. Ο Μανουήλ Κομνηνός ταπεινώθηκε στο Μυριοκεφαλο της Φρυγίας αφήνοντας το όνειρο για απελευθέρωση της κεντρικής Μικρασίας να χαθεί για πάντα. Ωστόσο λίγο αργότερα το 1177 στα χωριά-φρούρια Υέλιον και Λειμόχειρ οι Έλληνες θα έστηναν ενέδρα σε ένα μεγάλο σελτζουκίδικο στράτευμα και θα το κατέστρεφαν. Το Μυριοκέφαλο δεν ήταν η καταδίκη που έχει χαρακτηριστεί. Ποιο Game of Thrones μπορεί να συναγωνιστεί την ζωή αυτού του Ανδρόνικου Κομνηνού; Ήταν όμορφος και πανέξυπνος σαν τον Αλκιβιάδη των Αθηνών..λένε. Πέρασε όλη του την ζωή ταξιδεύοντας από βασίλειο σε βασίλειο για να γλιτώσει από την οργή του ξαδέρφου του τον Μανουήλ ή τους Λατίνους ιππότες. Τρελά ερωτευμένος με την ανιψιά του την Θεοδώρα Κομνηνή την οποία έκλεψε από την Αντιόχεια στην οποία είχε υπάρξει πριγκίπισσα και μαζί φυγαδεύτηκαν στην Δαμασκό στην αυλή του Νουραντίν. Είχε ξελογιάσει επίσης την Φιλίππα της Αντιόχεια κουνιάδα του αυτοκράτορα που θα πέθαινε από την θλίψη της που τον έχασε. 
Φωτογραφία: ο Ανδρόνικος Κομνηνός μαζί με την ερωμένη του Θεοδώρα κάπου στην Ανατολή τρέχουν να ξεφύγουν από τους Λατίνους ιππότες που τους καταδιώκουν. Έτσι τους φαντάστηκε η τεχνητή νοημοσύνη. Λέτε να τα κατάφεραν;Έγινε βασιλέας το 1185 προκαλώντας μια λαϊκή επανάσταση χωρικών και απλών ανθρώπων. Δολοφόνησε την Μαρία της Αντιόχειας την χήρα του αυτοκράτορα Μανουήλ και πέταξε το πτώμα της στον Βόσπορο, ενώ ο γιός της Αλέξιος, ο μοναχογιός του Μανουήλ, θα πνιγόταν από μία χρυσή κλωστή όπως αρμόζει σε βασιλέα. Η κόρη του Μανουήλ Μαρία και ο σύζυγός της Ρενιέρ θα δηλητηριάζονταν κατά την διάρκεια ενός δείπνου.
Όμως η αλαζονεία πληρώνεται και το πλήθος της Κωνσταντινούπολης θα επαναστατούσε και θα τον έριχνε από τον θρόνο του. Θα τον έκαναν κομμάτια στους δρόμους της Πόλης. Κόπρανα θα έριχναν στο πρόσωπο του και μια γριά γυναίκα θα τον έλουζε με καυτό λάδι. Δεν υπήρχε πτώμα να θάψουν.... όταν το μακελειό έλαβε τέλος.
Είναι εποχή μόρφωση και λαμπρών δωρεών. Είναι η εποχή σημαντικών λογίων, όπως ο Νικήτας Χωνιάτης, ο Ιωάννης Κίνναμος, ο Νικηφόρος Βρυέννιος ή η Καισάρισσα Άννα Κομνηνή. Οι Κομνηνοί στήριζαν τους ποιητές, χρονογράφους και γενικά μορφωμένους της εποχής. Το πάθος για την αρχαιότητα αναζωπυρώθηκε. Οι άρχοντες ήθελαν να μοιάζουν στους Ομηρικούς ήρωες. Τα πρότυπα ήταν ο Αχιλλέας και ο Έκτορας. Οι Κομνηνές γυναίκες έγιναν δωρήτριες σε μοναστήρια εκκλησίες είχαν αυλές από μορφωμένους προστατευόμενους. Έκαναν φιλανθρωπίες. Η γυναίκα του Ιωάννη Κομνηνού, η Ειρήνη της Ουγγαρίας, έφτασε να γίνει αγία της εκκλησίας, χάρη στις αγαθοεργίες της. Προστάτευε τα ορφανά, τις χήρες, τους μη αρτιμελής στρατιώτες. Ήταν η εποχή όπου φτιάχτηκαν κρατικά νοσοκομεία. 4. Όλοι ήθελαν να γίνουν Κομνηνοί - Λασκαρήδες - Παλαιολόγοι (Αλέξιος Γ Άγγελος) Το 1185 οι Κομνηνοί έχασαν την εξουσία.... πράγμα για το οποίο οφείλεται αποκλειστικά η ανίκανη αντιβασιλεία της Μαρίας της Αντιόχειας και αργότερα η οκνηρή διακυβέρνηση του Ανδρόνικου. Ακόμη όμως το όνομα τούς ήταν συνώνυμο της αίγλης και της δόξας. Όλοι ήθελαν να γίνουν Κομνηνοί. Οι Άγγελοι χρησιμοποιούσαν το όνομα αυτό καθώς ήταν Κομνηνοί από την γιαγιά τους Θεοδώρα που είχε παντρευτεί τον παππού τους Κωνσταντίνο Άγγελο. Οι Λασκαρήδες και ο Θεόδωρος Λάσκαρης θα το υιοθετούσαν επίσης. Το ίδιο και οι Παλαιολόγοι (κατάγονταν από τον Αλέξιο Γ' Άγγελο). Ενώ στον Πόντο οι Κομνηνοί απόγονοι του Ανδρόνικου θα βασίλευαν για δυόμιση και παραπάνω αιώνες σαν απόλυτοι άρχοντες της Τραπεζούντας και της Μαύρης Θάλασσας.
Οι Κομνηνοί ήταν για τον ελληνισμό ότι οι Αψβούργοι για την σημερινή Αυστρία ή Ουγγαρία. Δυστυχώς οι Παλαιολόγοι ήταν βασιλείς τραγικών καιρών για να κάνω ένα τέτοιο παραλληλισμό. Εσάς ποιός από τούς πέντε Κομνηνούς αυτοκράτορες (μέσα και ο Αλέξιος Β' για να είμαστε δίκαιοι) ήταν ο αγαπημένος σας και γιατί;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου