Τρίτη 13 Ιανουαρίου 2026

ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΔΟΓΜΑ ΤΗΣ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗΣ – ΤΟ ΔΟΓΜΑ: Η ΕΝΕΡΓΗ ΜΑΧΗ

 

 on 12/01/2026

(…Ή προσπάθεια Συνταγματικού Πραξικοπήματος, παράκαμψης κάθε Νομοθεσίας και αποκλειστικής διάθεσης των χρημάτων της Πρόληψης για τα Δάση από την Πυροσβεστική)

Δρ. Ελευθέριος Σταματόπουλος


Δρ. Ελευθέριος Σταματόπουλος

Δασολόγος – Περιβαλλοντολόγος Μελετητής

Σύμφωνα με δηλώσεις του αρμόδιου υπουργού Πολιτικής προστασίας η Ελλάδα αλλάζει δόγμα στην πυροπροστασία. Το δόγμα λέγεται: «Ενεργή Μάχη» και είναι προφανώς γραμμένο από την Πυροσβεστική.

Όμως γιατί να αλλάξει το σημερινό δόγμα με κάτι άλλο; Μέχρι σήμερα και μετά από τις κολοσσιαίες καταστροφές των τελευταίων χρόνων και τις μεγάλες καταστροφές του 2025 (500.000 στρέμματα καμένα δάση) δεν μας έλεγαν με κάθε τρόπο και σε κάθε πληρωμένο μέσο ενημέρωσης ότι το σημερινό σύστημα είναι πολύ επιτυχημένο;

(Λέμε πληρωμένο γιατί σύμφωνα με τη απόφαση ΑΔΑ: 6ΜΡΥ46ΜΓΨ7-6ΜΛ, μόνο το πρόγραμμα επικοινωνιακής προβολής του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ανέρχεται για το 2025 στο συνολικό ποσό ύψους είκοσι έξι εκατομμυρίων οχτακοσίων δύο χιλιάδων τετρακοσίων εξήντα τριών ευρώ (26.802.463,00 € ουσιαστικά για τον αποκλεισμό κάθε επιστημονικής άποψης για την Δασοπροστασία και Πυροπροστασία των Δασών).

Από την επιχειρούμενη πάντως αλλαγή καταλαβαίνουμε την άμεση παραδοχή ότι «για 27 χρόνια, η χώρα λειτουργούσε με ένα μοντέλο εκ των υστέρων αντιμετώπισης των καταστροφών» και (προσθέτω εγώ) της ουσιαστικής εγκατάλειψης της πυρόσβεσης στα Δάση.

Και ποια είναι η στροφή με το νομοσχέδιο με τον τίτλο «Ενεργή Μάχη», που παρουσίασε ο υπουργός κ Γιάννης Κεφαλογιάννης στο Υπουργικό Συμβούλιο;

Είναι αυτό που λέμε ΧΡΟΝΙΑ!!! Αλλά κανείς δεν ακούει. Θα μετατοπίσει το κέντρο βάρους στην πρόληψη, εισάγοντας εργαλεία που μέχρι σήμερα απουσίαζαν από τον κρατικό μηχανισμό. ΤΟ ΚΑΝΕΙ ΟΜΩΣ;

Σύμφωνα με την ενημέρωση, ο στόχος είναι η φωτιά να αντιμετωπίζεται πριν καν εκδηλωθεί, μέσα από ένα αυστηρό πλαίσιο κανόνων και επιχειρησιακής δράσης που θα περιορίζει τις ζημιές πριν καταστούν μη αναστρέψιμες. (ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΑΣΟΚΟΜΙΚΟ ΔΟΓΜΑ: «ΟΙ ΦΩΤΙΕΣ ΣΒΗΝΟΥΝ ΤΟΝ ΧΕΙΜΩΝΑ» ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΛΛΑΖΕΙ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ)

Και ποια είναι τα «νέα εργαλεία»;

Όχι η διαχείριση του δάσους…έεεε μην ζητάτε πολλά. Τα εργαλεία είναι η Ελεγχόμενη καύση και υποχρεωτικά σχέδια στους Δήμους.

Μόνο που η Ελεγχόμενη ή προδιαγεγραμμένη καύση κατά την διάρκεια του χειμώνα ήταν πάντοτε μέσο πρόληψης για την προστασία των Δασών.

Και μάλιστα την εφάρμοζαν προσεκτικά (αν και όχι συστηματικά) και οι Δασικές Υπηρεσίες μας από την δεκαετία του 1970.

Η εφαρμογή αυτή σταμάτησε βίαια όταν μεταφέρθηκε η αρμοδιότητα της δασοπυρόσβεσης στην Πυροσβεστική το 1998.

Τι είναι η ελεγχόμενη καύση κατά τη διάρκεια του χειμώνα;

Η ελεγχόμενη καύση είναι μια προληπτική δασοκομική πρακτική, κατά την οποία καίγεται με ασφάλεια η συσσωρευμένη καύσιμη ύλη (ξερά χόρτα, φύλλα, κλαδιά), ώστε κατά κύριο λόγο να περιοριστεί η ένταση και η εξάπλωση μελλοντικών ανεξέλεγκτων πυρκαγιών. Ωστόσο εξυπηρετεί και άλλους δασοκομικούς στόχους.

Η ανακοίνωση του νέου δόγματος «Ενεργή Μάχη» λέει ότι αυτή η πρακτική ακολουθείται ήδη στην Ισπανία και τη Γαλλία.

Εκείνο που δεν λέει η ανακοίνωση είναι ότι στην Γαλλία η ελεγχόμενη καύση (prescribed burning και στα Γαλλικά brûlage dirigé) για δασοπροστασία ως επίσημη δασική πρακτική και ως εργαλείο διαχείρισης των Δασών, έχει αναπτυχθεί από το τέλος του 20ου αιώνα δηλαδή εδώ και πάνω από 40-50 χρόνια. Και κυρίως αυτό που θέλει να αποκρύψει η ανακοίνωση είναι το ότι η Ελεγχόμενη Καύση είναι ένα αμιγώς Διαχειριστικό μέτρο προστασίας των Δασών. Στην Γαλλία η ελεγχόμενη καύση σχεδιάζεται και ενεργείται από το ONF δηλαδή την αντίστοιχη Γαλλική Δασική Υπηρεσία.

Στην Ισπανία και Πορτογαλία εφαρμόζεται ως οργανωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη πρακτική από τη δεκαετία του 1970, με σταδιακή επέκταση και θεσμοθέτηση τις επόμενες δεκαετίες και παρόμοια εφαρμογή. Φυσικά σχεδιάζεται και πραγματοποιείται από τις αντίστοιχες Δασικές Υπηρεσίες. Την Administración Forestal για την Ισπανία και το Instituto da Conservação da Natureza e das Florestas (ICNF) για την Πορτογαλία.

Στις ΗΠΑ την Δεκαετία 1930–1940 ο δασολόγος Herbert Stoddard τεκμηρίωσε επιστημονικά τα οφέλη της φωτιάς στα οικοσυστήματα του Νότου και ξεκίνησαν οι πρώτες σύγχρονες, επιστημονικά σχεδιασμένες ελεγχόμενες καύσεις.

Πάντως από τη δεκαετία του 1960 η ελεγχόμενη καύση αναγνωρίζεται επίσημα ως βασικό εργαλείο δασικής διαχείρισης από ομοσπονδιακούς φορείς όπως η U.SForest Service και ενσωματώνεται σε εθνικές πολιτικές διαχείρισης οικοσυστημάτων.

Πρέπει επομένως να καταλάβουμε ότι η ελεγχόμενη καύση, είναι μια πολυλειτουργική δασοκομική και οικολογική πρακτική και δεν είναι απλά στείρα σημειακή πρόληψη δασικών πυρκαγιών.

Είναι και ένα από τα εργαλεία διαχείρισης οικοσυστημάτων.

Χρησιμοποιείται για την Αναγέννηση και διαχείριση δασών, μια και ενεργοποιεί τη φυσική αναγέννηση ειδών (π.χ. πεύκα), βελτιώνει τις συνθήκες εγκατάστασης νεαρών δενδρυλλίων και άλλων φωτόφιλων ειδών (όπως τα είδη δρυός οι Φτελιές, οι Ιτιές, οι κουμαριές, το φιλύκι, ο σχίνος, η αριά κλπ).

Χρησιμοποιείται συχνά σε οικοσυστήματα ανοικτών δασών, δηλαδή δασικά οικοσυστήματα στα οποία η δενδρώδης βλάστηση δεν σχηματίζει κλειστή κόμη, αλλά τα δέντρα βρίσκονται αραιά ή διάσπορα κατανεμημένα, επιτρέποντας στο φως να φτάνει στο έδαφος και να αναπτύσσεται πλούσια ποώδης και θαμνώδης βλάστηση.

Χρησιμοποιείται για την διατήρηση και ενίσχυση βιοποικιλότητας μια και δημιουργεί μωσαϊκό βλάστησης διαφορετικών ηλικιών και δομών, ευνοεί είδη φυτών και ζώων που εξαρτώνται από χαμηλής έντασης φωτιά.

Συμβάλει στην διαχείριση βοσκοτόπων και αγροδασικών συστημάτων μια και ανανεώνει τη βοσκήσιμη βλάστηση, περιορίζει την επέκταση ανεπιθύμητων ειδών και βελτιώνει την ποιότητα των λιβαδιών.

Χρησιμεύει ως διαχειριστικό εργαλείο για τον έλεγχο ασθενειών, εντόμων και ανεπιθύμητων ειδών, μια και μειώνει πληθυσμούς παθογόνων, εντόμων και χωροκατακτητικών φυτών και περιορίζει είδη που ανταγωνίζονται τη φυσική βλάστηση.

Πάντως πουθενά στον κόσμο ακόμα και τα πιο αστεία (ή λαίμαργα) μυαλά, δεν διανοήθηκαν να εφαρμόζονται από την αντίστοιχη Πυροσβεστική αμιγώς δασοκομικές μέθοδοι.

Αλλά και στην Χώρα μας και μέχρι σήμερα, ο Συνταγματικός Νόμος 998/1979 – «Περί προστασίας των δασών» ορίζει:

  • Στο Άρθρο 10 §1 «Η διαχείρισις, εκμετάλλευσις και βελτίωσις των δασών ενεργείται βάσει εγκεκριμένων διαχειριστικών μελετών» (στο σημείο αυτό θεμελιώνεται ρητά η επιστημονική τεκμηρίωση για κάθε Δασοκομική παρέμβαση).

  • Στο άρθρο Άρθρο 66 §1 ορίζεται ότι: «Πάσα υλοτομία ή δασοκομική εργασία άνευ εγκρίσεως της Δασικής Υπηρεσίας απαγορεύεται.»

  • Στο άρθρο 71 ορίσθηκε ότι : «Αι δασοκομικαί εργασίαι εκτελούνται υπό την εποπτείαν της Δασικής Υπηρεσίας.»

Στην συνέχεια ο Νόμος 4280/2014 (που συμπλήρωσε τον Ν. 998/1979) στο Άρθρο 52 Διατηρεί την υποχρέωση διαχειριστικών και τεχνικών μελετών, Ενισχύει τον επιστημονικό χαρακτήρα της δασικής διαχείρισης και δεν καταργεί καμία βασική πρόβλεψη του Ν. 998/1979 περί μελετών και δεν επιτρέπει δασοκομικά έργα χωρίς επιστημονική βάση αλλά εκσυγχρονίζει διαδικασίες.

Η Υποχρέωση διαχειριστικής μελέτης προκύπτει από το Άρθρο 10 Ν. 998/1979, Δασικούς Κανονισμούς & εγκυκλίους ΥΠΕΝ και Πάγια νομολογία του ΣτΕ

Το ΣτΕ έχει επανειλημμένα κρίνει ότι:

«Κάθε επέμβαση σε δάσος χωρίς επιστημονική μελέτη και έγκριση από τις αρμόδιες Δασικές αρχές αντίκειται στο άρθρο 24 του Συντάγματος».

Υπάρχουν δεκάδες αποφάσεις του ΣτΕ αλλά θα αναφέρουμε μόνο δύο.

Με την απόφαση ΣτΕ 805/2016, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι κάθε επέμβαση σε δασική ή αναδασωτέα έκταση χωρίς προηγούμενη έγκριση της Δασικής Υπηρεσίας και χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση είναι παράνομη και αντίθετη στο άρθρο 24 του Συντάγματος.

Με την απόφαση ΣτΕ 685/2019, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι καμία επέμβαση σε δασική έκταση δεν είναι νόμιμη χωρίς προηγούμενη, ειδική και επαρκώς αιτιολογημένη επιστημονική τεκμηρίωση και χωρίς τον προληπτικό έλεγχο της Δασικής Υπηρεσίας, σύμφωνα με το άρθρο 24 του Συντάγματος.

Έτσι και οι προδιαγεγραμμένες φωτιές στα δάση μας χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση και χωρίς ένταξη τους στην διαχείριση του δάσους είναι εντελώς παράνομες έως κακουργηματικές.

Δεν είναι θέμα σύγκρουσης αρμοδιοτήτων. Απλώς αυτός που θα διενεργήσει το προδιαγεγραμμένο πυρ πρέπει να ξέρει το ΠΟΥ, το ΠΩΣ, το ΠΟΣΟ, το ΠΟΤΕ θα το κάνει.

Κι αυτός είναι ο Διαχειριστής του Δάσους.

Ο πραγματικός στόχος του ετοιμαζόμενου Νόμου είναι Η ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΙΚΗ και φυσικά την χρήση τους με τους συνηθισμένους τρόπους. Εντελώς αναξιόπιστα και χωρίς έστω κι έναν ετήσιο απολογισμό.

Υπάρχουν και άλλα σημεία στο Νομοσχέδιο που μας μαρτυρά που θα πάνε τα κονδύλια της πρόληψης των καταστροφών των δασών.

Η πρόληψη (λέει) περνά στην ευθύνη της τοπικής αυτοδιοίκησης με αυστηρότερο τρόπο. Κάθε Δήμος και Περιφέρεια υποχρεούται πλέον να καταρτίζει Σχέδια Πρόληψης Πυρκαγιών, τα οποία θα περιλαμβάνουν:

  • Χαρτογράφηση κρίσιμων ζωνών και σημείων υδροληψίας.
  • Καταγραφή διαθέσιμων μηχανημάτων και συνεργείων καθαρισμού.
  • Πρόβλεψη συγκεκριμένων οδών διαφυγής για τους πολίτες.
  • Υποχρεωτική επικαιροποίηση των σχεδίων ανά δύο έτη.
  • Ενιαία «γλώσσα» διοίκησης και επιστημονική πρόγνωση.

Μετά από 27 χρόνια τεράστιων καταστροφών τώρα κατάλαβαν ότι έπρεπε να είχαν σχέδια κατάσβεσης και στα Δάση και στις ζώνες «επαφής» του Δάσους με τις πόλεις.

Αυτό χωρίς αμφιβολία θα έπρεπε να είναι δουλειά της Πυροσβεστικής και δευτερευόντως της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Όμως η Πυροσβεστική δεν μπορεί να την κάνει.

Ούτε θα την κάνει επαρκώς η Τοπική Αυτοδιοίκηση όσο αγνές προσπάθειες και να καταβάλει. Ο σχεδιασμός πρέπει να είναι ευρύτερος τουλάχιστον σε επίπεδο Δασαρχείου.

Φυσικά και δεν μπορεί να γίνει κανένας σχεδιασμός αν αγνοούμε τα περιαστικά δάση. Φοβάμαι ότι με το Νομοσχέδιο επιχειρείται η Πυροσβεστική να μετακυλήσει άλλη μια ευθύνη της στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Και συνεχίζει η ανακοίνωση: Στην καρδιά του νέου συστήματος βρίσκεται το Incident Command System (ICS), ένα διεθνές πρότυπο που καθιερώνει κοινούς ρόλους και ιεραρχία στο πεδίο της μάχης. «Με τους νέους Κανόνες Εμπλοκής, κάθε στέλεχος γνωρίζει εκ των προτέρων ποιος δίνει εντολές και ποια είναι η διαδικασία κινητοποίησης», επισημαίνει το Υπουργείο, στοχεύοντας στην εξάλειψη της σύγχυσης τις πρώτες ώρες μιας κρίσης.

Άρα από την ανακοίνωση η Πυροσβεστική παραδέχεται μετά από 27 ολόκληρα χρόνια, 273 νεκρούς, 13 εκατομμύρια καμένα δάση, καταστραμμένους πλήρως ολόκληρους Νομούς… και την αδικαιολόγητη σπατάλη σε αγορές εξοπλισμού και προσλήψεων… ότι παρατηρήθηκαν δείγματα σύγχυσης.

Επιπλέον, συστήνεται Ειδική Επιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, στελεχωμένη με επιστήμονες που θα αναλύουν σε πραγματικό χρόνο την ευαλωτότητα των ρεμάτων και τον κορεσμό του εδάφους, ώστε να μην υπάρχει αιφνιδιασμός από ακραία φαινόμενα.

Αν λειτουργήσει. Αλλιώς θα είναι άλλη μία επιτροπή κρυφών αργόμισθων διαφημιστών της Πυροσβεστικής.

Η Πυροσβεστική Ακαδημία γίνεται ΑΕΙ ! ! !

Η εκπαίδευση των στελεχών (λέει) αλλάζει επίπεδο, καθώς η Πυροσβεστική Ακαδημία αναβαθμίζεται σε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα (Α.Ε.Ι.). Θα διαθέτει πλέον μόνιμο διδακτικό προσωπικό (Δ.Ε.Π.) και θα παρέχει τη δυνατότητα για μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές, ενώ μετά από 15 χρόνια επαναλειτουργεί και η Σχολή Αρχιπυροσβεστών.

ΜΙΑ ΑΚΟΜΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ! ! ! Εκτός από το Υπουργείο Πολιτικής προστασίας κλπ που δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο ως Υπουργείο, ΠΟΥΘΕΝΑ… ΠΟΥΘΕΝΑ σε ολόκληρο τον κόσμο η εκπαίδευση των Πυροσβεστών δεν είναι Πανεπιστημιακή. Όλες οι χώρες έχουν Σχολές οι οποίες είναι Επαγγελματικού Επιπέδου δηλαδή Επαγγελματικής κατάρτισης.

Δεν υπάρχουν ούτε Σχολές Αρχιπυροσβεστών. Οι Αρχιπυροσβέστες προάγονται από πυροσβέστες ανάλογα με τα περιστατικά που αντιμετωπίζουν και την θέση τους. Η εκπαίδευση τους είναι: υπηρεσιακή, επαγγελματική και με έμφαση στη διοίκηση συμβάντων και προσωπικού.

Και συνεχίζει η ανακοίνωση. Σημαντική είναι και η αναβάθμιση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (Δ.Α.Ε.Ε.), η οποία ενισχύεται με 36 ειδικά ανακριτικά κλιμάκια και σύγχρονα τεχνολογικά μέσα, όπως τα drones, για τον εντοπισμό και τη δίωξη των εμπρηστών.

Τώρα σωθήκαμε ! ! ! Αντί 400-450 τυχαίες συλλήψεις τον χρόνο και καμία καταδίκη, τώρα θα συλλαμβάνονται 1.000 και πάλι δεν θα καταδικάζεται κανείς.

Μέριμνα για τα νησιά και εθελοντισμός

Το νομοσχέδιο λαμβάνει ειδική μέριμνα για τη νησιωτική Ελλάδα, επιτρέποντας τη σύσταση μόνιμων Πυροσβεστικών Φυλακίων ακόμα και σε μικρά, απομακρυσμένα νησιά. Ταυτόχρονα, δημιουργείται το Μητρώο Επικουρικών Δυνάμεων, όπου ιδιώτες και επιχειρήσεις θα μπορούν να δηλώνουν διαθέσιμο εξοπλισμό (υδροφόρες, γεννήτριες κ.λπ.) για άμεση αξιοποίηση σε περιπτώσεις ανάγκης.

Ακόμα … περισσότερα χρήματα… ακόμα περισσότερες προσλήψεις…

Το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» δεν είναι μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική πρόληψης και διαχείρισης φυσικών καταστροφών.

Είναι ένας τρόπος παράκαμψης κάθε Εθνικής Νομοθεσίας ακόμα και Συνταγματικής.

Είναι ένα εργαλείο ακόμα μεγαλύτερης ενσωμάτωσης των χρημάτων της πρόληψης αποκλειστικά από την Πυροσβεστική και προοίμιο ακόμα μεγαλύτερης ανεξέλεγκτης οικονομικής σπατάλης.

Δεν υπάρχουν σχόλια: