Posted on 5 Σεπτεμβρίου, 2026
Ακούγεται ως επιχείρημα ότι Ο Εσταυρωμένος στην κεντρική Αγία Τράπεζα δεν αποτελεί την παλαιότερη μορφή της λειτουργικής τάξεως. Ας δεχθούμε ότι ιστορικά υπήρξαν διαφορετικές μορφές και διαφορετικές πρακτικές. Αλλά τότε γεννάται ένα ακόμη σοβαρότερο ερώτημα. Εάν η απόλυτη προσήλωση στην αρχαιότερη λειτουργική μορφή αποτελεί το κριτήριο, τότε γιατί αυτή η «λειτουργική ορθότητα» εξαντλείται επιλεκτικά Στον Εσταυρωμένο;
Ούτε τα τέμπλα υπήρχαν ανέκαθεν με τη σημερινή τους μορφή. Ούτε η διάταξη των Ιερών Ναών παρέμεινε απαράλλακτη μέσα στους αιώνες. Ούτε η εικονογραφική παράδοση είχε πάντοτε την ίδια μορφή. Ούτε τα άμφια των επισκόπων και των ιερέων είχαν πάντοτε τη σημερινή μορφή. Ούτε ο σάκκος, ούτε η μήτρα και τόσα άλλα στοιχεία της σημερινής εκκλησιαστικής τάξεως υπήρχαν εξαρχής με τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα.
Γιατί, λοιπόν, όταν φθάνουμε στον Εσταυρωμένο, ξαφνικά εμφανίζεται ως ύψιστη ανάγκη η επιστροφή σε κάποια παλαιότερη μορφή; Γιατί η λειτουργική ακρίβεια γίνεται τόσο αυστηρή ακριβώς απέναντι στον Εσταυρωμένο; Γιατί δεν εφαρμόζεται το ίδιο κριτήριο με την ίδια αυστηρότητα σε όλα τα στοιχεία της εκκλησιαστικής ζωής;
Αυτό δεν είναι ασήμαντο ερώτημα.
Ο ΕΣΤΑΥΡΩΜΈΝΟΣ ΕΊΝΑΙ «ΕΜΠΌΔΙΟ»;
Και εδώ φθάνουμε στην Ουσία.
Όταν λέγεται ότι ο Εσταυρωμένος πρέπει να απομακρυνθεί επειδή δήθεν «εμποδίζει», «κρύβει», «δεν βρίσκεται στη σωστή θέση» ή δημιουργεί λειτουργικό πρόβλημα, ο πιστός δικαιούται να αναρωτηθεί: Τι ακριβώς είναι αυτό που υποτίθεται ότι εμποδίζει ο Εσταυρωμένος;
Είναι δυνατόν ο Εσταυρωμένος — το κατεξοχήν σημείο της θυσίας του Χριστού — να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως λειτουργικό εμπόδιο; Είναι δυνατόν το σύμβολο της Σταυρικής Θυσίας, το οποίο βρίσκεται στην καρδιά της ίδιας της πίστεώς μας, να αντιμετωπίζεται με όρους αισθητικής, οπτικής ή λειτουργικής «παρεμπόδισης»; Ο Χριστός δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο του Ιερού Ναού. Ο Σταυρός δεν είναι ένα αντικείμενο που τοποθετούμε εκεί όπου «βολεύει».
Ο ΕΣΤΑΥΡΩΜΈΝΟΣ ΕΊΝΑΙ Η ΟΜΟΛΟΓΊΑ ΤΗΣ ΠΊΣΤΕΏΣ ΜΑΣ.
«ἩΜΕΙΣ ΔῈ ΚΗΡΎΣΣΟΜΕΝ ΧΡΙΣΤῸΝ ἘΣΤΑΥΡΩΜΈΝΟΝ ».
Ο ΣΤΑΥΡΌΣ ΕΊΝΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΊΟ ΤΗΣ ΝΊΚΗΣ ΔΙΆ ΤΗΣ ΘΥΣΊΑΣ.
Και γι’ αυτό ακριβώς προκαλεί βαθύτατο προβληματισμό η αντιμετώπισή του ως κάτι που πρέπει να απομακρυνθεί επειδή δήθεν δεν βρίσκεται στη «σωστή» λειτουργική θέση. Υπάρχει άραγε «λάθος θέση» για Τον Εσταυρωμένο; Ας τολμήσουμε να θέσουμε το ερώτημα μέχρι τέλους. Εάν ο Εσταυρωμένος είναι η απεικόνιση του Κυρίου μας, είναι δυνατόν να μιλούμε για έναν τόπο όπου ο Χριστός «Εμποδίζει»;
Είναι δυνατόν να μιλούμε για χώρο όπου ο Χριστός βρίσκεται σε «λάθος θέση»; Ολόκληρη η δημιουργία ανήκει Στον Δημιουργό της.
«ΤΟΥ ΚΥΡΊΟΥ Ἡ ΓΗ ΚΑῚ ΤῸ ΠΛΉΡΩΜΑ ΑΥΤΗΣ ».
Δεν υπάρχει γωνιά της δημιουργίας που να είναι ξένη προς Τον Θεό. Δεν υπάρχει τόπος όπου ο Χριστός περισσεύει. Δεν υπάρχει σημείο όπου η παρουσία Του Σταυρού αποτελεί πραγματικό «εμπόδιο» για την Εκκλησία. Βεβαίως, η Εκκλησία γνωρίζει τάξη, κανόνες και λειτουργική ευταξία. Δεν είναι αυτό το ζήτημα.
Το ζήτημα είναι βαθύτερο: Μπορούμε άραγε να μετατρέπουμε τον ίδιο Τον Εσταυρωμένο σε αντικείμενο που πρέπει να απομακρυνθεί στο όνομα μιας δήθεν απόλυτης «λειτουργικής ορθότητας»; Και εάν Ο Χριστός παρουσιάζεται ως «εμπόδιο», τότε οφείλουμε όλοι να προσέξουμε πάρα πολύ τα λόγια μας. Γιατί Ο Χριστός δεν είναι ποτέ εμπόδιο στην Εκκλησία Του.
Η σιωπή των ποιμένων δεν είναι απάντηση
Ακόμη μεγαλύτερη θλίψη προκαλεί το γεγονός ότι, ενώ η φωνή των πιστών υψώνεται, ενώ υπάρχουν αντιδράσεις, επιστολές, διαμαρτυρίες και δημόσιες παρεμβάσεις, σε πολλές περιπτώσεις δεν βλέπουμε διάθεση επανεξέτασης, διαλόγου ή αποκατάστασης.
Αντιθέτως, παρατηρούμε επιμονή. Και η επιμονή αυτή προκαλεί ένα εύλογο ερώτημα: Γιατί δεν ακούγεται η αγωνία του πιστού λαού; Ο ποιμένας δεν βρίσκεται απέναντι στο ποίμνιό του. Βρίσκεται ανάμεσά του.
Ο επίσκοπος δεν είναι απλώς διαχειριστής τύπων και διατάξεων. Είναι ποιμένας ψυχών. Και όταν χιλιάδες πιστοί αισθάνονται ότι το πιο Ιερό Σύμβολο της πίστεώς τους απομακρύνεται, η ποιμαντική ευθύνη επιβάλλει τουλάχιστον να ακουστεί η φωνή τους.
Δεν ζητούμε αυθαιρεσία. Δεν ζητούμε κατάλυση της εκκλησιαστικής τάξεως. Ζητούμε διάλογο, τεκμηρίωση, καθαρό λόγο και σεβασμό προς την ευαισθησία του πιστού λαού.
Ένα φαινόμενο που απαιτεί εξήγηση
Δεν μπορούμε επίσης να παραβλέψουμε το γεγονός ότι η αφαίρεση Του Εσταυρωμένου εμφανίζεται πλέον ως ευρύτερο φαινόμενο. Ξεκινώντας από συγκεκριμένες περιπτώσεις, βλέπουμε να εμφανίζονται αντίστοιχες κινήσεις σε διαφορετικές περιοχές, στην Ελλάδα, στην Κύπρο και στην Κρήτη. Και μαζί με την εξάπλωση του φαινομένου παρατηρούμε και κάτι ακόμη: παρόμοια επιχειρήματα, παρόμοιες διατυπώσεις και παρόμοια αιτιολόγηση. Αυτό δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι υπάρχει κάποια κεντρική εντολή;
Είναι αρκετό για να δημιουργεί ένα απολύτως θεμιτό ερώτημα:
Υπάρχει κοινή κατεύθυνση; Υπάρχει κάποια κεντρική εκκλησιαστική θέση που δεν έχει εξηγηθεί επαρκώς στους πιστούς; Υπάρχει κάποια συνεννόηση μεταξύ των κατά τόπους Ιεραρχών; Εάν υπάρχει, ας ειπωθεί καθαρά. Εάν δεν υπάρχει, ας εξηγηθεί πώς ένα τόσο πρωτοφανές και ταυτόχρονο φαινόμενο εμφανίζεται σε τόσο διαφορετικές εκκλησιαστικές επαρχίες. Οι πιστοί δεν πρέπει να πληροφορούνται εκ των υστέρων για αποφάσεις που αφορούν την ίδια την εικόνα του Ναού τους.
Δεν ζητούμε να κρίνουμε τους ποιμένες — ζητούμε να ελεγχθούν οι πράξεις Ο δημόσιος εκκλησιαστικός έλεγχος δεν είναι έλλειψη σεβασμού. Η Εκκλησία πάντοτε γνώριζε την αξία του ελέγχου όταν αυτός γίνεται με φόβο Θεού, με παρρησία και με αγάπη προς την αλήθεια.
Ούτε οι επίσκοποι είναι υπεράνω ερωτήσεων ούτε οι πιστοί στερούνται φωνής. Και όταν μια πράξη προκαλεί τόσο βαθιά αναστάτωση στη συνείδηση του πληρώματος της Εκκλησίας, είναι χρέος να ζητηθούν απαντήσεις. Όχι με ύβρεις. Όχι με προσωπικές επιθέσεις. Αλλά με λόγο καθαρό, σταθερό και αμετακίνητο.
ΕΠΙΣΤΡΟΦΉ ΣΤΟΝ ΕΣΤΑΥΡΩΜΈΝΟ
Γι’ αυτό σήμερα απευθύνουμε έκκληση προς τους Ιεράρχες: Μην αντιμετωπίζετε την αγωνία των πιστών ως άγνοια ή συναισθηματισμό. Η ευλάβεια προς Τον Εσταυρωμένο δεν είναι άγνοια. Είναι η καρδιά της Χριστιανικής Πίστεως.
Και εάν η ίδια η Εκκλησία έχει αναγνωρίσει με απόφαση ότι η παρουσία του Εσταυρωμένου στην κεντρική Αγία Τράπεζα αποτελεί πλέον παράδοση της Εκκλησίας μας, τότε η αφαίρεσή Του δεν μπορεί να γίνεται επιπόλαια, ούτε να παρουσιάζεται ως αυτονόητη «διόρθωση».
Χρειάζεται φόβος Θεού.
Γιατί όταν αγγίζουμε Τον Σταυρό, δεν αγγίζουμε ένα οποιοδήποτε αντικείμενο. Αγγίζουμε το κατεξοχήν σύμβολο της Θυσίας του Κυρίου. «Σταυρῷ σου προσκυνοῦμεν, Δέσποτα, καὶ τὴν ἁγίαν σου Ἀνάστασιν δοξάζομεν».
Αυτό είναι η Ομολογία της Εκκλησίας.
Και γι’ αυτό η αφαίρεση Του Εσταυρωμένου από τόπους όπου επί αιώνες — και σύμφωνα με την ίδια την εκκλησιαστική αναγνώριση, επί τους τελευταίους αιώνες — αποτελούσε μέρος της παραδόσεως, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αδιάφορη διοικητική πράξη.
Ο Εσταυρωμένος δεν είναι εμπόδιο. Ο Εσταυρωμένος δεν περισσεύει. Ο Εσταυρωμένος δεν είναι λάθος.
Και η φωνή των πιστών που ζητούν την αποκατάστασή Του δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ενόχληση. Είναι η φωνή ανθρώπων που πονάνε όταν βλέπουν το σημείο της Θυσίας του Κυρίου τους να απομακρύνεται.
ΑΣ ΜΗ ΖΗΤΉΣΟΥΜΕ ΑΠΌ ΤΟΝ ΠΙΣΤΌ ΛΑΌ ΝΑ ΣΥΝΗΘΊΣΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΥΣΊΑ ΤΟΥ ΕΣΤΑΥΡΩΜΈΝΟΥ.
Ας ζητήσουμε από εκείνους που τον αφαίρεσαν στην Πλέον Συνετή, Ειρηνική και Εκκλησιαστικά Υπεύθυνη Πράξη που είναι μία: Να επιστρέψει ο Εσταυρωμένος στη θέση όπου η ευσέβεια του λαού και η εκκλησιαστική παράδοση Τον είχαν τοποθετήσει. Γιατί η Εκκλησία δεν μπορεί να φοβάται Τον Σταυρό.
Και οι ποιμένες της Εκκλησίας δεν μπορούν να ζητούν από το ποίμνιο να σιωπά όταν εκείνο αισθάνεται ότι ο Σταυρός απομακρύνεται.
«Ὁ δὲ λόγος τοῦ σταυροῦ… τοῖς μὲν σωζομένοις ἡμῖν δύναμις Θεοῦ ἐστιν».
Ο Σταυρός δεν είναι εμπόδιο. Είναι η δύναμή μας.
Οι Πιστοι
Ιεραπετρα Ομολογία Πιστεως
Ευπραξία Κόντσα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου