Μιά πραγματική και ενδιαφέρουσα αλλαγή παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στην Αττική (και σε άλλες αστικές περιοχές της Ελλάδας). Η αύξηση ενός ξένου είδους, του παπαγάλου ελεύθερου στην φύση, και η μείωση ενδημικών πτηνών, όπως το σπουργίτη και η δεκαοχτούρα.
Αυτό που συμβαίνει οφείλεται σε έναν συνδυασμό διαφορετικών λόγων:
1. Γιατί εξαφανίζονται τα Σπουργίτια;
Ο κοινός σπουργίτης (Passer domesticus), αν και υπήρξε το πλέον πολυπληθές πουλί των πόλεων, αντιμετωπίζει δραματική μείωση πληθυσμού σε όλη την Ευρώπη. Οι κύριοι λόγοι στην Αττική είναι:
- Έλλειψη θέσεων φωλεάσματος: Τα σπουργίτια φωλιάζουν σε σχισμές, τρύπες και κάτω από κεραμίδια. Η σύγχρονη αρχιτεκτονική (γυάλινα κτίρια, μονώσεις, λεία σοβατίσματα, απουσία κεραμοσκεπών) εξαφανίζει τις φυσικές τους κρυψώνες.
- Μείωση εντόμων (Τροφή για τα νεογνά): Αν και τα ενήλικα σπουργίτια τρέφονται με σπόρους και ψίχουλα, τα νεογνά τους χρειάζονται αποκλειστικά έντομα για να επιβιώσουν. Η εκτεταμένη χρήση εντομοκτόνων, το τσιμέντωμα των ελεύθερων χώρων και το συχνό κλάδεμα/κούρεμα των γρασιδιών έχουν μειώσει δραματικά τους πληθυσμούς των εντόμων.
- Η ρύπανση και τα μικροσωματίδια: Η ατμοσφαιρική ρύπανση και η ηχητική ρύπανση των πόλεων επηρεάζουν αρνητικά την αναπαραγωγή και τη μακροζωία τους.
2. Από πού προήλθαν οι Παπαγάλοι;
Οι πράσινοι παπαγάλοι που βλέπετε και ακούτε (κυρίως Δαχτυλιδοφόροι Ψιττακίσκοι και Παπαγάλοι της Παταγονίας/Μονκ) είναι εισβολικά είδη (alien/invasive species):
- Δραπετεύσεις και απελευθερώσεις: Αρχικά ξέφυγαν από κλουβιά ή αφέθηκαν ελεύθεροι από ιδιοκτήτες. Ένα περίφημο περιστατικό συνέβη στα τέλη της δεκαετίας του '80 στο πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού, όταν έσπασαν εμπορευματοκιβώτια μεταφοράς πουλιών.
- Εξαιρετική προσαρμοστικότητα: Οι παπαγάλοι αυτοί είναι ιδιαίτερα ανθεκτικοί στις καιρικές συνθήκες, έξυπνοι και κοινωνικοί.
- Πλούσια τροφή: Τρέφονται με καρπούς από δέντρα που αφθονούν στις αττικές γειτονιές (νεραντζιές, φοίνικες, πεύκα, ευκάλυπτοι).
- Έλλειψη φυσικών εχθρών: Στο αστικό περιβάλλον δεν έχουν ουσιαστικούς θηρευτές (εκτός από σπάνιες επιθέσεις από γεράκια ή γάτες).
3. Εκτοπίζουν οι Παπαγάλοι τα Σπουργίτια;
Η απάντηση είναι όχι άμεσα, αλλά έμμεσα υπάρχει ανταγωνισμός.
- Τα σπουργίτια και οι παπαγάλοι δεν ανταγωνίζονται άμεσα για τις ίδιες θέσεις φωλιάσματος (οι παπαγάλοι φωλιάζουν σε μεγάλες κουφάλες δέντρων ή φτιάχνουν τεράστιες συλλογικές κλαδένιες φωλιές στους φοίνικες).
- Ωστόσο, οι παπαγάλοι είναι πολύ πιο επιθετικοί, θανηφόρα ανταγωνιστικοί για τροφή και εκτοπίζουν άλλα ντόπια είδη (όπως τσαλαπετεινούς, σπίνους, ακόμα και δεκαοχτούρες).
Τί μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε τα σπουργίτια;
Αν θέλετε να ξαναδείτε σπουργίτια στη γειτονιά ή στο μπαλκόνι σας:
- Βάλτε μια ταΐστρα με σπόρους: Προτιμήστε μικρούς σπόρους (κεχρί, ηλιόσπορους) σε σημεία που προστατεύονται από γάτες.
- Τοποθετήστε μια ποτίστρα: Το καθαρό νερό είναι σπάνιο στην Αττική, ειδικά τους θερμούς μήνες.
- Τοποθετήστε τεχνητές φωλιές: Ειδικά ξύλινα κουτιά φωλιάσματος για σπουργίτια σε προστατευμένα σημεία.
@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
Η αισθητή μείωση της δεκαοχτούρας (Streptopelia decaocto) στην Αττική τα τελευταία χρόνια είναι ένα φαινόμενο που συζητείται πλέον έντονα από ορνιθολόγους και παρατηρητές της φύσης.
Ενώ για δεκαετίες η δεκαοχτούρα ήταν ο «βασιλιάς» των αστικών μπαλκονιών και των πλατειών, πλέον η παρουσία της έχει περιοριστεί σημαντικά.
Γιατί μειώθηκαν οι Δεκαοχτούρες στην Αττική;
Σε αντίθεση με τα σπουργίτια (όπου ο κύριος λόγος είναι η έλλειψη εντόμων και φωλιών), στην περίπτωση της δεκαοχτούρας δρουν συνδυαστικά τρεις πολύ συγκεκριμένοι παράγοντες:
1. Άμεσος και επιθετικός ανταγωνισμός από τους Παπαγάλους
Αυτός είναι ο πιο καθοριστικός παράγοντας για τις δεκαοχτούρες.
- Ίδια διατροφή: Οι δεκαοχτούρες και οι πράσινοι παπαγάλοι (κυρίως οι Μονκ και οι Δαχτυλιδοφόροι) τρέφονται με τους ίδιους καρπούς, σπόρους και ψίχουλα.
- Επιθετικότητα & Κοινωνικότητα: Οι παπαγάλοι κινούνται σε πολυπληθείς, εξαιρετικά θορυβώδεις και επιθετικές ομάδες. Όταν μια ομάδα παπαγάλων εισβάλλει σε ένα δέντρο, μια ταΐστρα ή ένα πάρκο, οι δεκαοχτούρες —που είναι πιο ήρεμα και μοναχικά/ζευγαρωτά πουλιά— απλά εκτοπίζονται και αποχωρούν.
2. Εκτοπισμός από τα Κορακοειδή (Κουρούνες & Καρακάξες)
Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μεγάλη αύξηση του πληθυσμού των κουρούνων (Corvus cornix) στην Αττική:
- Οι κουρούνες είναι εξαιρετικά έξυπνες και ευκαιριακοί θηρευτές.
- Καθώς οι δεκαοχτούρες φτιάχνουν πολύ πρόχειρες, ανοιχτές φωλιές στα δέντρα (μια απλή πλατφόρμα από κλαδάκια), οι κουρούνες και οι καρακάξες λεηλατούν πολύ εύκολα τα αυγά και τους νεοσσούς τους.
3. Ασθένειες (Πρωτόζωα & Ιοί)
Οι δεκαοχτούρες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε ασθένειες όπως η Τριχομονάδωση (Trichomoniasis - παρασιτική λοίμωξη του λαιμού) και ο Ιός της Ευλογιάς των Πτηνών (Avian Pox).
- Αυτές οι ασθένειες μεταδίδονται εύκολα σε σημεία όπου συνωστίζονται πολλά πουλιά (π.χ. κοινές ποτίστρες, μπαλκόνια με ψίχουλα).
- Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί τοπικές εξάρσεις στην Ελλάδα που συρρίκνωσαν τοπικούς πληθυσμούς δεκαοχτούρων.
Πού πήγαν;
Οι δεκαοχτούρες δεν εξαφανίστηκαν εντελώς, αλλά εκτοπίστηκαν προς τα έξω:
- Μετακινήθηκαν σε προάστιο/ημιαστικό περιβάλλον και αγροτικές περιοχές γύρω από την Αττική (π.χ. Μεσόγεια, υπόλοιπο υπόλοιπο Αττικής), όπου ο ανταγωνισμός από τους παπαγάλους είναι μικρότερος.
- Περιορίστηκαν σε πολύ μεγάλους πράσινους πνεύμονες της Αθήνας (όπως ο Εθνικός Κήπος, το Πεδίο του Άρεως, το Κτήμα Συγγρού) ή σε γειτονιές με πυκνά και ψηλά δέντρα.
Τι διαμορφώνεται τελικά στην Αττική;
Βλέπουμε μια συνολική αλλαγή στην πανίδα της πόλης:
Τα μικρά, ήρεμα και εξαρτημένα από την παραδοσιακή δόμηση πουλιά (σπουργίτια, δεκαοχτούρες) αντικαθίστανται σταδιακά από πιο προσαρμοστικά, επιθετικά και έξυπνα είδη (παπαγάλοι, κουρούνες, καρακάξες).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου