Μπορουμε να ζωγραφισουμε το Χριστο μεσα μας;

 Μνήμη εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ

Κυριακὴ 18 Ὀκτωβρίου 2026

Μπορουμε να ζωγραφισουμε το Χριστο μεσα μας;

Σήμερα, ἀγαπητοί μου, 18 Ὀκτωβρίου, ἡ ἁ­γία μας Ἐκκλησία ἑορτάζει καὶ πανηγυρίζει τὴ μνήμη τοῦ ἁγίου Λουκᾶ, τοῦ ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ. Γι᾽ αὐτὸ σήμερα καὶ ὁ πενιχρός μου λόγος αὐτὸν θὰ ἔχῃ ὡς θέμα. Ἂς δοῦμε λοιπὸν τὰ τοῦ βίου του.

Ὁ ἅγιος Λουκᾶς δὲν ἦταν Ἰουδαῖος, δὲν ἦ­ταν ἀπὸ τοὺς δώδεκα ἀποστόλους τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἦταν Ἕλληνας ὡς πρὸς τὴν πατρί­δα καὶ κάτοικος μιᾶς ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες πόλεις τῆς Ἐγγὺς Ἀνατολῆς, τῆς Ἀντιοχείας, τὴν ὁ­ποία εἶχε ἱδρύσει ὁ μέγας Ἀ­λέξανδρος. Παιδὶ διακεκριμένης οἰκογενείας, πλούσιας καὶ ἀριστοκρα­τικῆς, ἦταν εὐ­φυὴς καὶ ἐ­πιδεκτικὸς μαθήσεως. Σπούδασε σὲ περίφη­μες σχολὲς τῆς ἀρχαιότητος, καὶ ἐξέλεξε ὡς ἐπάγγελμα, μᾶλλον ὡς διακονία, τὴν ἰατρικὴ ἐπιστήμη. Ἔγινε λοιπὸν γιατρὸς μὲ καλὴ κατάρτισι καὶ φήμη μεταξὺ τῶν συναδέλφων του στὸν τότε κόσμο.
Ἀλλὰ τί νὰ τὰ κάνῃς αὐτὰ ὅλα; τὴν πατρίδα καὶ τὶς σπουδές, τὰ γράμματα καὶ τὶς ἐπιστῆ­μες, τὴν εὐ­φυΐα καὶ τὶς ἱκανότητες; Δὲν εἶνε αὐ­τὰ ὁ σκο­πὸς τοῦ βίου τοῦ ἀνθρώπου. Κατα­­λάβαινε ἆραγε τότε ὁ ἅ­γι­ος Λουκᾶς τὸ νό­ημα τῆς ζωῆς, τὸ για­τί εἶχε ἔρθει στὸν κόσμο; Ζοῦσε ἀ­κόμα μέσα σὲ σκο­τάδι, ἦταν εἰδωλολάτρης. Καὶ κα­τὰ μία τραγικὴ ἀντίθεσι, ἐνῷ ζοῦσε μέσα στὸ σκοτάδι τῆς εἰδωλολατρίας, τὸ ὄνο­μά του ἦ­ταν Λουκᾶς· λατινικὸ ὄνομα, τὸ ὁποῖο πα­ρά­γεται ἀπὸ τὴ λέξι λούξ (lux), ποὺ σημαίνει φῶς. Λοὺξ δὲν λέγαμε κ᾽ ἐμεῖς μερικὲς λάμ­πες φωτισμοῦ;

Ἔ­χουμε βλέπετε στὸ λεξιλόγιό μας καὶ ἀρκετὲς λέξεις ξενικῆς προελεύσεως. Ἔτσι εἶνε καὶ τὸ ὄνομα Λου­κᾶς. Λουκᾶς λοιπὸν καὶ Λουκιανὸς (ἀπὸ τὸ lux) θὰ πῇ «φῶς», «φωτεινός», ὅλoς φῶς. Καὶ ὅμως, αὐ­τὸς ὁ φημισμένος γιατρὸς μὲ τὸ ὄ­νομα Λουκᾶς ἦ­ταν ἀκόμα σὲ σκοτάδι, σκοτάδι βαθύ, μεσάνυχτα εἶχε.
Καὶ ξαφνικὰ τὸ σκοτάδι τῆς ψυχῆς του ἔγινε φῶς! Πῶς αὐτό; πῶς μέσα στὴν καρδιά του ἔλαμψε ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης; Μὲ ἕνα κήρυ­γμα ποὺ ἄκουσε ἀπὸ τὸν ἀπόστολο Παῦλο, ὁ ὁποῖος περνοῦσε τότε ἀπὸ τὴν πατρίδα του. Αὐτὸ ἦταν! πίστεψε στὸ εὐαγγέλιο, βαπτίστη­κε, ἔγινε Χριστιανός. Καὶ ὄχι ἁπλὸς Χριστια­νός, ἀλλὰ καὶ πιστὸς ἀκόλουθος στὴ μικρὴ συ­νοδεία τοῦ ἀποστόλου Παύλου· καὶ ἀκόμα ἦταν γιατρός, ὅπως ἀκούσαμε σήμερα στὸν ἀπόστολο (βλ. Κολ. 4,5-11,14-18). Ὁ ἀπόστολος Παῦ­λος τὸν ὀνομάζει ἰδιαιτέρως «Λουκᾶς ὁ ἰ­α­τρὸς ὁ ἀ­γαπητός» (ἔ.ἀ. 4,14) –ὁ γιατρός μου, λέει–, για­τὶ προσέφερε τὶς ἰατρικὲς ὑπηρεσίες του στὸν Παῦλο καὶ στὴ συνοδεία του. Καὶ ἔ­μεινε ὁ Λουκᾶς κοντὰ στὸν Παῦλο στὴν πρώτη καὶ τὴν δευτέρα φυ­λάκισί του· ἐνῷ ἄλ­λοι τὸν ἐγ­κατέλειψαν, αὐτὸς ἔμεινε μέχρι τέλους πιστὸς σ᾽ αὐτόν.
Μετὰ τὸ μαρτύριο τοῦ ἀποστόλου Παύλου, ὁ Λουκᾶς μιμήθηκε τὸν διδάσκαλό του. Ἄρχισε νὰ κηρύττῃ καὶ αὐτός. Περι­ώδευσε ἀρ­κε­τὰ μέρη, ἡ φωνή του ἀκούστηκε στὰ πέρατα τοῦ κόσμου.
Κήρυξε τὸ εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ μας. Τὸ κήρυξε – πῶς; Μὲ τοὺς ἀκόλουθους τρόπους.
� Πρῶτον μὲ τὴ γλῶσσα του. Διότι, ἂν πιστεύῃς στὸ Χριστό, πρέπει καὶ νὰ μιλᾷς γι᾽ αὐ­­τόν. Ἀλλοίμονο σ᾽ αὐτὸν ποὺ δὲν μιλάει γιὰ τὸ Χριστό. Μᾶς ἔδωσε ὁ Θεὸς τὴ γλῶσσα γιὰ νὰ ὁμιλοῦμε, ἀλλὰ πρὸ παντὸς γιὰ νὰ κηρύττουμε τὸ ἄφθαστο μεγα­λεῖο του. «Ἐπίστευσα, διὸ ἐλάλησα» (Ψαλμ. 115,1. Β΄ Κορ. 4,13).
� Κήρυξε ἀκόμα καὶ διὰ τοῦ γραπτοῦ λόγου, διὰ τῶν συγγραμμάτων του. Καὶ μέχρι σή­μερα ἡ φω­νὴ τοῦ Λουκᾶ ἀκούγεται μέσα στὶς ἐκκλησίες μας. Ἔγραψε δύο βιβλία θεόπνευστα· τὸ Κατὰ Λου­κᾶν Εὐαγγέλιο, μέσα στὸ ὁποῖο ὑπάρχουν λεπτομέρειες ἀπὸ τὴ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ποὺ δὲν ὑ­πάρχουν στοὺς ἄλλους εὐαγγελιστάς. Ἔ­γραψε λ.χ. γιὰ τὸν Εὐαγγελισμὸ τῆς Παναγίας (βλ. Λουκ. 1,26-38)· γιὰ τὴ συνάντησι τῆς Ἐλισάβετ καὶ τῆς Παρθένου, ὅτι τότε «ἐσκίρτησε τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτῆς» (ἔ.ἀ. 1,44)· γιὰ τὴ Γέννησι τοῦ Χρι­στοῦ τὴν ἀλησμόνητη ἐκείνη νύχτα ποὺ στρα­­­τιὰ ἀγγέλων ἔψαλλε τὸ «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη…» (ἔ.ἀ. 2,14), ὅτι ὁ Χριστὸς γεννήθηκε σὲ φάτνῃ (βλ. ἔ.ἀ. 2,7) καὶ τὸν προσκύνη­σαν οἱ ποιμένες. Ἔ­γραψε γιὰ τὸν βαπτιστὴ Ἰωάννη. Πολλὲς λεπτομέ­ρειες μᾶς δι­έσωσε ἰ­δίως γιὰ τὴν ὑπεραγία Θεοτόκο· καὶ αὐτὰ τὰ ἄ­κουσε ἀπὸ τὸ στόμα τῆς ἴδιας τῆς Παναγίας, τὴν ὁποία ἀγαποῦσε ἰδιαιτέρως.
Στὸν Λουκᾶ ὀφείλουμε ἐμεῖς οἱ ἁμαρτωλοὶ ὅτι, ἐνῷ ἄλλοι εὐαγγελισταὶ ἔγραψαν ἄλλες παραβο­λὲς τοῦ Κυρίου, αὐτὸς διέσωσε τὴν παραβολὴ τοῦ ἀσώτου υἱοῦ (βλ. ἔ.ἀ. 15,11-32), ποὺ ἀ­ποτελεῖ τὴν παρη­γορία ὅλων μας. Ἐκεῖ περιγράφεται τόσο τὸ βάθος τῆς πτώσεώς μας ὅ­σο καὶ τὸ ὕψος τῆς σωτηρί­ας μας. Εἴθε ν᾽ ἀξι­ωθοῦμε κ᾽ ἐμεῖς νὰ ποῦμε τὸ «Πά­τερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου, καὶ οὐκέτι εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι υἱός σου» (ἔ.ἀ. 15,21).
Τὸ ἄλλο σύγγραμμά του εἶνε οἱ Πράξεις τῶν ἀποστόλων, στὸ ὁποῖο διηγεῖται τὸν βίο τῶν ἀποστόλων καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ Παύλου, στὸν ὁποῖον ἐμαθήτευσε καὶ κοντὰ στὸν ὁ­ποῖ­ον ἔ­μεινε μέχρι τῆς φυλακίσεως καὶ τοῦ μαρτυρί­ου του. Οἱ Πράξεις πιστοποιοῦν πὼς ὅ,τι εἶπε ὁ Χριστὸς οἱ Χριστιανοὶ τῶν πρώτων αἰώνων τὸ ἐφάρμοσαν. Κατὰ τὸ «Ἀ­γαπᾶτε ἀλλήλους» (Ἰω. 13,34· 15,12,17· βλ. Α΄ Ἰω. 3,11,23· 4,7· Β΄ Ἰω. 5) ἀποτε­λοῦσαν μία οἰ­κογένεια μὲ πατέρα τὸν Κύριο ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸ καὶ «εἶχον ἅπαντα κοινά» (Πράξ. 2,44).
� Κήρυξε λοιπὸν προφορικὰ μὲ τὴ γλῶσ­σα του, γραπτῶς διὰ τοῦ συγγραφικοῦ καλάμου του, ὁ ὁ­ποῖ­ος ἔχει ἰδιαίτερη λογοτεχνικὴ χάρι, γιατὶ ἦταν ἄριστος κάτοχος τῆς ἑλληνι­κῆς γλώσσης. Κήρυξε ἀκόμα τὸ εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ – πῶς; διὰ τοῦ χρωστῆρος. Ὑ­πάρ­χει καὶ παράδοσις ὅτι ζωγράφιζε. Δὲν ζωγρα­φίζει βέβαια κανεὶς μόνο μὲ τὸν χρω­στῆ­ρα· ζωγραφίζει καὶ μὲ τὸν κάλαμο, μὲ τὴ γρα­φίδα, μὲ τὴ συγγραφή. Καὶ μ᾽ αὐτὴ τὴν ἔννοια ἀπέδωσε τὶς μορφὲς τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου, τῆς ὑ­περαγίας Θεοτόκου κ.λπ.. Καὶ ὅποιος διαβάζει τὸν Λουκᾶ, νομίζει ὅτι βλέπει ζωντανὲς τὶς μορφὲς ὅλων αὐτῶν. Ἀλλὰ στὴν παράδοσι τῆς Ἐκκλησίας μας διασώθη­κε, ὅτι ὑπῆρξε καὶ ζωγράφος μὲ τὸν χρωστῆρα, ὅ­πως ἀκοῦ­με στὸν Παρακλητικὸ Κανόνα τῆς Θεοτόκου· «Ἄλαλα τὰ χείλη τῶν ἀσεβῶν τῶν μὴ προσ­­κυνούντων τὴν εἰκόνα σου τὴν σεπτήν, τὴν ἱ­στορη­θεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου Λουκᾶ ἱερωτάτου τὴν Ὁδηγήτριαν» (μεγαλ. Παρ. Καν.).
� Διασῴζεται ὅμως καὶ παράδοσις, ὅτι ὁ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς, ἐκτὸς τῶν ἄλλων τρόπων ποὺ εἴ­δαμε, ἐκήρυξε τὸν Χριστὸ καὶ μὲ τὴ θυσία του. Αὐ­τὸς δηλαδὴ ποὺ συνέγραψε τὸ Εὐαγγέλιο, τέλος τὸ ὑπέγραψε καὶ μὲ τὸ αἷ­μα του. Συνελήφθη, ὡδηγήθη­κε στὸ κρατητήριο, ὡμολόγησε ὅτι εἶνε Χριστιανός, καὶ ὑπέστη μαρτυρικὸ θάνατο γιὰ τὸν Κύριο.

* * *

Ὅπως, ἀδελφοί μου, κέντρο τῆς ζωῆς τοῦ εὐ­αγ­γελιστοῦ Λουκᾶ ἦταν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χρι­στός, ἔτσι πρέπει νὰ γίνῃ καὶ στὴ δι­κή μας ζωή. Ὁ Λουκᾶς εἶχε ζωγραφίσει τὸν Χριστὸ πρῶτα μέσα του, στὴν καρδιά του, καὶ κατόπιν μὲ τοὺς ἄλλους τρόπους ποὺ ἀναφέ­ραμε. Γι᾽ αὐτό, ὅποιος διαβάζει τὸ Κατὰ Λου­κᾶν Εὐαγγέλιο βλέπει ἐκεῖ καθαρὰ τὴ μορφὴ τοῦ Κυρίου μας, ζωντανή. Ἔτσι νὰ Τὸν ἔ­χουμε κ᾽ ἐμεῖς μέσα μας, ἀληθινό· τέλειο, ἄμωμο, ἄψογο, ἀναμάρτητο, ἐ­σταυ­ρωμένο καὶ ἀναστη­­­μένο, ζωντανό, νικητή. Εὔκολο εἶνε νὰ τὸν ζωγρα­φί­σουμε καὶ νὰ τὸν ἔχουμε σὲ μία εἰκόνα· γέμισε ὁ τόπος ἀπὸ εἰκόνες. Ἄχ, ἀδελφοί μου, ὅποιος περι­ορίζεται σ᾽ αὐτό, εἶ­νε τυπικὸς Χριστιανός· τὸ οὐ­σιαστικὸ εἶνε νὰ ζωγραφίσῃ τὸ Χριστὸ μέσα του.
Πῶς γίνεται αὐτό; Διὰ τῆς ἀγάπης, διὰ τοῦ θείου ἔρωτος. Πές μου τί ἀγαπᾷς νὰ σοῦ πῶ ποιός εἶ­σαι. Ἀ­γα­πᾷς τὸ παιδί σου; γι᾽ αὐτὸ τό ᾽χεις μέσ᾽ στὴν καρ­­διά σου· ἡ μάνα σκέπτεται τὸ παιδί της μέρα – νύχτα. Εἶσαι ἐρωτευμένος; γι᾽ αὐτὸ ζῇς ἔχοντας διαρκῶς μέσα σου τὸ πρόσωπο τῆς ἀγαπημένης σου. Κάνε λοιπὸν ἔτσι καὶ γιὰ τὸ Χριστὸ μέσα σου· κάνε τὴν καρδιά σου ἀτελιέ, ποὺ λένε οἱ ζωγράφοι, πάρε χρώ­ματα καὶ παράστησε ἐκεῖ τὸν Ἠγαπημένον σου, ἐκεῖ­νον ποὺ ἀξίζει νὰ ἀγαπᾶται πάνω ἀπὸ κάθε ἄλ­λο πρόσωπο ἢ πρᾶγμα στὸν κόσμο. Θὰ γίνῃς ἔτσι κ᾽ ἐσὺ μία εἰκόνα, ζων­τανὴ εἰκόνα τοῦ Κυρίου. Βλέποντας ἐσένα (τὸν ὑπάλληλο, τὸν ἐργάτη, τὸν ἀξιωματικό κ.λπ.· βλέπον­τας πρὸ παντὸς ἐσένα τὸν ἱερέα καὶ ἐπίσκο­πο) νὰ ποῦν οἱ ἄνθρωποι· Ζων­τανὸς εἶνε ὁ Χριστός. Γι᾽ αὐτὸ ἕνας ἄπιστος Γάλλος εἶπε· Ἂς σβήσουμε τὶς εἰκόνες στὶς ἐκ­κλη­σίες, μὰ μὲ τοὺς ζωντανοὺς Χριστιανούς, τοὺς ἁγίους, τί θὰ κάνουμε;… Ὅσο δηλαδὴ ὑπάρχει καὶ ἕνας ἅγιος ἐπὶ τῆς γῆς, ὁ Χριστιανισμὸς εἶνε ἀήττητος· γιατὶ καὶ ἕνας ἅγιος ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ Χριστὸς ζῇ καὶ βασιλεύει!
Τελευταῖα ἔγινε μιὰ ἔρευνα, ποιούς θαυμάζει καὶ λατρεύει ὁ κόσμος· καὶ τί ἔδειξε· ὅτι πρῶτοι ἔρχονται καλλιτέχνες, θεατρίνοι, ἠθο­ποιοί, ἀθληταί… Καὶ ὁ Χριστός; Ἔρχεται τελευταῖος. Ποιός τὸν λατρεύει; Ὅποιος τὸν λα­τρεύει, τὸν ὁμολογεῖ, μιλάει γι᾽ αὐτόν. Ἀ­γα­πᾷς τὸ Χριστό; Δεῖξε το διὰ τοῦ βίου σου· μὲ τὴν καρτερικὴ ζωή σου, μὲ τὸν τί­μιο ἀγῶ­να σου, μὲ τὸ μαρτυρικό σου φρόνημα.
Τελειώνω μ᾽ ἕνα παράδειγμα. Πιστός, ποὺ λάτρευε φλογερὰ τὸν Κύριο ἦταν ὁ ἅγιος Ἰ­γνάτιος ὁ Θεοφόρος ἐπίσκοπος Ἀντιοχείας. Ὅταν λοι­πὸν τὸν ἔρριξαν στὰ λιοντάρια καὶ τὸν κατασπάραξαν, ἔμεινε μόνο ἡ καρδιά του· δὲν τὴν πείραξαν. Καὶ λέει ἡ παράδοσις, ὅτι ἄ­­νοιξαν τὴν καρδιὰ καὶ μέσα σ᾽ αὐτὴν βρῆ­καν γραμμένο· Χριστέ, ὁ ἔρωτας τῆς ψυχῆς μου!
Ὤ πόσο πίσω εἴμαστε! Σ᾽ ἐμᾶς ὁ ἔρωτας τῆς καρδιᾶς μας εἶνε τὰ ἐπίγεια· χρήματα, δό­ξες, μεγαλεῖα, γυναῖκες, ἄντρες, ὅλα τὰ ἐγ­κόσμια. Ἔρωτας Χριστοῦ ἔκαιγε τὴν καρδιὰ τοῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ, τοῦ ἀποστόλου Παύλου, τῶν ἁγίων καὶ τῶν μαρτύρων. Μακάρι τὸν ἔρωτα αὐτὸν νὰ τὸν αἰσθανθοῦμε. Γι᾽ αὐτὸ σᾶς συνιστῶ· ἀφιερῶστε χρόνο καὶ μελετῆστε μὲ προσοχὴ τὸ Κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιο, γραμμένο στὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα, ποὺ παρουσιάζει ἐπὶ αἰῶνες τώρα ὄχι νεκρὴ ἀλλὰ ζων­τανὴ τὴν εἰκόνα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τότε θὰ αἰ­σθανθοῦμε τὸ μεγαλεῖο ἐκεῖ­νο καὶ θὰ ποῦ­με κ᾽ ἐμεῖς μὲ τὸν ἀπόστολο Παῦλο· «Ζῶ οὐκέ­τι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός» (Γαλ. 2,20), ὁ ὁποῖος βασιλεύει εἰς τοὺς αἰῶνας αἰώνων· ἀμήν.

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία, ἡ ὁποία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Λουκᾶ τοῦ Νοσοκομείου Φλωρίνης καὶ ἐνδεχομένως τὴν 18-10-1987. Ἐδῶ δημοσιεύεται μὲ νέο τώρα τίτλο. Καταγραφὴ καὶ σύντμησις 30-8-2026.

https://www.augoustinos-kantiotis.gr/?p=128539