Το θαύμα του Εσταυρωμένου στην Αγία Σοφία εν έτει 1200

Ο Εσταυρωμένος αποτελεί παράδοση της Εκκλησίας μας

Η παρουσία του Εσταυρωμένου Κυρίου ημών Ιησού Χριστού όπισθεν της Αγίας Τραπέζης αποτελεί παράδοση της Εκκλησίας μας, γεγονός που επικυρώθηκε από την Εκκλησία της Ελλάδος με σχετική απόφαση το 2025, ενώ αδιαμφισβήτητα ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί, την παράδοση αυτή έχουμε παραλάβει από τους σεβαστούς αγίους πατέρες της Εκκλησίας μας, καθώς μεγαλώσαμε με την όψη του Εσταυρωμένου εντός του Ιερού Βήματος.

Προς δόξα Θεού, αυτή η επί αιώνας παράδοση επισφραγίζεται και από την ίδια την ιστορία της Εκκλησίας μας, με δύο ιστορικά τεκμήρια που μαρτυρούν την παρουσία του Εσταυρωμένου Χριστού μας όπισθεν της Αγίας Τραπέζης.

Η παρουσία του Εσταυρωμένου στην Αγία Σοφία από τον 6ο αιώνα

Στο Ιερό Βήμα της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, διεσώζετο μεγάλη διάχρυσος Αγία Σταύρωσις από τον 6ο αιώνα μέχρι την Άλωση της Πόλης υπό των Λατίνων το 1204. Η Αγία Σταύρωσις (δηλ. ο Εσταυρωμένος Χριστός) βρίσκονταν όπισθεν της Αγίας Τραπέζης και πιο πίσω ήταν το Σύνθρονο. Η ιστορική αυτή απόδειξη περιγράφεται στο σύγγραμμα του Ευγενίου Μιχαήλ Αντωνιάδη (1908) “Έκφρασις της Αγίας Σοφίας” (σελ. 125-126).

Το θαύμα του Εσταυρωμένου στην Αγία Σοφία το 1200
Η δεύτερη ιστορική μαρτυρία έρχεται από τον Άγιο Αντώνιο Αρχιεπίσκοπο του Νόβγκοροντ στο οδοιπορικό του στην Κωνσταντινούπολη το έτος 1200, ως μοναχός τότε και μετέπειτα εξελέγη Αρχιεπίσκοπος του Νόβγκοροντ της Ρωσίας (1210-1229). Η μαρτυρία αυτή πέραν της επιβεβαίωσης της παρουσίας του Εσταυρωμένου όπισθεν της Αγίας Τραπέζης στην Αγία Σοφία, ως παράδοση της Εκκλησίας μας, εξιστορεί και το αξιοσημείωτο θαύμα του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, το οποίο βίωσαν ο ίδιος ο Άγιος Αντώνιος και πλήθος πιστών.

Το θαύμα όπως το καταγραφεί ο Άγιος, με την Χάριν του Αγίου Πνεύματος πραγματοποιηθηκε προς δόξα Θεού εντός του Ιερού Βήματος της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη το έτος 1200 μ.Χ., ημέρα 21 Μαΐου στην μνήμη των Αγίων Ισαποστόλων Κωνσταντίνου και Ελένης, Κυριακή των Αγίων 318 Πατέρων της Εκκλησίας μας. Αυτοκράτορας ήταν ο Αλέξιος Γ’ Άγγελος (1195-1203) και Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ο Ιωάννης Ι’ Καματηρός (1198-1206).

Συγκεκριμένα, μετά τον Όρθρο και πριν την Θεία Λειτουργία, ο μικρός σε μέγεθος Τίμιος Σταυρός του Ιουστινιανού (1 ½ πήχη) επί της Αγίας Τραπέζης, αιωρήθηκε και έφτασε άνωθεν της μεγάλης σε μέγεθος διάχρυσου Αγίας Σταύρωσις (ύψους μεγαλύτερου δύο ανδρών), η οποία ήταν τοποθετημένη όπισθεν της Αγίας Τραπέζης και πιο πίσω ήταν το Σύνθρονο. Μετά την θαυμαστή αυτή αιώρηση ο Τίμιος Σταυρός επέστρεψε στην θέση του.

Η ιστορική αυτή αναφορά του θαύματος του Εσταυρωμένου στην Αγία Σοφία περιλαμβάνεται σε διάφορες ιστορικές πηγές, δύο εκ των οποίων είναι: “Itinéraires russes en Orient (1889) p.94-95” και “The church of Sancta Sophia, Constantinople: a study of Byzantine building (1894) p.104-105”.

Επιλογος

Στην σημερινή δεινή εποχή μας, της έλλειψης σεβασμού και φόβου Θεού, μέρες αποστασίας κλήρου και λαού, μέρες που προφήτευσαν πολλοί άγιοι πατέρες μας, όπως ο Πατροκοσμάς (Προφητεία 57) και ο Αββάς Παμβώ (Γεροντικόν Α’), ειδικά σε τέτοιες μέρες, ο Κύριος μας πότε δεν εγκαταλείπει τα πιστά παιδιά Του και παρέχει θεία προστασία και παρηγορία.

Έτσι σήμερα επιβεβαιώνεται, ότι ο Εσταυρωμένος Χριστός μας, φρόντισε ήδη πριν 9 αιώνες με αυτό το ασύλληπτο θεοσημείο Του εντός του Ιερού Βήματος της Αγίας Σοφίας, να μας προσφέρει θεία παρηγορία και επισφραγίσει, ότι η σύγχρονη σκανδαλώδης εκδίωξη του Εσταυρωμένου από το Ιερό Βήμα (η οποία ουσιαστικά ξεκίνησε από το 2022) δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια καινοφανής κακοδοξία.

Η Χάρις και η προστασία του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού να μας φυλάττει.

Αμήν!

Νικόλαος Μάρκου

Πηγές:

[1] Ευγενίου Μιχαήλ Αντωνιάδη (1908) Έκφρασις της Αγίας Σοφίας (σελ. 125-126), https://medusa.libver.gr/iguana/www.main.cls?surl=search&p=2cafc322-e6e4-433a-9fcf-b8b0e4d5c7da#recordId=3.1279&srchDb=3

[2] Bob Atchison, Antony of Novgorod Description of Hagia Sophia in 1200, https://www.pallasweb.com/deesis/anthony-of-novgorod-description-of-hagia-sophia.html

[3] W. R. Lethaby & Harold Swainson (1894), The church of Sancta Sophia, Constantinople: a study of Byzantine building, p.104-105, https://archive.org/details/gri_33125001110812/page/104/mode/2up

[4] Khitrowo, B. De (1889), Itinéraires russes en Orient, Société de l'Orient latin, p.94-95, Paris, France, https://archive.org/details/itinerairesrusse00khit/page/n3/mode/2up

Πνευματική αφύπνιση