- «Ο άνθρωπος κεκελευσμένος Θεός εστί», δηλαδή ο άνθρωπος έχει κληθεί για να γίνει κατά χάριν Θεός, άγιος
Στην Ορθόδοξη Πατερική Θεολογία μας πνευματικός αγώνας λέγεται ο αγώνας του ανθρώπου για την πάταξη των παθών, ψυχικών και σωματικών, με στόχο την απόκτηση του Αγίου Πνεύματος.
Ο Μέγας Βασίλειος, σαφώς καταφάσκοντας τον πνευματικό αγώνα σημειώνει: «Ο άνθρωπος κεκελευσμένος θεός εστί», δηλαδή ο άνθρωπος έχει κληθεί για να γίνει κατά χάριν θεός, άγιος.
Ο αγώνας αυτός, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Νύσσης, σχετίζεται με το καθ’ ομοίωσιν, δηλαδή πιο απλά με το γεγονός ότι ο άνθρωπος πρέπει με την άσκηση να καταφέρει, χρησιμοποιώντας σωστά τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του κατ’ εικόνα, να φτάσει στην ομοίωση με τον Θεό. Επισημαίνει ο ιερός πατήρ: «Έχω εντρυφήσει στο κατ’ εικόνα, γίγνομαι δε τη προθέσει και εις το καθ’ ομοίωσιν». Ο πνευματικός αγώνας, κατά τον Μέγα Βασίλειο, προϋποθέτει προθυμία και βίωση της κατά Θεόν κακοπάθειας. Οπωσδήποτε δε σ’ αυτό τον αγώνα δεν χωρεί η πνευματική νωχέλεια. Υπογραμμίζει και πάλι ο ιερός πατήρ: «Ουδείς καθεύδων έστησε τρόπαια. Πόνοι γεννούσιν δόξαν και κάματοι προξενούσιν στεφάνους».
Από την πλευρά τη δική του, ο ιερός Χρυσόστομος θα υποστηρίξει πως ο πνευματικός αγώνας
συμφαίνεται με τη νήψη, δηλαδή την πνευματική επαγρύπνηση και την άσκηση των αρετών. Θα σημειώσει για αυτό ο ιερός πατήρ: «Δει γαρ ημίν και αρετής και πολλής φιλοσοφίας». Εξάλλου ο άγιος Πέτρος ο Δαμασκηνός, στον τρίτο τόμο της Φιλοκαλίας, θα τονίσει πως σε τούτο τον αγώνα τίποτε δεν εξασφαλίζει τη νίκη, όσο η πνευματική γενναιότητα που συνοδεύεται από την βαθιά πίστη, όπως και τίποτε δεν επιφέρει την αποτυχία, όσο ο ατομικισμός και η δειλία. Μας πληροφορεί επί τούτου ο ιερός πατήρ: «Ουδέν ούτως ακόπως κατασκευάζει την νίκη ως η ευτολμία μετά βεβαίας πίσιεως και ουδέν η ήττα ως η φιλαυτία και η εκ της απιστίας δειλία».
Αξίζει επίσης να τονισθεί πως, σύμφωνα με όσα ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής καταθέτει στον δεύτερο τόμο της Φιλοκαλίας, όταν ο άνθρωπος βιώνει τον πνευματικό αγώνα, τότε έχει τον νου του προσηλωμένο στην αγάπη του Θεού και καταφρονεί τα γήινα και εμπαθή. «Ο έχων τον νουν αυτού προσηλωμένον εις την του Θεού αγάπην, καταφρονεί πάντων των ορωμένων». Τέλος, ο άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος, στο έργο του «Περί των εντολών του Χριστού Λόγοι 10», επισημαίνει πως ο πνευματικός αγώνας συνδέεται με τη στενή και τεθλιμμένη οδό για την οποία κάνει λόγο ο Χριστός, και που δεν είναι τίποτε άλλο παρά η φυλακή των εντολών, δηλαδή η τήρηση των εντολών Του διά των οποίων επιτυγχάνεται η άρση των σαρκικών ηδονών. Αναφέρει για αυτό: «Τεθλιμμένη οδός εστί η φυλακή των εντολών, δι’ ων περικόπτονται ολικώς αι σαρκικαί ηδοναί και προσγίγνεται η άρνησις των επιγείων παθών».
Τώρα, σε αυτόν τον αγώνα, σημαντικός είναι και ρόλος της διδασκαλίας του λόγου του Θεού. Ο Μέγας Βασίλειος υποστηρίζει για αυτό: «Η ομοίωσις δε ουκ άνευ γνώσεως, η δε γνώσις εκ των διδαγμάτων γίγνεται». Δηλαδή, η θέωση και ο αγιασμός δεν επιτυγχάνονται χωρίς τη γνώση των διδαγμάτων, δηλαδή χωρίς τη γνώση των λόγων του Θεού, που εξασφαλίζει με την διδασκαλία Του.
Ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος, στα περίφημα Ασκητικά του, μας πληροφορεί πως η διδασκαλία του λόγου του Θεού απαιτεί και το ανάλογο πνευματικό επίπεδο αυτού που τον εκφέρει, ώστε να αποτελέσει σημαντική βοήθεια για αυτόν που αγωνίζεται πνευματικά. Γράφει ο ιερός πατήρ: «Μη παράδος τιμή, όπερ ούπω κατέλαβες». Σε ένα ανάλογο ύφος, πριν απ’ αυτόν, ο ιερός Χρυσόστομος, μιλώντας για τη διδασκαλία του λόγου του Θεού αναφέρει: «Ο λόγος που αρθρώνουμε για τον Θεό είναι θυσία ευώδης και μάλιστα σπουδαιότατη. Αυτή όμως η θυσία πρέπει να προσφέρεται από καθαρή ψυχή». Συνεχίζοντας δε, επισημαίνει: «Όπως τα στεφάνια πρέπει να έχουν άνθη καθαρά, αλλά όχι μόνον τα άνθη να είναι καθαρά, αλλά και τα χέρια που τα προσφέρουν, έτσι και με τους λόγους, πρέπει η ψυχή που τους αναπέμπει να είναι καθαρή».
Ο λόγος του Θεού εμπεριέχεται στην Αγία Γραφή, στα συγγράμματα των θεοφόρων Πατέρων και στους βίους των Αγίων. Έτσι, για την Αγία Γραφή, ο άγιος Πέτρος ο Δαμασκηνός μας πληροφορεί: «Όσα τω Θεώ πρέπουσιν, διδάσκει η Αγία Γραφή τον άνθρωπον, ίνα ούτος θέσει θεός γένηται». Για τα συγγράμματα των θεοφόρων Πατέρων, ο άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης, στο έργο του Κλίμαξ, επισημαίνει: «Δια αυτών το φρόνημα των ανθρώπων που τα μελετούν γίνεται ταπεινότερον». Τέλος, οι βίοι των Αγίων, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Νύσσης «σαν φωτεινό λυχνάρι μας δείχνουν τον δρόμο προς τον ουρανό». Για αυτό ακριβώς, και ο λόγος που εκφέρουμε εμείς οι δάσκαλοι των θρησκευτικών, δεν πρέπει να είναι λόγος στοχαστικός ή ηθικός ή κοινωνικός, αλλά να εκφράζει, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, τη λεγάμενη φιλόσοφον θεολογία, δηλαδή ο λόγος μας πρέπει να είναι μια συνεχής αναφορά στον λόγο της Γραφής και των Πατέρων που μόνον αυτός βοηθά στον πνευματικό αγώνα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου