Η Φιλορθόδοξη Εταιρεία ιδρύθηκε μυστικά τον Ιούνιο του 1839. Ήταν μια μυστική οργάνωση με δομή που θύμιζε τη Φιλική Εταιρεία, με στόχο την προστασία της Ορθοδοξίας (πίεση στον ρωμαιοκαθολικό Όθωνα να ασπαστεί το ορθόδοξο δόγμα ή να παραιτηθεί υπέρ ενός ορθόδοξου ηγεμόνα) και την οργάνωση απελευθερωτικών κινημάτων στις αλύτρωτες ακόμη περιοχές (Ήπειρο, Θεσσαλία, Μακεδονία). Βασικός συντελεστής ήταν ο Γεώργιος Καποδίστριας*, αδελφός του Ιωάννη Καποδίστρια, ο Ν. Ρενιέρης, και ο Νικηταράς, ο οποίος λόγω του τεράστιου κύρους του στο λαό και τους αγωνιστές ανέλαβε τη στρατιωτική αρχηγία της.
Η Εταιρεία σχεδίαζε να δράσει στις αρχές του 1840, ωστόσο, τον Δεκέμβριο του 1839, ένα από τα μέλη της, ο Μιχαήλος Παππάς, γιος του γνωστού αγωνιστή Εμμανουήλ Παππά ,πρόδωσε την οργάνωση παραδίδοντας στις αρχές έγγραφα. Στις 23 Δεκέμβρη 1839, ο Νικηταράς συνελήφθη με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. Η δίκη των μελών της Φιλορθόδοξης Εταιρείας ξεκίνησε τον Ιούλιο του 1840, στην οποία οι κατηγορίες κατέρρευσαν, καθώς οι δικαστές αποδέχθηκαν ότι η οργάνωση δεν είχε προλάβει να ολοκληρώσει τη συγκρότησή της ούτε είχε καταλήξει σε συγκεκριμένο εκτελεστικό σχέδιο δράσης. Ο Νικηταράς αθωώθηκε πανηγυρικά. Η απόφαση αυτή προκάλεσε την οργή της κυβέρνησης και του παλατιού.
Παρά τη δικαστική αθώωση, η εξουσία αρνήθηκε να τον αφήσει ελεύθερο. Με βασιλικό διάταγμα, ο Νικηταράς θεωρήθηκε «επικίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια» και μεταφέρθηκε υπό περιορισμό και αυστηρή επιτήρηση στις φυλακές της Αίγινας για άλλους 14 μήνες. Οι συνθήκες κράτησής του ήταν απάνθρωπες. Η υγεία του κλονίστηκε ανεπανόρθωτα, εμφάνισε σοβαρό διαβήτη με αποτέλεσμα να χάσει σχεδόν ολοκληρωτικά την όρασή του. Όταν τελικά αποφυλακίστηκε τον Σεπτέμβριο του 1841, ο θρυλικός ήρωας είχε μετατραπεί σε ένα σωματικό ράκος. Kάποια μέρα, οι δεσμοφύλακες επέτρεψαν στη γυναίκα του, την Αγγελίνα, και στην κόρη του να τον επισκεφτούν. Όταν η κόρη του αντίκρισε υπέστη τόσο μεγάλο σοκ που τρελάθηκε.
Παρά το γεγονός ότι μετά την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου (1843) του απονεμήθηκε ο βαθμός του υποστράτηγου, η σύνταξή του ήταν πενιχρή. Η εξουσία, δείχνοντας τρομερή αχαριστία, του έδωσε τελικά «άδεια επαιτείας» για να ζητιανεύει κάθε Παρασκευή έξω από τον ναό της Ευαγγελίστριας στον Πειραιά, προκειμένου να ζήσει την οικογένειά του, μέχρι τον θάνατό του το 1849.
Η προδοσία του Μιχαήλου Παππά**
----------------------------------------------------------------------
Οι Άγγλοι κατάσκοποι*** υπό τον πρέσβη Λάιονς και ο Διευθυντής της Αστυνομίας Νικόλαος Σχινάς, αδελφός του Κωνσταντίνου Σχινά, παρακολουθούσαν ήδη τις κινήσεις της Φιλορθόδοξης Εταιρείας. Εντόπισαν τον Παππά ως τον πιο αδύναμο κρίκο.
{Γιατί το έκαναν οι Άγγλοι; Γιατί δεν ήθελαν τα σύνορα να επεκταθούν σε Θεσσαλία, Ήπειρο, Μακεδονία. Γι'αυτούς η ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν γεωπολιτικός σκοπός}.
Οι ιστορικές πηγές και η έρευνα δείχνουν ότι η προδοσία του Μ. Παππά οφειλόταν σε ένα κράμα οικονομικής εξαθλίωσης, πολιτικής χειραγώγησης και προσωπικής αδυναμίας. Ο Μιχαήλος είχε βρεθεί στην Αθήνα πάμπτωχος, γεμάτος χρέη και χωρίς κρατική μέριμνα μετά την Επανάσταση. Οι πολιτικές παρατάξεις γνώριζαν την οικονομική του απελπισία. Τον πίεσαν, τον εκφόβισαν με συλλήψεις και στη συνέχεια του προσέφεραν πλήρη ασυλία και ανταμοιβές (όπως διαγραφή χρεών και διορισμό) αν τους παρέδιδε το αρχείο της οργάνωσης.
Η ελληνική κοινωνία της εποχής —που σεβόταν βαθύτατα τη μνήμη του πατέρα του— τον περιφρόνησε και τον στιγμάτισε ως προδότη που έστειλε στο εδώλιο τον αγνό Νικηταρά και τους υπόλοιπους αγωνιστές.
Γιατί ήταν η «τελευταία» αντίσταση;
-------------------------------------------------------------------
Μετά την ήττα της Φιλορθόδοξης Εταιρείας (1840) και την καταστολή του κινήματος του Παπουλάκου και του Φλαμιάτου (1852), η εθνική πτέρυγα εξοντώθηκε. Οι μεγάλοι πολεμιστές του '21 είτε πέθαναν είτε περιθωριοποιήθηκαν. Ο Κοσμάς Φλαμιάτος μάλλον δηλητηριάστηκε στη φυλακή και άλλοι φυλακίστηκαν (Άγιος Χριστόφορος Παπουλάκος).
Ο Ιωάννης Κωλέττης, ηγέτης του Γαλλικού Κόμματος, οικειοποιήθηκε πολιτικά την απελευθέρωση ελληνικών εδαφών με τη διατύπωση της "Μεγάλης Ιδέας", κάτι που ήταν πρόταγμα για την εθνική πτέρυγα.
Συμπερασματικά
-------------------------------------------------------------------------
Τα γεγονότα αυτά σφράγισαν την πορεία της νεότερης Ελλάδας. Το ελλαδικό κράτος επικράτησε οριστικά ως κράτος- πελάτης. Η Ελλάδα δεν απέτυχε να εφαρμόσει ένα καλό "εκσυχρονιστικό" κρατικό μοντέλο. Πέτυχε να εφαρμόσει πιστά ένα κρατικό μοντέλο σχεδιασμένο να αναπαράγει την εξάρτηση.
* Ο Γεώργιος Καποδίστριας εξορίστηκε.
** Ο Μιχαήλος Παππάς είχε παρόμοιο προφίλ με τον Γ. Μαυρομιχάλη (γιοι επιφανών Αγωνιστών του '21, χρέη, ασταθείς χαρακτήρες).
*** Ο Κωλέττης μέσω του δικτύου του, το γνώριζε πριν τους Άγγλους αλλά δεν το αποκάλυπτε γιατί ήθελε να επωφεληθεί πολιτικά από τη διαμάχη.
[Πηγές: στορία του Ελληνικού Έθνους (Εκδοτική Αθηνών, Τόμος ΙΓ΄, σελ. 74–77 & Δημήτρης Φωτιάδης – «Όθωνας - Η Μοναρχία» (Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος), σελ. 320–335 & Γεώργιος Α. Ράλλης – «Δικαστικοί Λόγοι και Αποφάσεις» & John A. Petropulos – «Πολιτική και συγκρότηση κράτους στο Ελληνικό Βασίλειο (1833-1843)» (ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ), σελ. 380–395 & Επιστολές & Αναφορές Sir Edmund Lyons (Public Record Office / Foreign Office Papers, London - FO 32 series) & «Ορθοδοξία και Δύση στη νεώτερη Ελλάδα» (Εκδόσεις Δόμος) & Επισκόπου Αυγουστήνου Καντιώτου – «Ο Όσιος Χριστόφορος ο Παπουλάκος» & Έλλη Σκοπετέα – «Το "Πρότυπο Βασίλειο" και η Μεγάλη Ιδέα» , Εκδόσεις Πολύτυπο]
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου