on 12/03/2026
(Post credit: Challiyan | wikipedia.org)
Με αφορμή τη συζήτηση που έχει ανοίξει σχετικά με την παρουσία της πικροδάφνης σε σχολεία, πάρκα και άλλους δημόσιους χώρους πρασίνου, η Ελληνική Βοτανική Εταιρεία προχώρησε σε δημόσια παρέμβαση, εκφράζοντας τον προβληματισμό και τη διαφωνία της απέναντι στη σύσταση για την απομάκρυνση του φυτού.
Στην ανακοίνωσή της επισημαίνει ότι το ζήτημα της τοξικότητας ορισμένων φυτών είναι γνωστό στην επιστημονική κοινότητα εδώ και αιώνες και τονίζει πως η ενημέρωση και η περιβαλλοντική εκπαίδευση αποτελούν πιο αποτελεσματικό και ορθολογικό τρόπο διαχείρισης του θέματος από την απομάκρυνση φυτών από το αστικό πράσινο.
Ακολουθεί η ανακοίνωση της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρείας.
«Η Ελληνική Βοτανική Εταιρεία εκφράζει τον προβληματισμό και την αντίθεσή της στη σύσταση για την απομάκρυνση της πικροδάφνης από δημόσιους χώρους πρασίνου.
Έκπληξη προκάλεσε η πρόσφατη έκθεση του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (Ε.Ο.Δ.Υ.) σχετικά με την τοξικότητα της πικροδάφνης και η σύστασή του για την απομάκρυνσή της από σχολεία, κήπους, πάρκα και γενικώς από περιοχές όπου συχνάζουν παιδιά, καθώς και την αντικατάστασή της με άλλα, «μη τοξικά» φυτά. Θεωρούμε ότι το μήνυμα που διαχέει προς την κοινωνία, δημιουργεί άσκοπο πανικό και φόβο, καθώς προτάσσει τη σύσταση για την απομάκρυνση ενός φυτού που καλλιεργείται ευρύτατα σε δημόσιους χώρους πρασίνου, αντί πρωτίστως να ενημερώνει για τις πιθανές επιβλαβείς συνέπειες από την κατανάλωσή του.
Στην έκθεση αναφέρονται ζητήματα γνωστά στην επιστημονική κοινότητα ήδη από την αρχαιότητα, καθώς είναι αρκετά συνηθισμένο ορισμένοι φυτικοί οργανισμοί να προστατεύονται από τους θηρευτές τους συνθέτοντας τοξικές ουσίες (αλκαλοειδή) οι οποίες δημιουργούν προβλήματα στην υγεία όποιου ζωικού οργανισμού τα καταναλώσει. Πολλά από αυτά τα φυτά είναι κοινά και στο αστικό περιβάλλον, σε πάρκα και δεντροστοιχίες.
Η Nerium oleander όπως είναι το επιστημονικό όνομα της πικροδάφνης, είναι συχνά γνωστή και με άλλες ονομασίες όπως ροδοδάφνη ή φάκα, στην Κρήτη. Από τον αρχαίο φιλόσοφο Θεόφραστο αναφέρεται ως «δάφνη η αγρία», ενώ ο Διοσκουρίδης την αναφέρει ως «νήριον», «ροδοδάφνη» ή «ροδόδενδρον». Η τοξικότητα και οι θεραπευτικές ιδιότητες της πικροδάφνης είναι γνωστές από την αρχαιότητα, ενώ εκτιμήθηκε ιδιαίτερα ως φάρμακο από τους Άραβες γιατρούς. Στην Ευρώπη έγινε ευρύτερα γνωστή τον 19ο αιώνα, μετά την απομόνωση του δραστικού συστατικού της, της ολεανδρίνης. Η υψηλή τοξικότητά της είναι ίσως ο λόγος για τον οποίο η πικροδάφνη παρόλο που έχει φαρμακευτικές ιδιότητες (καρδιοτονωτικές και διουρητικές) δεν χρησιμοποιείται πολύ στη φαρμακευτική.
Η πικροδάφνη είναι ένα χαρακτηριστικό φυτό των παραμεσόγειων χωρών. Οι φυσικοί της βιότοποι δεν είναι τα πρανή των εθνικών οδών, ούτε τα πάρκα και οι πλατείες αστικών περιοχών. Αυτοφύεται κυρίως σε ποταμούς μόνιμης ή παροδικής ροής (χείμαρροι), όπου συχνά χαρακτηρίζει τη βλάστηση, δημιουργώντας μεγάλου μήκους «δάση στοές». Η πικροδάφνη ως μεσογειακό φυτό, έχει μεγάλη ανθεκτικότητα στην παρατεταμένη ξηρασία, δεν έχει υψηλές απαιτήσεις στην καλλιέργεια και την ανάπτυξή της, ενώ επιπλέον είναι εξαιρετικά ανθεκτική στη ρύπανση των αστικών περιοχών. Οι λόγοι αυτοί, σε συνδυασμό με τα πανέμορφα, συνήθως ρόδινα, άνθη της είναι εκείνοι για τους οποίους η πικροδάφνη είναι ένα ιδιαιτέρως δημοφιλές φυτό και καλλιεργείται ευρύτατα σε περιοχές με έντονη ανθρώπινη παρουσία.
Η Ελληνική Βοτανική Εταιρεία ως επιστημονικό σωματείο έχει ως στόχους την προώθηση της βοτανικής επιστήμης και έρευνας, αλλά και την παρέμβαση στην κοινωνία με ενημέρωση και ευαισθητοποίηση γύρω από ζητήματα που αφορούν το φυσικό περιβάλλον και κυρίως τον κόσμο των φυτών. Θεωρούμε κατά συνέπεια ότι τόσο σε ό,τι αφορά την πικροδάφνη αλλά και τα φυτά γενικότερα, θα πρέπει να προτάσσεται η ενημέρωση της κοινωνίας και ειδικά των δασκάλων και καθηγητών, των μαθητών σχολείων, αλλά και των γονέων, με ψύχραιμο και ορθολογικό τρόπο αναφορικά με τις πιθανές επιβλαβείς συνέπειες από την κατανάλωση φυτών των οποίων δεν γνωρίζουμε τις ιδιότητες. Και αυτό θα πρέπει να ισχύει ως γενικός κανόνας και να μην εντοπίζεται μόνο σε έναν ή δύο φυτικούς οργανισμούς. Η ενημέρωση μπορεί να γίνει με πιο εύκολο, οικονομικά πιο συμφέροντα και λιγότερο εχθρικό προς το αστικό πράσινο τρόπο, από την απομάκρυνση αγνώστου αριθμού ατόμων πικροδάφνης. Ο τρόπος αυτός μπορεί να είναι:
- η ενημέρωση στα σχολεία σχετικά με τη «συμπεριφορά» απέναντι σε φυτά στο αστικό ή το φυσικό περιβάλλον (πχ. δεν κόβουμε, δεν δοκιμάζουμε ό,τι δεν ξέρουμε κ.ο.κ.), καθώς υπάρχουν περιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες παρενέργειες ή δηλητηρίαση.
- η διοργάνωση ενημερωτικών και εκπαιδευτικών ημερίδων και η διανομή σχετικών φυλλαδίων
- η εισαγωγή μαθημάτων που θα ενημερώνουν και θα εξοικειώνουν τους μαθητές σε θέματα που συνδέουν την ανθρώπινη υγεία με το φυσικό περιβάλλον.
Η Ελληνική Βοτανική Εταιρεία είναι διατεθειμένη και μπορεί να συνδράμει στην προσπάθεια αυτή εφόσον κάτι τέτοιο κριθεί απαραίτητο από την Πολιτεία.
Εκ μέρους του Δ.Σ. της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρείας
Ο Πρόεδρος
Καθ. Παναγιώτης Διον. Δημόπουλος»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου