Διαβάστε τη σελίδα 7 στα δελτία της ΕΛΣΤΑΤ για την ανεργία. Εκεί που σταματάνε τα δελτία ειδήσεων.
(Όταν η ΔΥΠΑ πληρώνει επίδομα ανεργίας σε ανθρώπους που δεν εμφανίζονται όλοι στον επίσημο δείκτη της ΕΛΣΤΑΤ, δεν έχουμε απλώς διαφορά μεθόδου. Έχουμε την πραγματικότητα να ξεβρακώνει τον δείκτη.)
του Μιχάλη Χαιρετάκη
Σε προηγούμενο άρθρο μου εξήγησα πώς υπολογίζεται η ανεργία στην Ελλάδα — όχι από ενιαίο διοικητικό μητρώο όλων των ανθρώπων χωρίς εργασία, αλλά μέσω δειγματοληπτικής έρευνας νοικοκυριών, με συγκεκριμένα φίλτρα ταξινόμησης — και γιατί η ΕΛΣΤΑΤ εμφανίζει πολύ λιγότερους ανέργους από όσους καταγράφει η ΔΥΠΑ στα μητρώα της.
Σήμερα δεν θα επαναλάβω τα ίδια. Θα κάνω κάτι καλύτερο: θα αφήσω την ίδια την ΕΛΣΤΑΤ να μιλήσει. Γιατί αν κάποιος βάλει τον κόπο να ξεπεράσει την πρώτη σελίδα των δελτίων τύπου της, θα ανακαλύψει ότι η ίδια δημοσιεύει τα στοιχεία που φωτίζουν όσα ο τίτλος της αφήνει στο σκοτάδι.
Αυτό που ακούτε
Δ' τρίμηνο 2025: η ανεργία στο 8,3%. Μειωμένη από 9,5% πέρυσι. Χειροκροτήματα.
Αυτό που δεν ακούτε
Στη σελίδα 7 του ίδιου δελτίου τύπου υπάρχει ο Πίνακας 4 — «Χαρακτηριστικά Ανέργων». Εκεί μαθαίνουμε ότι από τους 394.894 ανέργους που η ΕΛΣΤΑΤ αναγνωρίζει:
Οι 229.100 — ποσοστό 58% — ψάχνουν δουλειά πάνω από ένα χρόνο. Είναι μακροχρόνια άνεργοι. Εκ των οποίων 100.100 ψάχνουν πάνω από τέσσερα χρόνια. Εκατό χιλιάδες άνθρωποι, τέσσερα και πλέον χρόνια, χωρίς δουλειά. Η ανεργία έπεσε, αλλά αυτοί παραμένουν.
Οι 133.500 — ένας στους τρεις — δεν απολύθηκαν. Απλώς τελείωσε η σύμβασή τους. Ήταν «περιορισμένης διάρκειας». Πέντε μήνες εδώ, τρεις μήνες εκεί, και μετά πάλι στην ουρά.
Και μόνο 59.500 — ποσοστό 15,1% — λαμβάνουν κάποιο επίδομα ή βοήθημα. Οι υπόλοιποι 335.400 είναι άνεργοι χωρίς κανένα εισόδημα. Ακόμα και με τα δικά της κριτήρια, η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει ότι πέντε στους έξι ανέργους δεν παίρνουν τίποτα.
(Όλα τα στοιχεία: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εργατικού Δυναμικού Δ' τριμήνου 2025, Πίνακας 4, σελ. 7)
Το παράδοξο με τα επιδόματα: ποιος λέει αλήθεια;
Ας μείνουμε λίγο σε αυτό το νούμερο — τους 59.500 που η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει ως ανέργους με επίδομα. Γιατί την ίδια ακριβώς περίοδο, τον Δεκέμβριο 2025, η ΔΥΠΑ δημοσιεύει ότι πλήρωσε επίδομα ανεργίας σε 248.396 ανθρώπους (ΔΥΠΑ, Στατιστικά Στοιχεία Εγγεγραμμένης Ανεργίας Δεκεμβρίου 2025).
Ας γράψουμε τους αριθμούς δίπλα-δίπλα:
Η ΔΥΠΑ πληρώνει επίδομα ανεργίας σε: 248.396 ανθρώπους. Η ΕΛΣΤΑΤ μετράει ανέργους που λαμβάνουν επίδομα: 59.500.
Διαφορά: 188.896 άνθρωποι.
Σχεδόν 189.000 άνθρωποι εισπράττουν επίδομα ανεργίας από το ελληνικό κράτος. Το κράτος τους πληρώνει επειδή τους αναγνωρίζει ως ανέργους. Αλλά η στατιστική μεθοδολογία δεν τους ταξινομεί όλους ως ανέργους στον επίσημο δείκτη.
Αυτό μας αφήνει με δύο ερωτήματα, και τα δύο ενοχλητικά:
Αν αυτοί οι 189.000 δεν είναι πραγματικά άνεργοι, τότε γιατί τους πληρώνει το κράτος; Μήπως η ΔΥΠΑ μοιράζει χρήματα σε μη δικαιούχους; Και αν ναι, πού είναι ο έλεγχος;
Αν όμως είναι πραγματικά άνεργοι — και το κράτος ορθά τους πληρώνει — τότε γιατί η στατιστική τους εξαφανίζει; Πώς γίνεται κάποιος να είναι αρκετά άνεργος για να παίρνει χρήματα, αλλά όχι αρκετά άνεργος για να μετρηθεί;
Η απάντηση, φυσικά, βρίσκεται στα φίλτρα του ερωτηματολογίου. Αρκεί να δούλεψες μία ώρα εκείνη τη βδομάδα. Αρκεί να μη σημείωσες ότι «αναζήτησες ενεργά εργασία τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες». Αρκεί μια μόνο λάθος απάντηση — και ενώ συνεχίζεις να εισπράττεις επίδομα ανεργίας, στατιστικά παύεις να υπάρχεις ως άνεργος.
Κανείς δεν εξαπατά κανέναν. Απλώς οι δύο φορείς του ίδιου κράτους μιλάνε διαφορετικές γλώσσες. Η ΔΥΠΑ μιλάει τη γλώσσα του διοικητικού μητρώου. Η ΕΛΣΤΑΤ μιλάει τη γλώσσα του ερωτηματολογίου. Η κοινωνία, όμως, ζει τη γλώσσα του λογαριασμού που δεν βγαίνει. Και στα δελτία ειδήσεων μπαίνει πάντα η δεύτερη.
(Στοιχεία: ΕΛΣΤΑΤ, Δ' τρίμηνο 2025, Πίνακας 4, σελ. 7 / ΔΥΠΑ, Στατιστικά Εγγεγραμμένης Ανεργίας, Δεκέμβριος 2025)
Κάποιος θα μπορούσε να πει: «Μα αυτοί οι παραπάνω είναι οι εποχικοί — ξενοδοχοϋπάλληλοι, σερβιτόροι, που τον χειμώνα παίρνουν επίδομα αλλά δεν είναι πραγματικά άνεργοι.» Εύλογη σκέψη. Ας την ελέγξουμε.
Πάμε στο καλοκαίρι, τον Σεπτέμβριο του 2025 — μέσα στο Γ' τρίμηνο, πλήρης τουριστική σεζόν, ξενοδοχεία ανοιχτά, σερβιτόροι στη δουλειά τους. Αν το πρόβλημα ήταν οι εποχικοί, εδώ θα έπρεπε να εξαφανιστεί.
Δεν εξαφανίζεται.
Τον Σεπτέμβριο 2025, η ΔΥΠΑ πλήρωσε επίδομα ανεργίας σε 171.667 ανθρώπους. Από αυτούς, οι εποχικοί τουριστικών επαγγελμάτων ήταν μόλις 5.751 — ποσοστό 3,4%. Οι υπόλοιποι 165.916 ανήκαν σε κοινούς ανέργους και άλλες κατηγορίες επιδοτούμενων ανέργων (ΔΥΠΑ, Στατιστικά Εγγεγραμμένης Ανεργίας Σεπτεμβρίου 2025).
Την ίδια περίοδο, η ΕΛΣΤΑΤ μετρούσε στο Γ' τρίμηνο 2025 περίπου 51.000 ανέργους που λαμβάνουν επίδομα (ΕΛΣΤΑΤ, Δ' τρίμηνο 2025, Πίνακας 4, σελ. 7, στήλη Γ' τριμήνου 2025).
Ας γράψουμε και αυτούς τους αριθμούς δίπλα-δίπλα:
ΔΥΠΑ πληρώνει επίδομα σε επιδοτούμενους εκτός εποχικών τουριστικών επαγγελμάτων: 165.916ΕΛΣΤΑΤ μετράει ανέργους με επίδομα: ~51.000
Διαφορά: ~115.000 άνθρωποι — στην καρδιά του καλοκαιριού, χωρίς τους εποχικούς τουριστικών επαγγελμάτων στη μέση.
Δεν είναι λοιπόν μόνο οι εποχικοί του τουρισμού. Η διαφορά παραμένει μεγάλη ακόμη και όταν τους αφαιρέσουμε. Αυτό δείχνει ότι δεν μιλάμε για μια απλή εποχική ιδιομορφία, αλλά για βαθύτερη απόκλιση ανάμεσα στο διοικητικό μητρώο της ΔΥΠΑ και στον στατιστικό ορισμό της ανεργίας που εφαρμόζει η ΕΛΣΤΑΤ.
Η σελίδα 9: εκεί κρύβονται οι υπόλοιποι
Αλλά το πιο ενδιαφέρον βρίσκεται δύο σελίδες παρακάτω, στον Πίνακα 5: «Άτομα εκτός του εργατικού δυναμικού». Αυτοί είναι οι άνθρωποι που η ΕΛΣΤΑΤ δεν μετράει ούτε ως ανέργους ούτε ως εργαζόμενους. Τρία εκατομμύρια ψυχές κάτω των 75 ετών — 3.002.142, για την ακρίβεια.
Μέσα σε αυτό το πλήθος, η ίδια η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει:
182.900 άτομα που δηλώνουν ρητά ότι «θα ήθελαν να εργαστούν». Θέλουν δουλειά. Δεν μετριούνται.
97.000 άτομα που είναι «διαθέσιμα να αναλάβουν άμεσα εργασία» αλλά σταμάτησαν να ψάχνουν. Δεν μετριούνται.
28.600 άτομα που «αναζητούν εργασία» αλλά δεν μπορούν να ξεκινήσουν μέσα σε δύο εβδομάδες — γιατί φροντίζουν παιδιά, γιατί ψάχνουν ακόμα παιδικό σταθμό, γιατί τελειώνουν μια εκπαίδευση. Δεν μετριούνται.
(Όλα τα στοιχεία: ΕΛΣΤΑΤ, Δ' τρίμηνο 2025, Πίνακας 5, σελ. 9)
Αυτά τα 125.600 άτομα εμπίπτουν σε αυτό που διεθνώς ονομάζεται «δυνητικό εργατικό δυναμικό» — άνθρωποι που θέλουν να δουλέψουν αλλά αποτυγχάνουν σε ένα μόνο κριτήριο του ερωτηματολογίου. Εξαφανίζονται από τα ποσοστά.
Αν τους πρόσθετε κάποιος στους «επίσημους» ανέργους, η ανεργία δεν θα ήταν 8,3%. Θα ήταν πάνω από 10%.
Το μέτρο που αλλάζει κάθε τρεις μήνες
Υπάρχει όμως κι ένα ακόμα στοιχείο που κάνει τη σύγκριση ποσοστών μεταξύ τριμήνων ιδιαίτερα προβληματική. Στη σελίδα 10 του δελτίου, στις «Επεξηγηματικές Σημειώσεις», η ΕΛΣΤΑΤ σημειώνει ότι από το 2021 «το πλήθος των μελετώμενων χαρακτηριστικών και των σχετικών ερωτήσεων μεταβάλλεται κάθε τρίμηνο».
Ας το σκεφτούμε αυτό για ένα λεπτό. Μετράμε την ανεργία με ερωτηματολόγιο. Το ερωτηματολόγιο αλλάζει κάθε τρεις μήνες. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο βασικός δείκτης παύει αυτομάτως να είναι συγκρίσιμος. Σημαίνει όμως ότι όποιος παρουσιάζει την ανεργία σαν ένα απλό, καθαρό, μονοσήμαντο νούμερο — χωρίς να διαβάζει τις υποσημειώσεις και τις αλλαγές στη δομή της έρευνας — πουλάει βεβαιότητα εκεί όπου υπάρχει μεθοδολογία.
(Στοιχείο: ΕΛΣΤΑΤ, Δ' τρίμηνο 2025, Επεξηγηματικές Σημειώσεις, σελ. 10. Πανομοιότυπη διατύπωση στο Α' τρίμηνο 2025, σελ. 10)
Οι βοηθοί που δεν πληρώνονται αλλά «εργάζονται»
Ένα τελευταίο στοιχείο, για να κλείσουμε. Στον Πίνακα 2 (σελ. 3) του Δ' τριμήνου 2025, μαθαίνουμε ότι 108.900 άτομα μετρούνται ως «απασχολούμενοι» στην κατηγορία «Βοηθός στην οικογενειακή επιχείρηση». Η ΕΛΣΤΑΤ ορίζει αυτούς τους ανθρώπους ως «άτομα που βοηθούν άλλο μέλος της οικογένειας στη λειτουργία της οικογενειακής επιχείρησης, υπό τον όρο ότι δεν κατατάσσονται ως μισθωτοί — δε λαμβάνουν μισθό και δεν έχουν άμεσο κέρδος από την επιχείρηση» (σελ. 12).
Διαβάστε το ξανά: δε λαμβάνουν μισθό. Δεν έχουν κέρδος. Αλλά μετριούνται ως εργαζόμενοι. Εκατόν οκτώ χιλιάδες και εννιακόσιοι άνθρωποι. Μάλιστα ο αριθμός τους μειώθηκε κατά 26,1% σε ένα χρόνο — πιθανότατα γιατί κάποιοι από αυτούς σταμάτησαν να βοηθούν, αφού δεν τους βοηθούσε κανείς.
Ένα ερώτημα, απλό
Δεν χρειάζεται να είσαι στατιστικολόγος για να καταλάβεις τι συμβαίνει. Αρκεί να διαβάσεις πέρα από την πρώτη σελίδα.
Την επόμενη φορά που θα ακούσετε ότι «η ανεργία μειώθηκε», θυμηθείτε: τα ίδια τα έγγραφα που ανακοινώνουν τη μείωση περιέχουν — λίγες σελίδες παρακάτω — τους αριθμούς που την απογυμνώνουν από την πανηγυρική της απλότητα. Δεν τους κρύβει κανείς. Απλώς δεν τους διαβάζει κανείς.
Και ίσως αυτό να είναι χειρότερο.
Πηγές
ΕΛΣΤΑΤ, «Έρευνα Εργατικού Δυναμικού: Δ' τρίμηνο 2025», Πειραιάς, 6 Μαρτίου 2026 — Πίνακες 1-5, Ορισμοί, Επεξηγηματικές Σημειώσεις
ΕΛΣΤΑΤ, «Έρευνα Εργατικού Δυναμικού: Α' τρίμηνο 2025», Πειραιάς, 5 Ιουνίου 2025 — Επεξηγηματικές Σημειώσεις
ΔΥΠΑ, «Στατιστικά Στοιχεία Εγγεγραμμένης Ανεργίας — Σεπτέμβριος 2025», Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης
ΔΥΠΑ, «Στατιστικά Στοιχεία Εγγεγραμμένης Ανεργίας — Δεκέμβριος 2025», Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης
ΔΥΠΑ, «Στατιστικά Στοιχεία Εγγεγραμμένης Ανεργίας — Μάρτιος 2026», Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου