Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΛΛΑΔΑ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026

Ο λιγνίτης πέθανε – Οι servers κληρονόμησαν την περιουσία του

Και τώρα πρέπει να μάθουμε ποιος σχεδίασε τη νέα ενεργειακή εποχή — και ποιος τελικά θα πληρώσει το κόστος της.

Ο Άγιος Δημήτριος Κοζάνης έσβησε. Οι μονάδες του ΑΗΣ σταμάτησαν, οι καδοφόροι των ορυχείων αποσύρθηκαν και μια ολόκληρη εποχή της ελληνικής ηλεκτροπαραγωγής πέρασε στην ιστορία. Για δεκαετίες η Δυτική Μακεδονία έδινε στην Ελλάδα λιγνίτη και φθηνό ηλεκτρισμό, διαθέτοντας γη, νερό και ανθρώπινη εργασία και πληρώνοντας ταυτόχρονα βαρύ περιβαλλοντικό και κοινωνικό τίμημα.

Μόνο που η μεγάλη ενεργειακή κατανάλωση δεν τελείωσε μαζί με τον λιγνίτη. Άλλαξε μορφή.

Στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 η ΔΕΗ και η Amazon Web Services υπέγραψαν δεσμευτικό Μνημόνιο Συνεργασίας για τη δημιουργία data center στον πρώην ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου. Η πρώτη φάση προβλέπει ισχύ 300 MW, με δυνατότητα διερεύνησης επέκτασης έως το 1 GW, δηλαδή έως 1.000 MW, υπό την προϋπόθεση οριστικών συμφωνιών, συνθηκών αγοράς, σύνδεσης με το δίκτυο και των απαιτούμενων εγκρίσεων.

Το 1 GW δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια. Είναι το μέγεθος που πρέπει να βρίσκεται στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης, γιατί πρόκειται για μια δυνητικά τεράστια νέα ηλεκτρική ζήτηση στον ίδιο χώρο όπου μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά συγκροτήματα της χώρας.

Και το σχέδιο αυτό δεν εμφανίστηκε ξαφνικά τον Σεπτέμβριο του 2026.

Ήδη από τις 3 Απριλίου 2025 η ίδια η ΔΕΗ είχε παρουσιάσει το στρατηγικό της σχέδιο για τη Δυτική Μακεδονία, ανακοινώνοντας mega data center 300 MW στον Άγιο Δημήτριο και αναφέροντας ρητά ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί σε giga data center έως 1.000 MW. Το data center παρουσιαζόταν τότε ως κεντρικό στοιχείο του νέου ενεργειακού και τεχνολογικού μοντέλου της περιοχής.

Αυτό γεννά ένα απλό αλλά κρίσιμο ερώτημα: πότε ακριβώς εντάχθηκε η προοπτική του 1 GW στον συνολικό ενεργειακό σχεδιασμό της Δυτικής Μακεδονίας και πώς συνδέθηκε χρονικά με την απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων;

Δεν υπάρχει τεκμηριωμένο στοιχείο που να αποδεικνύει ότι ο Άγιος Δημήτριος έκλεισε επειδή προοριζόταν για data center. Υπάρχει όμως μια αλληλουχία αποφάσεων που δικαιούται να εξεταστεί δημόσια: πότε αποφασίστηκε η οριστική παύση της λιγνιτικής παραγωγής, πότε σχεδιάστηκε το data center και πότε αποφασίστηκαν οι υποδομές που θα υποστηρίξουν τη νέα ενεργειακή ζήτηση.

Γιατί η ΔΕΗ, παράλληλα με το data center, σχεδίαζε ήδη ένα ολόκληρο νέο ενεργειακό σύστημα στην περιοχή: 2,13 GW φωτοβολταϊκών και συνολικά 860 MW έργων αποθήκευσης, μαζί με μπαταρίες και μεγάλης κλίμακας αντλησιοταμίευση στα πρώην λιγνιτικά πεδία.

Στο Ορυχείο Καρδιάς σχεδιάζεται έργο αντλησιοταμίευσης ισχύος 320 MW, με αξιοποίηση του πυθμένα του παλιού ορυχείου ως κάτω ταμιευτήρα. Στο Νότιο Πεδίο προβλέπεται αντίστοιχο έργο ισχύος 240 MW. Πρόκειται για υποδομές που μπορούν να αποθηκεύουν ηλεκτρική ενέργεια όταν υπάρχει διαθέσιμη παραγωγή και να την επιστρέφουν στο σύστημα όταν αυξάνεται η ζήτηση.

Έτσι, η μεταλιγνιτική Δυτική Μακεδονία δεν μετατρέπεται απλώς «από τον λιγνίτη στις ΑΠΕ». Διαμορφώνεται ένα νέο ενεργειακό οικοσύστημα από φωτοβολταϊκά, αποθήκευση, αντλησιοταμίευση, δίκτυα, φυσικό αέριο και ψηφιακές υποδομές, με ένα data center που μπορεί να φτάσει το 1 GW.

Και εδώ αρχίζει το πραγματικό ενεργειακό ερώτημα.

Η ΔΕΗ έχει ανακοινώσει ότι η AWS θα αγοράζει και η ΔΕΗ θα παρέχει ενέργεια μέσω μακροπρόθεσμων PPAs από ανανεώσιμες πηγές. Ένα PPA όμως είναι σύμβαση αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Δεν σημαίνει ότι ένα data center τέτοιου μεγέθους λειτουργεί έξω από το ηλεκτρικό σύστημα. Χρειάζεται σύνδεση, μετασχηματιστές, υποδομές, εφεδρείες, εξισορρόπηση και εγγυημένη αξιοπιστία τροφοδοσίας. Η ίδια η συμφωνία ΔΕΗ–AWS προβλέπει την εξασφάλιση της απαιτούμενης, αδιάλειπτης σύνδεσης με το δίκτυο.

Τί γίνεται όμως με το Target Model και το οριακό κόστος;

Στη χονδρεμπορική αγορά η τιμή εκκαθάρισης διαμορφώνεται από την οριακή μονάδα που απαιτείται για να καλυφθεί η ζήτηση. Όταν η φθηνότερη διαθέσιμη παραγωγή δεν επαρκεί, μια ακριβότερη μονάδα μπορεί να βρεθεί στην οριακή θέση και να καθορίσει την τιμή της αγοράς. Σε πολλές βραδινές ώρες, όταν η ηλιακή παραγωγή έχει μηδενιστεί και χρειάζεται ευέλικτη θερμική παραγωγή, μονάδες φυσικού αερίου μπορούν να βρεθούν σε αυτή τη θέση.

Γι’ αυτό το 1 GW δεν μπορεί να αξιολογηθεί μόνο με τη φράση «θα τροφοδοτείται από ΑΠΕ». Το κρίσιμο είναι τι συμβαίνει όταν δεν υπάρχει ήλιος, όταν δεν φυσάει και όταν η ζήτηση απαιτεί την είσοδο ακριβότερης μονάδας. Τότε η οριακή τιμή μπορεί να επηρεάσει τη χονδρεμπορική αγορά πολύ πέρα από το ίδιο το data center.

Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια Ευρώπη που βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί να επηρεάζει την ενεργειακή ασφάλεια, ενώ η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στις αγορές πετρελαίου και LNG. Το πετρέλαιο έχει κινηθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξημένο ανταγωνισμό για φορτία LNG και έντονη μεταβλητότητα στις τιμές φυσικού αερίου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή άμεσος κίνδυνος ασφάλειας εφοδιασμού, αλλά αναγνωρίζει την εξαιρετική κατάσταση της παγκόσμιας αγοράς και τη σημαντική γεωπολιτική αβεβαιότητα. Επομένως κανείς δεν μπορεί σήμερα να γνωρίζει ποια θα είναι όχι μόνο η τιμή αλλά και η διαθεσιμότητα φυσικού αερίου ή LNG σε έναν δύσκολο χειμώνα.

Και εδώ επιστρέφει το ζήτημα της λιγνιτικής εφεδρείας.

Ο λιγνίτης, παρά την περιβαλλοντική του επιβάρυνση, είχε ένα στρατηγικό πλεονέκτημα: ήταν εγχώριο καύσιμο και μπορούσε σε περιόδους κρίσης να λειτουργήσει ως εφεδρεία απέναντι στην εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα.

Αυτό κάνει ακόμη πιο ενδιαφέρουσα τη χρονική ακολουθία. Η χώρα αποσύρει τις παλιές λιγνιτικές μονάδες και, την ίδια περίοδο, σχεδιάζει στον ίδιο ενεργειακό χώρο μια νέα υποδομή που μπορεί να φτάσει σε φορτίο 1 GW. Δεν υπάρχει τεκμηρίωση ότι το ένα έγινε εξαιτίας του άλλου. Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί με έγγραφα και ημερομηνίες:

Πότε αποφασίστηκε ότι η λιγνιτική ισχύς δεν χρειαζόταν πλέον ως στρατηγική εφεδρεία και πότε αποφασίστηκε ότι στον ίδιο χώρο θα αναπτυχθεί μια εγκατάσταση δυνητικής κατανάλωσης έως 1 GW;

Δεν είναι θεωρία συνωμοσίας να ζητάς το χρονολόγιο των αποφάσεων. Είναι στοιχειώδης ενεργειακή διαφάνεια.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη φυσικός πόρος που δεν μπορεί να μείνει έξω από τη συζήτηση: το νερό.

Για ένα data center τέτοιου μεγέθους, η ψύξη αποτελεί κρίσιμη υποδομή. Έχουν αναφερθεί ανάγκες της τάξης των εκατοντάδων χιλιάδων κυβικών μέτρων νερού ετησίως, ακόμη και με κλειστά και ανακυκλούμενα συστήματα ψύξης. Οι ενεργειακές εγκαταστάσεις της περιοχής έχουν ιστορικά συνδεθεί με τον υδατικό άξονα του Αλιάκμονα και τον ταμιευτήρα Πολυφύτου.

Επομένως πρέπει να γίνει γνωστό από πού θα προέρχεται το νερό, ποια θα είναι η υδροληψία, ποια άδεια απαιτείται, ποιος θα έχει την ευθύνη της υδροδότησης και τι θα συμβεί εάν η εγκατάσταση περάσει από τα 300 MW στο 1 GW.

Ο Αλιάκμονας δεν είναι ένας απλός αγωγός. Είναι ποτάμι, οικοσύστημα, υδατικός πόρος, άρδευση, ύδρευση και ενεργειακή υποδομή. Το νερό δεν μπορεί να θεωρείται αόρατος συντελεστής μιας επένδυσης τέτοιας κλίμακας.

Η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια πραγματική μεταμόρφωση. Τα παλιά ορυχεία μετατρέπονται σε φωτοβολταϊκά και υποδομές αποθήκευσης, οι αντλησιοταμιεύσεις αξιοποιούν το ανάγλυφο των εξορύξεων και το νέο ενεργειακό μοντέλο συνδυάζει ΑΠΕ, αποθήκευση, φυσικό αέριο και ψηφιακές υποδομές. Στην κορυφή αυτής της αλλαγής βρίσκεται ένα data center που μπορεί να φτάσει το 1 GW.

Αυτό μπορεί να αποτελέσει μια νέα εποχή για την περιοχή. Όμως μετά από δεκαετίες κατά τις οποίες η Δυτική Μακεδονία σήκωσε μεγάλο μέρος του ενεργειακού βάρους της χώρας, πρέπει να είναι σαφές τι παίρνει πίσω: πόσες μόνιμες θέσεις εργασίας δημιουργούνται, ποια είναι τα φορολογικά και αναπτυξιακά οφέλη, ποιο μέρος των υποδομών χρηματοδοτεί ο επενδυτής και ποιο κόστος αναλαμβάνει η ΔΕΗ ή το σύστημα.

Γιατί το 1 GW δεν είναι απλώς μια επένδυση. Είναι μια νέα μορφή μεγάλης και συνεχούς υδατικής & ηλεκτρικής ζήτησης, που απαιτεί δίκτυο, αποθήκευση, εφεδρεία και αξιόπιστη τροφοδοσία.

Η εικόνα είναι σχεδόν συμβολική. Εκεί όπου κάποτε οι καδοφόροι έβγαζαν τον λιγνίτη από τη γη, τώρα θα λειτουργούν servers. Εκεί όπου υπήρχαν καμινάδες, θα δημιουργούνται data halls. Και εκεί όπου η Ελλάδα εξασφάλιζε εγχώριο καύσιμο, τώρα θα χρειάζεται ένα νέο μείγμα ΑΠΕ, αποθήκευσης, δικτύων και εφεδρειών για να τροφοδοτήσει τη νέα ψηφιακή οικονομία.

Ο λιγνίτης πέθανε (ή «τον πεθάνανε»). Η ενεργειακή ζήτηση όχι. Ο καταναλωτής απλώς άλλαξε.

Γι’ αυτό το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η Δυτική Μακεδονία θα γίνει τεχνολογικός κόμβος. Είναι με ποιους όρους θα γίνει και αν πίσω από τις επιμέρους αποφάσεις υπάρχει πράγματι ένας ενιαίος ενεργειακός σχεδιασμός.

Αυτό δεν απαντάται με παρουσιάσεις και πανηγυρικές ανακοινώσεις. Απαντάται με ημερομηνίες, συμβάσεις, μελέτες, στοιχεία δικτύου και νερού και πραγματικούς υπολογισμούς κόστους.

Γιατί τελικά το 1 GW δεν είναι απλώς 1.000 MW.

Είναι 1.000 MW νέας ευθύνης.

Οι καδοφόροι κατέβηκαν στη γη. Οι servers ανεβαίνουν στα data halls. Ο λιγνίτης έφυγε. Το 1 GW έρχεται. Το νερό μένει. Και τώρα πρέπει να μάθουμε ποιος σχεδίασε τη νέα ενεργειακή εποχή — και ποιος τελικά θα πληρώσει το κόστος της. Γιατί για το όφελος ήδη γνωρίζουμε…

* Ο Βασίλης Λύκος είναι βιολόγος – διδάκτωρ Ολοκληρωμένης Περιβαλλοντικής Διαχείρισης Πανεπιστημίου Κρήτης και ανεξάρτητος περιφερειακός σύμβουλος Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας.

documento

Τετάρτη 1 Ιουλίου 2026

Πάτρα: Από τις 6.800 δραχμές στο 20ευρο – Η έξοδος που έχασε τη δεύτερη στάση

Στην Πάτρα του 2026, ένα 20ευρο μπορεί ακόμη να πληρώσει μια μικρή καλοκαιρινή έξοδο. Μπορεί να γίνει θερινό σινεμά με μια μπύρα, καφές με κάτι πρόχειρο, ένα ποτό ή μια σύντομη βραδινή στάση.

Εκεί που αρχίζει να στενεύει είναι στη συνέχεια: στο φαγητό μετά το σινεμά, στη δεύτερη μπύρα, στο «πάμε και κάπου αλλού;». Η βραδιά δεν ακυρώνεται, αλλά μαζεύεται. Θέλει από την αρχή μια πιο καθαρή απόφαση.

Η σύγκριση με τη δραχμή έχει ενδιαφέρον γιατί πατά σε ένα ποσό που αριθμητικά μοιάζει ίδιο. Η αμετάκλητη ισοτιμία μετατροπής ορίστηκε σε 1 ευρώ προς 340,750 δραχμές. Άρα τα 20 ευρώ αντιστοιχούν σε 6.815 δραχμές.

Στην πραγματική ζωή, όμως, η ισοτιμία δεν λέει όλη την ιστορία. Άλλο πράγμα είναι πόσες δραχμές «κάνει» ένα 20ευρο και άλλο τι μπορούσε να αγοράσει εκείνο το ποσό μέσα σε μια βραδιά στην πόλη.

Διαβάστε επίσης: Το καλοκαίρι των 20 ευρώ στην Πάτρα: Τι βραδιά αγοράζει πια ένα χαρτονόμισμα

Ο μισθός της εποχής

Για να σταθεί η σύγκριση, χρειάζεται ένα βασικό πλαίσιο.

Την περίοδο 2000-2001, ο κατώτατος μεικτός μισθός για άγαμο εργαζόμενο χωρίς προϋπηρεσία κινήθηκε από τις 181.189 δραχμές τον Ιανουάριο του 2000, στις 184.978 δραχμές από την 1η Ιουλίου 2000 και στις 189.200 δραχμές από την 1η Ιανουαρίου 2001. Σε ευρώ, αυτά αντιστοιχούν περίπου σε 531,7, 542,7 και 555,2 ευρώ.

Σήμερα, από την 1η Απριλίου 2026, ο κατώτατος μισθός είναι 920 ευρώ μεικτά και το κατώτατο ημερομίσθιο 41,09 ευρώ, σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας.

Αυτό κάνει τη σύγκριση πιο ενδιαφέρουσα. Οι 6.800 δραχμές ήταν τότε περίπου 3,6% με 3,7% του μεικτού κατώτατου μισθού. Το σημερινό 20ευρο είναι περίπου 2,2% του σημερινού μεικτού κατώτατου μισθού. Άρα δεν λέμε ότι τότε το ποσό ήταν πιο «ελαφρύ» για τον μισθό. Λέμε κάτι πιο συγκεκριμένο: όταν έφευγε από την τσέπη για μια μικρή έξοδο, μπορούσε συχνά να αγοράσει περισσότερες κινήσεις μέσα στην ίδια βραδιά.

Τότε: Σινεμά, σουβλάκι και κάτι ακόμη

Οι τιμές δεν ήταν ίδιες σε όλα τα σημεία της Πάτρας. Άλλη εικόνα είχε ένα κεντρικό μαγαζί, άλλη ένα στέκι στη γειτονιά, άλλη το Ρίο, άλλη ένα απλό φαγάδικο μετά το σινεμά, άλλη ένα μπαρ.

Σε ένα ενδεικτικό εύρος για τα τελευταία χρόνια της δραχμής, ένα εισιτήριο σινεμά μπορούσε να κινείται περίπου στις 1.500 με 2.000 δραχμές. Ένα σουβλάκι ή μια πίτα γύρος γύρω στις 500 με 600 δραχμές. Ένας καφές περίπου στις 500 με 800 δραχμές. Μια μπύρα ή ένα απλό ποτό μπορούσε να ξεκινά από τις 700 με 1.000 δραχμές, ενώ το ποτό σε μπαρ ανέβαινε συχνά στις 1.500 με 2.500 δραχμές.

Με αυτά τα δεδομένα, μια απλή βραδιά μπορούσε να απλωθεί.

Σινεμά και σουβλάκι έβγαιναν περίπου στις 2.000 με 2.600 δραχμές. Με έναν καφέ ή μια μπύρα μετά, ο λογαριασμός πήγαινε περίπου στις 3.000 με 3.600 δραχμές.

Μέχρι τις 6.800 δραχμές έμενε ακόμη περιθώριο. Για δεύτερη μπύρα. Για παγωτό. Για μια βόλτα προς την παραλιακή. Για μια στάση ακόμη χωρίς να ανοίξει αμέσως νέα συζήτηση για τα χρήματα.

Η έξοδος τότε είχε και όρια και μέτρημα. Είχε όμως μεγαλύτερη ανοχή στο απρόοπτο.

Σήμερα: Το 20ευρο ζητά επιλογή

Στην Πάτρα του 2026, το ίδιο ποσό λειτουργεί πιο στενά.

Αν κάποιος επιλέξει θερινό σινεμά με εισιτήριο περίπου στα 7 έως 9,50 ευρώ και πάρει μια μπύρα στα 3,50 με 4,50 ευρώ, η έξοδος κινείται περίπου από 10,50 έως 14 ευρώ.

Αν προστεθεί κάτι μικρό για φαγητό, όπως τοστ, σάντουιτς ή κάτι πρόχειρο, το ποσό πλησιάζει γρήγορα τα 20 ευρώ. Μπορεί να βγει με πολύ μέτρο, ενώ δεν αφήνει εύκολα χώρο για άλλη στάση.

Ένας καφές με κάτι πρόχειρο μπορεί να μείνει πιο χαμηλά. Ένα ποτό μπορεί να σταθεί μόνο του ως έξοδος. Ένα σινεμά με μπύρα παραμένει εφικτό. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η βραδιά θελήσει να γίνει συνδυασμός.

Σήμερα το 20ευρο δεν κλείνει την πόρτα στην έξοδο, κλείνει όμως πιο γρήγορα την πόρτα στη συνέχεια.

Για δύο άτομα, η πίεση φαίνεται αμέσως

Για δύο ανθρώπους, ούτε στην εποχή της δραχμής ήταν όλα άνετα. Δύο εισιτήρια σινεμά μπορούσαν να φτάσουν στις 3.000 με 4.000 δραχμές. Με δύο σουβλάκια, ο λογαριασμός ανέβαινε περίπου στις 4.000 με 5.200 δραχμές. Αν έμπαιναν καφέδες, μπύρες ή ποτά, οι 6.800 δραχμές στένευαν.

Υπήρχε όμως συχνότερα ένα μικρό περιθώριο για να συνεχιστεί η βραδιά, έστω με μέτρο.

Σήμερα, δύο εισιτήρια σινεμά μπορούν από μόνα τους να πλησιάσουν ή να ξεπεράσουν το 20ευρο, ανάλογα με την τιμή. Με δύο μπύρες ή κάτι πρόχειρο για φαγητό, το ποσό περνά καθαρά το όριο.

Για έναν άνθρωπο, το 20ευρο μπορεί να σταθεί. Για δύο, χρειάζεται προσφορά, περιορισμός ή καθαρή επιλογή από πριν.

Η δεύτερη στάση λέει όλη την ιστορία

Το πιο χαρακτηριστικό σημείο της σύγκρισης δεν είναι το εισιτήριο, το σουβλάκι ή ο καφές. Είναι η δεύτερη στάση.

Στην Πάτρα της δραχμής, μια βραδιά μπορούσε να ξεκινήσει από σινεμά και να συνεχιστεί με κάτι στο χέρι. Μπορούσε να πάει από το κέντρο προς Ρίο, από τον καφέ σε μπύρα, από το γρήγορο φαγητό σε μια ακόμη βόλτα. Όχι πάντα. Όχι για όλους. Αλλά πιο συχνά απ’ ό,τι σήμερα.

Στην Πάτρα του 20ευρου, η δεύτερη στάση μπαίνει σε διαπραγμάτευση. Μετά το σινεμά και την μπύρα, το φαγητό γίνεται ερώτηση. Μετά το φαγητό, το ποτό μένει για άλλη φορά. Μετά τον καφέ, το «πάμε και κάπου αλλού;» σημαίνει σχεδόν πάντα ότι θα χρειαστεί άλλο ποσό.

Εκεί αλλάζει η έξοδος. Δεν χάνεται η βόλτα. Χάνεται ένα κομμάτι από την άνεση να μην ξέρεις από την αρχή πού θα καταλήξει.

Η δραχμή δεν ήταν μαγική

Η σύγκριση θέλει προσοχή. Η δραχμή δεν ήταν παραμύθι. Οι μισθοί τότε ήταν χαμηλότεροι, τα έξοδα διαφορετικά, οι δυσκολίες υπαρκτές. Ο κόσμος και τότε μετρούσε, διάλεγε, έκανε περικοπές, άφηνε πράγματα για την επόμενη φορά.

Αυτό που άλλαξε, με απλά ελληνικά, είναι η δύναμη που έχει ένα μικρό ποσό μέσα σε μια βραδιά. Τα 20 ευρώ είναι περίπου 6.800 δραχμές στη μετατροπή, αλλά δεν αγοράζουν την ίδια σειρά κινήσεων. Στα χρόνια που πέρασαν, οι τιμές στην έξοδο ανέβηκαν, το κόστος της καθημερινότητας πίεσε περισσότερο και το μικρό ποσό άρχισε να τελειώνει νωρίτερα.

Γι’ αυτό η σύγκριση δεν είναι νοσταλγία για το παλιό νόμισμα. Είναι σύγκριση καθημερινής αίσθησης. Τότε, το ίδιο περίπου ποσό μπορούσε συχνότερα να ανοίξει τη βραδιά. Σήμερα, τη βάζει σε πλαίσιο.

Από τις 6.800 δραχμές στο 20ευρο

Το 20ευρο στην Πάτρα μπορεί ακόμη να αγοράσει μια μικρή καλοκαιρινή έξοδο. Μπορεί να βγάλει σινεμά και μπύρα, καφέ και κάτι πρόχειρο, ένα ποτό ή μια χαμηλή βραδινή κίνηση.

Η σύγκριση με τη δραχμή δείχνει κάτι πιο ανθρώπινο: παλιότερα, το αντίστοιχο ποσό άφηνε συχνότερα χώρο για αλλαγή σχεδίου. Δεν άνοιγε όλες τις πόρτες. Άφηνε όμως μία παραπάνω μισάνοιχτη.

Και αυτό είναι που μοιάζει να λείπει περισσότερο, όχι η δραχμή ως νόμισμα, αλλά η αίσθηση ότι μια μικρή έξοδος μπορούσε να ξεκινήσει με σινεμά και να καταλήξει κάπου αλλού, χωρίς να έχει αποφασιστεί ολόκληρη από την τσέπη πριν καν αρχίσει.

msn

Παρασκευή 12 Ιουνίου 2026

Xρήσιμοι γιά τούς ἄλλους «ναί», χρήσιμοι γιά ἐμᾶς πότε;

Ρεβυθοῦσα: Κόμβος γιά τούς συμμάχους, κόμβος καί γιά τίς τσέπες τῶν Ἑλλήνων

Μανώλης Κοττάκης Φεβ 27, 2026

Εάν ἡ Ἀλβανία, τά Σκόπια, ἡ Βουλγαρία, ἡ Ρουμανία, ἡ Μολδαβία καί ἄλλες χῶρες τῆς Βαλκανικῆς προμηθεύονται στό μέλλον δυτικό φυσικό ἀέριο μόνο ἀπό τήν Ρεβυθοῦσα (διά τοῦ Καθέτου Διαδρόμου καί τοῦ λιμένος τῆς Ἀλεξανδρουπόλεως), αὐτό, ναί, πράγματι εἶναι τεράστιο κέρδος γιά τήν ἐξωτερική μας πολιτική. Ἡ ἐνεργειακή ἐξάρτηση χωρῶν τῶν Βαλκανίων ἀπό ἀγωγούς πού περνοῦν μέσα ἀπό ἑλληνικό ἔδαφος, ὑπό τήν προϋπόθεση ὅτι δέν ὑπάρχει ἄλλος πάροχος τροφοδοσίας τους στήν περιοχή, μπορεῖ στό μέλλον νά δώσει τήν εὐκαιρία στήν Ἑλλάδα νά ἀσκεῖ ποικιλώνυμες πιέσεις στίς γειτονικές χῶρες ὑπέρ τῶν ἐθνικῶν της δικαίων. Νά μᾶς ἀναγνωρίσει τήν ΑΟΖ ἡ Ἀλβανία, νά διαγράψουν τούς ἀλυτρωτικούς ὅρους ἀπό τά σχολικά τους βιβλία τά Σκόπια, νά μᾶς ἐπιστρέψουν τά κειμήλια τῆς Εἰκοσιφοίνισσας οἱ Βούλγαροι κ.λπ.

Πρόκειται οὐσιαστικά γιά τήν ἀντιγραφή τῆς φιλοσοφίας τῆς ἐνεργειακῆς πολιτικῆς Καραμανλῆ μέ διαφορετικούς παῖκτες. Χθές ἡ Ρωσσία, σήμερα ἡ Ἀμερική. Τό 2009 τό σχέδιο ἦταν νά περνᾶ ἀπό ἑλληνικό ἔδαφος ὁ ρωσσικός ἀγωγός φυσικοῦ ἀερίου South Stream (Ἀλεξανδρούπολη, Κιλκίς, Κοζάνη. Ἠγουμενίτσα) καί εἴτε μέ τίς κάθετες διακλαδώσεις του εἴτε μέ τίς ὁριζόντιες νά καταλήγει σέ χῶρες τῆς Βαλκανικῆς καί στόν τερματικό σταθμό τῆς Αὐστρίας. Ποιός τρελλός θά ἐπιχειροῦσε νά βάλει τήν χώρα σέ μνημόνια καί σέ καθεστώς χρεωκοπίας ἄν ἐξαρτᾶτο ἡ ἐνεργειακή τροφοδοσία τῆς Εὐρώπης ἀπό ἀγωγό πού θά διερχόταν ἀπό τό ἑλληνικό ἔδαφος; Θά μᾶς «φιλοῦσαν» τά πόδια.

Ὁμοίως καί τώρα: Ἐάν τά Βαλκάνια προμηθεύονται μόνο μέσῳ ἡμῶν ἀμερικανικό ἀέριο καί ὄχι ἀπό τόν διάδρομο τῆς Κροατίας, τῆς Πολωνίας καί τῆς Γερμανίας, ἔχουμε θεωρητικά τό ἴδιο ἀκριβῶς πλεονέκτημα. Ἔχει ἀξία πού εἴμαστε ἐνεργειακός κόμβος. Ἐάν ὅμως συνεχίσουν νά διαφωνοῦν οἱ Γερμανοί μέ τόν Κάθετο Διάδρομο καί οἱ γείτονές μας βροῦν καί ἀλλοῦ «πορτοκαλιές πού κάνουν πορτοκάλια», δέν εἶναι τό ἴδιο πρᾶγμα. Γιά τήν ὥρα, «χαιρετίζομεν» τήν ἐξέλιξη καί «ἀναμένομεν», μέ μιά προσθήκη: Στό Συμβούλιο Εἰρήνης γιά τήν Γάζα στείλαμε ὑφυπουργό, ἐνῷ οἱ ἀδελφοί μας Κύπριοι ὑπουργό καί χάρη μᾶς ἔκαναν. Ὁ Πρόεδρός τους ἐπρόκειτο νά πάει, χάρη μᾶς ἔκανε πού δέν πῆγε. Ἦταν ἐκεῖ ὅμως καί ὅλη ἡ βαλκανική γειτονιά μας μέ ὑψηλότερο ἐπίπεδο ἐκπροσωπήσεως ἡμῶν.

Ἐάν ἐπίσης, ἐπανερχόμεθα, ἀναλάβουν τό ἔργο αὐτό τῆς μεταφορᾶς ὑγροποιημένου ἀερίου ἑλληνικές ἑταιρεῖες, ὅπως (ἐνδεικτικῶς) ἡ «Metlen» καί ὁ «Ἄκτωρ», ὑπό τήν ἐποπτεία τῆς ΔΕΠΑ, καθώς καί ἡ ἑλληνική ναυτιλία, τό κέρδος θά εἶναι διπλό. Τό «γιατί» δέν χρειάζεται νά τό ποῦμε. Τά εὐκόλως ἐννοούμενα παραλείπονται. Στήν οὐσία ὅμως, γιά νά κάνουμε μιά πρώτη ἀνασκόπηση, τό νά καταστοῦμε ἐνεργειακός κόμβος φυσικοῦ ἀερίου σημαίνει ὅτι κυρίως γινόμαστε χρήσιμοι γιά τούς ἄλλους καί γιά τά γεωπολιτικά συμφέροντά τους (ἀπωθεῖται ἡ Ρωσσία ἀπό τά Βαλκάνια), μά ὄχι ἀκριβῶς γιά τόν ἑαυτό μας. Γιά τόν ἑαυτό μας θά γίνουμε χρήσιμοι ὅταν ἀνταλλάξουμε τό ἔδαφός μας ὡς ἐνεργειακό κόμβο μέ καλύτερες τιμές φυσικοῦ ἀερίου γιά τόν λαό μας. Δέν εἶναι δυνατόν νά προμηθευόμαστε φυσικό ἀέριο στήν ἴδια τιμή μέ τούς Βαλκάνιους γείτονές μας, τήν ὥρα πού ἐμεῖς εἴμαστε ὁ διάδρομος γιά τήν πώλησή του πρός αὐτούς. Ἐμεῖς κάνουμε καί ἄλλες δουλειές. Καί ἀγοράζουμε καί μεταφέρουμε καί παρέχουμε τίς ὑποδομές. Δέν καταναλώνουμε ἁπλῶς.

Καλά καί ἅγια λοιπόν τά πανηγύρια τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν στήν Οὐάσιγκτων, ἀλλά οἱ ἁπλοί πολῖτες τά σκέπτονται ἁπλᾶ ὅταν βλέπουν νά πέφτουν οἱ ὑπογραφές στίς συμβάσεις. Ἁπλᾶ σημαίνει «Κάντε κάτι καί γιά ἐμᾶς ἐκτός ἀπό ὅλα ὅσα κάνετε γιά τούς συμμάχους καί τίς ἑταιρεῖες». Ἡ Ρεβυθοῦσα νά γίνει κόμβος φυσικοῦ ἀερίου γιά τήν Δύση, ἀλλά κόμβος καί γιά τίς τσέπες μας. «Παράλογο;» πού θά ἔλεγε καί μιά ψυχή ἀπό τούς Δέκα Μήτσους τοῦ παρελθόντος. Καθόλου!

ΕΣΤΙΑ