Για τον θαυμαζόμενο από τους σύγχρονους φιλο-σόφους Βαρούχ Σπινόζα, κανείς άνθρωπος δεν είναι υπεύθυνος για ό,τι κάνει, αφού όλα προέρχονται από τον Θεό.
Πράγματι, ο Θεός είναι η αιτία για όλα. Μπορεί όμως ο Θεός που έφτιαξε τα πάντα άριστα και όμορφα να είναι αίτιος για το κακό; Και όταν λέμε για κακό, τί είναι αυτό το κακό; αυτό που παθαίνει κάποιος άνθρωπος από την φύση γενικά ή αυτό που κάνει ένας άνθρωπος σε κάποιον ή κάποιους άλλους;
Στην πρώτη περίπτωση δεν υπάρχει ευθύνη του ανθρώπου. Στην δεύτερη όμως ο άνθρωπος είναι ο υπεύθυνος για το κακό που κάνει.
Ο Σπινόζα θέλει να αποφύγει την ευθύνη. Την φοβάται. Ταυτόχρονα φοβάται και την Αγία Γραφή, μην ξεχνάμε ότι είναι Ιουδαίος της διασποράς, με τάσεις αθεΐας. Η εξάπλωση της αθεΐας στην Ευρώπη, και όχι μόνο, οφείλεται στους Ιουδαίους της διασποράς που βλέποντας να μην επιτυγχάνουν το όνειρό τους για ιουδαϊκή αυτοκρατορία, θεώρησαν ότι ο Θεός τους εξαπάτησε. Το ό,τι ο Θεός δεν τους μίλησε ποτέ για παγκόσμια κυριαρχία, αυτό τους αφήνει αδιάφορους. Μπροστά στα όνειρά τους, ο Θεός δεν έχει καμία αξία.
Ο Σπινόζα, λοιπόν, θέλει τον άνθρωπο ένα απλό ζώο που διαφέρει από τα άλλο μόνο στο ότι συνεννοείται με τον συνάνθρωπό του με λόγια. Ό,τι κάνει σχετίζεται ΜΟΝΟ με το ένστυκτό του, και όχι με την επιλογή των πράξεών του. Επομένως, ότ,ι συμβαίνει στην ανθρώπινη κοινωνία, έγκλημα, βία, κακοποιήσεις, πόλεμοι κλπ., όλα αυτά τα κακά σε τικλή ανάλυση, σύμφωνα με τον Σπινόζα, τα έφτιαξε ο Θεός.
Είναι φανερή η προσπάθεια του φιλοσόφου να διώξει από πάνω του τον φόβο και την ανασφάλεια που προήλθε από την απομάκρυνση του ανθρώπου από την πηγή της ανθρωπιάς του, τον Θεό. Δεν αρνείται, όμως τον Θεό. Τον θέλει ρυθμιστή των πάντων αλλά και υπεύθυνο πάντων των γενομένων, αρνούμενος την ανθρώπινη ευθύνη. Αν ο Θεός είναι ο μόνο υπεύθυνος για ό,τι κάνω, κι όχι εγώ, τότε δεν φοβάμαι τιμωρία ούτε έχω ενοχές. Κάνω ό,τι θέλω μένοντας ανεύθυνος και ΕΓΩΙΣΤΗΣ.
Πράγματι. Η θεώρηση της σχέσης Θεού, ανθρώπου, φύσης, πράξεων, από τον Σπινόζα τον φέρνει σαν τον υπεύθυνο της ανευθυνότητας και του εγωισμού που αναπτύχθηκε στα πολιτικά συστήματα της Δύσης και αποτελεί πλέον τον τρόπο ζωής του δυτικού πολιτισμού.
Ο Σπινόζα κάτι μου θυμίζει....
Αδάμ, πού είσαι;
Σε είδα, Κύριε, και κρύφτηκα.
Και γιατί κρύφτηκες;
Επειδή είμαι γυμνός.
Και ποιός σου είπε ότι είσαι γυμνός; Μήπως έφαγες από τον καρπό του δέντρου της γνώσης καλού και κακού;
(Δεν φταίω εγώ) Η γυναίκα που μου έδωσες με παρέσυρε.
(Καλέ, δεν φταίω εγώ, λέει η Εύα) Το φίδι με εξαπάτησε.
Τελικά, για τον Αδάμ φταίει ο Θεός που έφτιαξε την γυναίκα και το φίδι και τον ίδιο και όλον τον κόσμο. Και πώς τα κατάλαβε όλα αυτά ο Αδάμ; Μα, επειδή γνώρισε τί είναι καλό και κακό και επέλεξε το κακό, δηλαδή την ανυπακοή προς τον Θεό.
Αυτό όμως δεν αρέσει στον Σπινόζα. Ο άνθρωπος άν γνωρίζει τί είναι καλό και κακό τότε είναι υπεύθυνος για όσα κάνει και δεν μπορεί να δικαιολογείται για το κακό, όταν το επιλέγει. Αν όμως είναι ανεύθυνος, τότε, ο μόνος που φταίει για όλα είναι ο Θεός – και για το κακό που επιλέγει ο άνθρωπος να κάνει, αφού είτε μας αρέσει είτε όχι είτε βρούμε οποιεσδήποτε δικαιολογίες, ο άνθρωπος στην ζωή και στις σχέσεις του κάνει επιλογές μεταξύ καλού και κακού.
Αυτό που κατάφερε ο Σπινόζα με την υπερτίμηση του εγώ και την ανευθυνότητα είναι να πλησιάσει ο άνθρωπος στην τελειότητα όχι του καλού, δηλαδή την θέωσή του, αλλά του κακού, δηλαδή στην δαιμονοποίησή του.
(Εσείς είστε τέκνα του πατρός σας του διαβόλου)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου