Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στὰ πλαίσια τῆς ἑρμηνείας ποὺ ἔγινε στὸ κήρυγμα τῆς Κυριακῆς 20 Μαρτίου τοῦ 1994.
Τὸ ἠχητικὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν ὁμιλία - σὲ mp3 ἐδῶ
Δὲ γνωρίζω νὰ ὑπάρχει ἄνθρωπος ποὺ νὰ μὴν θέλει νὰ ἔχει καρδιὰ γαληνεμένη καὶ ἥσυχη, ποὺ νὰ θέλει νὰ εἶναι ταραγμένος, δηλαδὴ ποὺ νὰ μὴν θέλει νὰ βρίσκει τὸν παράδεισο ποὺ ἐπέτρεψε ὁ Θεὸς νὰ ἔχουμε μέσα μας καὶ νὰ τὸν καλλιεργοῦμε κάθε μέρα. Καὶ ἐπειδὴ ἄλλο δρόμο ἀκολουθήσαμε καὶ ἐπειδὴ ἡ ζωή μας πολὺ ταραγμένη εἶναι - γιατί μέσα μας εἴμαστε πολὺ ταραγμένοι - οἱ μεγάλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας χαράξαν δρόμους βαθεὶς καὶ ἔδωσαν προτάσεις οὐσιαστικές, γιὰ νὰ μποροῦμε ἀκριβῶς νὰ ξεκινήσουμε νὰ ζοῦμε τὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ τὴν αἰώνια - βρίσκοντας μέσα μας τὸν χαμένο παράδεισο, ποὺ φύτευσε ὁ Θεὸς ἀπὸ τὴν ἀρχὴ στὴν ψυχή μας κι ἐμεῖς δὲν τὸν καλλιεργοῦμε.
Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς μεγάλους Πατέρες, ποὺ χαράξαν δρόμους νηπτικοὺς... γιὰ αὐτὸ τὸ θέμα ποὺ σᾶς ἀναλύω, εἶναι καὶ ὁ σήμερα ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας προβαλλόμενος ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Θεσσαλονίκης, στὴ μεγάλη χορεία τῶν νηπτικῶν Πατέρων καὶ τῶν θεοπτῶν Πατέρων. Τὸ κείμενο τὸ εὐαγγελικό, ποὺ ἀκούσαμε πρὶν ἀπὸ λίγο, ἐκθέτει ἐν ὀλίγοις τὶς ἀπόψεις του. Ἤ, νὰ τὸ πῶ ἀντίστροφα, ὁ Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἀξιοποίησε καὶ αὐτὸ τὸ κείμενο γιὰ νὰ παρουσιάσει τό πῶς θὰ βροῦμε μέσα μας τὸν χαμένο μας παράδεισο. Τρία στοιχεῖα νὰ ἀξιοποιήσω ἀπὸ τὸ κείμενο αὐτό, ποὺ περνοῦν μέσα στὰ κείμενα τοῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ σὲ ἕνα λόγο του κατ' ἐξοχὴν ἡσυχαστικό, ποὺ λέγεται «Λόγος πρὸς τοὺς ἱερῶς ἡσυχάζοντας» καὶ ποὺ ἀρχίζει ὡς ἑξῆς: «Αὐτὰ ποὺ θὰ σᾶς πῶ φαίνεται νὰ ἀφοροῦν μονάχα κάποιους ἀνθρώπους ἀλλὰ εἶναι γιὰ ὅλους. Ὁ Χριστὸς ὅταν μίλησε γιά ‘νήψη’ καὶ γιὰ ἄσκηση ἀναφέρθηκε σὲ ὅλους».
Νὰ λοιπὸν τὰ τρία σημεῖα ἀπὸ τὸ κατὰ Μᾶρκον Εὐαγγέλιο. Τὸ πρῶτο. Ὁ παράλυτος, ποὺ βρίσκει γύρω του πάρα πολὺ κόσμο ποὺ εἶναι ἐμπόδιο γιὰ νὰ περάσει. Παρατήρηση τοῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ: «Ἂν θεωρήσεις πὼς κάποιος ἄνθρωπος εἶναι ἐμπόδιο στὴ ζωή σου γιὰ ὁποιοδήποτε θέμα, δὲν μπορεῖς νὰ βρεῖς μέσα σου τὸν χαμένο παράδεισο». Εἶναι ἀδύνατο νὰ γαληνέψεις καὶ νὰ ἠρεμήσεις. Ὁποιοσδήποτε, ἢ ἐχθρός σου εἶναι ἢ ἐπίβουλος τῆς ἡσυχίας σου, τῆς περιουσίας σου, ἀκόμη καὶ τῆς ζωῆς σου ἂν εἶναι αὐτός. Ἂν θεωρήσεις ποὺ σὲ ἐμποδίζει νὰ ζήσεις, ξέχνα τὸ δρόμο τῆς Ἐκκλησίας, ξέχνα τὸ δρόμο γιὰ νὰ βρεῖς τὸν χαμένο παράδεισο.
Δεύτερο σημεῖο. [Οἱ συγγενεῖς τοῦ παραλύτου] βρίσκουνε τὸν κόσμο γύρω καὶ δὲν μποροῦν νὰ κάνουν τίποτε καὶ χαλοῦν τὴ στέγη. Γι’ αὐτοὺς ἐμπόδιο δὲν ὑπάρχει. Ἂν τὰ πράγματα τώρα - μετὰ τὰ πρόσωπα - σὲ ἐμποδίζουν, καὶ ἐσὺ κάθεσαι καὶ λὲς «μὲ ἐμποδίζουν τὰ πράγματα», πάλι εἶσαι ὑπεύθυνος γιὰ τὸν χαμένο παράδεισο καὶ τὴν ταραχὴ ποὺ φτιάχνεις μέσα σου.
Τρίτο σημεῖο. Ὁ Χριστός, ὅταν βλέπει γύρω του τοὺς ἀνθρώπους ποὺ διαλογίζονται καὶ λένε «μὰ πῶς μπορεῖ αὐτὸς νὰ συγχωρήσει ἁμαρτίες;», μὲ ἕνα δικό Του τρόπο, τοὺς κρίνει καὶ λέει ὅτι «διαλογίζονται ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν». «Τί ταῦτα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν;» Τί κάνουν αὐτοί; Αὐτοὶ ποὺ διαλογίζονται κάνουν αὐτὸ ποὺ δὲν κάνουν οἱ ἄλλοι, ὁ παράλυτος καὶ ἐκεῖνοι ποὺ τὸν μεταφέρουν. Ὁ παράλυτος καὶ ἐκεῖνοι ποὺ τὸ μεταφέρουν οὔτε διαμαρτυρήθηκαν οὔτε ἔκαναν ἐνστάσεις οὔτε εἶχαν διαλογισμοὺς γιὰ τὶς δυσκολίες ποὺ εἶχαν στὸν δρόμο τους· διαλογισμοὺς ἔχουν κάποιοι ἄλλοι.
«Διαλογισμὸς» σημαίνει αὐτὸ ποὺ λέει καὶ αὐτὴ ἡ πρόθεση «διὰ»· ἕνα κομματιασμένο, διηρημένο, διχασμένο μυαλὸ ἕνας διχασμένος νοῦς. Καὶ γιατί ὁ νοῦς ἔγινε διχασμένος; γιὰ τὶς προηγούμενες προϋποθέσεις: δυσκολίες ἀπ’ τὰ πρόσωπα καὶ ἀπ’ τὰ πράγματα. Ὁ νοῦς λοιπὸν διχάζεται, βρίσκει προβλήματα καὶ δὲν ξέρει τί νὰ κάνει. Κομματιάζεται καὶ τότε βρίσκει παντοῦ αἰτίες, παντοῦ βρίσκει τὶς εὐθύνες καὶ χάνει τὸν χαμένο παράδεισο. Καί, ἀντὶ νὰ ψάχνει ἀλλοῦ τὶς εὐθύνες, νὰ μὴν τὶς ψάχνει πουθενά, καὶ νὰ ἀποδώσει τὶς δυσκολίες στὸν Θεό. Καὶ τότε σταματάει ὁ διαλογισμός, καὶ τότε γαληνεύει ὁ ἄνθρωπος μέσα του καὶ τότε ἡ ταραχὴ περνάει. Καὶ τότε αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, εἴτε στὸν κόσμο εἶναι εἴτε σὲ μοναστήρι ζεῖ ἢ σὲ ὁποιαδήποτε ἄκρη τῆς γῆς καὶ νὰ βρίσκεται, ἀπὸ τὴν Ὀρθοδοξία μας χαρακτηρίζεται ὡς «νηπτικός». Μπορεῖ ὁ ὅρος νὰ εἶναι πάρα πολὺ βαρὺς καὶ πάρα πολὺ βαθὺς νὰ μᾶς φαίνεται, ἀλλὰ ὁ ἄνθρωπος ποὺ δὲν διαλογίζεται, ποὺ δὲν ἔχει νοῦ κομματιασμένο, ποὺ βρῆκε σημαίνει ἀπὸ τώρα τὸν χαμένο παράδεισο, εἶναι νηπτικός. Καὶ ὁ παράδεισος εἶναι γιὰ τοὺς νηπτικούς, γιὰ ἐκείνους δηλαδὴ ποὺ ἔχουν καθαρὰ μάτια καὶ μποροῦν νὰ δοῦν τὰ πράγματα. Καὶ γιὰ νὰ ἔχεις καθαρὰ μάτια, πρέπει μέσα σου νὰ μὴν βρίσκεις ἐμπόδια ἀπὸ τὰ ἔξω τὰ πράγματα· Γρηγόριος Παλαμᾶς.
Καὶ ἡ σημερινὴ δευτέρα Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν εἶναι πρόκληση γιὰ ἐμᾶς. Πρόκληση θὰ ἔλεγα γιὰ τὶς αἰσθήσεις μας. Γιατί οἱ αἰσθήσεις μας, ἀντὶ νὰ μαζεύουνε δοξολογικά τό φῶς τοῦ Θεοῦ καὶ τὰ πράγματα ποὺ φωτίζονται ἀπὸ τὸν Θεό, μαζεύουν πάνω μας, μέσα ἀπ' ὅλες τὶς πηγὲς καὶ τοὺς πόρους ποὺ ἔχουνε, τὴν ταραχὴ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν ἀνθρώπων τοῦ κόσμου. Καὶ τότε δὲν μποροῦμε νὰ γίνουμε νηπτικοί. Ἄρα ἡ ὑπόθεση εἶναι ὑπόθεση σωστῆς ἢ λανθασμένης ἀξιοποιήσεως τῶν μηνυμάτων ποὺ ἔρχονται ἀπ’ ἔξω. Τὰ μάτια σου νὰ τὰ κλείσεις δὲν μπορεῖς, τὸ στόμα σου νὰ τὸ κλείσεις δὲν μπορεῖς, τὰ αὐτιά σου νὰ τὰ κλείσεις δὲν μπορεῖς, νὰ χωθεῖς σὲ μιὰ τρῦπα μέσα θὰ εἶναι στρουθοκαμηλισμός, γιατί τὰ προβλήματα θὰ ὑπάρχουν. Δὲν εἶναι ἁπλῶς τὸ θέμα νὰ γίνεις ἥσυχος πιά, εἶναι νὰ γίνεις ἡσυχία γιὰ τὸν κόσμο. Γιατί, ἂν κρυφτεῖς καὶ ἂν φύγεις, ἡσύχασες. Ἀλλὰ μὲ τὸν κόσμο τί γίνεται; Ἔγινες ἡσυχία γιὰ τὸν κόσμο; Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποκορύφωμα τῆς προτάσεως τοῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ στὸν λόγο του πρὸς τοὺς ἱερῶς ἡσυχάζοντας, γιὰ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ γίνονταν νηπτικοί. Ὄχι μόνο νὰ ἡσυχάσουν ἐκεῖνοι. Αὐτὸ θὰ ἦταν εὔκολο, ἂν ξέφυγες ἀπὸ τὸν κόσμο. Ἀλλὰ νὰ γίνεις ἡσυχία γιὰ τὸν κόσμο!
Εὐχὴ λοιπὸν καὶ πρόκληση. Μέσα ἀπὸ τέτοιες παρατηρήσεις καὶ μέσα ἀπὸ τέτοιες δυνατότητες ζωῆς, νὰ γίνουμε καὶ ἐμεῖς - μὴν τὸ φοβηθοῦμε ἀλήθεια, ἔτσι προτείνει ὁ σήμερα τιμώμενος ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς - νὰ γίνουμε καὶ ἐμεῖς νηπτικοὶ βαθύτατα, γιὰ νὰ γίνουμε πρόκληση παραδείσου γιὰ τὸν κόσμο.
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς μεγάλους Πατέρες, ποὺ χαράξαν δρόμους νηπτικοὺς... γιὰ αὐτὸ τὸ θέμα ποὺ σᾶς ἀναλύω, εἶναι καὶ ὁ σήμερα ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας προβαλλόμενος ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Θεσσαλονίκης, στὴ μεγάλη χορεία τῶν νηπτικῶν Πατέρων καὶ τῶν θεοπτῶν Πατέρων. Τὸ κείμενο τὸ εὐαγγελικό, ποὺ ἀκούσαμε πρὶν ἀπὸ λίγο, ἐκθέτει ἐν ὀλίγοις τὶς ἀπόψεις του. Ἤ, νὰ τὸ πῶ ἀντίστροφα, ὁ Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἀξιοποίησε καὶ αὐτὸ τὸ κείμενο γιὰ νὰ παρουσιάσει τό πῶς θὰ βροῦμε μέσα μας τὸν χαμένο μας παράδεισο. Τρία στοιχεῖα νὰ ἀξιοποιήσω ἀπὸ τὸ κείμενο αὐτό, ποὺ περνοῦν μέσα στὰ κείμενα τοῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ σὲ ἕνα λόγο του κατ' ἐξοχὴν ἡσυχαστικό, ποὺ λέγεται «Λόγος πρὸς τοὺς ἱερῶς ἡσυχάζοντας» καὶ ποὺ ἀρχίζει ὡς ἑξῆς: «Αὐτὰ ποὺ θὰ σᾶς πῶ φαίνεται νὰ ἀφοροῦν μονάχα κάποιους ἀνθρώπους ἀλλὰ εἶναι γιὰ ὅλους. Ὁ Χριστὸς ὅταν μίλησε γιά ‘νήψη’ καὶ γιὰ ἄσκηση ἀναφέρθηκε σὲ ὅλους».
Νὰ λοιπὸν τὰ τρία σημεῖα ἀπὸ τὸ κατὰ Μᾶρκον Εὐαγγέλιο. Τὸ πρῶτο. Ὁ παράλυτος, ποὺ βρίσκει γύρω του πάρα πολὺ κόσμο ποὺ εἶναι ἐμπόδιο γιὰ νὰ περάσει. Παρατήρηση τοῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ: «Ἂν θεωρήσεις πὼς κάποιος ἄνθρωπος εἶναι ἐμπόδιο στὴ ζωή σου γιὰ ὁποιοδήποτε θέμα, δὲν μπορεῖς νὰ βρεῖς μέσα σου τὸν χαμένο παράδεισο». Εἶναι ἀδύνατο νὰ γαληνέψεις καὶ νὰ ἠρεμήσεις. Ὁποιοσδήποτε, ἢ ἐχθρός σου εἶναι ἢ ἐπίβουλος τῆς ἡσυχίας σου, τῆς περιουσίας σου, ἀκόμη καὶ τῆς ζωῆς σου ἂν εἶναι αὐτός. Ἂν θεωρήσεις ποὺ σὲ ἐμποδίζει νὰ ζήσεις, ξέχνα τὸ δρόμο τῆς Ἐκκλησίας, ξέχνα τὸ δρόμο γιὰ νὰ βρεῖς τὸν χαμένο παράδεισο.
Δεύτερο σημεῖο. [Οἱ συγγενεῖς τοῦ παραλύτου] βρίσκουνε τὸν κόσμο γύρω καὶ δὲν μποροῦν νὰ κάνουν τίποτε καὶ χαλοῦν τὴ στέγη. Γι’ αὐτοὺς ἐμπόδιο δὲν ὑπάρχει. Ἂν τὰ πράγματα τώρα - μετὰ τὰ πρόσωπα - σὲ ἐμποδίζουν, καὶ ἐσὺ κάθεσαι καὶ λὲς «μὲ ἐμποδίζουν τὰ πράγματα», πάλι εἶσαι ὑπεύθυνος γιὰ τὸν χαμένο παράδεισο καὶ τὴν ταραχὴ ποὺ φτιάχνεις μέσα σου.
Τρίτο σημεῖο. Ὁ Χριστός, ὅταν βλέπει γύρω του τοὺς ἀνθρώπους ποὺ διαλογίζονται καὶ λένε «μὰ πῶς μπορεῖ αὐτὸς νὰ συγχωρήσει ἁμαρτίες;», μὲ ἕνα δικό Του τρόπο, τοὺς κρίνει καὶ λέει ὅτι «διαλογίζονται ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν». «Τί ταῦτα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν;» Τί κάνουν αὐτοί; Αὐτοὶ ποὺ διαλογίζονται κάνουν αὐτὸ ποὺ δὲν κάνουν οἱ ἄλλοι, ὁ παράλυτος καὶ ἐκεῖνοι ποὺ τὸν μεταφέρουν. Ὁ παράλυτος καὶ ἐκεῖνοι ποὺ τὸ μεταφέρουν οὔτε διαμαρτυρήθηκαν οὔτε ἔκαναν ἐνστάσεις οὔτε εἶχαν διαλογισμοὺς γιὰ τὶς δυσκολίες ποὺ εἶχαν στὸν δρόμο τους· διαλογισμοὺς ἔχουν κάποιοι ἄλλοι.
«Διαλογισμὸς» σημαίνει αὐτὸ ποὺ λέει καὶ αὐτὴ ἡ πρόθεση «διὰ»· ἕνα κομματιασμένο, διηρημένο, διχασμένο μυαλὸ ἕνας διχασμένος νοῦς. Καὶ γιατί ὁ νοῦς ἔγινε διχασμένος; γιὰ τὶς προηγούμενες προϋποθέσεις: δυσκολίες ἀπ’ τὰ πρόσωπα καὶ ἀπ’ τὰ πράγματα. Ὁ νοῦς λοιπὸν διχάζεται, βρίσκει προβλήματα καὶ δὲν ξέρει τί νὰ κάνει. Κομματιάζεται καὶ τότε βρίσκει παντοῦ αἰτίες, παντοῦ βρίσκει τὶς εὐθύνες καὶ χάνει τὸν χαμένο παράδεισο. Καί, ἀντὶ νὰ ψάχνει ἀλλοῦ τὶς εὐθύνες, νὰ μὴν τὶς ψάχνει πουθενά, καὶ νὰ ἀποδώσει τὶς δυσκολίες στὸν Θεό. Καὶ τότε σταματάει ὁ διαλογισμός, καὶ τότε γαληνεύει ὁ ἄνθρωπος μέσα του καὶ τότε ἡ ταραχὴ περνάει. Καὶ τότε αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, εἴτε στὸν κόσμο εἶναι εἴτε σὲ μοναστήρι ζεῖ ἢ σὲ ὁποιαδήποτε ἄκρη τῆς γῆς καὶ νὰ βρίσκεται, ἀπὸ τὴν Ὀρθοδοξία μας χαρακτηρίζεται ὡς «νηπτικός». Μπορεῖ ὁ ὅρος νὰ εἶναι πάρα πολὺ βαρὺς καὶ πάρα πολὺ βαθὺς νὰ μᾶς φαίνεται, ἀλλὰ ὁ ἄνθρωπος ποὺ δὲν διαλογίζεται, ποὺ δὲν ἔχει νοῦ κομματιασμένο, ποὺ βρῆκε σημαίνει ἀπὸ τώρα τὸν χαμένο παράδεισο, εἶναι νηπτικός. Καὶ ὁ παράδεισος εἶναι γιὰ τοὺς νηπτικούς, γιὰ ἐκείνους δηλαδὴ ποὺ ἔχουν καθαρὰ μάτια καὶ μποροῦν νὰ δοῦν τὰ πράγματα. Καὶ γιὰ νὰ ἔχεις καθαρὰ μάτια, πρέπει μέσα σου νὰ μὴν βρίσκεις ἐμπόδια ἀπὸ τὰ ἔξω τὰ πράγματα· Γρηγόριος Παλαμᾶς.
Καὶ ἡ σημερινὴ δευτέρα Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν εἶναι πρόκληση γιὰ ἐμᾶς. Πρόκληση θὰ ἔλεγα γιὰ τὶς αἰσθήσεις μας. Γιατί οἱ αἰσθήσεις μας, ἀντὶ νὰ μαζεύουνε δοξολογικά τό φῶς τοῦ Θεοῦ καὶ τὰ πράγματα ποὺ φωτίζονται ἀπὸ τὸν Θεό, μαζεύουν πάνω μας, μέσα ἀπ' ὅλες τὶς πηγὲς καὶ τοὺς πόρους ποὺ ἔχουνε, τὴν ταραχὴ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν ἀνθρώπων τοῦ κόσμου. Καὶ τότε δὲν μποροῦμε νὰ γίνουμε νηπτικοί. Ἄρα ἡ ὑπόθεση εἶναι ὑπόθεση σωστῆς ἢ λανθασμένης ἀξιοποιήσεως τῶν μηνυμάτων ποὺ ἔρχονται ἀπ’ ἔξω. Τὰ μάτια σου νὰ τὰ κλείσεις δὲν μπορεῖς, τὸ στόμα σου νὰ τὸ κλείσεις δὲν μπορεῖς, τὰ αὐτιά σου νὰ τὰ κλείσεις δὲν μπορεῖς, νὰ χωθεῖς σὲ μιὰ τρῦπα μέσα θὰ εἶναι στρουθοκαμηλισμός, γιατί τὰ προβλήματα θὰ ὑπάρχουν. Δὲν εἶναι ἁπλῶς τὸ θέμα νὰ γίνεις ἥσυχος πιά, εἶναι νὰ γίνεις ἡσυχία γιὰ τὸν κόσμο. Γιατί, ἂν κρυφτεῖς καὶ ἂν φύγεις, ἡσύχασες. Ἀλλὰ μὲ τὸν κόσμο τί γίνεται; Ἔγινες ἡσυχία γιὰ τὸν κόσμο; Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποκορύφωμα τῆς προτάσεως τοῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ στὸν λόγο του πρὸς τοὺς ἱερῶς ἡσυχάζοντας, γιὰ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ γίνονταν νηπτικοί. Ὄχι μόνο νὰ ἡσυχάσουν ἐκεῖνοι. Αὐτὸ θὰ ἦταν εὔκολο, ἂν ξέφυγες ἀπὸ τὸν κόσμο. Ἀλλὰ νὰ γίνεις ἡσυχία γιὰ τὸν κόσμο!
Εὐχὴ λοιπὸν καὶ πρόκληση. Μέσα ἀπὸ τέτοιες παρατηρήσεις καὶ μέσα ἀπὸ τέτοιες δυνατότητες ζωῆς, νὰ γίνουμε καὶ ἐμεῖς - μὴν τὸ φοβηθοῦμε ἀλήθεια, ἔτσι προτείνει ὁ σήμερα τιμώμενος ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς - νὰ γίνουμε καὶ ἐμεῖς νηπτικοὶ βαθύτατα, γιὰ νὰ γίνουμε πρόκληση παραδείσου γιὰ τὸν κόσμο.
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου