Την έλεγαν Ανθούσα και ήταν η μοναχοκόρη του Κωνσταντίνου Ε'. Μήπως ΕΣΥ την έχεις γνωρίσει προσωπικά;
Δεν θα μπορούσες. Η Ανθούσα γεννήθηκε κάπου στα μέσα του 8ου αι. Ήταν η μοναδική κόρη του βασιλέα Κωνσταντίνου του Ίσαυρου, ίσως του μεγαλύτερου εικονομάχου αυτοκράτορα που γνώρισε ποτέ η Ρωμανία. Η Ανθούσα ήταν παιδί από τον τρίτο γάμο του με μία ντάμα ονόματι Ευδοκία, συγγενή της λαμπρής οικογένειας των Μελισσηνών. Ένας γάμος που προσέφερε στον Κωνσταντίνο πολλούς γιους...και μια κόρη.
Η εγκυμοσύνη όμως της βασίλισσας δεν ήταν εύκολη. Υπήρχαν σοβαροί κίνδυνοι. Κατά την διάρκεια μιας εκστρατείας του στην Μικρασία, ο Κωνσταντίνος έτυχε να περνάει από την Παφλαγονία. Κέντρο με έντονη θρησκευτική πίστη. Εκεί βρισκόταν μια ηγουμένη ονόματι Ανθούσα. Οι ιστορικοί σήμερα την αποκαλούν Ανθούσα της Μαντίνειας.
Αυτή η γριά γυναίκα ήταν ασκήτρια και εικονόφιλη χωρίς καμία ντροπή. Το δήλωνε δημόσια. Στο παρελθόν ο Κωνσταντίνος την είχε τιμωρήσει για τα εικονοφιλικά της πιστεύω με ράβδο και μαστίγιο. Όμως τώρα την επισκέφθηκε για να της ζητήσει δύο πράγματα. Να προσευχηθεί για τα μελλοντικά αρχοντόπουλα (οι εικονομάχοι προσεύχονταν εξίσου) και να του προφητεύσει εάν η εγκυμοσύνη αυτή θα έχει αίσιο τέλος.
Η Ανθούσα η Παφλαγόνισσα του αποκάλυψε ότι η σύζυγός του περίμενε δίδυμα! Και αυτά, μαντέψτε ... θα γεννιόταν απολύτως υγιή! Όταν η προφητεία της βγήκε αληθινή ο βασιλιάς για να την τιμήσει ονόμασε την θυγατέρα του Ανθούσα και μάλιστα η Ανθούσα της Μαντινείας λειτούργησε ως η πνευματική της μητέρα. Ήταν αυτή που ανέλαβε την εκπαίδευση της.
Λοιπόν αυτή η Ανθούσα η Ίσαυρη από μικρή είχε μια τάση προς τον μοναχισμό. Γιατί με όποιον δάσκαλο καθίσεις... Ήταν πολλοί οι μνηστήρες που ήθελαν το χέρι της. Αξιωματούχοι, οι μεγάλοι Στρατηγοί των Θεμάτων, άρχοντες. Όλοι οι καλοί Έλληνες της εποχής!
Εκείνη όμως διακριτικά αρνιόταν την προοπτική ενός γάμου. Μάλλον από σεβασμό προς τον πατέρα της. Όταν ο Κωνσταντίνος απεβίωσε (775) ήταν η ώρα για την Ανθούσα να πάρει την ζωή στα χέρια της.
Αυτοκράτορας έγινε ο ετεροθαλής αδερφός της, ο Λέοντας, ο λεγόμενος και Χάζαρος. Ο πρωτότοκος γιος του Κωνσταντίνου από τον πρώτο του γάμο. Τότε η Ανθούσα άρχισε να μοιράζει όλα τα χρήματα που δικαιούταν ως αρχόντισσα της δυναστείας στους φτωχούς και σε φιλανθρωπίες. Ήταν λέει ο θρύλος, υποχρεωμένη να φορά τα πλούσια πορφυρά βασιλικά ενδύματα στην αυλή, γιατί ήταν βλέπεις συγγενείς με τους βασιλείς. ΟΜΩΣ από μέσα φορούσε το τραχύ μαύρο ράσο της μοναχής.
Η Ανθούσα σύντομα αποχώρησε από την αυλή. Βλέπετε, έγινε μοναχή σε ένα μοναστήρι αφιερωμένο στην Αγία Ευθυμία. Την ίδια περίοδο ο αδερφός της Λέοντας απεβίωσε και ο μικρός γιός του Κωνσταντίνος, επιτροπευόταν από την Ειρήνη, την νύφη της Ανθούσας, μία αρχόντισσα από την πόλη των Αθηνών. Η ιστορία την θυμάται ως Ειρήνη η Αθηναία! Μία πραγματικά απεχθής γυναίκα. Αλλά ας μην το συζητήσουμε αυτό εδώ.
Οι αδερφοί της Ανθούσας ήταν σε διαρκή σύγκρουση με την Ειρήνη. Είχαν προσπαθήσει με διάφορους τρόπους να πάρουν την εξουσία από τα χέρια της. Όμως η Ειρήνη είχε ξεσκεπάσει τα πραξικοπήματα τους.
Η Ειρήνη γνωρίζοντας ότι οι γιοι του Κωνσταντίνου είχαν πολλούς υποστηρικτές, προσπάθησε να βρει μια μέση λύση. Έστειλε απεσταλμένους της στο μοναστήρι που βρίσκονταν η Ανθούσα για να προσεγγίσει την "άλλη πλευρά". Ο απεσταλμένος της πρότεινε να έρθει στην αυλή και να κυβερνήσουν μαζί το κράτος με την Ειρήνη μέχρι να ενηλικιωθεί ο ανιψιός της Κωνσταντίνος.
Η Ανθούσα που γνώριζε πολύ καλά "τι θα πει" Ειρήνη, κατάλαβε ότι αυτή η πρόταση ήταν προσχηματική και αρνήθηκε την προσφορά. Δεν ήθελε να έχει καμία σχέση με το Μεγάλο Παλάτιο. Αργότερα οι αδερφοί της θα συνέχιζαν τα πραξικοπήματα. Η Ειρήνη θα κατάφερνε να τους τυφλώσει. Ενώ το 797 ο ανιψιός της Κωνσταντίνος θα έχανε και αυτός το φως του από την άκαρδη μητέρα του.
Η Ανθούσα όμως δεν είχε κανένα ενδιαφέρον για τα πολιτικά πράγματα της χώρας. Χρησιμοποιώντας όλο της τον πλούτο έχτισε το πρώτο ορφανοτροφείο στην Βασιλεύουσα. Ίσως το πρώτο ορφανοτροφείο του τότε κόσμου. Ένα ίδρυμα ανοιχτό σε όλα τα παιδιά που είχανε ανάγκη. Ναι τα ορφανοτροφεία είναι μια εφεύρεση των Ελλήνων του μεσαίωνα! Δεν ήταν καθόλου δεδομένη η ύπαρξη τέτοιων ιδρυμάτων εκείνη την ιστορική περίοδο, όσο ίσως νομίζουμε σήμερα.
Επίσης εγκαθίδρυσε ένα νέο μοναστήρι στην Πόλη. Την Μονή της Ομόνοιας. Ένα χώρο συμφιλίωσης μεταξύ εικονολατρών και εικονομάχων. Στην Ομόνοια έγινε ηγουμένη. Ήταν ένα μοναστήρι με πλούσιο φιλανθρωπικό έργο. Ανοιχτό για κάθε πονεμένη ψυχή. Το Τυπικό του ήταν ένα από τα πιο αυστηρά που είχαν δοκιμαστεί μέχρι τότε στην ορθόδοξη εκκλησία.
Η Ανθούσα έζησε την πτώση της Ειρήνης το 802 και την ανάρρηση του Νικηφόρου του Λογοθέτη στον θρόνο. Το 803 η Ειρήνη απεβίωσε στην Λέσβο μόνη και ξεχασμένη αγκαλιά με τον αργαλειό της. Η Ανθούσα είχε ζήσει την αίγλη και την πτώση της δυναστείας των Ισαύρων. Ίσως ικανοποιημένη με την μοίρα της παρανοϊκής νύφης της, η Ανθούσα θα απεβίωνε το 809.
Κανένα μέλος της οικογένειας της δεν ήταν ζωντανό για να παρευρεθεί στην κηδεία της. Μονάχα ένας αδερφός της, ο πρίγκιπας Νικηφόρος (Καίσαρας στον τίτλο). Ήταν όμως τυφλός και εξόριστος στην μακρινή Αθήνα.
Οι Κωνσταντινουπολίτες βγήκαν στους δρόμους για να τιμήσουν την μνήμη της γερόντισσας Ανθούσας. Μίας από τα τελευταία εν ζωή μέλη της άλλοτε δυναστείας των Ισαύρων. Η εκκλησία θα την ανακήρυτε αγία. Αυτή την δισέγγονη του Λέοντα του Ίσαυρου!
Η αλήθεια είναι ότι η Ανθούσα ήταν περισσότερο μια επαναστάτρια παρά αγία. Αρνούμενη τον πλούτο, την εξουσία και την αίγλη των ανακτόρων. Είχε διαλέξει μια ζωή ταπεινότητας και προσφοράς, σε ένα κόσμο σκληρό και άδικο. Είναι η μητέρα των σύγχρονων ορφανοτροφείων (που είναι το άγαλμα της;). Ενώ απέδειξε με το παράδειγμα της πως οι γυναίκες μπορούσαν να γίνουνε σπουδαίες ασκήτριες!
Και αυτή η Ανθούσα θα έκανε και άλλα πολλά εκείνα τα χρόνια, που δεν θα μαθευτούν ποτέ, για να μπορέσω στα εξιστορήσω...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου